![\"\"](\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/ULUSUN-UGURLU-ELI-Dogumunun-110-ncu-Yilinda-Dilbilimci-ASHAMAF-Davut-b.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
SAVKO Asker 1) Adige k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn Nart Sosruko\u2019su<\/b><\/p>\n Her halk\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fc kendi tarihsel \u015fartlar\u0131 i\u00e7erisinde olu\u015fup geli\u015fir. Ulusal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitli dallar\u0131, yine ulusun i\u00e7inden yeti\u015fen yetenekli \u015fahsiyetlerce ortaya \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p\u00a0 geli\u015ftirilir. Son birka\u00e7 as\u0131rda k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitli dallar\u0131nda Adigelerin isimlerini d\u00fcnyaya tan\u0131tan ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z olmu\u015ftur.<\/p>\n Bilimadam\u0131, \u00f6\u011fretmen, \u015fair, \u00e7evirmen ve t\u00fcm Adigelerin yaz\u0131 dillerinin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 olu\u015fturan Bersey Vumar\u2019\u0131, Kuzey Kafkasya\u2019da tan\u0131nm\u0131\u015f bilimadam\u0131, \u00f6\u011fretmen ve devlet adam\u0131 Sihu Seferbiy\u2019i, yazar ve Adige d\u00fcz yaz\u0131n\u0131n\u0131n kurucusu Ceras Tembot\u2019u, yazar, Adige \u015fiirinin kurucusu Hatko Ahmet\u2019i, ilk Adige kompozit\u00f6r\u00fc, sark\u0131c\u0131, okul kitaplar\u0131 yazar\u0131 Kube \u015eaban\u2019\u0131, bilimadam\u0131, \u00f6\u011fretmen Nemitoko Yusuf\u2019u, Profesyonel Adige m\u00fczi\u011finin kurucusu, kompozit\u00f6r, sark\u0131c\u0131 Thabisim Vumar\u2019\u0131 ve daha bir\u00e7oklar\u0131n\u0131 bunlara \u00f6rnek g\u00f6sterebiliriz.<\/p>\n Adige k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn dirili\u015f \u00e7a\u011f\u0131nda ona destek olanlar\u0131n aras\u0131nda ismi on s\u0131ralarda yer alanlardan biride d\u00fcnyaca tan\u0131nan Kafkasolog, Adige dilbiliminin kurucusu, e\u011fitimci \u00e7evirmen Ashamaf Davut\u2019tur. Dil ulusun can\u0131 ise, Adige yaz\u0131s\u0131n\u0131n da ulusal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn anahtar\u0131 oldu\u011funu ilk g\u00f6steren o olmu\u015ftur. Dilbilimci Ceras Zaynap onun hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle demektedir: \u201cAdige yaz\u0131s\u0131n\u0131n olu\u015fumu Ashamaf\u2019\u0131n ismine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bug\u00fcne dek onun kadar yetenekli dilbilimci gelmedi\u011fi gibi, ismi Adige dilbiliminde daima en basta an\u0131lacakt\u0131r\u201d.<\/p>\n Burada belirtmek gerekir ki; Adige yaz\u0131s\u0131n\u0131n salt belirli bir d\u00f6nemin \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funu s\u00f6ylemek yan\u0131lt\u0131c\u0131 olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu b\u00fcy\u00fck i\u015fin \u00fcstesinden gelebilecek yetenekli dilbilimcilere de gerek vard\u0131.<\/p>\n Prof. N. F. Yakovlev\u2019in Moskova\u2019da okuttu\u011fu Kuzey Kafkasyal\u0131 \u00f6\u011frencileri aras\u0131nda Ashamaf\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir ka\u00e7 kez Nemitoko Yusuf\u2019tan dinlemi\u015ftim. Bunu bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klamak istiyorum. Yakovlev\u2019in Abhaz, \u0130ngu\u015f, \u00c7e\u00e7en ve Kabardey dilleri i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 dilbilgisi kitaplar\u0131nda kendisinden ba\u015fka bir yazar\u0131n ismi yer almamaktad\u0131r. Adigece dilbilgisi kitaplar\u0131nda (1930 ve 1941) ise yazar olarak; hem Yakovlev\u2019in hem Ashamaf\u2019\u0131n isimleri bulunmakta olup, kitaplar\u0131n \u00f6ns\u00f6zleri de birlikte kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bundan da anla\u015f\u0131l\u0131yor ki o devirde Ashamaf gibi ba\u015fka bir dilbilimci Kuzey Kafkasya\u2019da yoktur.O boylelikle soyadinin anlamini (ugurlu el) bilgisiyle de kan\u0131tlam\u0131\u015f, dilbilimi alan\u0131nda onun u\u011furlu ellerinin urunu olan eserler sayesinde Adigeler i\u00e7in bir e\u011fitim devri ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Nas\u0131l ki, Nart Sosruko insanlara ate\u015fi getirmi\u015fse, Ashamaf Davut da Adigelerin \u00f6n\u00fcndeki e\u011fitime giden yolu ayd\u0131nlatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 2) Adige dilbiliminin babas\u0131<\/strong><\/p>\n Ashamaf Davut Adige dil biliminin t\u00fcm \u00f6nemli dallar\u0131 \u00fczerinde bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda g\u00f6sterebiliriz:<\/p>\n a) Adigece\u2019nin orfografisi<\/strong><\/p>\n \u0130lk donemde yaz\u0131 dilinin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck sorun dili do\u011fru bir yola y\u00f6nlendirmekti. Yaz\u0131m kurallar\u0131n\u0131n acilen belirlenmesi gerekiyordu. Diyalektlerin karmas\u0131ndan olu\u015fan yaz\u0131 dilinin yerini edebiyat dili almal\u0131yd\u0131. 1934 y\u0131l\u0131nda \u201cAdigece \u0130mla Kurallar\u0131n\u0131n Oolu\u015fum Prensipleri\u201d kitab\u0131n\u0131 yay\u0131mlad\u0131. Bu kitap, Adige orfografisinin prensiplerinin belirlenmesinde ba\u015flang\u0131\u00e7 olmu\u015ftur. Onun ortaya koydu\u011fu prensipler esas al\u0131narak olu\u015fturulan Adige orfografisi \u00fclke \u00f6\u011fretmenlerinin her iki genel toplant\u0131s\u0131nda ve \u00dclke Y\u00f6netim Kurulu\u2019nca olu\u015fturulan komisyonda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015f, \u00dclke Y\u00f6netim Kurulu Prezidyumu 1936 y\u0131l\u0131nda orfografi kurallar\u0131n\u0131 kabul etmi\u015ftir.<\/p>\n 1938 y\u0131l\u0131nda Adige alfabesi Rus alfabesi temelinde N. F. Yakovlev ve Ashamaf Davut taraf\u0131ndan yeniden d\u00fczenlenince orfografi kurallar\u0131 yeni alfabeye uyarlanarak yazar taraf\u0131ndan \u201cAdige Orfografisi\u201d ad\u0131 alt\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra \u201cAdige Orfografi S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc\u201d adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Ashamaf Davut\u2019un teorik ve pratik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 temelinde Adige yaz\u0131 ve edebiyat dili olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n b) Diyalektler ve edebiyat dilinin olu\u015fturulmas\u0131<\/strong><\/p>\n Edebiyat dili, oturmu\u015f konu\u015fma ve yazma kurallar\u0131 olan dildir. Bunun i\u00e7in se\u00e7ilen diyalekt, ulusal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn geli\u015fmesi bak\u0131m\u0131ndan di\u011fer diyalektlerden daha elveri\u015fli olmal\u0131d\u0131r. Adige diyalektlerinin fonetik ve gramatik \u00f6zellikleri ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmadan edebiyat diline temel al\u0131nacak diyalektin belirlenme imkan\u0131 yoktu. Bu nedenle Ashamaf Adige diyalektlerinin incelenmesine b\u00fcy\u00fck \u00f6nem vermi\u015ftir. 1927 ve 1933 y\u0131llar\u0131nda k\u0131y\u0131 boyu Shapsugh a\u011fz\u0131 ile di\u011fer diyalektlere dair derlemelerini 1939 y\u0131l\u0131nda \u201cAdige diyalektlerinin k\u0131sa incelemesi\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. Kitab\u0131nda d\u00f6rt diyalekt -Abzegh, Cemguy, Bjedugh, Shapsugh- \u00fczerinde durmaktad\u0131r. Cemguy diyalektinin Bjedugh diyalektinden fonetik ve morfolojik farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 inceleyerek \u015fu sonuca varmaktad\u0131r: \u201cCemguy ve Bjedugh diyalektleri aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar \u00f6nemsizmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnse de bu durum e\u011fitimde sorunlar yaratmakta, yazar, \u00e7evirmen ve redakt\u00f6rler aras\u0131nda anla\u015fmazl\u0131klar do\u011furmaktad\u0131r. Bu nedenlerle geli\u015fimi daha uygun olan Cemguy diyalekti desteklenmeli ve Adige edebiyat diline temel al\u0131nmal\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n c) Bilimsel dilbilimi<\/strong><\/p>\n Yaz\u0131 dilinin do\u011fru bir \u015fekilde d\u00fczenlenebilmesi i\u00e7in Adigece\u2019nin teorik olarak incelenmesi gerekiyordu. 1930 y\u0131l\u0131nda N. F. Yakovlev ve Davut Ashamaf \u00a0\u201cOkullar ve Kendi Kendine \u00d6\u011frenenler \u0130\u00e7in K\u0131sa Adige Dili Grameri\u201d kitab\u0131n\u0131 yay\u0131nlad\u0131. Yakovlev kitapta gramatigin daha \u00e7ok Adigece \u00f6\u011fretmenlerine y\u00f6nelik oldu\u011funu belirtmektedir. Ama onun de\u011feri bir ders kitab\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Bu kitapta incelenmi\u015f olan materyaller ve bunun sonucu yazarlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f oldu\u011fu sonu\u00e7 ve de\u011ferlendirmeler Adigece\u2019nin bilimsel olarak \u00f6\u011frenilmesinde ba\u015flang\u0131\u00e7 te\u015fkil etmi\u015f olup, kitap genel olarak teorik bir \u00e7al\u0131\u015fma niteli\u011findedir. Kitapta ilk olarak Adigece\u2019nin ses ve gramatik d\u00fczenleri bilimsel olarak ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Artsibasev kitap hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle demektedir: \u201cRus gramatiginin etkisinde kalmadan Adigece\u2019nin kendine has \u00f6zelliklerini ortaya koyabilmi\u015f olmalar\u0131 yazarlar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131d\u0131r. Adigece\u2019nin yap\u0131s\u0131n\u0131, morfolojik \u00f6zelliklerini, gramatik sistemini\u00a0 iyi bir \u015fekilde anlatm\u0131\u015flard\u0131r. Bu durum, Adige dilinin ba\u015fka dillerin yan\u0131ndaki yerinin belirlenmesine de \u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n Ayn\u0131 yazarlar 1941 y\u0131l\u0131nda Moskova\u2019da \u201cAdige edebiyat dilinin gramatigi\u201d kitab\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015flard\u0131r. Bu kitap, sintaks, leksika, semantika, morfoloji ve fonetik olmak \u00fczere be\u015f b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r. Bu konular\u0131n ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla Adigece\u2019nin yap\u0131s\u0131 hakk\u0131nda t\u00fcm d\u00fcnya Kafkasologlar\u0131 bilgi sahibi olabilmi\u015flerdir.<\/p>\n \u201cGramatik\u201din \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 y\u0131llardaki \u015fartlardan kaynaklanan eksikliklerine de\u011finmeden \u015funu belirtmek gerekmektedir: Adige dilinin en fazla \u00f6nem ta\u015f\u0131yan y\u00f6nlerinin derinlemesine ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak incelendi\u011fi ilk kitap olma \u00f6zelli\u011fi daima kal\u0131c\u0131d\u0131r. Bug\u00fcne kadar hi\u00e7bir dilbilimci Adigece\u2019nin herhangi bir \u00f6nemli sorununu bu kitab\u0131 g\u00f6zard\u0131 ederek ele alma yoluna gitmemi\u015ftir. Kitab\u0131n \u00f6nemini G. F. Turcaninov \u015fu s\u00f6zlerle dile getiriyor: \u201cAdige dilinin \u00f6\u011frenimi alan\u0131nda Sovyet d\u00f6neminde t\u00fcm yap\u0131lanlar \u201cGramatk\u201dte yer almaktad\u0131r\u201d.<\/p>\n 3) Bug\u00fcnde \u00f6\u011fretmenimiz<\/strong><\/p>\n Devrimden sonra Adige k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015ftirilmesi alan\u0131nda kars\u0131la\u015fan sorunlar\u0131n en \u00f6nemlisi cehaletin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 idi. Ashamaf bu b\u00fcy\u00fck sorunla u\u011fra\u015fanlar\u0131n ba\u015f\u0131nda yer al\u0131yordu. Bu d\u00f6nemde k\u00f6y okulunda \u00f6\u011fretmen, orta dereceli okulda m\u00fcd\u00fcr, e\u011fitim m\u00fcfetti\u015fi, Krasnodar \u00d6\u011fretmen Enstit\u00fcs\u00fc Adige Dili ve Edebiyat\u0131 B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131, Maykop \u00d6\u011fretmen Enstit\u00fcs\u00fc Rus dili B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 olarak g\u00f6rev yaparken ulusal okullar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131, Adigece \u00f6\u011fretmenlerinin yeti\u015ftirilmesi alanlar\u0131nda b\u00fcy\u00fck i\u015fler ba\u015fard\u0131. En \u00e7ok zaman\u0131 okullar\u0131n ihtiyac\u0131 olan okuma ve metot kitaplar\u0131 i\u00e7in harcad\u0131. 1928 y\u0131l\u0131nda \u201c\u0130lkyol\u201d adl\u0131 kitab\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131. Bu alfabeden sonraki ikinci kitab\u0131yd\u0131.<\/p>\n Bunlar\u0131 birinci s\u0131n\u0131flardan ba\u015flay\u0131p yedinci s\u0131n\u0131flara kadar ihtiya\u00e7 duyulan programlar, ders ve okuma kitaplar\u0131 izledi. Okullar i\u00e7in 80 civar\u0131nda kitap onun taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde her bir s\u0131n\u0131f i\u00e7in ders kitaplar\u0131n\u0131n birka\u00e7 yazar\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse Ashamaf\u2019\u0131n o y\u0131llarda Adigece i\u00e7in gerekli t\u00fcm ders kitaplar\u0131n\u0131 tek ba\u015f\u0131na ve yararlanaca\u011f\u0131 bir kaynakta olmadan haz\u0131rlamas\u0131n\u0131n \u00f6nemi anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n Adige \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n Rus\u00e7a\u2019y\u0131 \u00f6\u011frenmeleri gerekti\u011fini Ashamaf unutmuyordu. Ulusal okullarda Rus\u00e7a\u2019n\u0131n da \u00f6\u011fretilmesi s\u00f6z konusu oldu\u011funda bu i\u015fin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne ilk soyunan Adigelerden biride Ashamaf olmu\u015ftur. 1934 y\u0131l\u0131nda A. N. Kornilov ile birlikte \u201cRus Dili\u201d adl\u0131 kitab\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Ulusal okullar\u0131n yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131nda, Adigeler i\u00e7in\u00a0 e\u011fitim yolunun a\u00e7\u0131lmas\u0131nda Ashamaf\u2019\u0131n yapt\u0131klar\u0131na de\u011fer bi\u00e7mek zordur. Sadece bu alanda yapt\u0131klar\u0131yla bile olsa ulusal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bir yap\u0131land\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 olarak Adige tarihinde yerini almaya lay\u0131kt\u0131r.<\/p>\n 4) Adigelik ya\u015fam tarz\u0131yd\u0131<\/strong><\/p>\n Ashamaf Davut salt bir dilbilimci ve e\u011fitim adam\u0131 de\u011fil ayn\u0131 zamanda y\u00fcksek insani vas\u0131flara sahip bir Adige, ger\u00e7ek bir ayd\u0131nd\u0131r. Onun Adigeli\u011fi, iyi niyetlili\u011fi, g\u00fczel davran\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerine anlat\u0131lanlar \u00e7oktur. Nemitoko Roza bu konuda \u015f\u00f6yle demektedir: \u201c\u0130lk Adige dilbilimci Ashamaf Davut\u2019un bize b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 miras sadece kitaplar\u0131 ve olu\u015fturdu\u011fu alfabeyle yaz\u0131lm\u0131\u015f ders kitaplar\u0131, bas\u0131lm\u0131\u015f gazeteler, roman ve \u015fiirler de\u011fildir. Ya\u015fam\u0131n\u0131 ulusun e\u011fitimine adam\u0131\u015f olan bu ayd\u0131n insan\u0131n ahlaki ve moral de\u011ferleri de b\u0131rakm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00f6nemli miraslar aras\u0131ndad\u0131r.\u201d<\/p>\n Yazar Yevtih Asker\u2019in 1944 y\u0131l\u0131nda sava\u015fta iken Ashamaf\u2019e g\u00f6ndermi\u015f oldu\u011fu mektup ta bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi do\u011frulamaktad\u0131r.<\/p>\n \u201cMektubunu bug\u00fcn ald\u0131m. E\u011fitim ve bilim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n 25 nci y\u0131l\u0131n\u0131n kutlan\u0131yor olmas\u0131 benim i\u00e7in b\u00fcy\u00fck mutluluk. Senin \u00f6\u011frencilerin ve arkada\u015flar\u0131n olarak bizler senin temiz kalplili\u011fini ve y\u00fcksek insani davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131, e\u011fitim i\u00e7in en uygun yolu bulma ve uygulama zekan\u0131 y\u00fcrekten takdir ediyoruz. Kendi anadilin i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131n hizmetler bug\u00fcne kadar kimseye nasip olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Adigelerin yaz\u0131 diline sahip olmalar\u0131 25 y\u0131l oldu. Teorik ve pratik olarak kendini kan\u0131tlam\u0131\u015f edebiyat dilimizin varl\u0131\u011f\u0131 senin eserindir. Ben ve arkada\u015flar\u0131n senden \u00f6\u011frendiklerimizle gurur duyuyoruz. En \u00e7ok takdir etti\u011fim \u00f6zelliklerinizden biride mesle\u011finizi ve bilginizi s\u00fcrekli geli\u015ftirme \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde bulunman\u0131z, dilin geli\u015fimi ile ilgili sorunlar\u0131 iyi anlaman\u0131z ve \u00e7\u00f6z\u00fcmleri e\u011fitimle u\u011fra\u015fan insanlara aktarabilmenizdir. Sava\u015f nedeniyle kesintiye u\u011frayan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z\u0131 sonraki y\u0131llarda s\u00fcrd\u00fcrece\u011finize inan\u0131yorum\u201d.<\/p>\n 5) An\u0131ta lay\u0131kt\u0131r<\/strong><\/p>\n Ashamaf Davut\u2019un do\u011fumunun 100 ncu y\u0131l\u0131 (1997) Cumhuriyette etkinliklerle kutlanm\u0131\u015ft\u0131r.Bu ama\u00e7la okullarda onun bilim ve e\u011fitim alan\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar anlat\u0131lm\u0131\u015f,E\u011fitim ve Bilim Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nca Tevcoj ve Socen il\u00e7elerinde yap\u0131lan toplant\u0131larda dilbilimciler raporlar\u0131n\u0131 sunmu\u015flar, Maykop\u2019ta Adigey, Kabardey-Balkar ve Kara\u00e7ay-\u00c7erkesyal\u0131 dilbilimci ve \u00f6\u011fretmenlerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 konferanslar d\u00fczenlenmi\u015ftir. Meretuko Kas\u0131m ve Savko Asker onun bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan se\u00e7melerin yer ald\u0131\u011f\u0131 bir kitap ile \u00f6\u011fretmenler i\u00e7in e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 bir bro\u015f\u00fcr yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Adigey Devlet \u00dcniversitesi \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131nca ortaya at\u0131lan ve bu \u00fcniversiteye Ashamaf Davut\u2019un ad\u0131n\u0131n verilmesi \u00f6nerisi uygulamal\u0131-bilimsel konferansa kat\u0131lanlarca da desteklenmi\u015fse de bu g\u00fcne kadar bir geli\u015fme olmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcniversitenin kurulusunun 50 nci y\u0131l\u0131 nedeniyle 1990 y\u0131l\u0131nda giri\u015f duvar\u0131na konmu\u015f olan ta\u015f portresi de y\u00fcr\u00fct\u00fclen tamiratlar esnas\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve bir daha yerine konmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Ulusun yeti\u015ftirdi\u011fi bir de\u011ferli insana an\u0131t yapmak ve onun ad\u0131n\u0131 bir yere vermek gerekiyorsa buna ilk lay\u0131k olan yaz\u0131 dilimizi olu\u015fturan ve ulusumuza ikinci ya\u015fam\u0131n -e\u011fitimin- yolunu a\u00e7an Ashamaf Davut\u2019tur. O bu enstit\u00fcde \u00f6\u011fretmen olarak \u00e7al\u0131\u015fmakla kalmam\u0131\u015f, Almanlar Maykop\u2019tan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra \u00f6l\u00fcnceye kadarda ailesiyle birlikte enstit\u00fc binas\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f, \u00f6l\u00fcnce de enstit\u00fc bah\u00e7esine g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Unutmamak gerekir ki; bu de\u011ferli insan\u0131n k\u0131ymetini biz bilmezsek ba\u015fkas\u0131 hi\u00e7 bilmez. B\u00fcy\u00fcklerimize kar\u015f\u0131 davran\u0131\u015f\u0131m\u0131z neyse k\u00fc\u00e7\u00fcklerimizin bize davran\u0131\u015f\u0131 da o olacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" SAVKO Asker Filoloji Bilimleri Doktoru Çeviri: İbrahim Çetao Not: 29 Mart tarihli Adige Mak Gazetesi’nden özetlenerek çevrilmiştir. 1) Adige kültürünün Nart Sosruko’su Her halkın kültürü kendi tarihsel şartları içerisinde oluşup gelişir. Ulusal kültürün çeşitli dalları, yine ulusun içinden yetişen yetenekli şahsiyetlerce ortaya çıkarılıp geliştirilir. Son birkaç asırda kültürün çeşitli dallarında Adigelerin isimlerini dünyaya tanıtan aydınlarımız […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-8785","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edebiyat-genel-konular","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8785","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8785"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8785\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40539,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8785\/revisions\/40539"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8785"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/b><\/span> Filoloji Bilimleri Doktoru
\n\u00c7eviri: \u0130brahim \u00c7etao<\/span>
\n Not: 29 Mart tarihli Adige Mak Gazetesi’nden \u00f6zetlenerek \u00e7evrilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n