{"id":8796,"date":"2025-01-05T01:06:52","date_gmt":"2025-01-05T07:06:52","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=8796"},"modified":"2025-01-05T14:19:37","modified_gmt":"2025-01-05T20:19:37","slug":"adigelere-dair-her-sey-adigece","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/adigelere-dair-her-sey-adigece\/","title":{"rendered":"AD\u0130GELERE DA\u0130R HER \u015eEY: AD\u0130GECE"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-42901\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/ADIGELERE-DAIR-HER-SEY-ADIGECE-b.png\" alt=\"\" width=\"571\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/ADIGELERE-DAIR-HER-SEY-ADIGECE-b.png 571w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/ADIGELERE-DAIR-HER-SEY-ADIGECE-b-300x158.png 300w\" sizes=\"(max-width: 571px) 100vw, 571px\" \/><\/p>\n<p><strong>HUNAGO Resid<\/strong><br \/>\nAdige Devlet \u00dcniversitesi Rekt\u00f6r\u00fc<br \/>\n\u00c7eviri: \u0130brahim \u00c7etao<br \/>\nPsatl Dergisi&#8217;nin 3. say\u0131s\u0131ndan \u00e7evrilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Adigeler olarak da\u011f\u0131n\u0131k ya\u015famam\u0131z\u0131n bizi nereye g\u00f6t\u00fcrece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fcy\u00fck halklar\u0131n i\u00e7inde eriyip yok olma tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Halk\u0131m\u0131z\u0131 korumak, \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatmak ise dilimizi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc kaybetmemek ve geli\u015ftirmekle m\u00fcmk\u00fcn olur.<\/p>\n<p>\u201cS\u00f6zden ziyade, i\u015f\u201d der Adigeler. Sorunumuzu iyi anlarsak, d\u00fcnyan\u0131n her yerindeki Adigeler elbirli\u011fi yaparak ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z devletlerin de katk\u0131lar\u0131n\u0131 sa\u011flayarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsak halk\u0131m\u0131z\u0131 ilerletecek b\u00fcy\u00fck i\u015fler ba\u015farabiliriz. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncemi bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klamak isterim.<\/p>\n<p>1997 y\u0131l\u0131ndan itibaren be\u015f kez birer ayl\u0131k s\u00fcreler halinde, T\u00fcrkiye\u2019nin Tokat, Kayseri, D\u00fczce, Biga, Manyas, Samsun, \u00c7orum, Merzifon, Amasya, Vezirkopru ve Antalya civarlar\u0131ndaki Adige k\u00f6ylerinde Adige Devlet \u00dcniversitesi bilimadamlar\u0131 Zefes Aydemirkan, Vunoroko Mir ve Vunoroko Ray bilimsel ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bulundular. Gen\u00e7 bilimadamlar\u0131m\u0131z da onlar\u0131n izinden y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ve ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l Profes\u00f6r Birsir Bat\u0131rbiy\u2019in asistan\u0131 Tsirgoy Vceslav bir ay s\u00fcreyle T\u00fcrkiye\u2019deki Hatukuay k\u00f6ylerinde ara\u015ft\u0131rma yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bir ba\u015fka \u00fclkede bir ay ara\u015ft\u0131rma yapabilmenin kolay bir i\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hepimiz biliriz. S\u00f6z konusu ara\u015ft\u0131rmalar \u00fc\u00e7 yerden desteklenmi\u015ftir. Bunlar Muhuttin \u00dcnal\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemindeki T\u00fcrkiye\u2019deki Adige dernekleri, Vucuh Ihsan, Yedic Bat\u0131ray, Tamzoko Umar , Bidanoko Harun ve ba\u015fkalar\u0131nca Almanya\u2019da olu\u015fturulmu\u015f olan \u201cYard\u0131mla\u015fma sand\u0131\u011f\u0131\u201d ve Adigey Devlet \u00dcniversitesi\u2019dir.<\/p>\n<p>Elbirli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda neler ba\u015farabilece\u011fimizi bu ara\u015ft\u0131rmalar g\u00f6stermi\u015ftir. Bu giri\u015fim gelecekte yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 ve temelini olu\u015fturacakt\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere \u00fcniversitemiz b\u00fcnyesinde \u201cAdige Halkbilim Merkezi\u201d olu\u015fturulmu\u015f olup alt\u0131 y\u0131ld\u0131r g\u00f6rev yapmaktad\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda Adige Fak\u00fcltesi\u2019nde Adige Filolojisi Merkezi ve Dil \u00d6\u011frenimi Merkezi\u2019ni olu\u015fturduk. Bunlar \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131 sadece Adige halk bilimi olan ve d\u00fcnyada ilk a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bilim merkezleridir.<\/p>\n<p>Halkbilim Merkezi\u2019nin ar\u015fivinde bulunanlar daha \u00e7ok T\u00fcrkiye\u2019den getirilmi\u015f materyallerdir. Bunlar\u0131n i\u00e7inde s\u00fcreleri be\u015f y\u00fcz saati bulan audio ve video kasetler, bin \u00fc\u00e7 y\u00fcz resim, T\u00fcrkiyeli soyda\u015flar\u0131m\u0131zdan Hidzetl Hizir, Curmit Muzaffer, Guneko Cumaldin taraf\u0131ndan yaz\u0131ya ge\u00e7irilmi\u015f olan y\u00fczlerce dokuman, Vucuh Ihsan taraf\u0131ndan Suriye\u2019de derlenen \u00f6yk\u00fc, \u015fark\u0131 ve atas\u00f6zlerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 audio kasetler, Ozdemir \u00d6zbay, Muhuddin \u00dcnal, Mevl\u00fct Yenemuko ve Bat\u0131ray Yedic taraf\u0131ndan ar\u015five verilmi\u015f T\u00fcrk\u00e7e eserler yer almaktad\u0131r. Bilimadamlar\u0131n\u0131n onlarca y\u0131l \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 gerektirecek materyal ar\u015fivimizde mevcuttur.<\/p>\n<p>Halkbilim Merkezi \u201cPsatle\u201d isimli bir dergiyi de iki Adige dilinde -Kabardey ve Bat\u0131-\u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Bu giri\u015fimin iki Adige dilini birbirine yak\u0131nla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yoruz. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan iki say\u0131\u00a0 da bunun kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. Adige tarihi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn t\u00fcm dallar\u0131n\u0131n Adigece yaz\u0131labilece\u011fini, her Adige bilimadam\u0131n\u0131n kendi dilinde bilgiye ula\u015fabilece\u011fini bu dergi ortaya koymu\u015ftur. \u00dcniversitemizde olu\u015fturulmu\u015f olan bu bilimsel merkezler Rusya ve Kafkasya\u2019da d\u00fczenlenen bilimsel forumlara kat\u0131lmakta, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan elde ettikleri sonu\u00e7lar ders olarak okutulmakta, yeni gen\u00e7ler bu sayede bilime kazand\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Halkbilim Merkezi\u2019nin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki en \u00f6nemli u\u011fra\u015f\u0131s\u0131, T\u00fcrkiye derlemelerini bir ka\u00e7 cilt halinde yay\u0131na haz\u0131rlamakt\u0131r. \u0130lk kitap\u00a0 \u201cT\u00fcrkiye\u2019deki Adigelerin S\u00f6zl\u00fc Edebiyatlar\u0131\u201d ad\u0131 alt\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Kitapta y\u00fczlerce s\u00f6zl\u00fc edebiyat \u00fcr\u00fcn\u00fc s\u00f6zl\u00fck, a\u00e7\u0131klama ve foto\u011fraflarla desteklenerek yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Kitab\u0131n haz\u0131rlanma masraflar\u0131 olan 60 bin Ruble\u2019yi \u00fcniversitemiz, bas\u0131m gider olan \u00fc\u00e7 bin be\u015f y\u00fcz Euro\u2019yu Almanya Oyten Adige K\u00fclt\u00fcr Derne\u011fi kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r. Bin adet bas\u0131lan kitap okurlar\u0131n ilgilerini \u00e7ekmi\u015ftir. Maykop, Nal\u00e7ik ve \u00c7erkessk\u2019te \u00e7\u0131kan gazete,radyo ve televizyonlar da kitaptan defalarca s\u00f6z etmi\u015flerdir. \u00c7erkessk\u2019te bulunan Gen\u00e7lik Derne\u011fi ise kitapta yer alan \u015fark\u0131lar\u0131 notalar\u0131yla yeniden s\u00f6ylemek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019deki derlemeler yine kitaplar halinde \u00e7\u0131kmaya devam edecektir. Bunlar Adigelerin tah\u0131l \u00fcretimleri, k\u0131yafetleri, g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri, evlerinin bah\u00e7e d\u00fczeni, a\u011fa\u00e7 dikme usulleri, gelenek g\u00f6renekleri \u00fczerine olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Bilimadamlar\u0131 orada anlat\u0131lanlar d\u0131\u015f\u0131nda, kendileri de s\u0131radan insan\u0131n farketmeyece\u011fi bir \u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6zlemlerde bulunmu\u015flard\u0131r. T\u00fcrkiye Adigelerinin evlerini in\u015fa \u015fekilleri bunlardan biri olup bilimsel \u00f6neme sahiptir. Adigeler T\u00fcrklerle ya\u015fad\u0131klar\u0131 s\u00fcre i\u00e7erisinde konut in\u015fa \u015fekillerini \u00fc\u00e7 kez de\u011fi\u015ftirmi\u015flerdir. \u0130lk olarak Adige tarz\u0131 direklere dayal\u0131 olarak evlerini in\u015fa etmi\u015fler, bir s\u00fcre sonra T\u00fcrklerden etkilenerek tu\u011fladan iki katl\u0131 evler yapm\u0131\u015flar, son zamanlarda ise tekrar Adige bah\u00e7e d\u00fczenine ge\u00e7mi\u015flerdir. Tek olarak bu \u00f6rnek dahi d\u0131\u015f \u00fclkelerdeki Adigelerin ulusal bilin\u00e7lerinin uyanmakta oldu\u011funu, ba\u015fka halklar aras\u0131nda erimek istemediklerini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 \u015fekilde T\u00fcrkiye\u2019deki ara\u015ft\u0131rmalar esnas\u0131nda elde edilen en k\u00fc\u00e7\u00fck bir bilgi vas\u0131tas\u0131yla daha b\u00fcy\u00fck bilgilere ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bilgiler Adigelerin d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr hazinesine yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 katk\u0131lar\u0131n i\u015faretlerini vermi\u015flerdir.<\/p>\n<p>S\u00f6z konusu ara\u015ft\u0131rmalar ve bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n sonucu olarak yay\u0131nlanan kitapta g\u00f6stermi\u015ftir ki Adige halk k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00fczerine d\u0131\u015f \u00fclke Adigeleri hesaba kat\u0131lmadan yap\u0131lacak bir \u00e7al\u0131\u015fma yar\u0131m ve eksik olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde hepimizin en ba\u015fta gelen problemi olan Adigey ve Kabardey dillerinin yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczerine dergimiz \u201cPsatle\u201d \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu sorun T\u00fcrkiye\u2019de 20 nci y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f olan Adige ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n dikkatini \u00e7ekmi\u015f ve bu ama\u00e7la Adige diyalektlerinin karmas\u0131ndan olu\u015fan kitaplar \u00e7\u0131karm\u0131\u015flard\u0131r. Halkbilimi Ara\u015ft\u0131rma Merkezi onlar\u0131n bu alandaki tecr\u00fcbelerinden yararlanmaya \u00f6zen g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>Ba\u015fka halklar Adigeler \u00fczerine 2500 y\u0131ld\u0131r yazmaktad\u0131rlar. Bunu eskiden yaz\u0131lm\u0131\u015f eserler ve klinopisler g\u00f6stermektedir. Adigelerin kendi yaz\u0131lar\u0131na sahip olmalar\u0131 ise ancak 20. y\u00fczy\u0131lda olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>D\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr hazinesi uluslar\u0131n k\u00fclt\u00fcrlerinin toplam\u0131ndan olu\u015fmakta olup, Adige k\u00fclt\u00fcr\u00fc de bunlardan biridir. Bu nedenle t\u00fcm d\u00fcnyada mevcut Adigelerle ilgili bilgilerin tek bir yerde toparlanmas\u0131 laz\u0131md\u0131r ve bunu yapabilmenin de bir ka\u00e7 yolu vard\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130lk olarak; bibliyografik bilgi bankas\u0131 olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Avrupa\u2019da, Rusya\u2019da ve Do\u011fu\u2019da mevcut bibliyografya bir araya toparlanmal\u0131d\u0131r. Bu konuda tan\u0131nm\u0131\u015f bilimadam\u0131 Bat\u0131ray Yedic\u2019in Avrupa\u2019da toplam\u0131\u015f oldu\u011fu bibliyografyan\u0131n yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu \u201c\u00c7erkes Bibliyografyas\u0131\u201d adl\u0131 kitap rehber kabul edilebilir.<\/p>\n<p>\u0130kinci olarak; Adigelere dair her turlu kitap ve literat\u00fcr bir yerde toparlanmal\u0131d\u0131r. Bunlardan ba\u015fka dillerde yaz\u0131lm\u0131\u015f olanlar Adigece\u2019ye \u00e7evrilmelidir.<\/p>\n<p>Bunlar ne i\u00e7in gereklidir diye bir soru akl\u0131n\u0131zda uyanm\u0131\u015f olabilir. T\u00fcm d\u00fcnyada Adigelere dair yaz\u0131lm\u0131\u015f olanlar Adigece\u2019ye \u00e7evrildi\u011finde ulusun hem d\u00fc\u015f\u00fcncesi hem de dili geli\u015fecektir. Ulusla ilgili her bilgi ulusal dili bilen herkese bu dilde ula\u015fm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Bu Adigelerin gelecekle ilgili en g\u00fczel umutlar\u0131ndan biridir.<\/p>\n<p>Burada belirtmek gerekir ki t\u00fcm d\u00fcnyadaki n\u00fcfuslar\u0131 5-6 milyon olan Adigelerin i\u00e7inden yapt\u0131\u011f\u0131 iste Adigece\u2019yi kullananlar\u0131n say\u0131s\u0131 birka\u00e7 y\u00fcz ki\u015fiden ibarettir. Bunlar da Kafkas cumhuriyetlerinde gazete, radyo, televizyonlarda \u00e7al\u0131\u015fanlar, yazarlar ve \u00f6\u011fretmenlerdir. Geri kalan ve 40 tan fazla \u00fclkelerde ya\u015fayanlar ise ba\u015fka dilleri kullanmaktad\u0131rlar. Bu nedenle Adigelere dair \u00e7\u0131kacak olan yay\u0131nlar T\u00fcrk\u00e7e, Rus\u00e7a, Arap\u00e7a, \u0130ngilizce, Frans\u0131zca ve Almanca\u2019ya da \u00e7evrilmelidir.<\/p>\n<p>Bilgi yaz\u0131ya d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc takdirde kal\u0131c\u0131 olmaktad\u0131r. Burada en \u00f6nemli g\u00f6rev, her ki\u015finin halk k\u00fclt\u00fcr\u00fc ad\u0131na sahip oldu\u011fu ve \u00f6l\u00fcm\u00fcyle birlikte yok olacak olan bilgileri toplay\u0131p yaz\u0131ya d\u00f6kmek ve ulusun k\u00fclt\u00fcr hazinesindeki yerine ula\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Bu da ara s\u0131ra bir iki \u00fclkeye gidip, ilk elde ula\u015f\u0131labilecek bilgileri toparlay\u0131p gelmekle olmaz. Bilimadamlar\u0131 Adigelerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00fclkelerde uzun y\u0131llar\u0131 kapsayan \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctmelidir.<\/p>\n<p>Adige halk\u0131n\u0131n akl\u0131n\u0131, geleneklerini, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan insanlar\u0131n h\u0131zla d\u00fcnyalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmekte olduklar\u0131n\u0131 hepimiz biliyoruz. Onlar sahip olduklar\u0131 de\u011ferli bilgileri toplamam\u0131za f\u0131rsat kalmadan birlikte g\u00f6t\u00fcrmektedirler. Bu durumda halk bilimi \u00fczerine derleme yapabilmek i\u00e7in 5-10 y\u0131l\u0131m\u0131z kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ondan sonra bir \u015fey beklemek hayaldir. Adigeler tamamen yok olsalar bile Wub\u0131hlar, S\u00fcmerler gibi geriye b\u0131rakacaklar\u0131 bir bilgi birikimi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>S\u00f6z konusu bu \u00e7al\u0131\u015fmalara Adigey Devlet \u00dcniversitesi ne gibi katk\u0131lar sa\u011flayacakt\u0131r diye soracak olursan\u0131z \u00f6nceden de belirtti\u011fim gibi \u00fcniversitemiz bu alandaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flam\u0131\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n<ol>\n<li>Olu\u015fturmu\u015f oldu\u011fumuz Adige Halkbilim Merkezi bilgileri toplamakta, d\u00fczenlemekte, ar\u015fivlemekte ve sonu\u00e7ta kitap haline getirmektedir.<\/li>\n<li>Elektronik bilgi bankas\u0131 i\u00e7in teknik ve eleman haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131m\u0131z yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Ba\u015fka dillerde Adigelere dair \u00e7\u0131kan kitaplar\u0131 Adigece ve Rus\u00e7a\u2019ya aktarmak \u00fczere uzman\u0131m\u0131z mevcuttur.<\/li>\n<li>Bilindi\u011fi gibi T\u00fcrkiye\u2019de Adigece\u2019yi \u00f6\u011frenme imkanlar\u0131 do\u011fmu\u015ftur. Bu alanda ba\u015far\u0131 sa\u011flayabilmek i\u00e7in Adigece \u00f6\u011fretmenlerin haz\u0131rlanmas\u0131 gereklidir. Bu alanda Adigey Devlet \u00dcniversitesi\u2019nin Adige Dili ve K\u00fclt\u00fcr\u00fc Fak\u00fcltesi uzmanlar\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yararlan\u0131labilir. T\u00fcrkiye\u2019den gelecek gen\u00e7leri Adigece \u00f6\u011fretmeni olarak yeti\u015ftirebilece\u011fimiz gibi, fak\u00fcltemiz mezunlar\u0131n\u0131 da oraya g\u00f6nderebiliriz.<\/li>\n<li>T\u00fcrkiye\u2019nin devlet\u00a0 ar\u015fivlerinde T\u00fcrk-Rus ili\u015fkilerine dair de\u011ferli dok\u00fcmanlar mevcuttur. Bunlar aras\u0131nda Adigelerin vatanlar\u0131n\u0131 terkedi\u015fleri ile ilgili say\u0131s\u0131z belge vard\u0131r. Bu belgeler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015facak uzmanlar yeti\u015ftirmeyi hedeflerimiz aras\u0131na koyduk. Adige dili ve K\u00fclt\u00fcr\u00fc Fak\u00fcltesi\u2019nde Yenemuko Mevlut taraf\u0131ndan gen\u00e7lere T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011fretiliyor olmas\u0131n\u0131 bu i\u015fin ba\u015flang\u0131c\u0131 kabul edebiliriz.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Tek tuk bilimadamlar\u0131 ar\u015fivlerini ve k\u00fct\u00fcphanelerini \u00fcniversitemize b\u0131rakmaktad\u0131rlar. Onlar\u0131 korumaya ve bilimsel alanda kullanmaya haz\u0131r durumday\u0131z. \u00d6rnek vermek gerekirse: Tan\u0131nm\u0131\u015f bilimadam\u0131 Ceras Zaynap\u2019in ar\u015fivi ve k\u00fct\u00fcphanesi \u00fcniversitemize verilmi\u015ftir. Bu gurur duydu\u011fumuz bir ar\u015fivdir ve fak\u00fcltemizde Ceras Zaynap\u2019in ad\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma odas\u0131na verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Uzun y\u0131llar halk bilimi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan, \u00dcniversitenin Adige Tarihi ve K\u00fclt\u00fcr\u00fc B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019n\u00fcn ilk ba\u015fkan\u0131 olan, \u00fcniversitede ulusal d\u00fc\u015f\u00fcncenin uyan\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fclerinden Zefes Aydemirkan k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce ya\u015fama veda etmi\u015ftir. Aydemirkan Adige atlar\u0131 \u00fczerine zengin materyaller toplam\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n yan\u0131nda Adigelerin toprak isleme usulleri, hayvanc\u0131l\u0131klar\u0131, dini inan\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerine de monografiler yazm\u0131\u015f ancak bunlar\u0131 kitap halinde \u00e7\u0131karmaya \u00f6mr\u00fc yetmemi\u015ftir. Halkbilim Merkezi\u2019miz gelecekte Aydemisrkan\u2019in ar\u015fivi \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.<\/p>\n<p>K\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce sevin\u00e7li bir haber daha ald\u0131k. Tan\u0131nm\u0131\u015f Alman dilbilimci Yogann Knobloh da binlerce belgeden olu\u015fan k\u00fct\u00fcphane ve ar\u015fivini \u00fcniversitemize b\u0131rakt\u0131. Bu olay da ad\u0131 ge\u00e7en dilbilimcinin \u00f6\u011frencilerinden olan Etnoloji Bilimleri Doktoru Yedic Bat\u0131ray\u2019\u0131n giri\u015fimiyle ger\u00e7ekle\u015fti. Burada belirtmek isterim ki; Yedic Bat\u0131ray\u2019da 30 y\u0131ld\u0131r ya\u015famakta oldu\u011fu Almanya\u2019dan Adige Cumhuriyeti\u2019ne yerle\u015fmi\u015f olup bu s\u00fcre i\u00e7erisinde olu\u015fturdu\u011fu b\u00fcy\u00fck ar\u015fivini de beraberinde getirmi\u015ftir. Bu Ar\u015fivde yer alan \u00f6nemli belgeleri de bundan sonra yay\u0131nlayaca\u011f\u0131z. Bununla ilgili bilgi derginin bu say\u0131s\u0131nda mevcuttur.<\/p>\n<p>Dikkatinize sunmak isterim ki; Kafkasya\u2019da ve Rusya\u2019da ya\u015fayan Adigeler t\u00fcm d\u00fcnyadakilerin onda biridir. Ancak t\u00fcm d\u00fcnyaca \u00f6nemsenen ve da\u011f\u0131n\u0131k bir durumdaki Adige k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc bilimsel yollarla derleyebilecek olanlarda Adigece\u2019ye yeterli derecede vak\u0131f olan, Adigey, Kabardey ve \u00c7erkessk\u2019te ya\u015famakta olan bilimadamlar\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131 bilerek, ama\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131n s\u00f6zde veya ka\u011f\u0131t \u00fcst\u00fcnde kalmamas\u0131 i\u00e7in, herkes elinden geldi\u011fi kadar bu \u00e7al\u0131\u015fmalar katk\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. D\u00fcnya \u00c7erkes Birli\u011fi\u2019nin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde, t\u00fcm imkanlar\u0131m\u0131z\u0131 birle\u015ftirebilirsek \u00f6nemli geli\u015fmeler sa\u011flayabilece\u011fimize \u015f\u00fcphe yoktur.<\/p>\n<p>Psatle dergisi okurlar\u0131n\u0131n \u00fcniversitemizce ba\u015flat\u0131lan bu b\u00fcy\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmaya-Adigelerle ilgili t\u00fcm d\u00fcnyadaki bilgilerin bir araya toplanmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na-katk\u0131lar\u0131n\u0131 bekliyorum. Herkes sahip oldu\u011fu bilgiyi bize aktar\u0131rsa ulusumuz i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahip ar\u015fivi ve bilgi bankas\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015f olaca\u011f\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>HUNAGO Resid Adige Devlet &Uuml;niversitesi Rekt&ouml;r&uuml; &Ccedil;eviri: &#304;brahim &Ccedil;etao Psatl Dergisi&rsquo;nin 3. say&#305;s&#305;ndan &ccedil;evrilmi&#351;tir. G&uuml;n&uuml;m&uuml;zde Adigeler olarak da&#287;&#305;n&#305;k ya&#351;amam&#305;z&#305;n bizi nereye g&ouml;t&uuml;rece&#287;i a&ccedil;&#305;kt&#305;r. Birlikte ya&#351;ad&#305;&#287;&#305;m&#305;z b&uuml;y&uuml;k halklar&#305;n i&ccedil;inde eriyip yok olma tehlikesi ile kar&#351;&#305; kar&#351;&#305;yay&#305;z. Halk&#305;m&#305;z&#305; korumak, &ouml;mr&uuml;n&uuml; uzatmak ise dilimizi ve k&uuml;lt&uuml;r&uuml;m&uuml;z&uuml; kaybetmemek ve geli&#351;tirmekle m&uuml;mk&uuml;n olur. &ldquo;S&ouml;zden ziyade, i&#351;&rdquo; der Adigeler. Sorunumuzu iyi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-8796","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edebiyat-genel-konular","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8796","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8796"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8796\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42903,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8796\/revisions\/42903"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8796"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8796"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8796"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}