{"id":8783,"date":"2024-03-11T14:53:13","date_gmt":"2024-03-11T19:53:13","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=8783"},"modified":"2025-01-05T13:56:27","modified_gmt":"2025-01-05T19:56:27","slug":"adige-gusiejjxer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/adige-gusiejjxer\/","title":{"rendered":"AD\u0130GE GU\u015eI&#8217;EJJXER"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: small;\"><b>Jade Wumar<\/b><br \/>\n<\/span><span>19 Aral\u0131k 2005<\/span><\/p>\n<p><strong> Konu hakk\u0131nda yazan kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131m\u0131z: \u00a0(Alfabetik s\u0131ra ile)<\/strong><br \/>\n<strong>Ademey, Altud Muk Ya\u011fan, Baykald\u0131 H., B\u0131rine, B\u00fclent Atc\u0131, \u00c7eloh, Dzep\u015f, Gu\u011foj Sami, Gupseuh, Haguare Ersin, Harun Hajukua, Jade Wumar, <\/strong> <strong>Jaj\u0131y, KE\u00c7 S\u00fcleyman Yavuz, Kopsirgen Orhan, Mehmet, Meszay, M\u00fczeyyen Kip, Nart, Necdet Hatam, \u015ehalaxhue, \u015ehalaxhue Ll\u0131que, \u015etapx, Tharkaho<\/p>\n<p><\/strong> &#8220;Guer z\u0131k&#8217;od\u0131rem \u015fer re\u00e7\u00e7ejirep&#8221; &#8220;W\u0131 ad\u0131\u011feme w\u0131lhe\u015f&#8221; &#8220;Deylem w\u0131z&#8217;u\u00e7erem wipa&#8217;o yeti blek&#8217;ij&#8221; &#8220;Wighuse w\u0131\u015f\u0131gughew m\u0131\u015fem wyem\u0131ben&#8221; &#8220;Yemze\u015firer me\u015f y\u015f\u015f&#8217;egh&#8221; &#8220;Jew khategirem \u015f\u0131\u00e7&#8217;e kh\u0131frelhf\u0131&#8221; &#8220;P\u00e7&#8217;edij ha\u00e7&#8217;er \u015fate\u015fx\u0131&#8221; Thaplhe yatx\u0131new, t\u0131lh\u0131tenew mac xhujinew tithamate mafexer Ad\u0131\u011fexer beghe\u015f\u015fexew \u015fit\u0131ghex. Tham beghe\u015f\u015fe kh\u0131\u015f\u00fcfe\u015f\u015f!!!<\/p>\n<p>De\u011ferli b\u00fcy\u00fcklerim ve t\u00fcm de\u011ferli Adigeler,<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde konu\u015fulmaya konu\u015fulmaya unutulmaya y\u00fcz tutmu\u015f bildi\u011finiz veya bulabildi\u011finiz t\u00fcm Adige atas\u00f6zlerini burada Adigelerle payla\u015f\u0131rsan\u0131z sevinirim ki, ger\u00e7ekten \u00f6nemli ve gerekli bir konudur.<\/p>\n<p>M\u0131 Dunayejj\u0131r \u015ee&#8217;efe Ad\u0131\u011faghi Ad\u0131\u011febzi \u015eere&#8217;&#8230;<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar&#8230; \u015e\u00f6txhej&#8230;<\/p>\n<p><strong>KE\u00c7 S\u00fcleyman Yavuz<br \/>\n<\/strong> 19.11.2005<\/p>\n<p>Nasibi\u015fho yie \u00e7&#8217;\u0131f\u0131m yip\u00e7edet atakari keke&#8217;\u00e7&#8217;\u0131n P\u015fa\u015fem yeptime, n\u0131sem kap\u015ftejin<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 20.11.2005<\/p>\n<p>P\u00e7ediji \u015feplh\u0131r mef\u0131bli way, p\u00e7eha\u015fhape \u015feplh\u0131r mefibli wo\u015f\u00fc&#8217;\u0131&#8221; &#8220;Bayem yiatakhi mek&#8217;es&#8217;\u0131&#8221;<\/p>\n<p><strong>Ke\u00e7 S\u00fcleyman Yavuz<br \/>\n<\/strong> 20.11.2005<\/p>\n<p>Yegerer \u00e7\u0131f\u0131mfed, yemgeyiferer yeplire nef\u00fc \u015f\u0131d\u0131m fed.<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 20.11.2005<\/p>\n<p>&#8220;Z\u0131plhehi t&#8217;\u0131s yegup\u015fisi gu\u015fa&#8217;e&#8221; &#8220;wijji yeghe\u015f\u015f&#8217;i \u015f\u015f&#8217;\u0131 wi\u00e7&#8217;e yeghe\u015f\u015f&#8217;i \u015fx\u0131&#8221;<\/p>\n<p><strong>Ke\u00e7 S\u00fcleyman Yavuz<br \/>\n<\/strong> 20.11.2005<\/p>\n<p>Kendi penceremizden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda m\u00fckemmel bir \u00e7al\u0131\u015fma. Ancak bu siteye giren y\u00fczlerce dil bilmeyen karde\u015flerimizi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde, dil anlam\u0131nda ve bu g\u00fczel deyimlerin anla\u015f\u0131lam\u0131yor olmas\u0131 san\u0131r\u0131m bir haks\u0131zl\u0131k. E\u011fer ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 atan say\u0131n Jade Wumar&#8217;da uygun g\u00f6r\u00fcrse, altlar\u0131na da T\u00fcrk\u00e7e\u2019si yaz\u0131l\u0131rsa iyimi olur diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n<p>Sevgi ve selamlar\u0131mla.<\/p>\n<p>\u0130lk yazd\u0131\u011f\u0131m ikilinin<br \/>\n1) Nasibi \u00e7ok olan insan\u0131n bah\u00e7esindeki horozu da yumurtlar.<br \/>\n2) K\u0131z\u0131na veren,gelininden al\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130kinci ba\u015fl\u0131ktaki<br \/>\n1) Okuyan, insan gibi. Okuyamayan, bakan k\u00f6r e\u015fek gibi.<br \/>\nVu nasibir kakorepete po\u011fek, kojire zehum v\u0131l\u0131\u0131m\u0131\u00e7.<br \/>\nNasibin gelince kar\u015f\u0131la, Giderken pe\u015finden ko\u015fma.<\/p>\n<p><strong>Altud Muk Ya\u011fan<br \/>\n<\/strong> 20.11.2005<\/p>\n<p>Merhaba, Gu\u015fi&#8217;a: \u015eaka, pselhejj: ata s\u00f6z\u00fc de\u011fil mi?<\/p>\n<p>Wu\u0131z\u0131n\u015feou.<\/p>\n<p><b> Kopsirgen Orhan<br \/>\n<\/b>20.11.2005<\/p>\n<p>De\u011ferli karde\u015fim Jade Wumar,<\/p>\n<p>19.11.2005 tarihli yaz\u0131n\u0131zda &#8220;Ger\u00e7ekten konu\u015fulmaya, konu\u015fulmaya unutulan atas\u00f6zlerimiz var&#8221; bunlar\u0131 bir araya getirelim yada toplayal\u0131m i\u00e7eri\u011finde mesaj\u0131n\u0131z var&#8230; Bu mesaj\u0131n\u0131z; dil bilmeyenler i\u00e7in, asimile olmu\u015f kendini bilmeyenler i\u00e7in olsa gerek&#8230; De\u011ferli karde\u015fim, Adige ATAS\u00d6ZLER\u0130 kaybolmad\u0131. Derlendi, topland\u0131. Rahmetli a\u011fabeyimiz YAS\u0130N \u00c7EL\u0130KKIRAN, AD\u0130GE ATAS\u00d6ZLER\u0130 adl\u0131 bir yap\u0131t haz\u0131rlad\u0131. Bu kitab\u0131 istedi\u011finiz an edinebilirsiniz. De\u011ferli karde\u015fim, \u015eimdi sizin yapaca\u011f\u0131n\u0131z i\u015f nedir biliyor musunuz?<\/p>\n<p>1) Yasin \u00c7elikk\u0131ran taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan eseri, internet i\u00e7in yani bizim ile ilgili siteler i\u00e7in yeniden haz\u0131rlay\u0131n. (Zaten bu haz\u0131rlanm\u0131\u015f ve sitelerde mevcut.)<\/p>\n<p>2) Eksik bilgi yani kitapta olmayan atas\u00f6zleri sizde mevcutsa onlar\u0131 aktar\u0131n. Bu konularda biraz daha bilgili olursan\u0131z seviniriz.<\/p>\n<p>Esenlikler dile\u011fiyle.<\/p>\n<p><b> Necdet Hatam<br \/>\n<\/b>21.11.2005<\/p>\n<p>Merhaba Muk,<\/p>\n<p>Aray\u0131 uzatt\u0131n\u0131z&#8230; Zom\u0131\u011fequed apxuedu, kh\u0131tx\u0131ha zezem\u0131ze.<\/p>\n<p>Evet Kabardey diyalektinde gu\u0131\u015f\u0131e \u015faka ve pselhej de atas\u00f6z\u00fc. Adigey yaz\u0131n dilinde de gu\u0131\u015f\u0131ej atas\u00f6z\u00fc anlam\u0131nad\u0131r. Ancak burada son zamanlarda s\u00f6z anlam\u0131na psalhe daha \u00e7ok kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Benzer \u015fekilde Kabardey yaz\u0131n dilinde de gen\u00e7 k\u0131z anlam\u0131 olan xh\u0131cebz yerine p\u015fa\u015fe s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc daha \u00e7ok kullan\u0131l\u0131yor art\u0131k. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6rnek bile diyalektler aras\u0131 yak\u0131n temas ve di\u011fer diyalekti anlamaya \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6neminin kan\u0131t\u0131 de\u011fil mi?<\/p>\n<p>W\u0131z\u0131n\u015few f\u0131\u015f\u0131t.<\/p>\n<p><strong>Dzep\u015f<br \/>\n<\/strong> 21.11.2005<\/p>\n<p>Say\u0131n Muk,<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011finiz Kabardey dili. Kup zi\u011fedaurer kup avas.<\/p>\n<p><strong>Gupseuh<br \/>\n<\/strong> 21.11.2005<\/p>\n<p>J\u0131m tesiu, psim yo pig (r\u00fczgar\u0131n \u00fczerindeyken, suyu d\u00fcrtmek). \u00c7ok yaramaz \u00e7ocuklar i\u00e7in kullan\u0131lan bir deyim.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar\u0131mla.<\/p>\n<p><strong>\u015ehalaxhue<br \/>\n<\/strong> 21.11.2005<\/p>\n<p>Wu\u0131m\u015f\u015fereme ze\u011fa\u015f aue. Gu\u011fu\u0131 yerell\u0131xi gu\u0131\u015feejjxer zerera\u011fa\u015f\u015f.<\/p>\n<p><strong>M\u00fczeyyen Kip<br \/>\n<\/strong> 21.11.2005<\/p>\n<p>&#8220;Yupgur deabey yet, yun\u0131ser yeab\u0131y\u0131 ga\u015fe&#8221;<br \/>\nK\u0131z\u0131n\u0131 senden \u00fcst\u00fcn\u00fcne \/ iyisine uzan da ver,<br \/>\nGelinini senden a\u015fa\u011f\u0131s\u0131ndan al.<\/p>\n<p><strong>\u015ehalaxhue<br \/>\n<\/strong> 21.11.2005<\/p>\n<p>Pser a\u015fi naper a\u015fef\u0131. \u015e\u015fu\u0131z\u0131\u015f\u015fu\u0131 yiane zetet. Wimaxhulhe \u015f\u015fu\u0131me kham. Wu\u0131zxe\u015f\u015f\u00fcej\u0131\u015ft ps\u0131m ble xem\u0131w\u00e7\u00e7ah. Wu\u0131ll\u0131me wu\u0131lahkhu. Natexeme nepe p\u015f\u015fere uef\u0131r new\u015fi p\u015f\u015feme xhu\u015ft aueyi gueze\u011fu\u0131 pc\u0131ham lej\u0131\u011fe am\u0131e khene\u015ft\u0131\u011fex. \u015eHAQUE ZIMI\u015eTERER LHEPKHIM \u015eI\u015eEP. Werkh\u0131 xabze aue\u011fep ad\u0131ghe xabze aue\u011fenah. Xeti yi\u015f\u015fhac yi\u00e7ete\u015f.<\/p>\n<p><strong>Haguare Ersin<br \/>\n<\/strong> 21.11.2005<\/p>\n<p>\u015e&#8217;ham yimitim, b&#8217;k\u0131m yi m\u0131\u011fa\u011fo\u015f.<br \/>\n(Ak\u0131ls\u0131z ba\u015f\u0131n cezas\u0131n\u0131, zavall\u0131 ayaklar \u00e7eker.)<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar\u0131mla<\/p>\n<p><b>Haguare Ersin<br \/>\n<\/b>21.11.2005<\/p>\n<p>Z\u0131bze n\u0131kom, gun\u0131ko\u011fa w\u0131\u015f\u0131\u011fa\u015fer&#8217;am.<br \/>\n(Genellikle yabanc\u0131 evliliklerle ilgili kullan\u0131lan bir atas\u00f6z\u00fcd\u00fcr.)<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar\u0131mla<\/p>\n<p><b> \u015ehalaxhue<br \/>\n<\/b>21.11.2005<\/p>\n<p>WIBZE WIRITXE\u015e\u015e\u00dcNIR SIDE TXHA\u011eUE. Ar wum\u0131\u015f\u015fen\u0131r s\u0131ge gu\u0131awe t\u0131kh\u0131zxena\u011fer s\u0131d\u0131 mafe m\u0131r s\u0131da\u015ftew ad\u0131gha\u011fe&#8230; Mam\u0131rn\u0131\u011fece \u015f\u00fcepsaw kup.\u015f\u00fcimefap\u00e7\u00e7e \u015f\u015fu\u0131 werexhu ziw\u0131shanxer&#8230;<\/p>\n<p><strong>Haguare Ersin<br \/>\n<\/strong> 21.11.2005<\/p>\n<p>W\u0131ner wu w\u0131ns yi le ze\u011fa\u011fot, wunegos\u0131r zerib\u011fotu w\u0131 gater g\u0131h. Gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131m\u0131z\u0131n e\u015f se\u00e7imi s\u0131ras\u0131nda sessiz kalarak, kurnazl\u0131k yapmalar\u0131n\u0131 ve evlendikten sonra h\u00fcnerlerini ortaya \u00e7\u0131karmalar\u0131n\u0131 anlatan atas\u00f6z\u00fcd\u00fcr.<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n<p><b> \u015ehalaxhue<br \/>\n<\/b>21.11.2005<\/p>\n<p>\u00c7\u00e7aler ll\u0131m \u015f\u00e7\u00e7er \u00e7\u00e7u\u0131m de\u011fa\u015fxerep.<\/p>\n<p><strong>B\u00fclent Atc\u0131<br \/>\n<\/strong> 21.11.2005<\/p>\n<p>De\u011ferli kat\u0131l\u0131mc\u0131lar,<\/p>\n<p>Atas\u00f6zleri ve deyimlerle ilgili BEYTUGAN BOR\u0130S&#8217;in yanl\u0131\u015f hat\u0131rlam\u0131yorsam olduk\u00e7a g\u00fczel bir derlemesi Kabardeyce yaz\u0131lm\u0131\u015f. \u0130lgilenen arkada\u015flara bende bir adet vard\u0131r.<\/p>\n<p>Wuz\u0131sheke<\/p>\n<p><b> B\u00fclent Atc\u0131<br \/>\n<\/b>21.11.2005<\/p>\n<p>Pxurulhur kagome blathar mexoy. Aaner nem xodes, ader dem xodes tlepk ohum yemuk xelk\u0131m zefemxoshe zebxakesme wanegur pt\u0131reyx n\u0131ve zako kale xuak\u0131m xeptl\u0131h ahanshes sh\u0131x\u0131n nahre sh\u0131xatle.<\/p>\n<p><strong>\u015ehalaxhue<br \/>\n<\/strong> 21.11.2005<\/p>\n<p>Say\u0131n At\u00e7\u0131,<\/p>\n<p>O kitab\u0131 Adana&#8217;da l\u00fctfen Ersin beye ula\u015ft\u0131r\u0131n. O gere\u011fini yapar. Fotokopisi de olabilir. Ersin bana ula\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar\u0131mla.<\/p>\n<p><b> Gupseuh<br \/>\n<\/b>21.11.2005<\/p>\n<p>Phurulhur gagoj\u0131m, ged wemi zegab\u015fk. (Evin k\u0131z\u0131 geldi mi tavuk b..ku bile saklan\u0131rm\u0131\u015f.) Evlenen k\u0131zlar\u0131n kendi evlerine d\u00f6nd\u00fcklerinde giderken yanlar\u0131nda \u00e7ok \u015fey g\u00f6t\u00fcrmelerini ele\u015ftirmek bab\u0131nda s\u00f6ylenmi\u015f.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar\u0131mla.<\/p>\n<p><strong>Baykald\u0131 H.<br \/>\n<\/strong> 21.11.2005<\/p>\n<p>\u015e\u0131r tes\u0131m ye\u011fadaxe (At\u0131 g\u00fczelle\u015ftiren binicisidir.)<br \/>\nPs\u0131 &#8216;ufom &#8216;us\u0131r yes\u0131nk&#8217;e azes. (Su k\u0131y\u0131s\u0131nda oturan y\u00fczmede usta olur.)<br \/>\nAq\u0131l\u0131m yaner gup\u015f\u015f\u0131ses. (Akl\u0131n annesi d\u00fc\u015f\u00fcncedir.)<br \/>\nPsatlem nakh z\u0131\u015f\u015f&#8217;em yeptl. (Laf\u0131na de\u011fil akl\u0131na bak.)<br \/>\nAdakhe zawer p\u015fer khung\u0131m. (Kavgac\u0131 horoz \u015fi\u015fmanlamaz.)<br \/>\nTl&#8217;en\u0131\u011fami Tl&#8217;\u0131\u011fe xetls. (\u00d6l\u00fcm\u00fcnde yi\u011fitli\u011fi vard\u0131r.)<\/p>\n<p>Bu yaz\u0131lan atas\u00f6zlerini s\u00fcrekli tekrar edersek \u00f6\u011frenmesi daha kolay olur. Gelecek nesile de bu \u015fekilde ta\u015f\u0131yabiliriz.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar.<\/p>\n<p><strong>B\u00fclent Atc\u0131<br \/>\n<\/strong> 22.11.2005<\/p>\n<p>De\u011ferli kat\u0131l\u0131mc\u0131lar,<\/p>\n<p>D\u00fcn bir kitaptan bahsetmi\u015ftim, yazar\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015f verdim \u00f6z\u00fcr dilerim. Do\u011frusu BEYTU\u011eAN SEFERB\u0130Y. Kitab\u0131n ad\u0131 PSATLEGU. Deyimler, atas\u00f6zleri ve vecizeler i\u00e7eriyor. Anavatanda derlenmi\u015f.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar.<\/p>\n<p><strong>\u015ehalaxhue<br \/>\n<\/strong> 22.11.2005<\/p>\n<p>Rem\u0131w\u00e7\u00e7\u00fcrer kh\u0131ra\u011few\u00e7\u00e7\u00fc\u00e7\u00e7ij\u0131.<\/p>\n<p><strong>Baykald\u0131 H.<br \/>\n<\/strong> 23.11.2005<\/p>\n<p>Say\u0131n \u015ehalaxue,<\/p>\n<p>Shapsughca ne kadar zormu\u015f vallahi anlamad\u0131m son yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131. T\u00fcrk\u00e7e&#8217;sini yazarsan\u0131z biraz \u00e7\u0131karabilirim.<\/p>\n<p>\u015eimdi birazda Kabardeyce atas\u00f6zleri;<\/p>\n<p>Aader dem xuedes,aaner nem xuedes. (Baba ceviz gibi ana g\u00f6z gibidir.) Zib\u0131n f&#8217;\u0131uwe z\u0131m\u0131g\u011fasem, nepsk&#8217;e y\u0131p\u015f\u0131n\u0131j\u0131ns. (Evlad\u0131n\u0131 iyi yeti\u015ftiremeyen bedelini g\u00f6zya\u015f\u0131yla \u00f6der.)<br \/>\n\u015e\u0131r \u015f\u0131ug\u011fk&#8217;e f\u0131z\u0131r p&#8217;ts\u0131k&#8217;e ya\u0131\u011fs. (At\u0131 tuzla, kad\u0131n\u0131 yalanla idare ederler.)<\/p>\n<p><b> \u015ehalaxhue<br \/>\n<\/b>23.11.2005<\/p>\n<p>Say\u0131n Baykald\u0131 karde\u015fim, aziz dostum,<\/p>\n<p>Asl\u0131nda tam tersi Kabardeyce\u2019ye de en yak\u0131n olan\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011finiz diyalekt. Harflerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm tablosunu bilirseniz \u00e7ok daha rahat anlayacaks\u0131n\u0131z. Mesela \u2018\u2019\u015f\u015fu\u0131 f&#8217;\u0131\u2019\u2019 ya da \u2018\u2019p b\u2019\u2019 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \u2018\u2019p\u0131te b\u0131de\u2019\u2019 ya da \u2018\u2019\u00e7\u00e7\u00fc v\u2019\u2019 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \u2018\u2019\u00e7\u00e7\u00fcakhe vakhe\u2019\u2019. F x d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc nef nexu gibi. Mesela ben \u2018\u2019mafe\u2019\u2019 derim siz \u2018\u2019maxue\u2019\u2019 dersiniz. Ben \u0131\u015f\u0131k ayd\u0131nl\u0131k anlam\u0131na \u2018\u2019nef\u2019\u2019 ya da \u2018\u2019nef\u0131n\u2019\u2019 derim siz \u2018\u2019nef\u2019\u2019 deyince \u2018\u2019k\u00f6r\u2019\u2019 anlars\u0131n\u0131z k\u00f6r bizde \u2018\u2019ne\u015f\u015f\u00fc\u2019\u2019 \u015feklindedir. \u2018\u2019\u015e\u015f\u00fc\u2019\u2019 f d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc yani. Siz \u0131\u015f\u0131k i\u00e7in \u2018\u2019nexu\u2019\u2019 dersiniz. Tame, dame. \u00c7\u00e7\u00fc\u0131. V\u0131 Mesela \u2018\u2019jj\u00fc\u2019\u2019 v d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc. J\u00fca\u011fue va\u011fue gibi. K\u0131saca dostum bizlerdeki \u2018\u2019jj\u00fc\u2019\u2019, \u2018\u2019\u00e7\u00e7\u00fc\u2019\u2019, \u2018\u2019\u015f\u015f\u00fce\u2019\u2019 sesleri sizde yok, bunlar \u2018\u2019f\u2019\u2019 ve \u2018\u2019v\u2019\u2019 ye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f. Sizde \u2018\u2019bje\u2019\u2019 bir \u00e7ok anlama gelirken biz bunlar\u0131 ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r\u0131z. Bje, p\u00e7e, bj\u0131, bjje bunlar sizde yakla\u015f\u0131k bje olarak yaz\u0131l\u0131r. Mesela \u2018\u2019k\u2019\u2019, \u2018\u2019g\u2019\u2019 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc de var. Bizde \u2018\u2019gu\u0131\u2019\u2019 kalp, \u2018\u2019ku\u0131\u2019\u2019 arabad\u0131r. Siz \u2018\u2019gu\u0131\u2019\u2019 dersiniz ikisine de. K\u0131saltmalarda ayr\u0131 \u2018\u2019\u015f\u0131w\u0131\u2019\u2019 atl\u0131 anlam\u0131nad\u0131r, siz \u2018\u2019\u015fu\u2019\u2019 dersiniz. Asl\u0131nda \u00e7ok basit. Ana d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler belli Kabardey diyalekti sesleri yumu\u015fatm\u0131\u015f. \u2018\u2019Nepe\u2019\u2019, \u2018\u2019nobe\u2019\u2019 p harfi b harfine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f. \u00d6zg\u00fcn kelimeleri ayr\u0131 tutal\u0131m yani Kabardeyce\u2019ye mahsus isim ve fiiller biraz anlam kaymas\u0131 ya da tamamen farkl\u0131l\u0131k arz edebilir. Siz \u2018\u2019xh\u0131k&#8217;ebz\u2019\u2019 derken sondaki \u2018\u2019bz\u0131\u2019\u2019 eki \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m yapt\u0131r\u0131yor. Mentalite dikkate al\u0131n\u0131rsa ilk kez duyan bile bunu anlayabilir. Bab\u0131\u015f, guagu\u0131\u015f, lhetas bunlarda tamamen \u00f6zg\u00fc. Mesela \u2018\u2019lhetas\u2019\u2019 da anlam kaymas\u0131 var. Biz \u2018\u2019ps\u0131\u00e7\u00e7\u00fc\u2019\u2019 yani \u2018\u2019su \u00f6k\u00fcz\u00fc\u2019\u2019 deriz manda hayvan\u0131na. Siz \u2018\u2019x\u0131v\u2019\u2019 yani \u2018\u2019deniz \u00f6k\u00fcz\u00fc\u2019\u2019 dersiniz. Psalhe kelimesi bizde \u00e7ok \u00f6zg\u00fcn anlamda kullan\u0131l\u0131r ya da \u2018\u2019gu\u015fae\u2019\u2019 bizde \u2018\u2019konu\u015fmak\u2019\u2019, sizde \u2018\u2019\u015faka\u2019\u2019 anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Bunlar anla\u015f\u0131lamayacak \u015feyler de\u011fil. Zaman olu\u015fumundaki farkl\u0131l\u0131klarda dilin analizi ile anla\u015f\u0131labilir. Biraz gayret ve dikkat yeterli sadece. \u015e\u00fce, fe d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm mesela. Seque soque \u2018\u2019e\u2019\u2019nin \u2018\u2019o\u2019\u2019 ya kalb edilmesi ya da. De\u011ferli arkada\u015f\u0131m, zat\u0131 alinizin Kabardey diline hakimiyetini biliyorum. Mesle\u011finizde bir yabanc\u0131 dile endeksli sadece biraz pratik. Buyurun sizi Sakarya\u2019ya davet ediyorum. Benimde Kabardeyce\u2019ye ihtiyac\u0131m var. Sayg\u0131lar sunar\u0131m de\u011ferli arkada\u015f\u0131m&#8230; Aziz dostum, sen dilcisin. Dilin ge\u00e7irdi\u011fi evrimde hangi harfin neye ve nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi belli say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u015ehalaxhue<br \/>\n<\/strong> 23.11.2005<\/p>\n<p>Had\u0131rxi xabze \u015f\u0131&#8217;. Tts\u0131f\u0131\u011fer ah m\u0131w\u0131gue\u015f. Zi wum\u015f\u015fereme wibe\u015f \u00e7\u00e7ase yedeu\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u015ehalaxhue<br \/>\n<\/strong> 23.11.2005 Say\u0131n<\/p>\n<p>Baykald\u0131 merhaba,<\/p>\n<p>As\u0131l olan temel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda yukar\u0131da yazd\u0131klar\u0131m d\u0131\u015f\u0131nda kalanlar biraz dikkatle anla\u015f\u0131labilir. \u00e7e\u015f\u0131 je\u015f gibi. b\u0131de p\u0131te gibi ya da \u00e7\u00e7ale \u015f&#8217;ale gibi. Say\u0131n Hatam varken bunu tabloya d\u00f6kmek bize d\u00fc\u015fmez. \u0130nan\u0131yorum ki gere\u011fini yapacakt\u0131r. \u00d6nemli olan mant\u0131ksal ili\u015fki kurmak. Okudu\u011funuzu anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda zaman\u0131 konusunda daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 anlamland\u0131rma yapars\u0131n\u0131z. Bu s\u00fcre\u00e7 biraz daha zordur. Ancak Kabardey dili bu anlamda daha anla\u015f\u0131labilir. Siz okudu\u011funuzu anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z taktirde Kabardeyce de yan\u0131t verebilirsiniz. Sayg\u0131lar\u0131mla&#8230;<\/p>\n<p><strong>Baykald\u0131 .H<br \/>\n<\/strong> 23.11.2005<\/p>\n<p>Say\u0131n \u015ehalaxue,<\/p>\n<p>Beni \u00e7ok iyi ayd\u0131nlatt\u0131n\u0131z, Kabardeyce&#8217;yi bu kadar iyi bildi\u011finizi zannetmiyordum. Ma\u015fallah\u0131n\u0131z var. Yazd\u0131klar\u0131n\u0131z do\u011fru. Tek tek izah edince anla\u015f\u0131l\u0131yor ama c\u00fcmlelere gelince zorlan\u0131yorum. Belki de kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z alfabeyi tam kavramamamdan ileri geliyor. \u0130lk davet bizden geldi in\u015fallah Uzunyaylaya bekliyoruz.<\/p>\n<p>Sayg\u0131 ve sevgiler ebedi dostum.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Necdet Hatam<br \/>\n<\/strong> 24.11.2005<\/p>\n<p>\u015ehalaxhue Si Khue\u015f,<\/p>\n<p>\u00c7ok g\u00fczel a\u00e7\u0131klad\u0131n\u0131z, Baykald\u0131 karde\u015fimiz de anlad\u0131. Ancak, ne g\u00fczel dilin bu kadar \u00f6nemsenmesi. \u015eimdi \u00e7ok uzatmadan ortak alfabeyi belirleyip yaz\u0131\u015fmalar\u0131 belirledi\u011fimiz alfabe ile yapal\u0131m derim. Dili az bilenlerin geli\u015ftirmesine de yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fiz o zaman. Son yazd\u0131klar\u0131n\u0131z tek kelime ile s\u00fcper&#8230;<\/p>\n<p>Wepsew wetxhej.<\/p>\n<p><strong>\u015ehalaxhue<br \/>\n<\/strong> 24.11.2005<\/p>\n<p>Say\u0131n Hatam,<\/p>\n<p>Yazd\u0131klar\u0131n\u0131za s\u00f6ylenecek bir \u015fey yok. Daha basit yap\u0131daki hikaye ve \u015fiirleri de buraya yazmam\u0131z laz\u0131m. Zira yaz\u0131lanlar \u00e7okta basit de\u011fil. M\u00fckaleme ve anlamaya yard\u0131mc\u0131 olacak basit yap\u0131lardan olu\u015fmu\u015f yap\u0131tlara da ihtiya\u00e7 var. Alfabe konusunda yazd\u0131klar\u0131m\u0131z belli, bu da devam edecek. Uzla\u015f\u0131 i\u00e7in alfabe yapmak de\u011fil standart bir alfabe ile yazmak yeterli. Alfabelerin pedagojik tahlili sonraki i\u015f. Uygulamay\u0131 g\u00f6r\u00fcrsek d\u00f6n\u00fc\u015flere bakar ve gere\u011fini yapars\u0131n\u0131z. G\u00fcndelik kullan\u0131m \u00f6nceli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde \u00f6nemli fiil, isim, s\u0131fat ve zarflarda listelenmeli. Takdir buyuraca\u011f\u0131n\u0131z gibi bilenlerin dili kullan\u0131m\u0131 genelinde faydas\u0131na olmal\u0131d\u0131r. Benim alfabe problemim yok. Zat\u0131n\u0131z\u0131n deklere etti\u011fi alfabeye yazmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Baz\u0131 yazd\u0131klar\u0131m\u0131 diyalekt fark\u0131 olarak de\u011ferlendirirseniz birbirimizi daha iyi anlayabiliriz. Kurallara uygun yazabilme bir s\u00fcre\u00e7 meselesi. S\u00fcreci geli\u015ftirmek ve ona katk\u0131da bulunmakta bizlerin gayretine kalm\u0131\u015f. Arkada\u015flar sitedeki alfabeyi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almaya gayret ederlerse ta\u015flar yerine oturacakt\u0131r. Simge tercihlerinde bir derinlik ge\u00e7ici olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. B\u0131rakal\u0131m temel yaz\u0131m kurallar\u0131 belli bir s\u00fcre\u00e7te tekam\u00fcl etsin. Baz\u0131 arkada\u015flar konu\u015ftuklar\u0131 gibi yazmak isteyebilir buna da sayg\u0131 duyal\u0131m. Etkile\u015fim nas\u0131l bir sonu\u00e7 koyacak bekleyelim. Sayg\u0131lar\u0131mla.<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 26.11.2005<\/p>\n<p>&#8220;Bgheplhi\u015feme m\u0131j\u00f6ri zegowt\u0131&#8221; (Fazla k\u0131zd\u0131r\u0131rsan (\u0131s\u0131t\u0131rsan) ta\u015f bile \u00e7atlar).<\/p>\n<p>Bu da Yasin \u00c7ELIKKIRAN&#8217;IN kitab\u0131ndan&#8230;<\/p>\n<p>S\u00fcetxhej&#8230;<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 26.11.2005<\/p>\n<p>\u015e\u00fcimafe \u015f\u00fc&#8217;\u0131 ad\u0131\u011fe lhep&#8217;exer&#8230; &#8220;Yem w\u0131&#8217;um\u0131\u00e7&#8217;ew,\u015f\u00fc&#8217;\u0131r z\u0131feder p\u015f\u015f&#8217;e\u015ftep&#8221; (Belaya rastlamadan iyi olan\u0131 -hay\u0131rl\u0131 olan\u0131- bilemezsin).<\/p>\n<p>De\u011ferli Adigeler,<\/p>\n<p>Benim i\u00e7in k\u0131s\u0131tl\u0131 imkanlar hala devam etti\u011fi i\u00e7in yaz\u0131lar\u0131 takip edemiyorum ve zaman\u0131nda yeti\u015femiyorum. Say\u0131n KOPS\u0130RGEN ORHAN; Yasin \u00c7EL\u0130KKIRAN&#8217;IN ATAS\u00d6ZLER\u0130 VE DEY\u0130MLER kitab\u0131n\u0131 ben ezbere biliyorum. Bu kitaptaki atas\u00f6z\u00fc ve de\u011fimlerin yar\u0131s\u0131 uydurma oldu\u011fu i\u00e7in bize faydas\u0131 \u00e7ok azd\u0131r. Benim burada arad\u0131\u011f\u0131m konu\u015fmaya zenginlik katan \u00e7ok de\u011ferli kullan\u0131lmayan eski s\u00f6zleri insanlara hat\u0131rlatmak, bilmeyenlerinde bu bahaneyle \u00f6\u011frenmesini sa\u011flamakt\u0131. Atas\u00f6zlerinin alt\u0131na T\u00fcrk\u00e7e&#8217;sini yazma fikrine kat\u0131lm\u0131yorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bilmeyenler belki merak ederler, ara\u015ft\u0131r\u0131rlar; bu sayede de bir \u015feyler \u00f6\u011frenirler belki&#8230;<\/p>\n<p>Maalesef g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de\u011ferli b\u00fcy\u00fcklerimiz yeni eserler \u00e7\u0131karamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in (eskiye nazaran) hala eski eserleri okuyoruz ve edebiyat\u0131m\u0131z geli\u015fmiyor. Acaba o eski kitaplarda olmasayd\u0131 ne yapacakt\u0131k bilmiyorum. \u00d6nemli bir konuda her zaman s\u00f6yledi\u011fim gibi heyhat! Hala bitemeyen \u015fu dil ve alfabe \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131. Biz bu sorunlar\u0131 a\u015famadan hi\u00e7 bir \u015fey yapamay\u0131z.<\/p>\n<p>\u015e\u00f6etxej&#8230;<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 26.11.2005<\/p>\n<p>&#8220;Nas\u0131p z\u0131m\u0131&#8217;er maxh\u015fem tesmi her yetsekhe&#8221; M\u0131ri z\u0131 gu\u015fi&#8217;ejj zexez\u0131\u015f\u015f&#8217;\u0131k&#8217;iremge!!! \u015eeruw be z\u0131fas&#8217;orer \u015ehalaxho \u015f\u015f\u0131 khyep&#8217;ual&#8217;ere?<\/p>\n<p>Wopsaw \u015ehalaxho wopsaw&#8230;<\/p>\n<p><strong>Necdet Hatam<br \/>\n<\/strong> 28.11.2005<\/p>\n<p>Khue\u015f lhap&#8217;ew Jader,<\/p>\n<p>&#8220;Bgheplhi\u015feme m\u0131j\u00f6ri zegowt\u0131&#8221; &#8220;b\u011feplh\u0131\u015feme m\u0131j\u00fceri zeguewt\u0131. De\u011ferli karde\u015fim O ue&#8217;nin sesini vermez. \u00d6&#8217;de \u00fce&#8217;nin sesini. Her iki yaz\u0131l\u0131m\u0131 dil bilemeyen T\u00fcrk\u00e7e bilir birine okutun Adigece s\u00f6yleyi\u015fe hangisinin daha yak\u0131n oldu\u011funa bir bak\u0131n. (Fazla k\u0131zd\u0131r\u0131rsan (\u0131s\u0131t\u0131rsan) ta\u015f bile \u00e7atlar). Bu da Yasin \u00c7EL\u0130KKIRAN&#8217;IN kitab\u0131ndan&#8230; S\u00fcetxhej&#8230; Wepsew tam not. &#8220;Nas\u0131p z\u0131m\u0131&#8217;er maxh\u015fem tesmi her yetsekhe&#8221; &#8220;Nas\u0131p zim\u0131er maxh\u015fem t\u00e9smi (tyesmi) her yetsakhe M\u0131ri z\u0131 gu\u015fi&#8217;ejj zexez\u0131\u015f\u015f&#8217;\u0131k&#8217;iremge!!! M\u0131ri z\u0131 gu\u0131\u015f\u0131ejj zexez\u0131\u015f&#8217;\u0131qiremge \u015eeruw be z\u0131fas&#8217;orer \u015ehalaxho \u015f\u015f\u0131 khyep&#8217;ual&#8217;ere? \u015eer\u0131weba z\u0131fas&#8217;uerer \u015ehalaxhue \u015f\u0131 kh\u00e9p&#8217;uallere Wopsaw \u015ehalaxho wopsaw&#8230; Wepsew \u015ehalaxhue wepsew&#8230;<\/p>\n<p>Them t\u0131zed\u00e9\u011fepsew.<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 04.12.2005<\/p>\n<p>&#8220;Ps\u0131w\u0131neps\u0131m w\u0131zxew\u0131w\u00e7\u00f6erem kh\u0131ptew\u0131txen&#8221; Tithamate lhap&#8217;ew Necdet HATAM,<\/p>\n<p>Benim yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131lar Shapsugh diyalekti\u011finde oldu\u011fu i\u00e7in \u00c7&#8217;EMGUY a uymayan baz\u0131 yerleri olabilir. Ayr\u0131ca sizinle Adigece&#8217;deki seslerle ilgili kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ilerde konu\u015fmak isterim. Bence yanl\u0131\u015f anlamay\u0131n ama baz\u0131 eksiklikler var.<\/p>\n<p>\u015e\u00f6etxhej&#8230; (Burdaki ses \u00f6 sesidir.)<\/p>\n<p><strong>Meszay<br \/>\n<\/strong> 08.12.2005<\/p>\n<p>Avludaki \u00f6k\u00fcz\u00fcn boynuzuna vurursan, da\u011fdaki \u00f6k\u00fcz\u00fcnde boynuzu a\u011fr\u0131rm\u0131\u015f.<\/p>\n<p><strong>\u015ehalaxhue Ll\u0131que<br \/>\n<\/strong> 10.12.2005<\/p>\n<p>B\u011fa\u00e7\u00e7e zim\u0131\u015f&#8217;erem b\u011f\u0131bze z\u00e9\u015fx\u0131j\u0131. Ye&#8217;tane w\u0131m\u0131uew wi uef \u015f&#8217;\u0131. Z\u0131 \u011fer t&#8217;uew khaquerep. Mafer mew\u0131\u011fuaye. Z\u0131 nem nehinah z\u0131ner nah aze. Bzer zezim nahinah d\u0131ci,\u015f\u015fuew\u0131m nahinah e\u015f\u015fu\u0131, \u00e7atem nahinah \u00e7an. Gu\u015fae daxem wase yiep. Zibze n\u0131khuem gu\u0131n\u0131khua\u011fe wi\u015f\u0131\u011fa\u00e7\u00e7erep. Ma\u00e7\u00e7ew ue buew \u015f&#8217;\u0131. Wi gu\u015fae xhune lh\u0131f. Yem\u0131ca\u011fer ye\u011fecaque xhurep. Tts\u0131f zilh\u0131mharem zi yi\u015f&#8217;erep. W\u0131p\u00e7\u00e7ej zimiem w\u0131p\u00e7\u00e7ej rax\u0131rep. Wered\u0131r gu\u0131 kh\u0131de\u015fay. M\u0131\u015f\u015f\u00fces\u0131n\u0131r mequed\u0131j\u0131 wered\u0131r qued\u0131j\u0131rep. M\u0131\u015fes\u0131rer yeps\u0131x\u0131j\u0131rep. ps\u0131m xelh ptsel\u0131r \u015f\u015fu\u0131rep \u015f\u015fuem delh\u0131 gu\u0131e jj\u0131rep. Gu\u0131\u011fuer \u011fa\u015f&#8217;em yikhue\u015f. T\u0131\u011fujj\u0131m yine \u00e7iyemi yigu\u0131 \u00e7iyerep. Ham yi\u015fha wz\u0131 xhume w\u0131ts\u0131 ye\u015fx\u0131,blem yi\u015fha w\u0131z\u0131 xhu\u0131me \u011fuegu\u0131m te\u011fuelha. \u015e\u0131 brulem \u015fibl aqua\u00e7\u00e7e xelh. \u015e\u0131\u015f&#8217;u\u0131r n\u0131bce\u011fu\u0131 \u015f&#8217;u\u0131m fed. Blanew \u00e7eremi z\u0131guere kh\u00e9wz\u0131. Tts\u0131fxer zipiy\u0131r bzegu\u0131h. Gu\u0131m \u015f&#8217;ue\u015f&#8217;u\u0131r nem \u015f&#8217;uedax. Wiz\u00e7\u00e7asem yipse wife\u011fade. bz\u0131lhf\u0131\u011fem \u015f\u0131m\u0131w\u00e7\u00e7\u0131terem nape yiep. B\u0131s\u0131m fem\u0131f\u0131r dequate \u00e7\u00e7\u0131h. \u00c7\u00e7aler \u00e7eme ll\u0131jj\u0131m yilhetx mewz\u0131. Jant&#8217;er thamatem yiy. Eer zyedeeme \u00e7\u00e7\u0131r a\u011few\u015f\u015fu\u0131qualhe. Awb\u0131rer b\u0131s\u0131m \u015f&#8217;\u0131. Khuiy z\u0131d\u0131\u015f\u0131t\u0131m maje kh\u0131\u015f\u0131m\u0131\u015ft. Ll\u0131quer aw\u00e7\u00e7\u0131rep. Ps\u0131m xelh m\u0131jjuit&#8217;u\u0131ri zewte\u00e7\u00e7\u0131. Xabze z\u0131mi\u015f&#8217;erer \u015fha ne\u00e7\u00e7. D\u0131\u015f\u015fem xes nahi jj\u0131jj thamate b\u011fuedes. \u00e7\u00e7ase zim\u0131er llep. \u015e\u015fu\u0131z\u0131 yezawerer llep. N\u0131bce\u011fu\u0131r khix\u0131\u011fe \u00e7ate. N\u0131sem zexixew pxhu\u0131m yew\u015f\u015f\u0131y. Wep\u015f\u015fa\u015f\u015fefe \u00e7\u00e7ale zieme wiran\u0131s. Pselh\u0131xhue zim\u0131e p\u015f\u015fa\u015f\u015fer kha\u015fen\u0131 w\u0131m\u0131\u015f&#8217; P\u015f\u015fa\u015fe deghu\u0131 xhu\u0131rep \u015f\u015fu\u0131z de\u011fu\u0131 nah. P\u015f\u015fa\u015f\u015fe xhu\u0131pxhem pselh\u0131xhuer yixhuey. Khue wieme n\u0131se wi&#8217; Khue bzacem yajem wixe\u011fes\u0131,pxhu\u0131 bzacem xasem wix\u00e9ha. Am\u0131\u011fepxhu\u0131rem pxhu\u00e7\u00e7e y\u0131\u015f&#8217;erep. zib\u0131s\u0131m zixhuej\u0131rem \u00e7etts\u0131xhu\u0131 faw\u00e7\u00e7\u0131. ar\u011fuey da\u011fe nem\u0131\u00e7\u00e7 z\u0131\u00e7\u00e7a\u011fe yiep. B\u011fer bere wueme y\u0131tame mekhu\u0131te. Yew\u015f\u015f\u0131y z\u0131 mafe xabze haf\u0131r mefi\u015f. Ziuef z\u0131\u015f\u0131m\u0131\u011fu\u0131p\u015ferer ll\u0131xhujj. Khamer p\u00e7en\u00e7\u00e7e khirax\u0131rep. Ll\u0131\u011fe\u015f\u015fap&#8217;e ll\u0131 yiquaderep. Ll\u0131xhu\u0131jj\u0131m yi\u00e7ate w\u0131tseku\u0131rep. W\u0131\u00e7\u00e7\u0131te zim\u0131em tts\u0131F\u0131\u011fe yiep. Kherab\u011f\u0131r zixaf\u0131. Kherab\u011fem yi\u015f&#8217;ere ll\u0131\u011fe zakhuer mequed\u0131. Kherab\u011fer khue\u011fu\u0131 ll\u0131xhu\u0131j. \u00c7et\u0131weri ts\u0131\u011fue\u00e7\u00e7e ll\u0131xhu\u0131jj. \u015e\u0131 fem\u0131\u015f&#8217;u\u0131m waner yekhu\u0131te.<\/p>\n<p><strong>Gu\u011foj Sami<br \/>\n<\/strong> 10.12.2005<\/p>\n<p>Say\u0131n Jade,<\/p>\n<p>Melim fede u\u015fabe, ketim fede u\u015fa\u015fe (evlenilecek k\u0131zlarda aranan vas\u0131f).<br \/>\nVi of hemilhim vumugu\u015fah (bilmedi\u011fin veya seni ilgilendirmeyen konuda konu\u015fma).<br \/>\n\u00c7\u0131yeme vos ke&#8217;s\u0131 (uyuyan\u0131n \u00fczerine kar ya\u011far-\u00fc\u015f\u00fcmeyi belirtmek i\u00e7in).<\/p>\n<p>Not: Rahmetli Te\u015f&#8217;u Yasin a\u011fabeyimizin eseri i\u00e7in gereksiz s\u00f6zler kullanm\u0131\u015fs\u0131n. Onun eseri ve \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 d\u00f6nemi i\u00e7inde \u00e7ok zorlukla meydana getirilmi\u015f bir eserdir. Ne m\u00fccadelelerle Adigey&#8217;den bast\u0131r\u0131p getirdi\u011fini bilseniz o s\u00f6zc\u00fckleri kullanmazd\u0131n\u0131z. Bilginize.<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 10.12.2005<\/p>\n<p>Say\u0131n Sami bey,<\/p>\n<p>Say\u0131n Jade Wumar kendileri size yan\u0131t veremez. \u0130\u015f icab\u0131 me\u015fgul. Ancak size \u015fu kadar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirim. Say\u0131n \u00c7elikk\u0131ran\u2019la y\u00fcz y\u00fcze g\u00f6r\u00fc\u015fen bir ka\u00e7 ki\u015fiyiz. \u00c7al\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131 da gayretini de dile ne kadar hakim oldu\u011funu da ben bizzat \u00e7ok iyi biliyorum. Rahmetli sayg\u0131de\u011fer b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz say\u0131n \u00c7elikk\u0131ran\u2019a kar\u015f\u0131 kimsenin art niyetli d\u00fc\u015f\u00fcncesi olamaz. S\u00f6z\u00fc edilen atas\u00f6z\u00fc kitab\u0131n\u0131 iyice incelerseniz say\u0131n Jade Wumar\u2019\u0131n neyi kast etti\u011fini anlayacaks\u0131n\u0131z. Ayn\u0131 \u015fey \u00c7erkes hikayeleri i\u00e7inde ge\u00e7erlidir.<\/p>\n<p>Olay\u0131n \u00f6z\u00fc anavatanda politik kayg\u0131larla derlenirken kas\u0131tl\u0131 \u00e7arp\u0131tmalar\u0131n hikayelerde yer almas\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Atas\u00f6zleri \u00f6zg\u00fcn olarak milletler aras\u0131nda benzerlik g\u00f6sterir ama bu bire bir ayn\u0131yla olmaz. Say\u0131n \u00c7elikk\u0131ran\u2019\u0131n kitab\u0131nda hi\u00e7te ata s\u00f6z\u00fc vasf\u0131 ta\u015f\u0131mayan s\u00f6zleri ve de terc\u00fcme aktarma oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a belli olan atas\u00f6zleri vard\u0131r. Say\u0131n Wumar buna dikkat \u00e7ekmi\u015ftir. Konuyu daha da a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015ftural\u0131m. 1978 Krasnodar bas\u0131ml\u0131 Adige Gu\u015f\u0131ejjxer adl\u0131 bir kitap var. Orada Adige atas\u00f6zleri ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda kolhoz, turdoden, gibi ba\u015fl\u0131klarda atas\u00f6zleri g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Sovyet rejiminin e\u015fitlik yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde p\u015f\u0131 ve werkhleri atas\u00f6z\u00fc ya da hikaye yoluyla a\u015fa\u011f\u0131layan ya da dine kar\u015f\u0131 tutumu xhoce yikhebarxer diye yaz\u0131m haline getiren bir uygulama g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Adigey yazarlar\u0131n\u0131 incelerseniz de kom\u00fcnizm ve halklar karde\u015fli\u011fini her f\u0131rsatta \u00f6ven \u0131smarlama roman ve hikayeler bulursunuz. Olmazsa olmaz kutsal ise; Alman sava\u015f\u0131 ve sava\u015f gazileridir. Bizler T\u00fcrkiye\u2019dekiler o eserleri Adige dili oldu\u011fu i\u00e7in okuyoruz yoksa ger\u00e7ekleri ya da Adige k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011fil. Say\u0131n Wumar\u2019a notunuz iletildi en k\u0131sa zamanda size yan\u0131t verecektir.<\/p>\n<p>Bilginize.<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 10.12.2005<\/p>\n<p>Mel\u0131m fede u\u0131\u015f\u015fabe \u00e7et\u0131m fede u\u0131\u015f\u015fa\u015fe. Wi uef z\u0131xem\u0131lh\u0131m w\u0131xemgu\u0131\u015f\u0131&#8217;. \u00c7iyerem wes kh\u0131tase. Bu arada say\u0131n \u00c7elikk\u0131ran&#8217;\u0131n ruhu \u015fad olsun. Asla unutulmayacakt\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b> Jade Wumar<br \/>\n<\/b>10.12.2005<\/p>\n<p>Say\u0131n Gu\u011foj Sami,<\/p>\n<p>Say\u0131n Yasin \u00c7EL\u0130KKIRAN ger\u00e7ektende eserleriyle bizlere \u0131\u015f\u0131k tutmu\u015ftur. Atas\u00f6zleri ve Deyimler, Adigece-T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fck, T\u00fcrk\u00e7e-Adigece S\u00f6zl\u00fck. Bu eserler maalesef ender olan eserlerdendir. \u00c7ok k\u0131ymetlidirler. Benim kastetti\u011fim i\u00e7lerindeki Adigece ile ilgisi olmayan ve bizi yan\u0131ltabilecek bilgilerdir. Malumunuz \u00fczere bu eserler Yasin \u00c7EL\u0130KKIRAN&#8217;\u0131n notlar\u0131n\u0131n bir araya getirilmesi ile olu\u015fturulmu\u015ftur. De\u011ferli b\u00fcy\u00fcklerimizin eserlerine zarar vermek istemeyiz ama ger\u00e7ekleri de g\u00f6rmek laz\u0131m.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar\u0131mla&#8230;<\/p>\n<p>&#8220;W\u0131\u015fit\u0131me lhate, w\u0131\u015filh\u0131me w\u0131bze&#8221; m\u0131ri z\u0131 gu\u015fi&#8217;ejj gore zexez\u0131\u015f\u015f&#8217;\u0131k&#8217;iremge!<\/p>\n<p>\u015e\u00f6etxhej&#8230;<\/p>\n<p><strong>Gu\u011foj Sami<br \/>\n<\/strong> 10.12.2005<\/p>\n<p>Say\u0131n Jade,<\/p>\n<p>Cevab\u0131n\u0131z \u00e7ok g\u00fczel. Tam Adige gencine yak\u0131\u015ft\u0131. Thayi\u011fapsov, Tham&#8217;ome tiz\u0131rala\u011fun.<\/p>\n<p>\u015e\u0131psevux&#8230;<\/p>\n<p><strong>Gu\u011foj Sami<br \/>\n<\/strong> 10.12.2005<\/p>\n<p>Say\u0131n Jade,<\/p>\n<p>Latin harfleriyle Adigece yazmay\u0131 beceremiyorum. D\u00fczeltmeler i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederim. &#8220;Tek a\u011fa\u00e7 orman olmaz.&#8221;<\/p>\n<p>Sevgiler.<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 10.12.2005<\/p>\n<p>Buyurun say\u0131n Sami bey, beraber orman olal\u0131m.<\/p>\n<p>Say\u0131n Sami bey,<\/p>\n<p>Size birde sitemim var. L\u00fctfen bunu size olan sayg\u0131m\u0131zdan ve \u00f6zlemimizden kaynaklanan bir sitem g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131n. Y\u0131llar \u00f6nceleri k\u00f6y\u00fcm\u00fcze gelip, gitti\u011finizi a\u011fabeylerim s\u00f6yledi. Uzun zamand\u0131r da gelmiyormu\u015fsunuz. Ben sizi hat\u0131rlam\u0131yorum. Sizden daima s\u00f6z eden b\u00fcy\u00fcklerimiz var. Uzuntarla ve Ketence ile bir zamanlar diyaloglar\u0131m\u0131z yo\u011funmu\u015f. Bizler b\u00fcy\u00fcy\u00fcnce enkaz bize mi kald\u0131?<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar\u0131mla Sami bey, sayg\u0131lar\u0131mla.<\/p>\n<p><strong>Gu\u011foj Sami<br \/>\n<\/strong> 10.12.2005<\/p>\n<p>Tabi ki. Katk\u0131m\u0131z olursa sevinirim.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar\u0131mla<\/p>\n<p>Say\u0131n Jade,<\/p>\n<p>\u015eahs\u0131n\u0131zda T\u00fcm Belik\u0131\u015flal\u0131lar&#8217;a selam ve sevgilerimi sunuyorum. En k\u0131sa zamanda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcz in\u015fallah.<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 11.12.2005<\/p>\n<p>Say\u0131n Gugoj SAMI,<\/p>\n<p>Tham yi&#8217;ome t\u0131zerelheghun. Siguape rexhun.<\/p>\n<p>\u015e\u00f6etxhej&#8230;<\/p>\n<p><strong>\u015ehalaxhue<br \/>\n<\/strong> 11.12.2005<\/p>\n<p>Wi mafe \u015f\u015fu\u0131 ziw\u0131shan gu\u0131\u011fuejju. Ade we w\u0131psawe kh\u0131\u00e7\u00e7e\u00e7\u00e7\u0131\u011f. Wowiwwuw. Ad\u0131ghejjme au\u00e7\u00e7e sewa\u011fe seue seri. Wepsaw wetxhej.<\/p>\n<p><strong>Gu\u011foj Sami<br \/>\n<\/strong> 11.12.2005<\/p>\n<p>Wupsov \u015ehalaxue Sigo\u015fij, ADIGE TXIN&#8217;iri sege, Adigabzer Latin bukvamke (Alfabe) bo do\u011fu vetxi. Thamraz\u0131k\u0131pfoh. T\u0131zerele\u011fun Thamome.<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 13.01.2006<\/p>\n<p>&#8220;Tham kh\u0131fighe\u00e7iyeme \u015fer yedz\u0131x\u0131p&#8217;e za\u00e7&#8217;\u2019<br \/>\n&#8220;\u015e\u0131\u015fha z\u0131ble\u00e7\u00e7\u0131rem \u015f\u0131\u00e7\u00e7em w\u0131lh\u0131mbenej.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 20.01.2006<\/p>\n<p>&#8220;Tts\u0131f\u0131\u011fer ahm\u0131wgo\u015f&#8221; &#8220;\u00c7\u00fcr bjj\u0131r z\u0131rah\u0131llam se s\u0131\u00e7\u00fc, \u015falher z\u0131rah\u0131llam se s\u0131\u00e7\u00fc, yiuagh.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 26.01.2006<\/p>\n<p>&#8220;Bz\u0131lf\u0131ghe z\u0131de\u015f\u0131s\u0131m &#8216;a\u015fe \u015f\u0131rax\u0131rep.&#8221; (Bayan\u0131n oldu\u011fu yerde silah \u00e7ekilmez) Selamlar, G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015fanan baz\u0131 olaylara \u0131\u015f\u0131k tutabilecek bir s\u00f6z, ger\u00e7ektende Adigelerin verdi\u011fi \u00f6nemin bir vesikas\u0131 adeta. Maalesef bizler g\u00fczel k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn bu g\u00fczel yanlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131p ya\u015fataca\u011f\u0131m\u0131z yerde olur olmaz tart\u0131\u015f\u0131yoruz. Kime ne faydas\u0131 varsa? Ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fum toplum diaspora olmas\u0131na ra\u011fmen, ge\u00e7mi\u015ften bu yana i\u015fte bu g\u00fczel k\u00fclt\u00fcrle me\u015fgul olup, olur olmaz tart\u0131\u015fmalara girmeden bu g\u00fcnlere gelmi\u015f ve d\u00fcnya durduk\u00e7a ya\u015famaya devam edecek&#8230; Bence bu sitede biz Adigelere yak\u0131\u015fan en g\u00fczel \u015fey budur. Yoksa \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunamayan ve bulunamayacak i\u00e7eri\u011fi bo\u015f tart\u0131\u015fmalar sonsuda dek s\u00fcrecektir&#8230; Bizi bu tart\u0131\u015fmalardan uzak bir d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131yla bu g\u00fcnlere getiren b\u00fcy\u00fcklerimize ne mutlu i\u015fte ADIGHE\u011eE bu olsa gerek&#8230;<\/p>\n<p>\u015e\u00f6txhej&#8230;<\/p>\n<p><strong>Ademey<br \/>\n<\/strong> 27.01.2006<\/p>\n<p>Ye wul&#8217;\u0131n ye wul&#8217;en 1 (ya adam gibi ya\u015fa ya da \u00f6l) P\u0131setlux z\u0131m\u0131e p\u015fa\u015fer kashen wum\u0131z!<\/p>\n<p><strong>Harun Hajukua<br \/>\n<\/strong> 29.01.2006<\/p>\n<p>Dedemden derledi\u011fim bir atas\u00f6z\u00fc (Abzegh diyalekti);<br \/>\nPeramibjer meshhatle yishhape yewoji. Anlam\u0131: Peramibj&#8217;in (T\u00fcrk\u00e7e&#8217;sini bilmedi\u011fim bir t\u00fcr bitki) tomurcu\u011fu \u00e7\u0131kar kafas\u0131na vurur. Yani bir insan\u0131n asl\u0131 er ya da ge\u00e7 kendini belli eder anlam\u0131nda.<\/p>\n<p>Bir de eskiden kashenlerin bir birlerine kulland\u0131klar\u0131 bir deyim; Sipsekup&#8217;atlh Anlam\u0131: Can\u0131m\u0131 a\u011fz\u0131na koysunlar. Birde s\u00fcrg\u00fcnden \u00f6nceki Kafkasya orijinli Abzegh \u015fivesinde bebekleri uyutmak i\u00e7in s\u00f6ylenen bir ninni yazaca\u011f\u0131m. Tabi ar\u015fivlenmesi ve yay\u0131nlan\u0131rsa kaynak\u00e7a belirtilmek \u015fart\u0131yla.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar\u0131mla.<\/p>\n<p><strong>\u015etapx<br \/>\n<\/strong> 01.02.2006<\/p>\n<p>&#8220;Tham \u015f\u0131m\u015f\u0131nerem \u015f\u0131\u015f\u0131nej.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Mehmet<br \/>\n<\/strong> 01.02.2006<\/p>\n<p>Maf,<\/p>\n<p>De\u011ferli kat\u0131l\u0131mc\u0131lar,<\/p>\n<p>Adige Atas\u00f6zleri ve Deyimleri \u00fczerine geni\u015f bir kaynak:<\/p>\n<p>Kitap ad\u0131: \u00c7erkes Atas\u00f6zleri ve Deyimleri<br \/>\nDerleyen: Yasin \u00c7elikk\u0131ran<br \/>\nYay\u0131nevi : T\u00fcm Zamanlar Yay\u0131nc\u0131l\u0131k<br \/>\nFormat : Adigece (Kiril alfabesi)-Adigece (Latin alfabesi)-<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e anlam\u0131 Kitapta yakla\u015f\u0131k 1600 \u00c7erkes atas\u00f6z\u00fc ve deyimleri bulunmaktad\u0131r. Bu kitab\u0131 KAF-DAV\u2019dan 8 YTL kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 (2005 y\u0131l\u0131n\u0131n \u015eubat ay\u0131nda ben bu fiyata alm\u0131\u015ft\u0131m belki \u015fimdi biraz artm\u0131\u015f olabilir) temin edebilirsiniz.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar\u0131mla<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 02.02.2006<\/p>\n<p>&#8220;Zi\u015fha \u015f\u0131m&#8217;ej\u0131m yi\u015f\u0131d hame ya\u015fx\u0131&#8221;<\/p>\n<p><strong>Harun Hajukua<br \/>\n<\/strong> 02.02.2006<\/p>\n<p>(Abzegh diyalektinde ya\u015fl\u0131lardan derlemi\u015f oldu\u011fum atas\u00f6zleri) &#8220;Shawo exhopsirem kusheps yegheshi&#8221; Anlam\u0131: O\u011flan \u00e7ocu\u011fu isteyen, be\u015fik ipi b\u00fcker. Manas\u0131: Bir \u015fey istiyorsan, o istedi\u011fin \u015fey i\u00e7in haz\u0131rl\u0131k yap. &#8220;Shimi&#8217;e kuande thak&#8217;ume ch&#8217;iha khikheghoxhusht&#8221; Anlam\u0131: Olmayan \u00e7al\u0131l\u0131kta tav\u015fan \u00fcretiyor. Hayalciler i\u00e7in s\u00f6ylenen bir atas\u00f6z\u00fc.<\/p>\n<p><strong>Tharkaho<br \/>\n<\/strong> 02.02.2006<\/p>\n<p>Yi nader nedexu, Yiug tsug\u2019ur guruxoeu De\u2019u de\u2019um pe\u2019adjeuw Nart Shawoeuw ziuw zejju Yaneuw gumajeuw Ydeauw godjaffeuw Tsuhujxoe ar hunu sigoapeuw Souwkhoahuer N\u0131bjeuguxem dexaseuw Tsuxubem ya jaseuw Zeusem pse p\u0131cceuw Xabzeff\u0131r diyghaccu Yem\u0131\u015fxem ya pa\u015feuw Shu gup\u0131r zexa\u015fem Di biyxem khopkha\u015feuw N\u0131sajje g\u0131\u015fashem cegung\u2019e yem\u0131\u015fu Guffegogoer yi atu Paj\u0131gham bgadetu Tzuxubem ya jasse Tsuxuber z\u0131 ghasse Ar khunu, so khuakho<\/p>\n<p><strong>Harun Hajukua<br \/>\n<\/strong> 02.02.2006<\/p>\n<p>Maf,<\/p>\n<p>Yukar\u0131da yazm\u0131\u015f oldu\u011fum &#8220;shawo exhopsirem kusheps yegheshi&#8221; yani &#8220;o\u011flan \u00e7ocu\u011fu isteyen, be\u015fik ipi b\u00fcker&#8221; atas\u00f6z\u00fc belirtmi\u015f oldu\u011fum gibi sadece, bir\u015fey istiyorsan o istedi\u011fin i\u00e7in haz\u0131rl\u0131k yap manas\u0131 de\u011fil, asl\u0131nda iyi bir \u015fey istiyorsan o istedi\u011fin \u015fey i\u00e7in \u00f6yle bir haz\u0131rl\u0131k yap ki, ona ula\u015ft\u0131ktan sonra da kaybetmeyesin gibi derin bir anlam i\u00e7erir. \u015e\u00f6yle ki; bu atas\u00f6z\u00fcnde \u00f6zellikle &#8220;shawo&#8221; yani erkek \u00e7ocu\u011funa vurgu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, yani &#8220;pshashe&#8221; ya da sadece \u00e7ocuk anlam\u0131na gelen ele de\u011fil de \u00f6zellikle &#8220;shawo&#8221; denmesinin sebebi erkek \u00e7ocu\u011funun daha makbul olmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc erkek \u00e7ocu\u011fu \u00c7erkesya da ailenin koruyucusu, sava\u015fta asker vb. bir s\u00fcr\u00fc sebepten dolay\u0131 daha fazla istenmi\u015ftir. Ve erkek \u00e7ocuklar\u0131 k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131na g\u00f6re \u00e7ok daha fazla hareketlidir ve be\u015fikten d\u00fc\u015fmeleri ve yaralanmalar\u0131 s\u00f6z konusudur. \u0130\u015fte bu &#8220;kusheps&#8221; yani be\u015fik ipi erkek \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n be\u015fikten d\u00fc\u015fmemeleri ya da \u00e7\u0131kmamalar\u0131 i\u00e7in, be\u015fi\u011fin \u00fczerine \u00f6rt\u00fclen \u00f6rt\u00fcy\u00fc, be\u015fi\u011fe s\u0131k\u0131ca tutturmaya yarar. Bu atas\u00f6z\u00fcm\u00fczde anlat\u0131lmak istenen de budur. \u0130stedi\u011fin iyi \u015fey i\u00e7in \u00f6yle bir haz\u0131rl\u0131k yap ki, ona ula\u015ft\u0131ktan sonrada kaybetmeyesin. Atas\u00f6zlerimizin salt anlam\u0131n\u0131 de\u011fil, daha da \u00f6nemlisi neyi ima etti\u011fini anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak, eski \u00c7erkeslerin mentalite yani karakterlerine de ula\u015fabilmemizi sa\u011flayacakt\u0131r. Atas\u00f6zlerimize bu g\u00f6zle bakarsak, atalar\u0131m\u0131z\u0131n nas\u0131l bir halet&#8217;i ruhiye ve d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131lar\u0131n\u0131n oldu\u011funu anlamaya daha yak\u0131nla\u015fm\u0131\u015f oluruz.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar.<\/p>\n<p><strong>Nart<br \/>\n<\/strong> 03.02.2006<\/p>\n<p>Say\u0131n Harun bey, Hayat\u0131mda bu kadar sa\u00e7ma bir yorum duymad\u0131m. \u00c7erkesler hi\u00e7 bir zaman k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 erkeklerden ay\u0131rmam\u0131\u015flad\u0131r, zorlama yorumlarla kafa kar\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131n l\u00fctfen. Madem atas\u00f6z\u00fcne bu kadar alakal\u0131s\u0131n\u0131z ben de s\u00f6z\u00fc bir atas\u00f6z\u00fc ile bitireyim: Zerom\u0131\u015f&#8217;er p\u015f&#8217;en\u0131r \u015e&#8217;en\u0131\u011fes.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar<\/p>\n<p><strong>Harun Hajukua<br \/>\n<\/strong> 03.02.2006<\/p>\n<p>Maf, Say\u0131n Nart.<\/p>\n<p>E\u011fer \u00c7erkesler erkek \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 eski \u00c7erkesya\u2019da, mecburi sebeplerden dolay\u0131 (neslin erkek \u00e7ocuktan devam etmesi, bitmek t\u00fckenmek bilmeyen sava\u015flar, s\u00fclaleler aras\u0131 kan davalar\u0131, kabileler aras\u0131 kan davalar\u0131, evin ge\u00e7imini erke\u011fin temin etmesi vb.) k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131na nazaran daha fazla istemi\u015flerdir dememde siz anti feminist bir anlam \u00e7\u0131kar\u0131yorsan\u0131z, bu da sizin feminin duygular\u0131n\u0131z\u0131n fazla a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Neden Setenay Guashe d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm NART kahramanlar\u0131, sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 erkektir? Bunun b\u00f6yle olmas\u0131 bizim kad\u0131nlara olan sayg\u0131m\u0131z\u0131, sevgimizi eksiltmiyor ki! \u015eimdi pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcrle tarihi de\u011ferlendiremezsiniz ve yarg\u0131layamazs\u0131n\u0131z! Tarihi de\u011ferlendirirken; objektif olmak, o g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek gerekmez mi?<\/p>\n<p>Eski \u00c7erkesya\u2019da erkek \u00e7ocu\u011fu do\u011fdu\u011funda \u015f\u00f6len d\u00fczenlenirdi. Sizce neden? Sizce atalar\u0131n\u0131z primitif, kad\u0131na de\u011fer vermeyen, Do\u011fu toplumlar\u0131 gibi kad\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 g\u00f6ren insanlar oldu\u011fundan m\u0131? E\u011fer evet diyorsan\u0131z siz atalar\u0131n\u0131z\u0131 tan\u0131m\u0131yorsunuz! Bak\u0131n ben bu yaz\u0131mda \u015funu diyorum, \u00c7erkesler k\u0131z \u00e7ocu\u011fu oldu diye Araplar gibi ya da Do\u011fu toplumlar\u0131 gibi \u00fcz\u00fclmezlerdi ama erkek \u00e7ocu\u011fu oldu\u011funda \u015f\u00f6len d\u00fczenlenirdi. Aradaki fark\u0131 anlayabildiniz mi? O d\u00f6nemde, ba\u015fka toplumlar k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 diri diri topra\u011fa g\u00f6merken bizim atalar\u0131m\u0131z kad\u0131na sayg\u0131 duyuyordu ve kad\u0131n\u0131 el \u00fcst\u00fcnde tutuyordu.<\/p>\n<p>\u015eimdi sorar\u0131m size; sava\u015flar\u0131n, k\u0131y\u0131mlar\u0131n, hi\u00e7bir an eksik olmad\u0131\u011f\u0131 bir co\u011frafyada erkek \u00e7ocu\u011funun ailede daha fazla istenmesi demek, k\u0131z \u00e7ocu\u011funun istenmemesi, hor g\u00f6r\u00fclmesi mi demektir? Yaz\u0131m\u0131 tekrar tarihi g\u00f6z\u00fcn\u00fczde canland\u0131rarak okuyun ama tabi kabileler aras\u0131 mentalite bile de\u011fi\u015febiliyor. Ben Kuzeybat\u0131 Kafkasya Adigelerindenim. E\u011fer siz Kabardey b\u00f6lgesindenseniz, orada sava\u015f \u00e7ok daha \u00f6nceden bitmi\u015fti ve haliyle Kuzeybat\u0131\u2019ya g\u00f6re daha erken mentalite de\u011fi\u015fimine u\u011frad\u0131lar. Bunlar\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurun l\u00fctfen.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar<\/p>\n<p><strong>Harun Hajukua<br \/>\n<\/strong> 03.02.2006<\/p>\n<p>&#8221;Shawo exhopsirem kusheps yegheshi&#8221; (Abzegh diyalekti). Erkek \u00e7ocu\u011fu isteyen be\u015fik ipi b\u00fcker. Neden bu atas\u00f6z\u00fcnde &#8221;\u00e7ocuk isteyen be\u015fik yapar&#8221; denmiyor? Neden erkek \u00e7ocu\u011funa vurgu yap\u0131l\u0131yor ve neden sadece be\u015fik yapar denmiyor da, BE\u015e\u0130K \u0130P\u0130 b\u00fcker deniyor? E\u011fer be\u015fik ipinin ne oldu\u011funu bilmiyorsan\u0131z s\u00f6yleyeyim. Be\u015fik ipi, tahtadan yap\u0131lan be\u015fi\u011fin, sa\u011f\u0131nda ve solunda iki\u015fer tane olmak \u00fczere d\u00f6rt tanedir ve bu ipin fonksiyonu, bebe\u011fin \u00fczerine \u00f6rt\u00fclen ve birbirine paralel kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 iki \u00e7ubu\u011fu, be\u015fi\u011fe s\u0131k\u0131ca tutturmak i\u00e7indir. Bir nevi emniyet kemeri gibi, bebe\u011fin be\u015fikten d\u00fc\u015fmemesi ya da \u00e7\u0131kmamas\u0131 i\u00e7in. Erkek bebeklerin k\u0131z bebeklere g\u00f6re daha hareketli oldu\u011fu biyolojik bir ger\u00e7ektir say\u0131n Nart.<\/p>\n<p>Atas\u00f6zlerimizi s\u00f6ylerken ve ezberlerken; acaba bunu s\u00f6yleyen atalar, neden s\u00f6ylemi\u015fler, nas\u0131l bir sosyal ortamda ve kimler i\u00e7in s\u00f6ylemi\u015f olabilirler hassasiyetiyle de\u011ferlendirebilmek umuduyla diyorum. Yoksa bu atas\u00f6zleri hi\u00e7bir mana ifade etmeden tekerleme niyetine s\u00f6ylenmemi\u015f. \u00d6yle olsayd\u0131 bug\u00fcnlere ula\u015famazlard\u0131. Atas\u00f6zlerimizin her biri o g\u00fcnlerin ya\u015fam\u0131n\u0131n bir kesitidir say\u0131n Nart.<\/p>\n<p>Ben yaz\u0131lar\u0131m\u0131n arkas\u0131nday\u0131m.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar.<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 04.02.2006<\/p>\n<p>Say\u0131n Harun Hajukua ve Say\u0131n Nart,<\/p>\n<p>&#8220;Bz\u0131lf\u0131ghe z\u0131de\u015f\u0131s\u0131m &#8216;a\u015fe \u015f\u0131rax\u0131rep&#8221; (Bayan\u0131n oldu\u011fu yerde silah \u00e7ekilmez.) Atalar\u0131m\u0131z bu s\u00f6z ve benzeri s\u00f6zlerle ger\u00e7ekten Adige toplumunda bayan\u0131n yerini ve \u00f6nemini belirtmi\u015fler hi\u00e7 bir zaman ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yapmayarak &#8220;Ts&#8217;\u0131f\u0131gher &#8216;ahm\u0131wgo\u015f&#8221; (\u0130nsanl\u0131k payla\u015f\u0131lmaz bir mirast\u0131r(hakt\u0131r)) diyerek bay, bayan demeden herkesi e\u015fit tutmu\u015flard\u0131r. K\u0131sacas\u0131 atalar\u0131m\u0131z &#8220;W\u0131 ad\u0131\u011feme w\u0131lhe\u015f&#8221; (Adige&#8217;ysen G\u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcn) diyerek bizlerin birlik ve beraberlik i\u00e7inde g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fumuzu da vurgulam\u0131\u015flard\u0131r. Yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmak istemem sizleri ele\u015ftirmek i\u00e7in yazmad\u0131m bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelere katk\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla yazd\u0131m. San\u0131r\u0131m i\u00e7inde bulundu\u011fumuz son durumda ne pahas\u0131na olursa olsun birlikteli\u011fi gerektirmektedir. Adigeler maalesef tarih boyunca b\u00fcy\u00fck bir birliktelik kuramam\u0131\u015flard\u0131r. En b\u00fcy\u00fck yan\u0131lg\u0131lar\u0131 ve hatalar\u0131 da bu olsa gerek.<\/p>\n<p>&#8220;Worapsow ad\u0131\u011fe lhepkh\u0131r zewji zere\u015fitew&#8221; \u015e\u00f6txhej&#8230;<\/p>\n<p>&#8220;Relajerem Thari &#8216;ep\u0131&#8217;eghu.&#8221; (\u00c7al\u0131\u015fana ALLAH&#8217;ta yard\u0131mc\u0131.)<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 07.02.2006<\/p>\n<p>&#8220;Wiha bghetxheme kh\u0131wotxho\u015ft&#8221;<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 08.02.2006<\/p>\n<p>&#8220;Wine khye&#8217;erem yipse ye&#8217;ej.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 14.02.2006<\/p>\n<p>&#8220;l&#8217;\u0131ts&#8217;\u0131k&#8217;u m\u0131xhurem &#8216;of ts&#8217;\u0131k&#8217;u rexhunep&#8221; Kazan\u0131kho Jaba\u011f<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 16.02.2006<\/p>\n<p>&#8220;Ts&#8217;\u0131f\u0131me wya&#8217;et\u0131n y\u0131k&#8217;i w\u0131radz\u0131x\u0131n yalhek&#8217;i\u015ft.&#8221;<\/p>\n<p><strong>\u00c7eloh<br \/>\n<\/strong> 18.02.200<\/p>\n<p>Zi\u015fxa zim\u0131\u011fez\u015furem \u015f\u0131 \u0131\u011fen ke\u015fte. Derdi b\u00fcy\u00fcklerimiz. Evlenmek isteyip bo\u015fta gezen gen\u00e7lere dair.<\/p>\n<p><strong>Nart<br \/>\n<\/strong> 18.02.2006<\/p>\n<p>Say\u0131n Wumar bey,<\/p>\n<p>Kitaplardan atas\u00f6z\u00fc al\u0131p buraya yazarak Adige olunmuyor. Madem Kazanoko Jeba\u011f\u0131&#8217;dan bir s\u00f6z yazacaks\u0131n\u0131z onun s\u00f6yledi\u011fi \u015fekli ile yaz\u0131n, sizin anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015fekilde de\u011fil.<\/p>\n<p><strong>Jaj\u0131y<br \/>\n<\/strong> 19.02.2006<\/p>\n<p>Say\u0131n Nart,<\/p>\n<p>Adigelik Latin alfabesi ile yaz\u0131\u015fma yolu ile de\u011fil bizzati ya\u015fanarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclendir. Kazan\u0131ko Jaba\u011f&#8217;\u0131n s\u00f6yledi\u011fi veya yazd\u0131\u011f\u0131 tarihte kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nemli olan g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yapabildi\u011fimiz ve ya\u015fatabildi\u011fimiz Adigeliktir.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b> Gu\u011foj Sami<br \/>\n<\/b>19.02.2006<\/p>\n<p>Say\u0131n Jade,<\/p>\n<p>Atas\u00f6zlerini yazmaya devam edin l\u00fctfen, say\u0131n Nart merak etmeyin anlayanlar var. Verilen emekler bo\u015fa gitmiyor, herkesin elinde belge yok, bu yolla hepimize ula\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>Maf N\u0131bjeu\u011fxer<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 21.02.2006<\/p>\n<p>Say\u0131n Nart,<\/p>\n<p>Benim yazd\u0131\u011f\u0131m atas\u00f6zlerini bir tek yaz\u0131l\u0131 kaynakta bulabilirseniz size helal olsun derim. Ben kitaptan s\u00f6z yazacak olsayd\u0131m bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc en az 1000 ata s\u00f6z\u00fcyle doldurmam gerekirdi. Ben her bir atas\u00f6z\u00fc i\u00e7in b\u00fcy\u00fcklerimden ayr\u0131 ayr\u0131 bilgi al\u0131yor geni\u015f yorumunu thamadelerden dinliyor daha sonra buraya ve kendi ar\u015fivime aktar\u0131yorum.<\/p>\n<p>Sizden de bir \u015fey istiyorum \u015fimdi; ben Shapsugh&#8217;um ve yazd\u0131\u011f\u0131m atas\u00f6zleri daha \u00e7ok Shapsugh diyalekti\u011fi ile yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Siz bu benim kitaplardan yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6yledi\u011finiz atas\u00f6zlerini hangi kitaptan ald\u0131\u011f\u0131m\u0131 bir s\u00f6yleyin de bende bo\u015funa u\u011fra\u015fmay\u0131m. B\u00fcy\u00fcklerle diyaloga girmeden haz\u0131rdan yazay\u0131m.<\/p>\n<p>Kazan\u0131kho Jaba\u011f&#8217;\u0131n s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6ze 1992 tarihinde \u00e7ekilmi\u015f olan Adige isimli filmi seyrederken rastlad\u0131m ve kayda ge\u00e7tim. Siz say\u0131n Nart Adigeli\u011fin nas\u0131l olaca\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesini mi olu\u015fturdunuz veya Adigeli\u011fe standart veren bir yetkili misiniz ki, benim Adigeli\u011fim konusunda yorum yap\u0131yorsunuz?<\/p>\n<p>Herkesin Adigeli\u011fi kendini ilgilendirir. Siz rahat olun. Ben Adigeli\u011fimi sanal de\u011fil ger\u00e7ek ortamda ya\u015f\u0131yorum \u015f\u00fck\u00fcr. Efendim Adigece metinleri Adigece yazmak yanl\u0131\u015f m\u0131? Bug\u00fcn ben Adige&#8217;yim deyip de Adigece bilmeyenlere hi\u00e7 kusura bakams\u0131nlar \u00f6yle her \u015feyi armut pi\u015f a\u011fz\u0131ma d\u00fc\u015f mant\u0131\u011f\u0131 ile a\u00e7\u0131klayamay\u0131z.<\/p>\n<p>B\u0131rak\u0131nda insanlar biraz ara\u015ft\u0131rs\u0131nlar. Bir \u015feyler \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015fs\u0131nlar. Ayr\u0131ca benim yazd\u0131klar\u0131m\u0131 anlamak isteyen anl\u0131yor.<\/p>\n<p>Not: Adige atas\u00f6zleri T\u00fcrk\u00e7e ifade edilemez. Onlar\u0131n mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 kavrayabilmek i\u00e7in Adige mant\u0131\u011f\u0131 ile d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir. &#8220;Wit&#8217;ume w\u0131z,w\u0131z\u0131me w\u0131\u015f\u0131&#8217;axep&#8221; &#8220;Pse ya\u015fe, nape ya\u015fef\u0131 (naper yatha\u00e7&#8217;\u0131)&#8221; Thaywopsow Gugoj Sami, Thaywopsow Jaj\u0131y Sezai&#8230;<\/p>\n<p>\u015e\u00f6txhej Sayg\u0131lar&#8230;<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 23.02.2006<\/p>\n<p>&#8220;Woj\u00fcbene wj\u0131pkhe kh\u0131xek&#8217;igha t\u0131gher tsah fep\u015f&#8217;\u0131new \u015fitep&#8221;<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 24.02.2006<\/p>\n<p>&#8220;\u015f\u0131txhum \u015f\u00fcme pewu&#8221; &#8220;wzim\u0131yem wyeghalej\u0131,wziyem laje tafe&#8221; &#8220;p&#8217;e yimilh m\u0131\u015f\u015fa\u015f\u00f6m gua\u015fer \u015f\u0131mghagugh&#8221; &#8220;xafem fabe yi&#8217;ejep&#8221; &#8220;be bgha\u015f&#8217;eme ket\u0131 p&#8217;a\u015f\u015fe plheghun&#8221; &#8220;\u015f&#8217;o z\u0131bghegubj\u0131rem ma\u015f&#8217;o kh\u0131&#8217;olhelh\u0131&#8221; &#8220;guer z\u0131da&#8217;erem &#8216;er ma&#8217;e&#8221; &#8220;wigu rem\u0131plhew ner replhe\u015ftep.&#8221;<\/p>\n<p><strong>\u015ehalaxhue<br \/>\n<\/strong> 26.02.2006<\/p>\n<p>Hajj\u0131r yi\u011foll\u0131p&#8217;ue yi\u00e7\u00e7\u0131me t\u0131\u011fujjme a\u015fx\u0131.<\/p>\n<p><strong>Jaj\u0131y<br \/>\n<\/strong> 26.02.2006<\/p>\n<p>Kesele\u015foh a\u015f fede t\u011fujer s\u0131 n\u0131bjo\u011f lhap.<\/p>\n<p><strong>\u015ehalaxhue<br \/>\n<\/strong> 27.02.2006<\/p>\n<p>Ar wue a\u015ftew we&#8217;ueme se zi xes&#8217;uah\u0131j\u0131n \u015f\u0131&#8217;ep. \u015f\u015f\u0131pkheded khap&#8217;uerer. arew se&#8217;uemi se ham syegu\u0131p\u015f\u0131saghep z\u0131gorege har ziyem yigu\u0131 xe\u00e7&#8217;\u0131me s&#8217;uaghenah&#8230;<\/p>\n<p><strong>Jaj\u0131y<br \/>\n<\/strong> 27.02.2006<\/p>\n<p>Tu\u011fase t\u0131 xase s\u0131\u015f\u0131a\u011f \u011fogum ha kakeyux gore r\u0131koti hus\u0131m y\u0131kore le\u00e7ase thamate ham tegu\u015feah\u0131\u015ft\u0131\u011feh abrek \u0131m le\u00e7asem k\u0131rorer m\u0131 ha ayer ke\u011fuk\u0131 se \u00e7este\u015ft le\u00e7asem y\u0131orer se ha se\u011fojrep zegorem ze\u011f\u015fte\u015ft s\u0131u s\u0131zle\u011fom y\u0131\u015fhage se\u011fa\u011fe rehu re\u011fk\u0131\u011fa\u011f arreme kezfagu ha s\u0131l\u0131\u011fojrep. har \u00e7exte\u015ftme se s\u0131\u011fk\u0131n z\u0131seom z\u0131m \u015fe s\u0131ep,z\u0131m xykok\u0131 s\u0131ep yau\u0131 uk\u0131j\u011feh. Ar\u0131 \u011fu th\u0131\u011fuj\u0131 keselexoh z\u0131feso\u011far s\u0131 n\u0131bjo\u011f xlapej.<\/p>\n<p><strong>\u00c7eloh<br \/>\n<\/strong> 27.02.2006<\/p>\n<p>&#8221;\u00c7\u00fc \u011fa\u015fxeyi zebzeyiji.&#8221; Bu atas\u00f6z\u00fcn\u00fcn T\u00fcrk\u00e7e a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 bilen var m\u0131?<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 28.02.2006<\/p>\n<p>Say\u0131n \u00c7eloh,<\/p>\n<p>De\u011ferli b\u00fcy\u00fcklerin yan\u0131 da bu s\u00f6z\u00fc a\u00e7\u0131klamak bana d\u00fc\u015fmez ama bildi\u011fim kadar\u0131yla anlatay\u0131m. &#8220;\u00c7\u00fcjj gha\u015fxeyi zebzeyij\u0131&#8221; &#8220;Besideki \u00f6k\u00fcz bile kendini (yal\u0131yor) temizliyor.&#8221; Bu s\u00f6z daha \u00e7ok Adigece armew (tembel-miskin), \u015fhax\u0131ne (\u00fc\u015fenge\u00e7) denilen kimseler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Yapmas\u0131 gereken i\u015fi yapmayan, geciktiren, ne zaman olsa yapar\u0131m diye bahaneyle i\u015fi yapmaktan ka\u00e7\u0131nan, kendisine dikkat etmeyen kimseler i\u00e7in s\u00f6ylenir. K\u0131sacas\u0131 besideki \u00f6k\u00fcz bile \u00fc\u015fenmeden o kadar\u0131n\u0131 yapabiliyor sen onun kadar bile olam\u0131yorsun anlam\u0131 \u00e7\u0131kar. Adige atas\u00f6zlerinin ger\u00e7ekten derin anlamlar\u0131 vard\u0131r ve hepsi ayr\u0131 birer kompozisyon konusudur. Tabi bu derin manalar\u0131 yakalayabilmek i\u00e7in Adigece d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir. Daha \u00e7ok mecaz anlaml\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar&#8230;<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 28.02.2006<\/p>\n<p>&#8220;Yize yi\u015f\u00fck&#8217;e z\u0131m\u0131\u015f&#8217;erem, yizbghu rye\u015f\u00fc&#8221; &#8220;B\u0131n\u0131 wase zetegim b\u0131n\u0131r ps\u0131 ye\u015f\u00f6e.&#8221;<\/p>\n<p><strong>\u00c7eloh<br \/>\n<\/strong> 28.02.2006<\/p>\n<p>Say\u0131n Jade Wumar,<\/p>\n<p>Evet, a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131z do\u011fru. Ben i\u015ften eve geldi\u011fimde otururum, annem yemek v.s sofray\u0131 kurar. Annemden bir \u015fey istedi\u011fimde; ninem oturdu\u011fu yerden bana k\u0131zarak m\u00fcdahale ederdi: &#8220;Teg voy\u0131 z\u0131gore z\u0131f\u0131p\u015fej\u0131me.yebezej\u0131nep \u00e7\u00fc \u011fa\u015fxeyi zebzeyiji&#8221;. Bu s\u00f6zleri bana \u00e7ok s\u00f6ylemi\u015ftir. Bende anneme sordum ne demek diye? Annemde \u015f\u00f6yle anlatt\u0131. K\u00f6ylerde malum herkesin bir \u00e7ift \u00f6k\u00fcz\u00fc olur. Yaz\u0131n \u00e7ift s\u00fcrmek, harman v.s i\u015fler i\u00e7in k\u0131\u015f\u0131n iyi bir \u015fekilde bu hayvanlar\u0131n bak\u0131m\u0131 yemlenmesi t\u0131mar\u0131 v.s yap\u0131l\u0131rm\u0131\u015f. Her ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lanmas\u0131na kar\u015f\u0131n, yeterli bulmam\u0131\u015f\u00e7as\u0131na hayvanlar kendi t\u00fcylerin yalayarak temizlermi\u015f. Bu atas\u00f6z\u00fc; her \u015feyi ba\u015fkalar\u0131ndan bekleme, sende kendin i\u00e7in bir \u015feyler yap, anlam\u0131na geliyormu\u015f. Tabi ki, sizin s\u0131ralad\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 da i\u00e7eriyor. \u0130nsan sormadan edemiyor. Biz \u00c7erkesler olarak kendimiz i\u00e7in bir \u015feyler yapman\u0131n zaman\u0131 ve ge\u00e7 kal\u0131nm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc de ya\u015fayarak ne zamana kadar bekleyece\u011fiz?<\/p>\n<p>Jade Wumar ellerine, dillerine sa\u011fl\u0131k. Sayg\u0131lar efendim.<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 28.02.2006<\/p>\n<p>Wo ad\u0131\u011fe lhap&#8217;ew \u00c7eloh,<\/p>\n<p>Kh\u0131zeresfep&#8217;uaghaxem fe\u015f\u015f\u0131ge thaywopsow wose&#8217;o yape rap\u015f&#8217;ew. S\u0131zereneguyeremge nepe ad\u0131\u011feme yanah ya\u015f\u0131\u00e7&#8217;er tibzegu daxer ar\u0131. Wori win\u0131delhf\u0131bzew ad\u0131\u011febzegum w\u0131zerep\u0131lh\u0131m pap\u00e7&#8217;ege s\u0131kh\u0131pfegu\u015f&#8217;o. Winenejj\u0131mre wyane lhap&#8217;exem a\u015fte kh\u0131ra&#8217;ol&#8217;agheme tet&#8217;uah\u0131j\u0131n \u015fi&#8217;ep. Yanah \u015f\u015f\u0131pkher khaz\u0131&#8217;o\u015ftxer axer ar\u0131x. Wopsaw \u00c7eloh wopsaw!<\/p>\n<p><strong>\u00c7eloh<br \/>\n<\/strong> 02.03.2006<\/p>\n<p>Say\u0131n Jade Wumar,<\/p>\n<p>Windelhf\u0131bzew anlamad\u0131m? A\u00e7\u0131klarsan sevinirim. Sizi MSN&#8217;e kay\u0131t yapt\u0131m. Daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 sohbet etmek dile\u011fiyle.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar.<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 03.03.2006<\/p>\n<p>&#8220;Zikhurem w\u0131w\u00e7\u00fcj\u0131n fay&#8221;, &#8220;W\u0131z\u015f\u0131gughurem wzeneguyeni xelh&#8221;, &#8220;Ps\u0131ne z\u0131t&#8217;\u0131rer ps\u0131nem yefej\u0131&#8221; Adige lhap&#8217;ew \u00c7eloh, N\u0131delhf\u0131bze (anadil) kelimesini ve yeni duydu\u011fun kelimeleri \u00f6nce b\u00fcy\u00fcklerine sorup onay al\u0131rsan senin i\u00e7in daha iyi olur. Bu sayede yeni kelimeler de \u00f6\u011frenebilirsin. B\u00fcy\u00fcklerimizin verece\u011fi bilgiler \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bu kelimeyi anlayabilmek i\u00e7in hecelere(seslere) b\u00f6lmek gerekir. N\u0131(ana), de(beraberlik eki), lh\u0131fen(do\u011furmak), bze (dil,lisan) Yani, N\u0131delhf\u0131ghabze; annenin beraber do\u011furdu\u011fu dil. N\u0131delhf\u0131bze \u015feklini al\u0131yor ve anadil oluyor. Ben bilgim dahilinde yorumlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m ama konunun uzmanlar\u0131 her zaman b\u00fcy\u00fcklerimiz yani bizden daha bilgili thamadelerimizdir. Bence de daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 sohbet etmek dile\u011fiyle sayg\u0131lar&#8230;<\/p>\n<p>Wotxhej<\/p>\n<p><strong>B\u0131rine<br \/>\n<\/strong> 03.03.2006<\/p>\n<p>&#8220;W\u0131 \u015f\u0131sew w\u0131khaz\u0131m\u0131lha\u011fum w\u0131 khateci z\u0131kham\u011falhe\u011fu.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Jaj\u0131y<br \/>\n<\/strong> 04.03.2006<\/p>\n<p>Ps\u0131nem \u011fumfen\u0131fe\u015f\u0131 pthu\u015ftep nanu\u011f rem\u0131\u011fxujrer ke\u011f\u00e7uk\u0131j\u0131 yaeo.<\/p>\n<p><strong>\u00c7eloh<br \/>\n<\/strong> 04.03.2006<\/p>\n<p>&#8220;Yemuw\u00e7ure k\u0131v\u00e7ukirem o\u00e7e&#8221; yao ad\u011feme &#8220;y\u0131\u015f zezxokizebtirem yi\u015fi wone depk\u0131p p\u0131la\u011fazep\u0131t mexu.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 05.03.2006<\/p>\n<p>&#8220;Yaxaderer medexhu, yaxaplherer meplhexhu.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 07.03.2006<\/p>\n<p>&#8220;Zex\u0131ram&#8217;ore pe&#8217;of tikhuyifo mewugi&#8221; &#8220;Hajj\u0131r yawk&#8217;i tx\u0131de yaghajji ghuneghuxer ze&#8217;u\u00e7&#8217;aghex.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 14.03.2006<\/p>\n<p>\u00c7em\u0131 daghe\u015fxerer \u00e7\u00fc rexhu\u015ftep. Z\u0131\u015fha z\u0131m\u0131&#8217;\u0131gh\u0131\u015f\u00fcrem \u015f\u0131d &#8216;\u0131gh\u0131n ye\u015fte. Ye\u015fes\u0131me yitha \u015feghup\u015fe, yeps\u0131x\u0131me yi\u015f\u0131r \u015feghup\u015fe. \u00c7i&#8217;emge b\u0131n\u0131m hape xaferep. ziwna\u015f\u00f6 p\u015f&#8217;\u0131rer wip\u00e7e&#8217;u\u015fha tes. Rem\u0131da&#8217;orer medexhu. Wi\u00e7&#8217;eleghu z\u0131lheghughem ha\u00e7&#8217;ak&#8217;o w\u0131fem\u0131k&#8217;u. Ghogu k&#8217;ah\u0131m waye khyeh\u0131. Z\u0131be p\u015f&#8217;\u0131rem wri&#8217;az.<\/p>\n<p><strong>\u00c7eloh<br \/>\n<\/strong> 14.03.2006<\/p>\n<p>&#8221;Tafedize w\u00fckoa\u015foge ba\u011fgume. Yane kegejime yekoj\u0131n.&#8221; Jade Wumar sana g\u00fcveniyorum. Bir a\u00e7\u0131l\u0131mda bu atas\u00f6z\u00fcne yapar m\u0131s\u0131n\u0131z? \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131nda sana ba\u015far\u0131lar diliyorum.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar karde\u015fim.<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 16.03.2006<\/p>\n<p>Wo ad\u0131\u011fe lhap&#8217;ew \u00c7eloh,<\/p>\n<p>&#8220;Tafed\u0131ze (\u015f\u015f\u0131 fed\u0131ze) bghewugimi, yane khyegej\u0131me yek&#8217;uj\u0131n (rek&#8217;oj\u0131n). Ne kadar oynat\u0131p, e\u011flendirsen de (g\u00f6nl\u00fcn\u00fc yapsan da) annesi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131nca (ona geri) gider.<\/p>\n<p>Bu s\u00f6z genel olarak anne sevgisini anlat\u0131r. \u00c7ocu\u011fu ne kadar e\u011flendirsen, sevindirsen annesinin yeri ba\u015fkad\u0131r. Bu b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar i\u00e7in ge\u00e7erlidir.<\/p>\n<p>Tha z\u0131fede \u015fim\u0131&#8217;em (e\u015fi benzeri olmayan y\u00fcce yarat\u0131c\u0131) b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131 bu sevgiyle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirmi\u015f adeta. \u015e\u00f6yle de diyebiliriz asl\u0131nda, Xati yane \u015f&#8217;odaxe (\u015f&#8217;ogups). Herkesin annesi kendine g\u00fczel. Atas\u00f6zlerini daha geni\u015f yorumlayabilmek ki\u015finin edebiyat\u0131na kalm\u0131\u015f. Ne kadar geni\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnebilirse insan o kadar geni\u015f anlam ve yorum \u00e7\u0131karabilir.<\/p>\n<p>Ben hep atas\u00f6zlerinin g\u00f6r\u00fcnenin d\u0131\u015f\u0131nda bir anlamlar\u0131 daha oldu\u011funa inan\u0131yorum. Yani esas belirtilmek istenen arka plandad\u0131r. Tabi onu g\u00f6rebilmek Adigece d\u00fc\u015f\u00fcne bilme yetene\u011fine kalm\u0131\u015f. Adigece ses anlaml\u0131 bir dildir ve sesler bir ka\u00e7 anlamda kullan\u0131labilir yerine g\u00f6re. Mesela \u015f\u00f6yle de diyebiliriz bu s\u00f6z i\u00e7in. Bug\u00fcn Adigeler anavatanlar\u0131ndan uzakta huzur i\u00e7inde ya\u015famalar\u0131na ra\u011fmen, anavatan sevgisi onlar i\u00e7in bir ba\u015fkad\u0131r. Bunu kimse inkar etmez, edemez. Bizler vatan\u0131m\u0131zdan uzakta her ne kadar kavga g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcz ya\u015fasak da i\u00e7imiz de hep bir &#8220;ah!&#8221; olarak durur vatan sevgisi. Bu s\u00f6zden sonra akl\u0131ma bir woredin s\u00f6zleri geldi;<\/p>\n<p>Ad\u0131\u011fe xekur tekh\u0131tegej\u0131<br \/>\nAd\u0131\u011fe lhepkh\u0131m tegume\u00e7&#8217;\u0131<br \/>\nAd\u0131\u011fe xeku natejj xeghegum<br \/>\nTipe\u00e7ijew tigha\u015f\u015fe xe\u00e7&#8217;i<br \/>\nKhin\u0131be xet\u0131ghew tinah\u0131jjxem<br \/>\nNepe dunayem tyem\u0131t\u0131jxem<br \/>\nAdige lhepkh\u0131m fegume\u00e7&#8217;\u0131ghexem<br \/>\nYawasiyetxer tej\u00fcghasejej<\/p>\n<p>Vatan\u0131mdan ne kadar uzak olsam da bana e\u015flik eden, d\u00fc\u015f\u00fcncelerimden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m, r\u00fcyalar\u0131m\u0131 s\u00fcsleyen sesler onlar. Onlar da benimle birlikte yola koyulurlar. Y\u00fcre\u011fimde bazen h\u00fcz\u00fcn bazen sevin\u00e7 kimi zamansa mutluluk melodileri olup \u00f6terler.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte bu \u015fekilde onlarla birlikte ortak bir ya\u015fam\u0131 payla\u015fmaktay\u0131z. Bana bu sat\u0131rlar\u0131 yazd\u0131ran bu olsa gerek&#8230;<\/p>\n<p>Nepe Ad\u0131\u011fexer dunayim \u015f\u0131tekhoh\u0131ghew \u015f\u0131t\u0131x nah m\u0131\u015f&#8217;ami, tham &#8216;ome z\u0131mafe gorem Ad\u0131\u011feyim \u015faghe&#8217;et\u0131ghe tib\u0131rakh j\u00f6ghep\u015f&#8217;\u0131k&#8217;u&#8217;t&#8217;um \u0131\u00e7&#8217;egh\u0131 t\u0131\u015f\u0131zerewghoyij\u0131n. Tham s\u0131zfelhe&#8217;urer; t\u0131psawow, t\u0131zepe\u015few, t\u0131txhew, t\u0131zexesew, zedet\u015f&#8217;ow, zedet\u015ftew, zedyedghak&#8217;ew t\u0131\u015f\u0131&#8217;en\u0131r ar\u0131.<\/p>\n<p>Worapsow Adige lhepkh\u0131r zewji zere\u015fitew!<\/p>\n<p><strong>\u00c7eloh<br \/>\n<\/strong> 17.03.2006<\/p>\n<p>Selam karde\u015fim,<\/p>\n<p>Ellerine sa\u011fl\u0131k, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 be\u011feniyorum. Senin gibi i\u015fi ciddiye alan bir Adige oldu\u011fu i\u00e7in bizlerde \u015fansl\u0131y\u0131z. Hem dile hem bilgiye vak\u0131fs\u0131n. Bunlar\u0131 iltifat olsun diye s\u00f6ylemiyorum. Madden ve manen destek\u00e7inim. Bunu laf olsun diye s\u00f6ylemiyorum. Her zaman yan\u0131nday\u0131m. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 kal\u0131c\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in. Bir projen var m\u0131? E\u011fer b\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcncen varsa bizleri de haberdar edersen sevinirim. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ba\u015far\u0131lar dilerim. Seni \u00e7ok sevdim. Wuna\u011fo Shapsugh&#8217;daki Deulet nas\u0131l, \u00e7ok candan biri de\u011fil mi? Nas\u0131l y\u00fcre\u011fi bizler i\u00e7in \u00e7arp\u0131yor. Konu\u015furken bunu insana hissettiriyor. Yaz\u0131\u015fmak \u00fczere ho\u015f\u00e7akal.<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 24.03.2006<\/p>\n<p>&#8220;Nepkh\u0131m tet\u0131r xauh\u0131f\u0131ge &#8216;aze&#8221;<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 27.03.2006<\/p>\n<p>&#8220;Xharc\u0131m ne z\u0131rat\u0131m, naptse yi&#8217;oj\u0131gh&#8221;<\/p>\n<p><strong>\u015ehalaxhue<br \/>\n<\/strong> 30.03.2006<\/p>\n<p>Azemi yeazex.<\/p>\n<p><strong>\u015ehalaxhue<br \/>\n<\/strong> 30.03.2006<\/p>\n<p>Wumar lhap&#8217;e khuelejj\u0131m zi yiuagheba? Xarc\u0131m yerem\u0131\u015f\u00fcxhuaghu.<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 30.03.2006<\/p>\n<p>Kholejj\u0131m zi yi&#8217;ona? \u00e7&#8217;erep,\u015fhake &#8216;o\u015fhamafem kh\u0131teb\u0131b\u0131k&#8217;ighe z\u0131 bghejj\u0131m xharc\u0131r zelheghum, kh\u0131\u015fharilhadi j\u0131 khe\u015feghu rimghafew \u0131d\u0131r\u0131gh.Yet&#8217;uane pxhate fem\u0131hew bjjapem tet&#8217;\u0131shaj\u0131gh. Gar\u0131 t\u0131kh\u0131zxenegher, gi m\u0131 bghejjn\u0131gher xeti yeppes\u0131re? Wopsaw \u015fhalaxho wopsaw! &#8220;\u015e\u0131m w\u0131kh\u0131zfanege \u015f\u0131 wasege wi\u015fen.&#8221;<\/p>\n<p><strong>\u015ehalaxhue<br \/>\n<\/strong> 31.03.2006<\/p>\n<p>W\u0131kh\u0131bde\u015f&#8217;erem w\u0131dewugi.<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 07.04.2006<\/p>\n<p>&#8220;Daxem kh\u0131m\u0131wbut\u0131rer bj\u0131m\u0131m yeghasse.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Jade Wumar<br \/>\n<\/strong> 13.04.2006<\/p>\n<p>Pe&#8217;uaye neghawk&#8217;it&#8230;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jade Wumar 19 Aral&#305;k 2005 Konu hakk&#305;nda yazan kat&#305;l&#305;mc&#305;lar&#305;m&#305;z: &nbsp;(Alfabetik s&#305;ra ile) Ademey, Altud Muk Ya&#287;an, Baykald&#305; H., B&#305;rine, B&uuml;lent Atc&#305;, &Ccedil;eloh, Dzep&#351;, Gu&#287;oj Sami, Gupseuh, Haguare Ersin, Harun Hajukua, Jade Wumar, Jaj&#305;y, KE&Ccedil; S&uuml;leyman Yavuz, Kopsirgen Orhan, Mehmet, Meszay, M&uuml;zeyyen Kip, Nart, Necdet Hatam, &#350;halaxhue, &#350;halaxhue Ll&#305;que, &#350;tapx, Tharkaho &ldquo;Guer z&#305;k&rsquo;od&#305;rem &#351;er re&ccedil;&ccedil;ejirep&rdquo; &ldquo;W&#305; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-8783","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edebiyat-genel-konular","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8783","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8783"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8783\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8784,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8783\/revisions\/8784"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8783"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8783"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8783"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}