{"id":8869,"date":"2019-03-11T20:13:52","date_gmt":"2019-03-11T20:13:52","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=8869"},"modified":"2019-03-11T20:13:52","modified_gmt":"2019-03-11T20:13:52","slug":"gecikmis-bir-cevap-adige-cerkes-diline-karacay-malkar-dilinden-gecen-kelimeler-adli-yaziya-cevabi-bir-elestiridir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/gecikmis-bir-cevap-adige-cerkes-diline-karacay-malkar-dilinden-gecen-kelimeler-adli-yaziya-cevabi-bir-elestiridir\/","title":{"rendered":"GEC\u0130KM\u0130\u015e B\u0130R CEVAP &#8211; \u201cAD\u0130GE (\u00c7ERKES) D\u0130L\u0130NE KARA\u00c7AY-MALKAR D\u0130L\u0130NDEN GE\u00c7EN KEL\u0130MELER\u201d ADLI YAZIYA CEVAB\u0130 B\u0130R ELE\u015eT\u0130R\u0130D\u0130R"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/492.JPG\" alt=\"\" width=\"417\" height=\"305\" \/><\/p>\n<p><strong>Bram Alaudin<\/strong><\/p>\n<blockquote><p><b> <span lang=\"TR\"> <em>Not:<\/em><\/span><\/b><span lang=\"TR\"><em> Bu makale, CircassianCanada Forumlar\u0131m\u0131zdaki <\/em> <b> <em>T\u00fcrkiye T\u00fcrklerin mi? <\/em> <\/b> <em>ba\u015fl\u0131kl\u0131 konuyla ili\u015fkili olarak; Cumhur rumuzuyla yazan kat\u0131l\u0131mc\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan g\u00f6nderilmi\u015ftir. (CC)<\/em><b><em>\u00a0\u00a0<\/em>\u00a0<\/b><\/span><\/p><\/blockquote>\n<p><strong> Anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla yaz\u0131 \u201cK\u0131r\u0131m Dergisi, 2 (8), 1994, 26-29.ss. yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Uzun s\u00fcre cevap yaz\u0131p yazmamakta teredd\u00fct ettim. Cevap versem T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye kar\u015f\u0131 bir cevapm\u0131\u015f gibi alg\u0131lanabilece\u011finden \u00e7ekindim. Cevap yazmasam bilgilerime g\u00f6re ciddi bilimsel hatalar var. \u0130lgin\u00e7 olan\u0131 Ufuk Tavkul beyin bu i\u015fin hocas\u0131 olmas\u0131, eserlerinin T\u00fcrk Dil Kurumu\u2019nca yay\u0131mlanmas\u0131 ve akademik unvan sahibi olmas\u0131d\u0131r. Benin gibi insanlar yanl\u0131\u015f bilgi sahibi olabilirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilgilerim bir akademik kurulca onaylanm\u0131\u015f de\u011fildir.\u00a0 Ancak bilgilerimiz akademik kurullardan ge\u00e7tikten sorma akademik unvanlar kazan\u0131p yaz\u0131yorsak \u00e7ok ama \u00e7ok hassas olmal\u0131y\u0131z hepimiz. B\u00fct\u00fcn bunlar bize de bilgilerimizi payla\u015fma hakk\u0131n\u0131 vermektedir..<\/strong><strong>.<\/p>\n<p>Ele\u015ftiri yaparken siyah harflerle yaz\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6l\u00fcmler bize ait de\u011fildir. Do\u00e7. Dr. Ufuk Tavkul beyin kendi yaz\u0131s\u0131d\u0131r ve bu yaz\u0131ya hi\u00e7 dokunmad\u0131k. Biz ele\u015ftirilerimizi her bir kelimenin alt\u0131na mavi renk harflerle yazd\u0131k ki anla\u015f\u0131lmas\u0131 daha kolay olsun diye.<\/p>\n<p>Bu s\u00fcre\u00e7te hatam\u0131z olmu\u015f ise, bilgi yanl\u0131\u015fa sahip isek ve s\u00fcr\u00e7-\u00fc lisan etmi\u015f isek bilgi eksikli\u011fimizi d\u00fczeltmeye ve hatam\u0131zdan d\u00f6nmeye haz\u0131r\u0131z. \u015eimdi say\u0131n Tavkul\u2019un yaz\u0131s\u0131n\u0131 ele alal\u0131m.<\/p>\n<p><\/strong> Kafkas dillerinin Abhaz-Adige dilleri grubuna giren Adige (\u00c7erkes) dili Kafkasya\u2019n\u0131n kuzey-bat\u0131s\u0131ndaki Karadeniz sahillerinden i\u00e7 k\u0131s\u0131mlara do\u011fru uzanan Shapsugh, Abzegh, Hatukuay, Bjedugh, Natukuay, Besleney ve Kabardey gibi Adige boylar\u0131 taraf\u0131ndan konu\u015fulmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Kendilerine \u201cAdige\u201d ad\u0131n\u0131 veren, yabanc\u0131 milletler taraf\u0131ndan ise \u201c\u00c7erkes\u201d ad\u0131yla tan\u0131nan bu halk y\u00fczy\u0131llar boyunca Kafkasya\u2019y\u0131 hakimiyetleri alt\u0131nda tutan Hun-Bulgar, Hazar, Alan, K\u0131p\u00e7ak gibi kuzeyli T\u00fcrk kavimlerinin etnik, siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel etkisi alt\u0131nda kalm\u0131\u015f ve yukar\u0131da ad\u0131n\u0131 sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z eski T\u00fcrk kavimlerinin torunlar\u0131 olan Kara\u00e7ay-Malkarl\u0131lar ile y\u00fczlerce y\u0131l kom\u015fu ya\u015famalar\u0131n\u0131n neticesinde onlarla da bir k\u00fclt\u00fcr al\u0131\u015f veri\u015fine girmi\u015flerdir. Bu k\u00fclt\u00fcr al\u0131\u015f veri\u015finin sonunda ise Adige ve Kara\u00e7ay-Malkar halklar\u0131 aras\u0131nda sosyolojik a\u00e7\u0131dan bir \u201ck\u00fclt\u00fcrle\u015fme\u201d hadisesi ya\u015fanm\u0131\u015f ve bunun neticesinde ortak bir hayat tarz\u0131, t\u00f6reler ve gelenekler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Adige k\u00f6kenli baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n iddia ettikleri ya da zannettikleri gibi Kara\u00e7ay-Malkarl\u0131lar bug\u00fcn sahip olduklar\u0131 Kafkas k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011fu gibi Adigelerden almam\u0131\u015flard\u0131r. Bunun b\u00f6yle oldu\u011funu iddia etmek bilime de mant\u0131\u011fa da ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bir halk hi\u00e7bir zaman kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc tamamen terk ederek bir ba\u015fka halk\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc kabul etmez. De\u011fi\u015fik k\u00f6kenden gelen ve tamamen farkl\u0131 dillerde konu\u015fan Kafkasya halklar\u0131 bug\u00fcn sahip olduklar\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc, eski Kafkas kavimleri ile kuzeyden gelen eski T\u00fcrk kavimleri aras\u0131nda ya\u015fanan \u201ck\u00fclt\u00fcrle\u015fme\u201d s\u00fcreci sonunda kazanm\u0131\u015flard\u0131r. Bug\u00fcn Adige, Abhaz, Oset, \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f, Da\u011f\u0131stan halklar\u0131 ve hatta G\u00fcrc\u00fc k\u00fclt\u00fcr\u00fcndeki eski T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fc etkisi hi\u00e7bir bilim adam\u0131 taraf\u0131ndan reddedilemeyecek kadar a\u015fikard\u0131r.<\/p>\n<p>Kafkasya\u2019da bug\u00fcn eski T\u00fcrk dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc, en az iki bin yedi y\u00fcz y\u0131ldan beri bu topraklarda ya\u015fayan Kara\u00e7ay-Malkar ve Kumuklular taraf\u0131ndan temsil edilmektedir.<\/p>\n<p>Adige (\u00c7erkes) dili incelendi\u011finde, bu dilde olduk\u00e7a fazla say\u0131da T\u00fcrk\u00e7e k\u00f6kenli kelime dikkati \u00e7ekmektedir. Bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu Kara\u00e7ay-Malkar dilinden ge\u00e7en kelimelerdir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda az say\u0131da K\u0131r\u0131m-Nogay dillerinden ve Osmanl\u0131ca\u2019dan ge\u00e7en kelimeler de Adige dilinde yer almaktad\u0131r. Adige (\u00c7erkes) dilinde ayr\u0131ca M.S. 3. y\u00fczy\u0131lda Kafkasya\u2019y\u0131 ele ge\u00e7iren ve Kara\u00e7ay-Malkar halk\u0131n\u0131n ilk atalar\u0131ndan olan Hun-Bulgar T\u00fcrklerinin dilinden ge\u00e7en kelimeler de ya\u015famaktad\u0131r ki, bunlar ayr\u0131ca T\u00fcrk dili ve k\u00fclt\u00fcr tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bir dilden bir ba\u015fka dile ge\u00e7en kelimeler asl\u0131nda son derece \u00f6nemli bir k\u00fclt\u00fcr hadisesinin de delilleridirler. Bir kelime bir dilden bir ba\u015fka dile ge\u00e7erken beraberinde bir \u00fcretim tekni\u011fini, hayat tarz\u0131n\u0131, ya\u015fam felsefesini de getirir. Kara\u00e7ay-Malkar dilinden Adige (\u00c7erkes) diline ge\u00e7en kelimelerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun k\u00fclt\u00fcr kelimeleri olduklar\u0131 dikkati \u00e7ekmektedir.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmam\u0131zda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z Adigece kelimeler i\u00e7in Adige k\u00f6kenli T\u00fcrkiyeli ara\u015ft\u0131rmac\u0131 say\u0131n M. Yasin \u00c7elikk\u0131ran\u2019\u0131n 1991 y\u0131l\u0131nda Kafkasya\u2019n\u0131n Maykop \u015fehrinde yay\u0131nlanan T\u00fcrk\u00e7e-Adigece S\u00f6zl\u00fck adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 kaynak olarak ald\u0131k. Son derece titiz bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan bu kitapta yer alan Adigece kelimeleri tek tek tarayarak Kara\u00e7ay-Malkar dilinden ge\u00e7en kelimeleri tespit ettik.<\/p>\n<p>Adige (\u00c7erkes) diline Kara\u00e7ay-Malkar dilinden ge\u00e7en ba\u015fl\u0131ca kelimeler \u015funlard\u0131r: Adige diline Kara\u00e7ay-Malkar dilinden ge\u00e7ti\u011fi s\u00f6ylenen baz\u0131 kelimelerin etimolojilerine ili\u015fkin et\u00fcd\u00fcm mavi renklerle say\u0131n Ufuk Tavkul\u2019un a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n alt\u0131nda verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong> s\u0131ne: <\/strong> abide<br \/>\n<strong>s\u0131n:<\/strong> an\u0131t<br \/>\n\u2019\u2019Her iki kelimenin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201cs\u0131n\u201d (an\u0131t, mezar ta\u015f\u0131) kelimesinden gelmektedir\u2019\u2019 diyorsunuz. Bir kere T\u00fcrk\u00e7e\u2019de kelime sonundaki sesli harfleri s\u00f6ylememesi gibi bir dil \u00f6rf\u00fc\/kural\u0131 yoktur. Bu hareketli bir dil olan Adige dilleri ile Hint Avrupa dilleri ve Arap\u00e7a\u2019da mevcuttur. Dolay\u0131s\u0131yla \u201cs\u0131n-s\u0131ne\u201d gibi sonundaki sesliyi s\u00f6ylenmemesi s\u00f6z konusu de\u011fildir Altay dillerinde. Adige dilinde her iki kelime de ayn\u0131d\u0131r haddizat\u0131nda. S\u00f6zl\u00fckte bunlar ne kadar ayr\u0131ym\u0131\u015f gibi verilmi\u015f olsa bile ayn\u0131 kelimedirler ve ayn\u0131 anlam\u0131 vermektedirler zaten. Bu bir.<\/p>\n<p>\u0130kincisi ise <strong>\u201cs\u0131ne\u201d<\/strong> bir kere b\u00fcy\u00fck sesli uyumu kural\u0131na terstir. T\u00fcrk\u00e7e fonolojisi ve T\u00fcrk\u00e7e morfolojisinde bu tarz kelimeler olamaz. Kelimenin tahliline gelince \u015f\u00f6yledir: Her ne kadar hocam\u0131z bunu yapmam\u0131\u015f da olsa tahlili biz yapal\u0131m: <strong> \u201cs\u0131\u201d<\/strong> kelimesi Adige dilinde kelimeye \u201coturma bi\u00e7imi\u201d anlam\u0131 katar. <strong> \u015e\u0131s:<\/strong> Oturuyor. <strong>Xes:<\/strong> s\u0131v\u0131, yayvan vb. bir \u015feyin i\u00e7inde oturuyor. <strong> Khos:<\/strong> bir \u015feyin k\u00f6\u015fesine oturuyor vs. Daha \u00f6tesi <strong>\u201cs\u0131\u201d<\/strong> bir s\u00fcreklili\u011fi, bir s\u00fcreklilik s\u00fcrecinde bir halden \/ pozisyondan\u00a0 ba\u015fka bir pozisyona ge\u00e7me durumu ifade eder. <strong>\u201cne\u201d<\/strong> g\u00f6z demektir. G\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi ifade eder. Mesela <strong> wu + ne<\/strong>: Ev. <strong>Pa + ne:<\/strong> Tiken. <strong>Sa + ne<\/strong>: \u00dcz\u00fcm. <strong>Wa + ne<\/strong>: At eyeri. <strong>\u201cS\u0131ne\u201d<\/strong> kelimesine d\u00f6nersek, k\u00fct\u00fck halindeki i\u015flenmi\u015f ve bir yere oturtulmu\u015f kat\u0131 cisim demektir. <strong> \u201cs\u0131\u201d<\/strong> kelimesinin ayr\u0131ca ba\u015fka anlamlar\u0131 da vard\u0131r. Ancak burada konuyu fazla geni\u015fletmek istemiyoruz.<\/p>\n<p><strong> ah\u015fe:<\/strong> para<br \/>\n\u2019\u2019Adigece \u201cah\u015fe\u201d kelimesi Kara\u00e7ay-Malkarca \u201cah\u00e7a \/ a\u00e7ha\u201d kelimesinden gelmektedir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Bu kelimede yine yanl\u0131\u015f tahlil edilmi\u015ftir. Daha do\u011frusu yanl\u0131\u015f bilgi verilmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrk\u00e7e\u2019de <strong>\u201ch\u201d<\/strong> sesi yoktur bir kere. <strong> \u201ch-f-j-v\u201d<\/strong> sesleri T\u00fcrk\u00e7e dil ailelerine\u00a0 sonradan girmi\u015ftir. Bunu ilk\u00f6\u011fretim \u00e7a\u011f\u0131nda s\u0131navlara haz\u0131rlanan her \u00f6\u011frenci az \u00e7ok bilir. Dahas\u0131 da var: Kelimenin asl\u0131 <strong>\u201cah + \u015fe\u201d <\/strong> de\u011fil \u201c<strong>axh + \u015fe\u201d <\/strong> d\u0131r. \u201c<strong>axh + \u015fe\u201d <\/strong> kelimelerinin birle\u015fmesiyle olu\u015fmu\u015f bile\u015fik bir kelimedir. Kelimenin asl\u0131na gelince: <strong>\u201ca ya da e\u201d el, \u201c xh\u201d<\/strong> kelimesi ise metal paralar\u0131n yans\u0131ma \/ h\u0131\u015f\u0131rt\u0131 seslerini ifade etmektedir. Arap\u00e7a\u2019daki \u201cxhelekhe-yaratma\u201d kelimesindeki ilk harftir. <strong>\u015ee:<\/strong> satmak, bir yerden bir yere\u00a0 ta\u015f\u0131mak demektir, rehberlik yaparak g\u00f6t\u00fcrmek anlamlar\u0131na da gelir. \u00d6zetle <strong>\u201caxh\u015fe\u201d<\/strong> elden ele ge\u00e7en al\u0131\u015f veri\u015f arac\u0131 demektir. Yani para demektir.\u00a0 <strong><\/p>\n<p>\u2019\u2019kolen:<\/strong> alacal\u0131<br \/>\nAdigece \u201ckolen\u201d kelimesi Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ckolan\u201d kelimesinden gelmektedir. \u201cKolan\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn eski T\u00fcrk\u00e7e&#8217;de bulundu\u011funu \u015f\u00f6yle ispat edebiliriz. Eski \u00c7in kaynaklar\u0131 M.S. 4. y\u00fczy\u0131lda Altay\u2019da ya\u015fayan Toba T\u00fcrklerinin \u201cHolan\u201d adl\u0131 bir kabilesinden s\u00f6z etmektedirler ve \u201cHolan\u201d ad\u0131n\u0131n alacal\u0131. benekli anlam\u0131na geldi\u011fini belirtmektedirler. (Bkz. W. Eberhard. \u00c7in\u2019in \u015eimal Kom\u015fular\u0131.-Ankara, 1942: 66.s.)\u2019\u2019<\/p>\n<p>Hi\u00e7 mi hi\u00e7 alakas\u0131 yok. Kelimenin ilk harfi <strong> \u201ck\u201d<\/strong> de\u011fil <strong>\u201ckh<\/strong>\u201d yani kaf harfidir. Hele <strong> \u201cholan<\/strong>\u201d ile hi\u00e7 bir alaka yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc <strong>\u201ch\u201d<\/strong> sesi T\u00fcrk\u00e7e\u2019de yok asl\u0131nda. \u0130kincisi kelimenin k\u00f6k\u00fc \u201cle\u201ddir. Adige dilinde Boyamak demektir. <strong> \u201cKho<\/strong>\u201d kelimesi mi? Or enteresan bir kelime. Kelimenin sonuna gelirse \u201co\u011ful\u201d anlam\u0131 katar anlama. Mesela: <strong>Hattkho<\/strong>: Hato\u011flu gibi. Ba\u015fa gelirse \u201cbir \u015feyin k\u00f6\u015fesi\u201d anlam\u0131 verir. <strong>Kho\u011fu: <\/strong> K\u00f6\u015fe.\u00a0 <strong> Khos:<\/strong> bir \u015feyin k\u00f6\u015fesinde oturuyor demektir. <strong> Khoah:<\/strong> bilinen bir \u015feyin k\u00f6\u015fenine g\u00f6t\u00fcr ya da git demektir. <strong> Khoef:<\/strong> bir \u015feyin k\u00f6\u015fesinde olan \u015feyi oradan s\u00fcr \u00e7\u0131kar demektir. \u201c<strong>le\u201d <\/strong>boyamak, makyaj yapmak demektir. \u201ccolor\u201d co + lo\u201d renk anlam\u0131na gelen bu\u00a0 \u0130ngilizce kelimesindeki seslerde ayn\u0131 ses k\u00f6kenleridir. <strong> \u201cKholen\u201d<\/strong> kelimesindeki <strong>\u201c-n\u201d<\/strong> sesine gelince: <strong>-n<\/strong> mastar ekidir.\u00a0 \u00d6yleyse kelime bir ana rengin k\u00f6\u015fesinden \/ devam\u0131ndan zemini farkl\u0131 renklerle boyanm\u0131\u015f \u015feyi bize anlat\u0131r. Bir ana rengin etraf\u0131nda ba\u015fka renklerin olmas\u0131 esast\u0131r. Yani alaca\u2026<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>tamga:<\/strong> damga, arma<br \/>\nBu kelimenin de Adige diline Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ctamga\u201d s\u00f6z\u00fcnden ge\u00e7ti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Ufuk hoca siz \u00f6yle dediniz diye \u00f6yle olmuyor tabii ki. Bilimsel de\u011ferden uzak bir yaz\u0131ya cevap vermekle u\u011fra\u015f\u0131yoruz ne yaz\u0131k ki. Adige dili hareketli bir dildir. Bunu bilmemiz laz\u0131m.<strong> \u201cTa\u201d<\/strong> bir \u00f6n ektir. Okunurken <strong>\u201ce\u201d<\/strong> harfinden <strong>\u201ca\u201d<\/strong> harfine bir ge\u00e7i\u015f yap\u0131larak okunur. <strong> \u201ctea\u201d<\/strong> \u015feklinde. <strong>(te \/ ta<\/strong> \u015feklinde de\u011fil). Kelimeye hep \u201c<strong>\u00fcst\u201d<\/strong> anlam\u0131 katar. <strong>\u201c\u011fe\u201d<\/strong> kelimeye ge\u00e7mi\u015f zaman anlam\u0131 katt\u0131\u011f\u0131 gibi \u201cy\u0131l, var olma, hayat s\u00fcrme gibi anlamlar\u0131 katar. <strong> \u201cm\u0131\u201d <\/strong>kelime ba\u015f\u0131na gelen olumsuzluk ekidir. Kelime sonuna gelen olumsuzluk eki ayr\u0131d\u0131r. <strong>Tam(\u0131)\u011fe<\/strong>: Bir \u015feyin \u00fcst\u00fcndeki canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f i\u015faret demektir. Da\u011flama sistemiyle i\u015faret vurulan b\u00f6lgenin h\u00fccrelerin canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 yoluyla i\u015faretleme anlam\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bir bilgi daha verelim: <strong> Tam\u0131\u011fe\/Tam\u011fe:<\/strong> Canl\u0131 hayvanlar\u0131n s\u0131rt\u0131na vurulan i\u015faret demektir. <strong> Thabze:<\/strong> Canl\u0131 hayvanlar\u0131n kulaklar\u0131na vurulan i\u015faret demektir. <strong> T\u2019arkho:<\/strong> Cans\u0131z cisimlerin \u00fcst\u00fcne vurulan i\u015faret demektir. M\u00fch\u00fcr gibi ya da kertik vurma.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>eml\u0131\u00e7:<\/strong> e\u011fitilmemi\u015f at<br \/>\nAdigece \u201ceml\u0131\u00e7\u201d kelimesinin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201cemilik\u201d s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. Adige diline ba\u015fka dillerden giren kelimelerdeki -k- sesinin -\u00e7- sesine d\u00f6n\u00fc\u015fmesi genel bir fonetik kurald\u0131r. Bu \u015fekilde Kara\u00e7ay-Malkarca \u201cemilik\u201d kelimesi Adigece&#8217;ye ge\u00e7erken \u201ceml\u0131\u00e7\u201d bi\u00e7imini alm\u0131\u015ft\u0131r.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Yine yanl\u0131\u015f d\u00fczeltmekle u\u011fra\u015f\u0131yoruz. En basit dil kurallar\u0131n\u0131 atland\u0131\u011f\u0131 a\u015fikar. Kelime, B\u00fcy\u00fck Sesli Uyumu Kural\u0131\u2019na uymuyor. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6ncelikle T\u00fcrk\u00e7e dillerinden gelmiyor bu kelimede. Tahlilleri yapmayaca\u011f\u0131m. Geri kalan kelimelerin tahlilini sav\u0131n\u0131zdan eminseniz siz yap\u0131n art\u0131k. Bir \u00f6rneklemeyle ge\u00e7ece\u011fim: Bl\u0131\u00e7, ble\u00e7: Bir \u015feyi ko\u015farak ge\u00e7mek. Yem(\u0131)l\u0131\u00e7: Yerinde huysuzlan\u0131p duran, huysuz ama d\u00fczenli ko\u015fmayan (at) demektir. E\u011fitimsiz \u015fey.<\/p>\n<p><strong> \u2018\u2019atal\u0131k:<\/strong> atal\u0131k<br \/>\nTarihte bilindi\u011fi \u00fczere, Alt\u0131n Ordu ve K\u0131r\u0131m Hanlar\u0131n\u0131n o\u011fullar\u0131 Kafkasya\u2019da Kara\u00e7ay-Malkar prenslerinin yan\u0131nda b\u00fcy\u00fct\u00fcl\u00fcp, e\u011fitildikten sonra ailelerinin yan\u0131na d\u00f6nmekteydiler. Alt\u0131n Ordu ve K\u0131r\u0131m Hanlar\u0131n\u0131n o\u011fullar\u0131n\u0131 Kafkasya\u2019da e\u011fiten Kara\u00e7ay-Malkarl\u0131 prensler onlar\u0131n manevi babalar\u0131, yani \u201catal\u0131klar\u0131\u201d oluyorlard\u0131. Bu gelenek Kara\u00e7ay-Malkar\u2019da biy (prens) ve \u00f6zden (soylu) aileler aras\u0131nda s\u00fcre gelen eski bir T\u00fcrk t\u00f6resiydi. Daha sonra bu gelenek Kafkasya\u2019daki di\u011fer milletler aras\u0131nda da yay\u0131l\u0131p benimsendi. Hatta Alt\u0131n Ordu Hanlar\u0131n\u0131n soyundan gelen Kabardey prensleri K\u0131r\u0131m Hanlar\u0131n\u0131n o\u011fullar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fct\u00fcp, e\u011fiterek onlar\u0131n atal\u0131klar\u0131 oldular. B\u00f6ylece \u201catal\u0131k\u201d kelimesi ve gelene\u011fi de Adige (\u00c7erkes) dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcne yerle\u015fti.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Hadi tahlil yapmadan inand\u0131r \u015fimdi. A: Art\u0131k\u0131ld\u0131r. \u00c7e\u015fitli dillerdeki The, le, la, el gibi. <strong> T\u0131:<\/strong> baba demektir. -L\u0131k eki ise T\u00fcrk\u00e7e ektir. Kitapl\u0131k gibi. Kitap Arap\u2019\u00e7ad\u0131r ama \u2013l\u0131k eki ise T\u00fcrk\u2019\u00e7edir. <strong> T\u0131 \u2013 n\u0131<\/strong> (baba \u2013anne) <strong>Tate \u2013<\/strong> <strong>nane<\/strong> (dede \u2013 nene) anlam\u0131na gelir. <strong> Si ate \u2013 si ane<\/strong> (babam \u2013 annem) anlayaca\u011f\u0131n\u0131z kelimenin k\u00f6k\u00fc <strong> \u201ct\u0131\u201d<\/strong> kelimesidir. <strong>\u201cBaba\u201d<\/strong> demektir. <strong>\u201cAtal\u0131k\u201d<\/strong> denen kavram\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 Adige dilinde <strong>\u201cp\u2019ur\u201d<\/strong> olarak ge\u00e7er. Bu sadece Adigelere \u00f6zg\u00fc bir gelenektir. Bunun benzeri o kadar \u00e7ok gelenek vard\u0131r ki bu adeta toplumsal ili\u015fkilerde bir zamk i\u015flevi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc kadar sonralar\u0131 zarar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc kanaatindeyim. <strong>\u201c\u015eawo. \u015fewo daqo, \u015fewe \u015fej\u201d damat,<\/strong> sad\u0131\u00e7l\u0131k, sad\u0131\u00e7 g\u00f6t\u00fcrme) k\u00fclt\u00fcrleri bunun ilgin\u00e7 bir \u00f6rne\u011fidir. <strong>\u201cN\u0131se te\u015fe\u201d<\/strong> gelene\u011fi de <strong>\u201ckhan\u201d<\/strong> gelene\u011fi de benzer \u015fekildedir. Bunlar\u0131n her biri ayr\u0131 birer \u00e7al\u0131\u015fma konusudur. Yani ucundan bir benzerlik yakalay\u0131p b\u00fct\u00fcn bir k\u00fclt\u00fcr\u00fc sahiplenmek ve asli sahiplerini bir kenara koymak \u00e7ok insafl\u0131ca olmasa gerektir. Bu can al\u0131c\u0131 kelimenin dahas\u0131 da var. Ancak \u015fimdilik bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n konusu de\u011fildir.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>ayran: <\/strong>ayran<br \/>\nKara\u00e7ay-Malkar dilinden Adige diline ge\u00e7en \u201cayran\u201d kelimesi, muhakkak ki beraberinde bir \u00fcretim tekni\u011fini ve hayat tarz\u0131n\u0131 da Adige (\u00c7erkes) k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Adige dilinde ayran \u201c\u015f\u0131wups\u201d demektir. \u015ee: s\u00fct. wo:bozmak, (yo\u011furt) \u00e7almak, yay\u0131k vb. \u015e\u0131w ya da \u015fx\u0131w: yo\u011furt demektir. Dilin hareketli oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftik. Ana\u00e7 dillerin \u00f6zelli\u011fidir. Adige diline \u201cayran\u201d kelimesi ge\u00e7medi zaten. S\u00f6zl\u00fck bilgileri Adige dilinde b\u00f6yle bir kelime varsa bunu s\u00f6yleyen kan\u0131tlamal\u0131. Adige dilinden geldi\u011fini ben bilmiyorum. S\u00f6zl\u00fckteki\u00a0 <strong>\u201ckhund\u0131ps\u0131w\u201d<\/strong> bildi\u011fimiz ayran de\u011fil. Bunu \u201c\u015f\u0131wups\u201d kelimesi ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. O farkl\u0131 bir k\u0131\u015fl\u0131k ayrand\u0131r. Burada bir hat\u0131rlatma yapal\u0131m: \u201cYo\u011furt\u201d kelimesinin d\u00fcnyada tek ad\u0131 var. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilk kez T\u00fcrkler buldu ve oradan d\u00fcnyaya yay\u0131ld\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc do\u011fru de\u011fildir. En az\u0131ndan farkl\u0131 toplumlar ayn\u0131 \u015feyi ayn\u0131 d\u00f6nemlerde bulmu\u015f olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z, ayn\u0131 \u015feyi ifade eden, iki ayr\u0131 kelime var. Kald\u0131 ki di\u011fer d\u00fcnya dillerinde bu kelimenin etimolojisi yeterice incelenmi\u015f de\u011fildir. Bunu da g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekir. B tarz \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bir iki dille s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 olduk\u00e7a yan\u0131lt\u0131c\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>bat\u0131r:<\/strong> bahad\u0131r<br \/>\nBu kelime de bir \u00e7ok Kafkas diline oldu\u011fu gibi Adige diline de Kara\u00e7ay-Malkar dilinden ge\u00e7mi\u015ftir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Milli bir Adige erkek ad\u0131d\u0131r. \u201cbea\u201d okunu\u015fu \u2013e, -a ge\u00e7i\u015fli ses bi\u00e7imindedir. <strong> Be:<\/strong> \u00e7ok demektir. \u00c7o\u011falmak, olmak. -t\u2019\u0131r: ilk harf olan \u201ct\u201d dili \u00fcst dama\u011fa yap\u0131\u015ft\u0131rarak \u015feddeli okunmal\u0131d\u0131r. \u201cdat\u201d harfi yani.\u00a0 Kelime yi\u011fit, dolgun, bir yeri kaz\u0131ma, derinlemesine n\u00fcfuz eden, ko\u00e7 gibi anlamlar\u0131 i\u00e7erir.. <strong>\u201cm\u0131t\u2019\u0131r\u201d<\/strong> bir \u015feyin irisi, olgunu, dolgunu i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. <strong> Bat\u2019\u0131r:<\/strong> yi\u011fitli\u011fi \u00e7ok anlam\u0131na gelir. Bat\u2019u- da benzeri bir kelimedir. Batu kelimesinin asl\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Adigelerde Bat\u2019 kelimesi ayn\u0131 zamanda s\u00fclale ad\u0131d\u0131r. Ufuk bey olduk\u00e7a \u00e7ok yanl\u0131\u015flar yapm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>b\u0131rak:<\/strong> bayrak<br \/>\nKara\u00e7ay-Malkar dilinde \u201cbayrak\u201d \u015feklinde bulunan bu kelime Adige diline ge\u00e7erken \u201cb\u0131rak\u201d \u015feklini alm\u0131\u015ft\u0131r.\u2019\u2019<\/p>\n<p>\u201cB\u0131b\u0131\u201d u\u00e7mak demek yans\u0131ma ses tekrar\u0131. Ku\u015f u\u00e7urmas\u0131 i\u00e7in Adige dilinde \u201c<strong>b\u0131r\u201d<\/strong> ifadesi kullan\u0131l\u0131r. Kelimenin sonundaki harf\u00a0 <strong> \u201ck\u201d<\/strong> de\u011fil <strong>\u201ckhe\u201d<\/strong> (khaf) harfidir. Bu da kelime sonunda olursa maddi bir kal\u0131p kavram\u0131 katar. <strong>\u201cr\u201d<\/strong> sesine girmeyelim onun \u00e7ok fazla bir i\u015flevi var. Burada belirlilik anlam\u0131 verir. Toparlarsak b\u0131rak kelimesi \u201cu\u00e7an k\u00fctle\u201d anlam\u0131na gelir ki Malkarcayla bir alakas\u0131 yoktur.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>ala\u015fe:<\/strong> beygir<br \/>\nBu kelime Adige (\u00c7erkes) diline Kara\u00e7ay-Malkarca \u201cala\u015fa\u201d s\u00f6z\u00fcnden ge\u00e7mi\u015ftir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Bir kere <strong> \u201c\u015f\u0131\u201d<\/strong> Adige dilinde \u201cat\u201d demektir. Adige dili yap\u0131m eklerini kelime ba\u015f\u0131na al\u0131r. Adige atlar\u0131nda cinse g\u00f6re ad oldu\u011fu gibi ya\u015fa g\u00f6re de isimlendirmeler vard\u0131r. Ayr\u0131ca s\u00fclale ad\u0131d\u0131r da ayn\u0131 zamanda. At cinslerinin bir k\u0131sm\u0131 da cins at\u0131 yeti\u015ftirenlerin ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdilerde\u00a0 icatlara mucitlerinin ad\u0131n\u0131n verilmesi gibi. Birka\u00e7 at cinsi verelim: \u015ea\u011fdiy. Txhoji. (Sosrukonun at\u0131n\u0131n ad\u0131. Mitelojik) Be\u00e7xhan, \u015eoloxh, Yivan, Bestaw, Melekhan, Tarpan, Brul, Pts\u2019e\u011fuale, \u015e\u0131belh\u0131fe, Alp\u2026 Ya\u015fa g\u00f6re; Khunan, dunan, ala\u015fe gibi.<\/p>\n<p><strong> \u2018\u2019min: <\/strong> bin say\u0131s\u0131. Bu kelimenin de k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201cming\u201d kelimesidir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e k\u00f6kenli dillerde <strong>c, \u011f, l, m, n, p, r, v, z <\/strong> harfleriyle kelime ba\u015flamaz. T\u00fcrk\u00e7e\u2019de <strong>b, c, d, g, \u011f <\/strong>harfleriyle kelime bitmez. T\u00fcrk\u00e7e\u2019de <strong>f, h, j, v <\/strong>sesleri de bulunmaz. <strong>\u201cMin\u201d<\/strong>\u00a0 kelimesi Adigece\u2019den Kara\u00e7ayca\u2019ya ge\u00e7erken kelime ba\u015f\u0131ndaki <strong>\u201cm\u201d<\/strong> harfi <strong>\u201cb\u201d<\/strong> harfine d\u00f6n\u00fc\u015ferek <strong>\u201cbin\u201d<\/strong> \u015feklini alm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 \u201cBalkar\u201d kelimesi de \u201cMalkar\u201d kelimesine d\u00f6n\u00fc\u015fmesi gibi. Ayr\u0131na <strong> \u201cben\u201d<\/strong>\u00a0 kelimesi de <strong>\u201cmen\u201d<\/strong> olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>b\u0131gu:<\/strong> bo\u011fa<br \/>\nKara\u00e7ay-Malkarca \u201cbuga\u201d s\u00f6z\u00fc Adige diline \u201cb\u0131gu\u201d \u015feklinde ge\u00e7mi\u015ftir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Adige dili k\u00f6kenlidir. \u0130zaha gerek yok. Ancak kelime <strong>\u201cb\u0131gu\u201d<\/strong> de\u011fil <strong>\u201cb\u0131\u011fu\u201d<\/strong> d\u0131r. <strong>\u201cbu\u011f, b\u0131\u011fo\u201d<\/strong> \u015feklinde de kullan\u0131l\u0131r. Kabardey aksan\u0131yla da \u201cgow\u201d bo\u011fa\u00a0 i\u00e7in de kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>boren:<\/strong> bora, kas\u0131rga<br \/>\nAdigece \u201cboren\u201d kelimesinin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201cboran\u201d kelimesidir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Beklide tersidir. Ne dersiniz. Adige edebiyat\u0131nda mitolojik kahramanlardan birisinin ad\u0131n\u0131n da\u00a0 \u201cBore(j)\u201d olmas\u0131n\u0131n bir anlam\u0131 da olsa gerektir.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>cerz:<\/strong> bronz<br \/>\nKara\u00e7ay-Malkarca \u201ccez\u201d kelimesi bir -r- i\u00e7ses t\u00fcremesiyle \u201ccerz\u201d bi\u00e7iminde Adige (\u00c7erkes) diline ge\u00e7mi\u015ftir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e\u2019de <strong>\u201cc\u201d<\/strong> harfiyle kelime ba\u015flamaz. T\u00fcrk dillerine ait de\u011fildir. <strong> \u2013r(\u0131)-<\/strong> ses(ler)inin d\u00fc\u015fmesiyle <strong>\u201ccez\u201d<\/strong> olarak Adigece\u2019den Kara\u00e7ay Balkar diline ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong> \u2018\u2019uram:<\/strong> cadde<br \/>\nAdigece \u201curam\u201d kelimesinin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201coram\u201d kelimesidir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Bir kere kelime <strong> \u201cu\u201d<\/strong> harfiyle de\u011fil, <strong>\u201cwu\u201d<\/strong> harfiyledir. Adigece\u2019de <strong>\u201cu\u201d<\/strong> sesi kelime ba\u015f\u0131nda <strong>\u201cwu\u201d<\/strong> okunur. T\u00fcrk\u00e7e\u2019de <strong>\u201cw\u201d<\/strong> sesi bulunmaz ve\u00a0 <strong>\u201cw\u201d<\/strong> yada <strong>\u201dv\u201d<\/strong> sesiyle kelime ba\u015flamaz. Dahas\u0131 Rus\u00e7a bir kelime oldu\u011funu san\u0131yorum.<\/p>\n<p>\u2018\u2019<strong>\u00e7\u0131nasu:<\/strong> c\u0131va Bu kelimenin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201cginasuv\u201d kelimesidir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Ne diyeyim ki her taraf\u0131 yanl\u0131\u015f ve hocam\u0131z kusura bakmas\u0131n ama bu i\u015fin doktoras\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015f bildi\u011fim kadar\u0131yla. T\u00fcrk\u00e7e\u2019de <strong>\u201ca\u201d<\/strong> sesi bulunan bir heceden sonra <strong> \u201cu\u201d<\/strong> sesi bulunmaz. \u00dcstelik Kara\u00e7aycada \u201cginasu\u201d oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Sesli s\u0131ralamas\u0131na bir bakar m\u0131s\u0131n\u0131z?\u00a0 <strong>\u201c-i-a-u\u201d<\/strong> bi\u00e7iminde. B\u00f6yle bir ses uyumunun nerede olabilece\u011fini ya da olamayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmekteyiz.<\/p>\n<p><strong> \u2018\u2019tav\u00e7el:<\/strong> c\u00f6mert<br \/>\nAdigece \u201ctav\u00e7el\u201d kelimesinin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ctavkel\u201d kelimesidir. Bu kelimede de -k- sesinin Adige dilinde -\u00e7- sesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fclmektedir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e ses yap\u0131s\u0131na ayk\u0131r\u0131 bir kelime, T\u00fcrk\u00e7e de\u011fil. Shapsugh ve Kabardey a\u011fz\u0131nda \u201ctavqel\u201d okunur. \u201ck\u201d de\u011fil, \u201ckh\u201d de\u011fil. \u0130ngilizce \u201cquick\u201d kelimesindeki\u00a0 \u201cq\u201d harfiyle okunmal\u0131d\u0131r. Kelimenin <strong>asl\u0131 \u201c taw + e + \u00e7\u2019elh\u201d (\u0422\u0430\u04431\u044d\u04471\u044d\u043b\u044a)<\/strong> \u015feklindedir. <strong>\u201cTaw\u201d<\/strong> bir birliktelik i\u00e7inde bulunanlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck ve en bereketlisi anlam\u0131ndad\u0131r. Bu bereket daha \u00e7ok \u00fcreme a\u00e7\u0131s\u0131ndand\u0131r. Yani ana\u00e7 olma durumu. G\u00f6z\u00fc anlam\u0131n\u0131 da i\u00e7erir.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>\u015fet\u0131r:<\/strong> \u00e7ad\u0131r<br \/>\nKara\u00e7ay-Malkarca \u201c\u015fat\u0131r\u201d kelimesi Adige diline \u201c\u015fet\u0131r\u201d bi\u00e7iminde girmi\u015ftir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e\u2019den bir dile ge\u00e7mek zorunda de\u011fil. T\u00fcrk\u00e7e \u201c\u00e7at\u201d fiil k\u00f6k\u00fcnden t\u00fcremi\u015f diyece\u011fim ama <strong> \u201c-d\u0131r\u201d<\/strong> ekiyle bu kelime t\u00fcremiyor. Adige dilinde <strong>\u201c\u015fet\u0131\u201d<\/strong> duran demek. <strong>\u201c-r\u201d<\/strong> eki de kelime sonuna gelerek isim t\u00fcretir. \u0130ngilizce\u2019deki speak-er gibi.<strong> Qo:<\/strong> Gitmek.\u00a0 <strong>Qo + er:<\/strong> Rahvan, seri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f demektir. Neden illa ki <strong>\u201c\u015fat\u0131r\u201d<\/strong> \u201c\u00e7ad\u0131r\u201d olsun anlam\u0131\u015f de\u011filim.<\/p>\n<p><strong> \u2018\u2019\u015f\u0131r\u0131ku:<\/strong> \u00e7izme<br \/>\nKara\u00e7ay-Malkarca \u201c\u00e7uruk\u201d kelimesi Adige diline ge\u00e7erken \u201c\u015f\u0131r\u0131ku\u201d \u015feklini alm\u0131\u015ft\u0131r.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Bu kelime de T\u00fcrk\u00e7e ses yap\u0131s\u0131na ayk\u0131r\u0131 bir kelimedir. T\u00fcrk\u00e7e de\u011fil. <strong>\u201c\u0131\u201d<\/strong> harfinden sonra <strong>\u201cu\u201d<\/strong> harfi gelmez. Birde bu kelimenin sosyal bir i\u015flevi var \u00e7izme her zaman giyilmez eski Adige k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde. S\u00fcvari iken giyilirdi<strong>. <\/strong> <strong>\u201c\u015e\u0131\u201d<\/strong> at oldu\u011funa g\u00f6re kelimenin nereden geldi\u011fini tahmin etmi\u015fsinizdir.\u201d Atla yolda\u015fl\u0131k\u201d diyebilece\u011fimiz bir sosyolojik anlam ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Yani s\u00fcvari k\u0131yafetlerinden ayak giysisi demektir.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2019feter:<\/strong> daire, konut<br \/>\nAdigece \u201cfeter\u201d kelimesinin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201cfatar\u201d kelimesidir. Bu kelime \u00d6zbek, Kazak ve Mo\u011fol dillerinde de bulunmaktad\u0131r.\u2019\u2019<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e ses yap\u0131s\u0131na ayk\u0131r\u0131 bir kelimedir. T\u00fcrk\u00e7e de\u011fildir. T\u00fcrk\u00e7e\u2019de <strong>\u201c f \u201d<\/strong> harfi bulunmaz.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>tane:<\/strong> dana<br \/>\nKelimenin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ctana\u201d kelimesidir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Kim bilir beklide Adige dilinden T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>tenc\u0131z:<\/strong> deniz<br \/>\nAdigece \u201ctenc\u0131z\u201d kelimesi Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ctengiz\u201d kelimesinden gelmektedir.\u2019<\/p>\n<p>Kim bilir beklide Adige dilinden T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye ge\u00e7mi\u015ftir ya da bir birlerinde alakas\u0131z kelimelerdir veya bir ba\u015fka dilden Kafkas dillerinin t\u00fcm\u00fcne ge\u00e7mi\u015ftir. Hi\u00e7bir delil sunmuyorsunuz. Yaz\u0131k. Abhazca \u201cteng\u0131z\u201d deniz demektir. \u201caradaki \u201cg\u201d harfi T\u00fcrk\u00e7e\u2019deki gibi okunmuyor. Adige dilinde deniz anlam\u0131na gelen \u201cx\u0131\u201d kelimesinin okunu\u015funa \u00e7ok yak\u0131n okunur.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>gu\u00e7\u0131:<\/strong> demir<br \/>\nAdigece \u201cgu\u00e7\u0131\u201d kelimesinin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkar dilinde \u00e7elik anlam\u0131na gelen \u201ckur\u00e7\u201d kelimesidir. Adige diline yabanc\u0131 dillerden giren baz\u0131 s\u00f6zlerdeki -r- sesinin bazen d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fclmektedir Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ckur\u00e7\u201d s\u00f6z\u00fcndeki -r- sesinin de Adige diline ge\u00e7erken kayboldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.\u2019\u2019<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e ses yap\u0131s\u0131na ayk\u0131r\u0131 bir kelimedir. T\u00fcrk\u00e7e de\u011fildir. Kelime <strong> \u201cg\u201d<\/strong> harfiyle de\u011fil \u201c<strong>\u011f\u201d<\/strong> harfiyle ba\u015flamal\u0131. Yanl\u0131\u015f yazm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z. T\u00fcrk\u00e7e\u2019de ise <strong> \u201c\u011f\u201d<\/strong> harfiyle kelime ba\u015flamaz. Kaybolan bir ses falan da yok. <strong>\u201c\u00e7\u201d<\/strong> sesi de T\u00fcrk\u00e7e\u2019dekinden \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r ve daha bask\u0131l\u0131 okunur. <strong>\u201c\u011fu\u00e7\u2019\u0131\u201d<\/strong> evet <strong>\u201cdemir\u201d<\/strong> demektir. <strong>\u011eu <\/strong>(kuru) + <strong>\u00e7\u2019\u0131<\/strong>(yer): Demir yeri \/madeni. Kuru yer de\u011fil.<strong> \u201dkuru yer\u201d: \u201c\u00e7\u2019\u0131 + \u011fu\u011fe<\/strong> \u015feklinde kelimeyi olu\u015ftururuz. Demirin hen\u00fcz eritilmedi\u011fi tarihi zamanlarda kurumu\u015f topra\u011fa benzetilerek \u201ckurumu\u015f ve toprak\u201d s\u00f6zc\u00fcklerinden \u201cdemir\u201d madeni anlam\u0131nda bile\u015fik bir kelime elde edilmesinden daha do\u011fal ne olabilir ki.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>karal\u0131go:<\/strong> devlet<br \/>\nBu kelimenin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ck\u0131ral\u201d ya da \u201ckaral\u201d s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. Kara\u00e7ay-Malkarca\u2019da devlet anlam\u0131na gelen \u201ck\u0131ral \/ karal\u201d s\u00f6z\u00fc \u201ckara\u201d ve \u201cel\u201d (halk) s\u00f6zlerinin birle\u015fmesiyle ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu kelime Adige diline ge\u00e7erken \u201ckaral\u0131go\u201d bi\u00e7imini alm\u0131\u015ft\u0131r.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Bu izah\u0131n\u0131z do\u011fruysa \u201ckral\u201d kelimesi de Kara\u00e7aycad\u0131r(!). Bu uzun bir tahlil gerektirir. Yani onun tahlilin yeri de\u011fil. Ancak bile\u015fik bir kelime sonu <strong>\u201cgo\u201d<\/strong> de\u011fil <strong>\u201c\u011fo\u201d<\/strong> olacak ve T\u00fcrk\u00e7e\u2019de ise <strong>\u201c\u011f\u201d<\/strong> ile kelime ba\u015flamaz. <strong>\u201c\u011fo\u201d <\/strong> burada zaman anlam\u0131n\u0131 katar kelimeye. \u201c<strong>l\u0131\u011fo, l\u0131ts\u2019e, l\u0131se, l\u0131pe\u201d <\/strong> \u2026 tarzda var olma, bir \u015feyle iktidar olma anlamlar\u0131 ta\u015f\u0131r. Bunun <strong>\u201ckara +el\u201d, \u201c ak + el\u201d<\/strong> ile alakas\u0131 yok.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>donguaz:<\/strong> domuz<br \/>\nKelimenin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ctonguz\u201d kelimesidir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Belki. Ancak bu s\u00f6yledi\u011finiz kelimeleri Adige dilinde kendi kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 var asl\u0131nda. Domuz: khxo \u00f6rne\u011fin.<\/p>\n<p><strong>tut\u0131n:<\/strong> duman<br \/>\nAdigece \u201ctut\u0131n\u201d kelimesi Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ct\u00fct\u00fcn\u201d kelimesinden gelmektedir. Kelimenin k\u00f6keni \u201ct\u00fctmek\u201d fiilidir.<\/p>\n<p>Belki. Belki de \u201ctutun\u201d demek.<\/p>\n<p><strong>tu\u00e7an:<\/strong> d\u00fckkan<br \/>\nKara\u00e7ay-Malkar diline Fars\u00e7a\u2019dan \u201ct\u00fcken\u201d bi\u00e7iminde giren bu kelime oradan da Adige diline ge\u00e7erken \u201ctu\u00e7an\u201d \u015feklini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Belki. Ancak bu kelimenin etimolojisi Fars\u00e7a olarak biliniyor. Ancak Adige dilinde \u201cbir \u015fey \u00fcst\u00fcnden miras \/ arta kalan\u2019\u2019 demektir. Beklide Adige dilinden Fars\u00e7a\u2019ya oradan T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye ge\u00e7mi\u015ftir. \u0130kinci terekesi olan demektir. Birincisi ana para, ikincisi kar b\u0131rakan demektir.Adigece etimolojisi; \u201ct\u2019u \u00e7\u2019en\u201d d\u0131r.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>tem\u0131rkazak:<\/strong> demirkaz\u0131k y\u0131ld\u0131z\u0131<br \/>\nBu kelime Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ctemirkazak\u201d kelimesinden Adige (\u00c7erkes) diline ge\u00e7mi\u015ftir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>\u0130nand\u0131r\u0131c\u0131 de\u011fil<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>nalmes:<\/strong> elmas<br \/>\nAdigece \u201cnalmes\u201d kelimesi Kara\u00e7ay-Malkarca \u201cnalmas\u201d s\u00f6z\u00fcnden gelmektedir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e dil ailesinden de\u011fildir. Adige dilinde \u201celmas\u201d demektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc <strong>\u201cn\u201d<\/strong> harfiyle kelime ba\u015flamaz.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>tokumeku:<\/strong> tokmak, g\u00fcrz<br \/>\nBu kelimenin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ctokmak\u201d kelimesidir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Hadi bir tahlil et. <strong>\u201ctokh\u201d<\/strong> yans\u0131ma sesidir. <strong>\u201cMakh(e)\u201d<\/strong> Adige dilinde ses demektir. <strong>\u201ctok\u00a0 sesi\u201d <\/strong>sesini veren \u015fey demektir.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>halebal\u0131k: <\/strong>g\u00fcr\u00fclt\u00fc, pat\u0131rt\u0131 Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ckalabal\u0131k\u201d kelimesi Adige (\u00c7erkes) diline \u201chalebal\u0131k\u201d \u015feklinde ge\u00e7mi\u015ftir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Bir tek \u2013l\u0131k eki T\u00fcrk\u00e7e\u2019dir. \u201ch\u201d sesi T\u00fcrk\u00e7e dil ailesinde yok. Bir tek kelimeyi tahlil etseniz gam yemeyece\u011fim. Buradan \u015furaya ge\u00e7mi\u015ftir deyip b\u0131rak\u0131yorsunuz. Hi\u00e7 bir dayanak g\u00f6stermeden\u2026 Kelime <strong> \u201cha + le + be\u201d<\/strong> kelimelerinden olu\u015fmu\u015ftur. Kelime <strong> \u201c\u00c7ok insan\u201d<\/strong> anlam\u0131na gelmektedir. Bu kelime ayr\u0131ca Adige s\u00fclale ad\u0131 olarak da mevcuttur: <strong> Haleb(e)<\/strong><\/p>\n<p><strong>kumgan:<\/strong> ibrik<\/p>\n<p>Adigece \u201ckumgan\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarcad\u0131r. Kumgan s\u00f6z\u00fc bir \u00e7ok K\u0131p\u00e7ak k\u00f6kenli T\u00fcrk dilinde de ya\u015fayan bir k\u00fclt\u00fcr kelimesidir.<\/p>\n<p>Bunun asl\u0131n\u0131 s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc yazan da bilmiyor. Baz\u0131 Adigece a\u011f\u0131zlarda <strong>\u201cKhub + \u011fan\u201d<\/strong> \u015feklindedir. \u0130\u00e7i delik kupa demektir. Kelime birle\u015fik okunurken <strong>\u201cb\u201d \u2013 \u201cp\u201d<\/strong> harfine ya da <strong>\u201cm\u201d<\/strong> harfine d\u00f6n\u00fc\u015ferek okunur. \u201c<strong>\u011fuan(e)<\/strong> delik demektir. Kelimenin anlam\u0131 ise <strong>\u201ci\u00e7i delik kupa\u201d<\/strong> demektir. <strong>\u201cKupa\u201d<\/strong> kelimesi \u201c<strong>Khub\u201d<\/strong>\u00a0 kelimesinden esinlenerek bug\u00fcnk\u00fc i\u015fleviyle kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>kalay:<\/strong> kalay madeni<br \/>\nBu kelime de Adige diline Kara\u00e7ay-Malkar dilinden ge\u00e7mi\u015ftir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Bu sav\u0131n\u0131z\u0131n dayana\u011f\u0131 nedir? Belki Adige dilinden ge\u00e7mi\u015ftir. Kelimenin k\u00f6k\u00fc <strong>\u201cle\u201d<\/strong> boyamak demektir. <strong>\u201cKhe\u201d<\/strong>\u00a0 bu g\u00fcn \u0130ngilizce\u2019de kullan\u0131lan <strong>\u201ccolor\u201d<\/strong> kelimesi, i\u015fte onun ayn\u0131s\u0131. Onun tahlilini \u0130ngiliz de bilmez.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>kapkan:<\/strong> tuzak, kapan<br \/>\nAdigece \u201ckapkan\u201d kelimesi Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ckaphan\u201d s\u00f6z\u00fcnden gelmektedir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Bunun asl\u0131 ne biliyor musun? <strong> \u201cKhepxhon\u201d<\/strong> d\u0131r. Yani bir \u015feyi birden kapmak demektir. Mesela B\u011fej\u0131m kh\u00e9pxhuy yi\u015fta\u011f: Kartal kapt\u0131 ald\u0131.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>kare:<\/strong> kara, siyah<br \/>\nBu kelime de Adige diline Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ckara\u201d s\u00f6z\u00fcnden ge\u00e7mi\u015ftir.\u2019\u2019<\/p>\n<p><strong>\u201cKara\u201d<\/strong> T\u00fcrk\u00e7e\u2019dir. <strong> \u201ckhare\u201d<\/strong> Adigece\u2019dir.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>kamzegu:<\/strong> kar\u0131nca<br \/>\nKara\u00e7ay-Malkar dilinde \u201cb\u00f6cek\u201d anlam\u0131na gelen \u201ckamjak\u201dkelimesi bulunmaktad\u0131r. Bu kelime Divan-\u0131 Lugait T\u00fcrk\u2019de \u201ckam\u0131\u00e7ak\u201d bi\u00e7imindedir. Adige (\u00c7erkes) dilinde kar\u0131nca anlam\u0131na gelen \u201ckamzegu\u201d kelimesinin fonetik de\u011fi\u015fmenin yan\u0131 s\u0131ra semantik y\u00f6nden de de\u011fi\u015ferek, Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ckamjak\u201d kelimesinden Adige (\u00c7erkes) diline ge\u00e7ti\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.\u2019\u2019<\/p>\n<p>\u201cKamjak\u201d kelimesi de T\u00fcrk\u00e7e de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrk\u00e7e dil ailelerinde \u201cj\u201c sesi bulunmaz.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>k\u0131d\u0131r:<\/strong> kat\u0131r<br \/>\nAdigece \u201ck\u0131d\u0131r\u201d kelimesinin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ckad\u0131r\u201d kelimesidir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Bu sav\u0131n\u0131z\u0131n dayana\u011f\u0131 nedir? Belki Adige dilinden ge\u00e7mi\u015ftir ya da ba\u015fka bir dilden.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>ark\u0131n: <\/strong>kement<br \/>\nAdigece \u201cark\u0131n\u201d s\u00f6z\u00fc Kara\u00e7ay-Malkarca \u201carkan\u201d s\u00f6z\u00fcnden gelmektedir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Bu sav\u0131n\u0131z\u0131n dayana\u011f\u0131 nedir? Belki Adige dilinden ge\u00e7mi\u015ftir ya da ba\u015fka bir dilden.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>\u00e7\u0131rb\u0131\u015f: <\/strong>kerpi\u00e7<br \/>\nAdigece \u201c\u00e7\u0131rb\u0131\u015f\u201d kelimesinin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ck\u0131rp\u0131\u00e7\u201d kelimesidir.\u2019\u2019<\/p>\n<p><strong>\u201c\u00e7\u2019\u0131\u201d<\/strong> yer demek Adige dilinde <strong>\u201c\u00e7\u2019\u0131erb\u201d<\/strong> yere batmak demektir. \u201c<strong>\u00e7\u2019\u0131erb\u0131\u015f\u201d<\/strong> yere bat\u0131r\u0131l\u0131p \u00e7ekilmi\u015f demektir. Kerpi\u00e7 yapma tekni\u011fini bilenler ne demek istedi\u011fimi \u00e7ok iyi anlayacaklard\u0131r.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>kar\u0131v:<\/strong> kuvvet<br \/>\nAdigece \u201ckar\u0131v\u201d s\u00f6z\u00fc Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ckaruv\u201d s\u00f6z\u00fcnden gelmektedir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Bu sav\u0131n\u0131z\u0131n dayana\u011f\u0131 nedir? Belki Adige dilinden ge\u00e7mi\u015ftir ya da ba\u015fka bir dilden. <strong>\u201cKaruv\u201d <\/strong> bir de T\u00fcrk\u00e7e dil gurubu ses yap\u0131s\u0131na ayk\u0131r\u0131. Bu kelimenin asl\u0131 bedensel g\u00fcc\u00fc de\u011fil donan\u0131msal g\u00fcc\u00fc ifade eder. Kelimenin k\u00f6k\u00fc <strong>\u201cwo\u201d<\/strong> kelimesidir. Bu g\u00fcn anlam geni\u015flemesine u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>kua\u00e7e: <\/strong>g\u00fc\u00e7<br \/>\nBu kelimenin k\u00f6keni de Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ck\u00fc\u00e7\u201d kelimesidir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Yok, kelimenin asl\u0131 \u00f6yle de\u011fil. <strong>Qo:<\/strong> git-\u00a0 <strong>Qua\u00e7\u2019e<\/strong> ayakta kalabilme yetisi. Yani g\u00fc\u00e7 demektir. \u201cQua\u00e7e\u201d kelimesinde bile\u015fik sesler diyebilece\u011fimiz ses \u00f6zellikleri vard\u0131r. T\u00fcrk\u00e7e\u2019de ise bu tip ses \u00f6zellikleri yoktur. Yani etimolojisi Adige diline dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>tem\u0131r:<\/strong> kuzey<br \/>\nKara\u00e7ay-Malkarl\u0131lar kuzeyi g\u00f6steren demirkaz\u0131k y\u0131ld\u0131z\u0131na \u201ctemirkazak\u201d ad\u0131n\u0131 verirler. Adigece kuzey anlam\u0131na gelen \u201ctem\u0131r\u201d s\u00f6z\u00fc de buradan ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Bu sav\u0131n\u0131z\u0131n dayana\u011f\u0131 nedir? Belki Adige dilinden Kara\u00e7ay-Malkarca\u2019ya ge\u00e7mi\u015ftir ya da bir ba\u015fka dilden Adige dilinde <strong>\u201cTemir\u201d<\/strong> kuzey demektir. \u00dcstelik bu kelimenin ses yap\u0131s\u0131 da T\u00fcrk dilleri ses yap\u0131s\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>kul\u0131ku: <\/strong>memuriyet\u2019\u2019<\/p>\n<p><strong>\u201ck\u201d<\/strong> harfleri bir kere <strong> \u201ckh\u201d<\/strong> olacak. Kelime \u201c<strong>khul\u0131khu\u201d<\/strong> \u015feklinde yaz\u0131lacak. Siz bunu nas\u0131l telaffuz edersiniz bilemem ama asl\u0131 bu. Ayr\u0131ca T\u00fcrk dillerinin genel ses yap\u0131s\u0131na ayk\u0131r\u0131. Kelimenin k\u00f6k\u00fc \u201c<strong>kho: o\u011ful\u201d<\/strong>dur. Bir kurumun o\u011flu olmak, o\u011flu gibi davranmak demektir. Mecazi bir anlam kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>kul\u0131ku\u015f\u0131:<\/strong> memur<br \/>\nHer iki kelime de Adige (\u00c7erkes) diline Kara\u00e7ay-Malkar dilinden ge\u00e7mi\u015ftir. Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ckulluk\u201d ve \u201ckulluk\u00e7u\u201d kelimeleri Adige dilinde \u201ckul\u0131ku\u201d ve \u201ckul\u0131ku\u015f\u0131\u201d bi\u00e7imlerini alm\u0131\u015ft\u0131r.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Yukar\u0131daki kelimenin tahlili ile ayn\u0131d\u0131r. Ancak sonundaki kelime \u201c<strong>\u015f\u0131\u201d<\/strong> de\u011fil <strong> \u201c\u015f\u2019\u0131\u201d<\/strong> d\u0131r. Yapmak demektir ki para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan, kulluk yapan demektir.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>s\u0131n\u0131:<\/strong> mezar ta\u015f\u0131<br \/>\nKelimenin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201cs\u0131n\u201d kelimesidir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Adige dilinde de kelimenin k\u00f6k\u00fc <strong>\u201cs\u0131n(\u0131)\u201d<\/strong> d\u0131r. Ancak Ural Altay dil ailelerinde sonundaki sesli harfi s\u00f6ylememe gibi bir kural ve gelenek yoktur.<\/p>\n<p>\u2019\u2019<strong>karagul: <\/strong>muhaf\u0131z<br \/>\nAdigece \u201ckaragul\u201d kelimesi Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ckaravul\u201d s\u00f6z\u00fcnden gelmektedir.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Kelimenin asl\u0131 <strong> \u201ckhere\u011ful(e)\u201d<\/strong>. Bu hi\u00e7 tutmad\u0131. <strong> \u201c\u011fu\u201d<\/strong>, \u201ckuru, d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131l\u0131ml\u0131k, taze, ya\u015f, incelik gibi bir halden ba\u015fka bir hale ge\u00e7i\u015fi \u201c anlamland\u0131r\u0131r.<strong> \u011eune<\/strong>: Kenar, s\u0131n\u0131r. <strong>\u201c\u011fule\u201d<\/strong> kenar\u0131 \u00e7izen, muhafaza eden demektir. <strong> \u201cre\u201d: ise <\/strong>kelimeye <strong> \u201cile\u201d<\/strong> anlam\u0131 katar. <strong>\u201cre\u201d<\/strong> ekinin bir g\u00f6revi de budur. <strong> Khe:<\/strong> kelimeye \u201cbu taraf \u201c anlam\u0131 katar. Kollama i\u015fi ile u\u011fra\u015fan demektir anlayaca\u011f\u0131n\u0131z. Abhazca\u2019da \u201c<strong>x\u00e7\u2019e\u011fu\u0131\u201d<\/strong> bek\u00e7i demektir. Adige dilinde de\u00a0 \u201c<strong>\u00e7\u2019e\u011fu\u0131\u201d<\/strong> birlikte olan anlam\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>k\u0131y\u0131n: <\/strong>zor, m\u00fc\u015fkil<br \/>\nBu kelime de Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ck\u0131y\u0131n\u201d kelimesinden Adige (\u00c7erkes) diline ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n<p>K\u0131y\u0131n de\u011fil kelimenin asl\u0131 <strong> \u201ckhin\u201d<\/strong> \u015feklindedir. Zor demektir. Bile\u015fik bir kelime de\u011fildir. Bir i\u015fin b\u00fcy\u00fck (zor) gelmesi demektir<strong>. Khin\u0131<\/strong> <strong> : <\/strong> \u00a0kelimenin tam s\u00f6ylenmi\u015f \u015feklidir. Kelime sonlar\u0131ndaki sesli hatfleri s\u00f6ylemeyebilece\u011fimizi ifade etmi\u015ftik.. Khin\u0131: Zor. Kinen: mastar \u015feklidir.: bir \u015feyin i\u00e7inde \u00e7\u0131kmadan kalma durumu ifade eder.<\/p>\n<p><strong> nal:<\/strong> at nal\u0131<br \/>\nKara\u00e7ay-Malkarca \u201cnal\u201d kelimesi Adige diline de ayn\u0131 \u015fekilde girmi\u015ftir. Kabardey-Balkar Cumhuriyeti\u2019nin ba\u015fkenti olan \u201cNal\u00e7\u0131k\u201d \u015fehrine Adigeler \u201cNal\u015f\u0131k\u201d ad\u0131n\u0131 verirler. K\u00fc\u00e7\u00fck nal anlam\u0131na gelen bu kelime ger\u00e7ekten de bir nal \u015feklinde kurulan bu \u015fehri tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Yok; \u00f6yle de\u011fil. Nal: kenarlar\u0131 olan i\u00e7i bo\u015f halka \u015feklindeki cismi ifade eder. <strong> \u201cKhere\u011fule\u201d<\/strong> kelimesindeki <strong> \u201cle\u201d<\/strong> ile \u201cnal(e)\u201d kelimesindeki <strong> \u201cle\u201d<\/strong> ayn\u0131 <strong> \u201cle\u201d<\/strong> d\u0131r. \u201cNal\u00e7\u0131k\u201d\u00a0 yada \u201cnal\u015f\u0131k\u201d kelimelerinin\u00a0 <strong> \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck nal\u201d<\/strong> anlam\u0131yla bir alakas\u0131 yoktur. Olsa olsa <strong> \u201cnal<\/strong> s\u00f6ken\u201d demektir. Buda Kaberdey b\u00f6lgesinin toprak yap\u0131s\u0131 ile ilgilidir. T\u00fcrk\u00e7e dil ailesinde \u201cn\u201d sesiyle kelime ba\u015flamaz.dilin kural\u0131 budur. Bizim icat etti\u011fimiz bir \u015fey de\u011fildir<\/p>\n<p><strong>dombay: <\/strong>yaban \u00f6k\u00fcz\u00fc, bizon<br \/>\nBug\u00fcn Kafkasya\u2019da yaln\u0131zca Kara\u00e7ay topraklar\u0131nda ya\u015famakta olan Kafkas bizonuna Kara\u00e7ay-Malkarl\u0131lar dombay ya da dommay ad\u0131n\u0131 verirler. Bu kelime Adige (\u00c7erkes) diline de onlardan ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n<p>Kan\u0131tla.<br \/>\n<strong>gon\u00e7enc:<\/strong> pantolon<br \/>\nAdige (\u00c7erkes) dilinde \u201cgon\u00e7enc\u201d bi\u00e7iminde ya\u015fayan bu kelime Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ck\u00f6n\u00e7ek\u201d kelimesinden gelmektedir.<\/p>\n<p><strong> \u011eon\u00e7enc<\/strong>: <strong>\u011eone:<\/strong> Delik, <strong>\u00c7enc:<\/strong> S\u0131\u011f demektir. S\u0131\u011f delikli giyecek demektir. Yani bile\u015fik s\u00f6zc\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in terimle\u015fmi\u015f ve yeni anlam kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Birde T\u00fcrk\u00e7ede \u201c\u011f\u201d harfiyle kelime ba\u015flamaz.<\/p>\n<p><strong> kutas: <\/strong> p\u00fcsk\u00fcl<br \/>\nBu kelime de Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ckutas\u201d kelimesinden Adige diline ge\u00e7en eski T\u00fcrk\u00e7e bir kelimedir.<\/p>\n<p><strong> Khutas<\/strong>: kelimenin asl\u0131. K\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, par\u00e7al\u0131 b\u00fct\u00fcn\/topuz demektir. Yani tek par\u00e7al\u0131 olmayan topuz.Bir de <strong> \u201ckhu\u201d<\/strong> kelimesi anlama kal\u0131p, somutluk, ele avuca gelen \u015fey\u2026benzeri anlamlar katar. <strong> \u201cTes\u201d<\/strong> \u00fcst\u00fcnde oturan demektir.\u00a0 Tamamen Adige bzece.<br \/>\n<strong><br \/>\nt\u0131n\u00e7:<\/strong> rahat<br \/>\nAdigece bu kelime Kara\u00e7ay-Malkarca \u201ct\u0131n\u00e7\u201d kelimesinden gelmektedir. Kelimenin k\u00f6k\u00fcn\u00fc olu\u015fturan\u00a0 \u201ct\u0131nmak\u201d fiili Kara\u00e7ay-Malkar dilinde sakinle\u015fmek, rahatlamak anlamlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu nedir biliyor musunuz? <strong> \u201ct\u0131n\u201d<\/strong> kelimesinden gelme. Tam anlam\u0131yla vermek demektir. <strong> \u201ct\u0131n\u201d<\/strong>\u00a0 kelimenin mastar halidir. <strong> \u201c\u00e7\u201d<\/strong> T\u00fcrk\u00e7edeki\u00a0 <strong> \u201c-s\u0131z\u201d<\/strong> ekinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u201cvereceksiz\u201d Yani harc\u0131 borcu kalmam\u0131\u015f ve rahatlam\u0131\u015f insan i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rken bu g\u00fcn anlam geni\u015flemesi olmu\u015f ve genel olarak rahatlama anlam\u0131nda kullan\u0131l\u0131r olmu\u015ftur. Sizin dedi\u011finiz gibi \u201ct\u0131nmak\u201d rahatlamak de\u011fil rahat\u0131n\u0131 bozmak, ald\u0131rmak anlamlar\u0131na gelir T\u00fcrk\u00e7ede.<\/p>\n<p><strong>sara\u015f: <\/strong>sahur<br \/>\nKara\u00e7ay-Malkarca \u201csara\u015f\u201d kelimesi Adige diline de ayn\u0131 bi\u00e7imde ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n<p>Kan\u0131tlay\u0131n\u0131z l\u00fctfen. Adigelerde yemek yeme gelene\u011fi ayr\u0131 bir k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr. yo\u011fun ve uzun i\u015f g\u00fcnleri d\u0131\u015f\u0131nda g\u00fcnde iki \u00f6\u011f\u00fcn yemek yenirdi. Ramazan ay\u0131nda oru\u00e7 tutmak i\u00e7in \u00fc\u00e7\u00fcn kez yenen yeme\u011fe \u201c\u015fera\u015f\u201d denmi\u015ftir. Kelimenin tahlili \u015f\u00f6yledir: \u201c<strong>\u015fe\u201d \u00fc<\/strong>\u00e7 demektir. \u201cre\u015fxe\u201d Bir \u015fey i\u00e7in yemek demektir. kelimenin sonundaki \u201c\u015fxe\u201d sadece \u201cye\u201d demektir. Adige dilinde iki kelime birle\u015firken ikinci kelimenin ba\u015f harfleri bir ekmi\u015f gibi kullan\u0131labilmektedir.Bu da bu kurala bir \u00f6rnektir.<\/p>\n<p><strong> semerkav:<\/strong> \u015faka<br \/>\nAdigece bu kelimenin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201csamarkav\u201d kelimesidir.<\/p>\n<p>Kan\u0131tla. T\u00fcrk\u00e7e ses yap\u0131s\u0131nda <strong> \u201cv\u201d<\/strong> harfinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftik. Ural Altay dil ailelerinde \u00fc\u00e7 heceli kelime k\u00f6k\u00fc olmaz. Ger\u00e7ek anlam\u0131n bozuldu\u011fu s\u00f6z ya da eylem demektir. Yani \u015faka.<\/p>\n<p><strong> satuv:<\/strong> ticaret<br \/>\n<strong>satuv\u015f\u0131:<\/strong> t\u00fcccar<\/p>\n<p>Her iki kelime de Kara\u00e7ay-Malkar dilinden Adige (\u00c7erkes) diline ge\u00e7mi\u015ftir. Kara\u00e7ay-Malkarca \u201csatuv\u00e7u\u201d kelimesi Adige diline ge\u00e7erken bu dilin fonetik kurallar\u0131na g\u00f6re \u201csatuv\u015f\u0131\u201d bi\u00e7imini alm\u0131\u015ft\u0131r. Bilindi\u011fi \u00fczere fiillere getirilen -uv- ve -uv\u00e7u- ekleri K\u0131p\u00e7ak k\u00f6kenli T\u00fcrk dillerine \u00f6zg\u00fc eklerdir. Bu kelimeler de \u201csatmak\u201d fiiline getirilerek yap\u0131lm\u0131\u015f kelimelerdir.<\/p>\n<p>Kelimenin asl\u0131 <strong> \u201c\u015fet &#8211; uw + \u015f\u2019\u0131\u201d<\/strong> <strong> (sat\u0131wu\u015f\u2019\u0131)<\/strong> d\u0131r. <strong> \u201csatma i\u015fini yapan<\/strong>\u201d demektir. Bug\u00fcn <strong> \u201csatuwu\u015f\u2019\u0131\u201d<\/strong> -sonunda apostrof var- \u015feklinde kullan\u0131lmaktad\u0131r. T\u00fcrk\u00e7e ses yap\u0131s\u0131nda <strong> \u201cv\u201d<\/strong> harfinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftik. <strong> &#8211; uv-<\/strong> ve <strong> -uv\u00e7u-<\/strong> bunlarda T\u00fcrk\u00e7e ekler de\u011fil. Adige dilinde <strong> \u201c\u015fe\u201d<\/strong> kelimesinin anlam\u0131 <strong> \u201csat-\u201d<\/strong> demektir. <strong> \u201c-w\u201d<\/strong> sesi <strong> \u201cpozisyon\u201d<\/strong> bildirir. <strong> \u201c\u015f\u2019\u0131\u201d<\/strong> ise <strong> \u201cyapma\u201d<\/strong> demektir. Toparlarsak kelimenin anlam\u0131 \u201csat\u0131\u015f pozisyonunda \/ durumunda olan\u201d demektir. Ancak Adigey y\u00f6resinde \u201c<strong>\u015faqo: sat\u0131c\u0131\u201d <\/strong>kelimesi daha yayg\u0131nd\u0131r.<\/p>\n<p><strong> dudak: <\/strong> toy ku\u015fu<br \/>\nBu kelime de Kara\u00e7ay-Malkar dilinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kafkasya\u2019ya \u00e7ok uzak T\u00fcrk dillerinde de bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>ogur: <\/strong>u\u011fur<br \/>\n<strong>ogurl\u0131:<\/strong> u\u011furlu<br \/>\n<strong>ogurts\u0131z: <\/strong>u\u011fursuz<br \/>\nHer \u00fc\u00e7 kelime de Kara\u00e7ay-Malkar dilinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kelimeler Kara\u00e7ay-Malkar dilinde \u201cogur\u201d, \u201cogurlu\u201d, \u201cogursuz\u201d bi\u00e7imlerinde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Wo\u011fur, wo\u011furlu, wo\u011fursuz. Kelimeler bu tarz yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u00a0 \u2013lu ve \u2013suz ekleri T\u00fcrk\u00e7e eklerdir ve i\u015flek eklerdir. Kelime <strong> \u201co\u201d<\/strong> harfiyle de\u011fil <strong> \u201cwo\u201d<\/strong> harfiyle ba\u015flamaktad\u0131r. T\u00fcrk\u00e7ede <strong> \u201cv\u201d<\/strong> yada <strong> \u201cw\u201d<\/strong> harfinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftik. <strong> \u201cg\u00f6k ya\u015fam \/ yazg\u0131\u201d<\/strong> anlamlar\u0131na daha yak\u0131nd\u0131r. T\u00fcrk\u00e7eyle bir alakas\u0131 yoktur etimolojik olarak. Adige dilinde \u201c<strong>m\u0131 + \u011fo\u201d<\/strong> u\u011fursuz demektir.<\/p>\n<p><strong> bay: <\/strong> zengin, varl\u0131kl\u0131<br \/>\nAdigece \u201cbay\u201d kelimesi de Kara\u00e7ay-Malkar dilinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Be: \u00e7ok demek hani \u0130ngilizcede <strong> \u201cbe\u201d<\/strong> fiili var ya, olmak anlam\u0131na gelen, o i\u015fte <strong> \u201cbaye, bay, beye\u2026\u201d<\/strong> hepsi ayn\u0131 kelimenin de\u011fi\u015fik versiyonlar\u0131d\u0131r<strong>.\u00a0 Baye:<\/strong> Zengin demektir Adige bzece. \u201c<strong>Say\u0131n\u201d<\/strong> anlam\u0131ndaki kelimeyle neden ili\u015fki kurulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayamad\u0131m. Bunlar daha anlamda\u015f kelimeler \u00e7\u00fcnk\u00fc.<\/p>\n<p><strong>argoy:<\/strong> sivrisinek<br \/>\nBu kelimenin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201curguy\u201d kelimesidir.<\/p>\n<p>Kelimenin asl\u0131 <strong> \u201car\u011foy\u201d <\/strong> olacak. Nas\u0131l bir ili\u015fki kurdu\u011funuzu pek anlayamad\u0131m.<\/p>\n<p><strong>baliy:<\/strong> vi\u015fne<br \/>\nAdigece bu kelime de Kara\u00e7ay-Malkar dilinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e KSUK\u2019 a ve BSUK\u2019 a ayk\u0131r\u0131d\u0131r. T\u00fcrk\u00e7e dil ailelerine terstir.<\/p>\n<p><strong>sam\u0131r:<\/strong> samur<br \/>\nKara\u00e7ay-Malkarca \u201csam\u0131r\u201d kelimesi ayn\u0131 bi\u00e7imde Adige (\u00c7erkes) diline ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong> \u201cSamur\u201d<\/strong> kelimesi T\u00fcrk\u00e7e K\u00fc\u00e7\u00fck sesli uyumu kural\u0131na ayk\u0131r\u0131 \u201ca\u201d sesinden sonra \u201cu\u201d sesi gelmez. Dolay\u0131s\u0131yla Kara\u00e7aycaya ithal edilmi\u015f bir kelimedir.<\/p>\n<p><strong>cats\u0131: <\/strong>yats\u0131<br \/>\nBu kelimenin de Kara\u00e7ay-Malkar dilinden Adige (\u00c7erkes) diline ge\u00e7ti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. K\u0131p\u00e7ak k\u00f6kenli bir T\u00fcrk dili olan Kara\u00e7ay-Malkarca\u2019da kelime ba\u015f\u0131ndaki y- sesi kurall\u0131 olarak c- sesine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Yats\u0131 kelimesi Kara\u00e7ay-Malkar dilinde \u201ccats\u0131\u201d \u015feklindedir ve bu bi\u00e7imiyle Adige diline ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong> \u201cc\u201d<\/strong> harfiyle kelime ba\u015flamaz. Dolay\u0131s\u0131yla Kara\u00e7ay Malkar diline ba\u015fka dillerden girmi\u015ftir. Yani Kafkas dillerinden ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong> nahut: <\/strong> yular<br \/>\nAdigece \u201cnahut\u201d kelimesinin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201cnohta\u201d kelimesidir.<\/p>\n<p><strong> Nexh\u0131te<\/strong>\u2026 Bug\u00fcn halk dilinde <strong> \u201cnaxhte\u201d<\/strong> \u015feklinde kullan\u0131l\u0131r. B\u00fcy\u00fck ba\u015f hayvanlar\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7irilip ba\u011flamaya yada g\u00fctmeye yarayan ipten yada me\u015finden yap\u0131lm\u0131\u015f \u015fey. Adige dilinde <strong> \u201cg\u00f6zenekli<\/strong> <strong> \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f \u015fey\u201d<\/strong> demektir. <strong> \u201cxhe\u201d<\/strong> \u00f6rmek. <strong> \u201cxh\u0131te\u201d<\/strong> seyrek \u00f6rg\u00fc, te\u011fellenmi\u015f tarzdaki \u00f6rg\u00fc. \u201c<strong>xh\u0131 + t\u0131w\u201d<\/strong> <strong>\u201ca\u011f\u201d<\/strong> \u00f6rne\u011fi bunu desteklemektedir.<\/p>\n<p><strong> matsa: <\/strong> \u00e7ekirge<\/p>\n<p>Adigece bu kelimenin k\u00f6keni Kara\u00e7ay-Malkarca \u201cmaca\u201d kelimesidir.<\/p>\n<p>Bu kelimede T\u00fcrk\u00e7e kelime de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu dil gurubunda\u00a0 <strong> \u201cm\u201d<\/strong> sesiyle kelime ba\u015flamaz bu kelime Adige dilinde <strong> \u201cdi\u015fleyen\u201d<\/strong> diyebilece\u011fimiz bir anlam ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn Adige (\u00c7erkes) dilinde Kara\u00e7ay-Malkarl\u0131lar\u0131n atalar\u0131 olan Hun-Bulgar T\u00fcrklerinin dillerinden kalan ve eski T\u00fcrk dilindeki fonetik de\u011fi\u015fmelere \u0131\u015f\u0131k tutacak \u00e7ok \u00f6nemli iki kelime ya\u015famaktad\u0131r. Bunlar Adige dilinde \u201cya\u011f\u201d anlam\u0131na gelen \u201cda\u011fe\u201d kelimesi ile, \u201ckam\u0131\u015f\u201d ve \u201ckaval\u201d anlamlar\u0131na gelen \u201ckam\u0131l\u201d kelimesidir. Her ikisi de Kuban Bulgar T\u00fcrklerine ait eski T\u00fcrk\u00e7e s\u00f6zler olan \u201cda\u011fe\u201d ve \u201ckam\u0131l\u201d kelimelerinin bug\u00fcn Adige (\u00c7erkes) dilinde ya\u015famas\u0131 bilimsel a\u00e7\u0131dan \u00e7ok \u00f6nemlidir. Kuban Bulgar T\u00fcrklerine ait bu kelimelerin bug\u00fcn Adige (\u00c7erkes) dilinde bulunmas\u0131 eski \u00c7erkes boylar\u0131n\u0131n daha M.S. 3. y\u00fczy\u0131ldan itibaren Kafkasya\u2019y\u0131 ellerine ge\u00e7iren eski T\u00fcrk kavimlerinin siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel etkileri alt\u0131na girdiklerini belgelemektedir.Bu da bug\u00fcnk\u00fc Kafkasya milletlerinin sahip olduklar\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda ve \u015fekillenmesinde eski Kafkas kavimlerinin yan\u0131 s\u0131ra kuzeyden gelen eski T\u00fcrk kavimlerinin de \u00f6nemli oranda paylar\u0131n\u0131n bulundu\u011funu ispatlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkoloji ile yak\u0131ndan ilgilenmeyenler i\u00e7in yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz \u201cda\u011fe\u201d (ya\u011f) ve \u201ckam\u0131l\u201d (kam\u0131\u015f \/ kaval) kelimelerini a\u00e7\u0131klamam\u0131zda fayda vard\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin \u201cAna T\u00fcrk\u00e7e\u201d ad\u0131 verilen d\u00f6nemlerinde birbirinden farkl\u0131 iki \u201cl\u201d ve iki \u201cr\u201d sesi bulunmaktayd\u0131. T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin daha sonraki d\u00f6nemlerinde baz\u0131 leh\u00e7elerde eski \u201cl\u201d ve \u201cr\u201d sesleri korunurken, bir \u00e7ok leh\u00e7ede bu sesler \u201c\u015f\u201d ve \u201cz\u201d seslerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. M.S. 3.- 4. y\u00fczy\u0131llarda Kafkasya\u2019ya gelen ve Kuban \u0131rma\u011f\u0131 boylar\u0131na yerle\u015fen Hunlar\u0131n Bulgar boyuna mensup T\u00fcrklerin dilinde de Ana T\u00fcrk\u00e7e\u2019deki eski \u201cl\u201d ve \u201cr\u201d sesleri korunmu\u015ftu. \u0130\u015fte bu d\u00f6nemde Kuban Bulgar T\u00fcrk\u00e7e\u2019sinde \u201ckam\u0131\u015f\u201d anlam\u0131na gelen \u201ckam\u0131l\u201d kelimesi Kuban Bulgarlar\u0131 ile k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkiye giren Adige (\u00c7erkes) halk\u0131n\u0131n diline arkaik bi\u00e7imiyle yerle\u015fti.<\/p>\n<p>Yine Kuban Bulgar T\u00fcrk\u00e7e\u2019sinin \u201cd\u201d diyalekti ad\u0131 verilen diyalektinde Ana T\u00fcrk\u00e7e\u2019deki \u201cd\u201d sesi de korunmu\u015ftu. T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin bir\u00e7ok leh\u00e7esinde \u201cd\u201d sesi daha sonraki d\u00f6nemlerde \u201cy\u201d sesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Kuban Bulgar T\u00fcrk\u00e7e\u2019sinde \u201cya\u011f\u201d anlam\u0131na gelen \u201cda\u011f\u201d s\u00f6z\u00fc de yine onlarla k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fki i\u00e7inde olan Adige (\u00c7erkes) halk\u0131n\u0131n diline \u201cda\u011fe\u201d bi\u00e7iminde girdi.<\/p>\n<p>Adige (\u00c7erkes) dilinin derinlemesine incelenmesiyle eski T\u00fcrk\u00e7e d\u00f6nemine ait daha pek \u00e7ok arkaik T\u00fcrk\u00e7e kelimenin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir. \u00c7erkesleri k\u00fclt\u00fcrel y\u00f6nden etkileyen Hun, Bulgar, Avar, Pe\u00e7enek, Hazar, K\u0131p\u00e7ak gibi pek \u00e7ok eski T\u00fcrk kavminin dillerine ait izler bug\u00fcn Adige (\u00c7erkes) dilinde ya\u015f\u0131yor olabilir.<\/p>\n<p>Adige (\u00c7erkes) diline Kara\u00e7ay-Malkar dilinden ge\u00e7en T\u00fcrk\u00e7e kelimelerin yan\u0131 s\u0131ra, bu dilde K\u0131r\u0131m-Nogay Tatar dillerinden ve Osmanl\u0131ca\u2019dan ge\u00e7en pek \u00e7ok kelime ya\u015famaktad\u0131r. Bunlara \u00f6rnek olarak \u015fu birka\u00e7 kelimeyi verebiliriz:<\/p>\n<p>aslan, kunan (iki-\u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131nda at), bal\u0131k, basme, (basma kuma\u015f), dele (deli), ka\u015f (ha\u00e7), katabe (kadife), kaplan, ka\u015f\u0131k, kaz, \u00e7epe\u00e7 (kepek), \u00e7eten (keten), kurmen (kurban), ut\u0131 (\u00fct\u00fc), d\u0131d\u0131ku\u015f (papa\u011fan, dudu), abe (aba), ak\u0131l, ba\u015fl\u0131k, lecen (le\u011fen), bere\u00e7et (bereket), divan, kam\u0131\u015f (kam\u00e7\u0131), kame (kama), karp\u0131z (karpuz), kaun (kavun), kazg\u0131r (kazma), \u00e7\u0131se (kese), \u00e7\u0131re (kira), \u00e7ar (kar), kulay (kolay), e\u00e7end (ikindi), be\u00e7mez (pekmez), sakat, sar\u0131k, saz, tut\u0131n (t\u00fct\u00fcn, sigara), s\u0131rme (s\u00fcrme), tas, top, torba v.s.<\/p>\n<p>Hangi birini ele alsak bir\u00e7ok hata var. T\u00fcrk dillerinde \u201c\u011f\u201d harfiyle kelime bitmez. \u201cd\u201d harfinin \u201cy\u201d harfine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kan\u0131tlar m\u0131s\u0131n\u0131z? Asl\u0131nda bir\u00e7ok \u015feyi s\u00f6yl\u00fcyorsunuz ve s\u00f6ylediklerinizi hi\u00e7bir delile dayand\u0131rm\u0131yorsunuz. Bu da bilimsel olmaktan \u00e7ok pop\u00fcler oluyor.<\/p>\n<p>Yukar\u0131da s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kelimelerden birka\u00e7\u0131n\u0131 daha ele alal\u0131m.<\/p>\n<p><strong> \u201cDa\u011fe\u201d<\/strong> kelimesin ele alal\u0131m.<strong>\u201cde\u201d<\/strong> sesinin ba\u015fka fonksiyonlar\u0131 var. Onu ba\u015fka zamanlarda in\u015fallah de\u011finiriz. <strong> \u201cDa\u011fe\u201d<\/strong> genel olarak <strong> \u201cya\u011f\u201d<\/strong> de\u011fil, \u201c<strong>da\u011fe\u201d<\/strong> hayvan i\u00e7 ya\u011flar\u0131n ad\u0131d\u0131r. Genel olarak <strong> \u201cya\u011f\u201d <\/strong> kavram\u0131 Adige dilinde<strong> \u201ctxhu<\/strong>\u201d kelimesiyle kar\u015f\u0131lan\u0131r. <strong> \u201cTere<\/strong> <strong> ya\u011f\u0131:<\/strong> wune txhu, txhu wua\u011fe\u201d\u201d \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi. Ayr\u0131ca <strong> \u201cya\u011f\u201d<\/strong> Kara\u00e7ay Malkarca olamaz \u00e7\u00fcnk\u00fc bu dilde <strong> \u201c\u011f\u201d<\/strong> harfiyle kelime bitmez. Birde Adigelerin zoolojiye ne kadar hakim olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir kelimedir. B\u00fcy\u00fckba\u015f hayvanlar\u0131n her bir katman ya\u011f hayvan\u0131n ya\u015f\u0131n\u0131 belirtmektedir. \u201cde\u201d kabul etmek. \u201c\u011fe\u201d y\u0131l demektir. <strong> \u201cda\u011fe\u201d<\/strong> ya\u015fam y\u0131l\u0131n ifadesidir. \u00d6zelli\u011finden \u00e7ok niteli\u011fi \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Anlam geni\u015flemesine u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6zellik k\u00f6k dillerinin bir \u00f6zelli\u011fidir.<\/p>\n<p>Gelelim <strong> kham\u00e7\u0131, kham\u0131\u015f,\u00a0 kham\u0131l, khawal<\/strong> kelimelerine bir g\u00f6z atal\u0131m. Bunlar ayn\u0131 anlam k\u00f6kenli kelimelerdir. Tek tek ele almakta fayda vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131n her biri ayr\u0131 ayr\u0131 kelimelerdir.<\/p>\n<p><strong> Kham\u00e7\u0131: <\/strong> Kam\u00e7\u0131 demektir. Kelimenin k\u00f6k\u00fc <strong> \u201c\u00e7\u0131\u201d<\/strong> d\u0131r<strong>. \u201c\u00e7\u0131\u201d<\/strong> ise ince kam\u00e7\u0131 tarz\u0131 a\u011fa\u00e7 dal\u0131 i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Kam\u00e7\u0131 gibi kullan\u0131lan ya\u015f a\u011fa\u00e7 dallar\u0131n\u0131 ifade ederken zamanla deriden yap\u0131lan \u201c<strong>kam\u0131\u015f\u201d<\/strong> yerinede kullan\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. <strong> \u201c\u00e7\u0131<\/strong>\u201d e\u011filip b\u00fck\u00fclebilen ancak ip gibi katlanmayan ince cisimleri akla getirir.<\/p>\n<p><strong> Kham\u0131\u015f:<\/strong> Hayvan\u0131n hareketini h\u0131zland\u0131rmak amac\u0131yla kullan\u0131lan bir alettir. Sopas\u0131 ince ve sert sopadan yap\u0131l\u0131r. Hayvana vurulan k\u0131s\u0131m ince ve sa\u011flam deriden olur<strong>. \u201c\u015f\u0131\u201d<\/strong> ip gibi hareket kabiliyeti y\u00fcksek, istenilen tarafa \u00e7ekilebilen anlam\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Tarihi seyrinde \u201ckam\u0131\u015f\u201d kelimesi sadece at kam\u00e7\u0131s\u0131 i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><strong> Kham\u0131l : <\/strong> Sertle\u015fmi\u015f ve kaval tarz\u0131 i\u00e7i bo\u015f otlar i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. \u0130\u015flenmemi\u015f ney \u00e7ubu\u011fu \u201cL\u201d kelimeye b\u00fck\u00fclmeyen, katlanamayan, ince, sert ve uzun cisimler, \u00e7izgi, s\u0131n\u0131r gibi anlamlar\u0131 katar.<\/p>\n<p><strong> Khawal:<\/strong> Kaval. Ney \u00e7ubu\u011funun i\u015flenmi\u015f tarz\u0131. <strong> Khawal, ve kham\u0131l<\/strong> kelimelerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman bu cisimlerin sert ve uzun, i\u00e7leri bo\u015f olan malzemeler oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Oysa <strong> kham\u0131\u015f <\/strong> ve <strong> kham\u00e7\u0131<\/strong> kelimelerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman temsil ettikleri cisimlerin esnek, k\u0131vrak, ince ve uzun olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bu kelimelerin sonlar\u0131ndaki <strong> \u201c\u00e7\u0131, \u015f(\u0131), l(\u0131), l(\u0131)\u201d<\/strong> ses bile\u015fkeleri birer ek de\u011fil birer kelimedir.<\/p>\n<p>Hadi 2-3 ya\u015f\u0131ndaki at\u0131n <strong> \u201ckhunan\u201d<\/strong> oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorsunuz -ger\u00e7i siz <strong> \u201ckunan\u201d<\/strong> diye yaz\u0131yorsunuz. Madem bu kadar bilgiyi vermi\u015fken bir de bu ismin ne t\u00fcr at\u0131n ad\u0131 oldu\u011funu da yazsayd\u0131n\u0131z. Birde di\u011fer ya\u015f ve \u00f6zellikteki atlar\u0131n adlar\u0131n\u0131 da yazsayd\u0131n\u0131z Mesela d\u00f6rt ya\u015f\u0131ndaki erkek at\u0131n ad\u0131n\u0131n da <strong> \u201cdunan\u201d<\/strong> oldu\u011funu, ko\u015fum at\u0131yla binek at\u0131n adlar\u0131n\u0131 da yazsayd\u0131n\u0131z. Hadi hepsini ge\u00e7tim de <strong> \u201cak\u0131l\u201d<\/strong> kelimesinin k\u00f6kenini nas\u0131l olur da Kara\u00e7ay Malkarca g\u00f6sterirsiniz. <strong>\u201c<\/strong><strong>Akl\u201d<\/strong> kelimesini hadi Arap\u00e7a deseydiniz de birazc\u0131k inand\u0131r\u0131c\u0131 olsayd\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>Daha ne diyeyim <strong> \u201cl\u201d<\/strong> harfiyle T\u00fcrk dil ailelerinde kelime ba\u015flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutuyorsunuz <strong> \u201clecen\u201d<\/strong> kelimesinin Adige diline <strong> \u201cle\u011fen\u201d<\/strong> kelimesinden ve hangi dil oldu\u011funu belirtmedi\u011finiz ama yukar\u0131da s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131n\u0131z dillerden ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorsunuz. <strong> \u201ckar\u201d<\/strong> kelimesinde yine sizin dilinizde uzun <strong> \u201ca\u201d<\/strong> harfinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutuyorsunuz ve kelimenin etimolojisini sapt\u0131r\u0131yorsunuz. <strong> \u201cdivan\u201d<\/strong> kelimesi i\u00e7in de hakeza ayn\u0131 hatay\u0131 yap\u0131yorsunuz. Adige diline olan bu ma\u011frur bak\u0131\u015f\u0131n\u0131z\u0131n nedenini anlamakta inan\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekmemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n<p><strong>Buradan \u015funu s\u00f6ylemeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yorum: Bu kelimelerin tamam\u0131 Adige dilinden ge\u00e7mi\u015ftir. Hay\u0131r. Ben, bildi\u011fim kadar\u0131yla, bildi\u011fim ve do\u011frulu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131m kelimelerin etimolojisini ortaya koydum. S\u00f6yledi\u011fim \u015fudur: Etimolojik kelime bi\u00e7iminde sundu\u011funuz kelimelerinizde hi\u00e7bir bilgi dayana\u011f\u0131 yok ve s\u00f6yledikleriniz de yanl\u0131\u015f. Adige dili ihtiya\u00e7 duydu\u011fu kelimeyi \u00fcretebilecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Bu g\u00fcn Adige dilinin bunca yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen bu dil ayakta kalabilmi\u015fse bunun nedeni bu dili kullananlar\u0131n vefakar olduklar\u0131ndan de\u011fil, Adige dilinin kendi g\u00fcc\u00fcndendir. Bu dile az\u0131c\u0131k g\u00f6n\u00fcl verin, birazc\u0131k \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131n size bire otuz veren ba\u015fak gibi geri d\u00f6necektir. Bunu b\u00fct\u00fcn \u00f6n yarg\u0131lar\u0131mdan uzak ve bilgilerime dayanarak s\u00f6yl\u00fcyorum. <\/strong><\/p>\n<p>Yukar\u0131da de\u011findi\u011finiz \u201cAdige k\u00f6kenli baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n iddia ettikleri ya da zannettikleri gibi Kara\u00e7ay-Malkarl\u0131lar bug\u00fcn sahip olduklar\u0131 Kafkas k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011fu gibi Adigeler\u2019den almam\u0131\u015flard\u0131r. Bunun b\u00f6yle oldu\u011funu iddia etmek bilime de, mant\u0131\u011fa da ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bir halk hi\u00e7bir zaman kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc tamamen terk ederek bir ba\u015fka halk\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc kabul etmez.\u201d<\/p>\n<p>Yukar\u0131daki ifadeler Say\u0131n Ufuk Tavkul\u2019a aittir. Kara\u00e7ay Malkarlar\u0131n b\u00fct\u00fcn k\u00fclt\u00fcrleri Adigelerden ge\u00e7memi\u015ftir. B\u00f6yle bir iddia zaten yap\u0131lamaz. Ama Kuzey Kafkas k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn tamam\u0131 Adigelerden di\u011fer toplumlara ge\u00e7mi\u015ftir. T\u0131pk\u0131 T\u00fcrklere ait Orta Asya k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn T\u00fcrk boylar\u0131ndan di\u011fer toplumlara ge\u00e7ti\u011fi gibi.<\/p>\n<p>\u201cBir halk hi\u00e7bir zaman kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc tamamen terk ederek bir ba\u015fka halk\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc kabul etmez.\u201d diyorsunuz B\u00f6yle bir sosyolojik kural yoktur. Bug\u00fcn insanl\u0131k tarihi bunun tersine \u00f6rneklerle doludur. Kald\u0131 ki bug\u00fcnde canl\u0131 \u00f6rneklerine \u015fahit olmaktay\u0131z. Bir kere bu etkile\u015fim gayet do\u011fald\u0131r. Sosyolojik bir kurald\u0131r bu. Ancak ba\u015fka bir kural daha vard\u0131r: s\u0131k\u00e7a co\u011frafi b\u00f6lge de\u011fi\u015ftiren toplumlar hep \u201calan taraf\u201d, yerle\u015fik toplumlar da hep \u201cveren taraf\u201d olmu\u015ftur. Hazar Denizi\u2019nin do\u011fusundan bat\u0131s\u0131na ge\u00e7en Hunlar\u0131n yerle\u015fik halklarda etkilenmi\u015f olmas\u0131 da gayet do\u011fald\u0131r. Ge\u00e7en zaman i\u00e7erisinde toplumlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel al\u0131\u015fveri\u015flerin olmas\u0131 kadar tarihi birlikteliklerin de olmas\u0131 hayat\u0131n birer par\u00e7alar\u0131 olsa gerektir. Bug\u00fcn Adige-Abhaz toplumlar\u0131n\u0131n Kafkaslar\u0131n en otokton halklar\u0131 oldu\u011funu c\u00fcmle alem bilmektedir. Bunu seslerin diline kulak veren herkes \u00e7ok iyi bilmektedir. Seksen d\u00f6rt sesten olu\u015fan bir dil, sahip oldu\u011fu sesleri acaba sizce hangi dilden \u00f6d\u00fcn\u00e7 al\u0131nm\u0131\u015f sesler olabilir. Ba\u015fkas\u0131nda olmayan bir \u015feyi ondan almay\u0131 nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz ki?<\/p>\n<p>Birde \u015fu var: Kara\u00e7ay Malkar dilinden Adige diline ge\u00e7ti\u011fi s\u00f6ylenen bu kelimelerin acaba neden di\u011fer akraba Ural-Altay dil ailelerinde Adigece\u2019deki kadar bulunmuyor? Oysa o dillerde de daha yo\u011fun bir \u015fekilde bu kelimelerin bulunmas\u0131 gerekmez miydi? Mesele Adigece ile Abhazca\u2019da 3 binden fazla ortak kelime mevcuttur. Tatarca ile Adigece, Balkarca ile Adigece ya da bir ba\u015fka dilde ayn\u0131 kelimeler ne kadar ortakt\u0131r. Bu kelimelerin y\u00fczdelik dilimi nedir?\u00a0 Bir di\u011fer konu da Kara\u00e7ay Malkarlar, Adigeleri k\u00fclt\u00fcrel y\u00f6nden ne kadar etkilemi\u015fler pek belli de\u011fil ama Adigelerden Kara\u00e7ay Malkarlar\u0131n k\u0131yafetten oyunlar\u0131na kadar folklorun her t\u00fcrl\u00fcs\u00fcnden etkilendi\u011fi kesindir. Zira Adigelere yak\u0131n olan di\u011fer toplumlarda bu ve benzeri izler g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu benzerlik bir toplumun Adigelere yak\u0131n olan kesiminde daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, o b\u00f6lgeden uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a k\u00fclt\u00fcrel benzerlikler azalmaktad\u0131r. Kuzey Kafkasya\u2019y\u0131 eksen al\u0131n ve halkay\u0131 geni\u015fletin benzerli\u011fin gittik\u00e7e azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve benzerli\u011fin tamamen kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6receksiniz. Adigelere yak\u0131n olan Azeri, Kara\u00e7ay, Lezgi gibi toplumlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda k\u00fclt\u00fcrel benzerlik ayn\u0131 toplumun ba\u015fka co\u011frafyalar\u0131nda ya\u015fayan kendi akrabalar\u0131nda rastland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmemektedir. Bu da etkile\u015fimin nereden nereye do\u011fru oldu\u011funun ilgin\u00e7 bir kan\u0131t\u0131d\u0131r. Oysa d\u00fcnyan\u0131n onlarca b\u00f6lgesine da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olan Adige Ulusu ayn\u0131 folkloru payla\u015fmakta ve ayn\u0131 ortak k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00e7ok kolayl\u0131kla ortak ya\u015fam halinde benimsemekte, ayn\u0131 v\u00fccut dilini kullanabilmektedir. Kald\u0131 ki toplumlar\u0131n etkile\u015fiminden gocunacak bir durum da yoktur. \u00d6nemli olan birinin di\u011ferini yok etmeden, her toplumun karde\u015fli\u011fini ve bar\u0131\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesidir. Kader birliklerini g\u00fc\u00e7lendirmeleridir. Dolay\u0131s\u0131yla kelimelere dayal\u0131 onca yanl\u0131\u015f bilgiyi verdikten sonra\u00a0 \u201cbak\u0131n g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc, bu kelimeler bizden Adigece\u2019ye ge\u00e7mi\u015f. bunlar ge\u00e7erken de k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczde onlara ge\u00e7mi\u015f. Bu da Kara\u00e7aylar\u0131n Kafkasya\u2019n\u0131n en eski halk\u0131 oldu\u011fumuzu g\u00f6sterir. Adigeler sonradan oraya sokulmu\u015flard\u0131r\u201d anlam\u0131ndaki ifadeler hi\u00e7te bilimselli\u011fe ve hakkaniyet ilkesine uymaz. Unutmamak laz\u0131md\u0131r ki, bu t\u00fcr yakla\u015f\u0131mlar\u0131n \u00e7ok hassas olan Kafkaslarda ne t\u00fcr tahribatlara yol a\u00e7abilece\u011fini iyi hesaplanmal\u0131d\u0131r. B\u00f6lgesel \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n kimlerin i\u015fine yarad\u0131\u011f\u0131 iyi bilmeli\u00a0 ama kimlerin i\u015fine yaramad\u0131\u011f\u0131 asla unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bildi\u011fim kadar\u0131yla 2008 y\u0131l\u0131na kadar Kara\u00e7ay \u00c7erkesya\u2019da n\u00fcfusun \u00e7ok az\u0131 Adige olmas\u0131na ra\u011fmen cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n Adige olma zorunlulu\u011fu vard\u0131. Bu ve benzeri durumlar RF\u2019nda yasa gere\u011fiydi. O topraklar\u0131n otokton halklar\u0131na tan\u0131nan bir hakt\u0131.<\/p>\n<p>Kimin anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlayamad\u0131\u011f\u0131m \u015fu anekdotu okuyucularla payla\u015farak yaz\u0131m\u0131 bitirmek istiyorum.<\/p>\n<p>Birka\u00e7 sene \u00f6ncesiydi. Bir kamyon s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc Irak\u2019tan d\u00f6nm\u00fc\u015f. Irak\u2019ta kald\u0131\u011f\u0131 birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde Araplar\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok kelime ona pek tan\u0131d\u0131k gelmi\u015f. Arkada\u015flar\u0131na durumu anlat\u0131rken \u015f\u00f6yle demi\u015f:<\/p>\n<p>&#8211; Arkada\u015flar, bir bilseniz! T\u00fcrk\u00e7e\u2019den Arap\u00e7a\u2019ya o kadar \u00e7ok kelime ge\u00e7mi\u015f ki Irak\u2019a gidip bir g\u00f6rseniz herkesin T\u00fcrk\u00e7e konu\u015ftu\u011funu san\u0131rs\u0131n\u0131z demi\u015f. Merakl\u0131s\u0131 hemen sormu\u015f:<\/p>\n<p>&#8211; Ne t\u00fcr kelimelermi\u015f bunlar? Ne t\u00fcr c\u00fcmlelermi\u015f bakal\u0131m, demi\u015f.<\/p>\n<p>Bizimkisi ba\u015flam\u0131\u015f saymaya:<\/p>\n<p>&#8211; Keyfe hal\u00fcke? (Halin keyfin?) in\u015fallah, ma\u015fallah, Allah, raz\u0131, \u015f\u00fck\u00fcr, hac\u0131, hoca, emanet, yani, mesela, zira, namaz, ezan, birader\u2026<\/p>\n<p>Merakl\u0131m\u0131z dayanamam\u0131\u015f \u201cyahu bunlar zaten Arap\u00e7a, Fars\u00e7a kelimeler\u201d demi\u015f ise de bir t\u00fcrl\u00fc inand\u0131ramam\u0131\u015f adam\u0131.<\/p>\n<p>Ki\u015fisel ya da toplumsal \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fil hak ve hukukun g\u00f6zetilmesi \u00f6nemlidir. Sezar\u2019\u0131n hakk\u0131 \u0130skender\u2019e pek yak\u0131\u015fm\u0131yor. Sloganlarla, emrivaki ifadelerle bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Bilimselli\u011fin olmasa olmaz\u0131 objektifliktir. Bug\u00fcn T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin neredeyse yar\u0131s\u0131na yak\u0131n\u0131 yabanc\u0131 kelimelerden olu\u015fuyor diye T\u00fcrkler ne Arap oldu ne Frans\u0131z ne de Fars. T\u00fcrk\u00e7e\u2019yi de en az sizin kadar keyifle konu\u015fabildi\u011fime de inan\u0131yorum. Her ta\u015f kendi yerinde a\u011f\u0131rd\u0131r. Her k\u00fclt\u00fcr kendi geli\u015ftirdi\u011fi tarz\u0131yla, kendi kompozisyonu ile g\u00fczeldir. Bunu ba\u015fka taraflara boyamaya kalkarsak g\u00fczelli\u011fi bozulur.<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin ba\u015fka g\u00fczelliklerine de in\u015fallah ba\u015fka bir zamanda de\u011finiriz. Kelime t\u00fcretme bi\u00e7imi gibi, c\u00fcmle yap\u0131s\u0131 gibi, deyimler gibi, yabanc\u0131 kelimeleri kendi ses yap\u0131s\u0131na uydurmas\u0131 gibi\u2026<\/p>\n<p>Sa\u011fl\u0131k ve mutluluklarla\u2026<\/p>\n<p><strong> Not: <\/strong> Hata ya da eksik g\u00f6r\u00fclen bilgilerin izah\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ya da d\u00fczeltilmesi yolu her zaman a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bram Alaudin Not: Bu makale, CircassianCanada Forumlar&#305;m&#305;zdaki T&uuml;rkiye T&uuml;rklerin mi? ba&#351;l&#305;kl&#305; konuyla ili&#351;kili olarak; Cumhur rumuzuyla yazan kat&#305;l&#305;mc&#305;m&#305;z taraf&#305;ndan g&ouml;nderilmi&#351;tir. (CC)&nbsp;&nbsp;&nbsp; Anla&#351;&#305;ld&#305;&#287;&#305; kadar&#305;yla yaz&#305; &ldquo;K&#305;r&#305;m Dergisi, 2 (8), 1994, 26-29.ss. yay&#305;mlanm&#305;&#351;t&#305;r. Uzun s&uuml;re cevap yaz&#305;p yazmamakta teredd&uuml;t ettim. Cevap versem T&uuml;rk&ccedil;e&rsquo;ye kar&#351;&#305; bir cevapm&#305;&#351; gibi alg&#305;lanabilece&#287;inden &ccedil;ekindim. Cevap yazmasam bilgilerime g&ouml;re ciddi bilimsel hatalar var. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-8869","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edebiyat-genel-konular","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8869","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8869"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8869\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8871,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8869\/revisions\/8871"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8869"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8869"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8869"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}