![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/637.JPG\")
<\/p>\n<\/p>\n
XOPURI Lazi XOPURI Lazi: <\/span><\/b>Say\u0131n \u015e\u2019EJOQUE Zafer bize kendinizi tan\u0131t\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Belki de anadilime bu kadar d\u00fc\u015fk\u00fcn olmam\u0131n nedeni bu dayaklard\u0131r. Kuzey Kafkasya\u2019dan s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bir ailenin \u00e7ocu\u011fu olarak, k\u00f6yden okumak i\u00e7in ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131m\u0131 da bir s\u00fcrg\u00fcne benzetirim. \u00c7\u00fcnk\u00fc, olmam gereken yerden, kendi ulusal-k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerimle bir nebze olsun ya\u015fayabilece\u011fim do\u011fal ortamdan kopar\u0131ld\u0131m. Ortaokulla ba\u015flayan \u201cs\u00fcrg\u00fcn\u201d hayat\u0131m devam ediyor. \u00c7e\u015fitli periyodik yay\u0131nlarda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. E\u011fitimciyim.<\/p>\n <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>\u00c7erkes ulus bilinci, dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalardan bahseder misiniz? Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, Kafkas Dernekleri Federasyonu\u2019nun organize etti\u011fi Anadil E\u011fitimcilerinin E\u011fitimi kursuna Ankara Kafkas Derne\u011fi \u00f6\u011fretmen aday\u0131 olarak kat\u0131ld\u0131m. Ankara Kafkas Derne\u011fi\u2019nde Adigece\u2019nin Kabardey diyalektiyle \u00fc\u00e7 y\u0131l kurs e\u011fitmenli\u011fi yapt\u0131m. Ayr\u0131ca bu \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde Kaf-Fed\u2019in yay\u0131n organ\u0131 Nart Dergisi Yay\u0131n Kurulu’nda bulundum. \u015eu an herhangi bir kurumsal etkinlik i\u00e7inde de\u011filim. \u00c7ok s\u0131k olmamakla birlikte T\u00fcrk\u00e7e ve Adigece olarak, internet ortam\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi payla\u015f\u0131yorum.<\/p>\n <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>T\u00fcrkiye kamuoyu g\u00fcndemindeki Demokratik A\u00e7\u0131l\u0131m hakk\u0131nda neler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>\u00c7erkesli\u011fin etnisite ve\/veya di\u011fer birle\u015ftirici unsurlar\u0131ndan bahseder misiniz? \u00c7erkeslik ne demektir? Kimler \u00c7erkes’tir? \u00c7erkes tan\u0131mlamas\u0131 anavatan ve diasporada nas\u0131l alg\u0131lan\u0131yor? Diasporadaki tan\u0131mlama sizce do\u011fru bir tespit mi? Ortak bir \u00c7erkes ulus bilinci mevcut mu?<\/p>\n \u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> \u201cKimler \u00c7erkes’tir\u201d sorunuza \u201cinsan olan herkes\u201d diye cevap vereyim \u015fakayla kar\u0131\u015f\u0131k. Zira, \u00c7erkes atas\u00f6z\u00fc, \u201c\u00c7erkeslik, insanl\u0131kt\u0131r\u201d der.<\/p>\n \u201c\u00c7erkes\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, anavatanda ve diasporada farkl\u0131 anlamlar y\u00fcklenmi\u015f durumda olmas\u0131, uzun zamand\u0131r sonu gelmeyen ve kolay kolay da gelmeyecek bir tart\u0131\u015fmay\u0131 da beraberinde getirdi. \u00c7erkes tan\u0131mlamas\u0131 anavatanda Adigeler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rken, SSCB d\u00f6neminde Adigelerin \u00fc\u00e7 b\u00f6lgeye ay\u0131r\u0131larak ve bir b\u00f6lgede olanlara \u00c7erkes denmesi art\u0131 bir karga\u015fa daha yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 olan \u00fc\u00e7 b\u00f6lgenin dilini, \u00fc\u00e7 ayr\u0131 dilmi\u015f gibi isimlendirme yoluna gidilerek yapay ayr\u0131\u015fmalar k\u00f6r\u00fcklenmi\u015ftir. \u00d6z\u00fcnde \u00c7erkes e\u015fittir Adige\u2019dir. Diasporada bu adland\u0131rma farkl\u0131 bir boyut kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Zira, Kuzey Kafkasya\u2019dan s\u00fcrg\u00fcn edilen halklar\u0131n en b\u00fcy\u00fck n\u00fcfusunu Adigelerin olu\u015fturmas\u0131 ve tarihte de Adigelere kendilerinin d\u0131\u015f\u0131ndakilerce \u00c7erkes denmesinin bir yans\u0131mas\u0131 olarak Kuzeyden gelen b\u00fct\u00fcn halklar, Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda \u00c7erkes ad\u0131yla kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>Adigeler ba\u015fta olmak \u00fczere Kuzey Kafkas k\u00f6kenliler T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ok kalabal\u0131k bir n\u00fcfusu te\u015fkil etmekteler, bilin\u00e7li bir \u015fekilde yerle\u015ftirilme sonucunda birbirlerine uzak yerle\u015fim birimlerinde 55 vilayette ya\u015famaktalar fakat bu vilayetlerin hi\u00e7birinde n\u00fcfusun \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturmamaktalar. Genel kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f bir g\u00f6r\u00fc\u015f vard\u0131r; as\u0131l olan anavatanda say\u0131sal \u00e7o\u011funluk olmak, siyasi irade ve ulus bilinci. Anavatana geri d\u00f6n\u00fc\u015f Kuzey Kafkas halklar\u0131n\u0131n gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne derece \u00f6nemlidir?<\/p>\n \u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> Soyk\u0131r\u0131m ve s\u00fcrg\u00fcn sonras\u0131 \u00c7erkeslerin iskan bi\u00e7imi; ba\u015fka belgeye bile gerek b\u0131rakmadan Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun bu s\u00fcrg\u00fcnde dolayl\u0131 yoldan da olsa pay\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. Ar\u015fivlerin yava\u015f yava\u015f a\u00e7\u0131lmas\u0131yla bu durumun yak\u0131n zamanda daha da net olarak belgelenece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Osmanl\u0131, kendi emniyetini sa\u011flamak ad\u0131na setler \u00e7ekerken, Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n asimilasyonunu da hedeflemi\u015fti. Fakat Osmanl\u0131’n\u0131n buna \u00f6mr\u00fc yetmedi. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra kesin \u00e7\u00f6z\u00fcm (!) bulunarak hepimiz \u201cne mutlu\u2026\u201d olduk. Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n konservatife bir k\u00fclt\u00fcr ya\u015famalar\u0131, n\u00fcfusun k\u00f6ylere yerle\u015ftirilmi\u015f olmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015f ve kendileri, k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fimlerini sa\u011flayamam\u0131\u015f olmalar\u0131na ra\u011fmen mevcudu koruyabilmi\u015flerdir. Bu halklar i\u00e7in d\u00f6n\u00fc\u015f elzemdir. D\u00f6n\u00fc\u015f, yeniden var olman\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n nas\u0131l bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nceden bilmek \u00e7ok olas\u0131 de\u011fil fakat, s\u00fcre\u00e7, bizim gibi k\u00fc\u00e7\u00fck ve en \u00f6nemlisi de haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015f masum halklara da bir tak\u0131m f\u0131rsatlar verecektir. \u00d6nemli olan, o f\u0131rsatlar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda kullanabilmek i\u00e7in donan\u0131ml\u0131 olmakt\u0131r. Bu da anavatanda n\u00fcfusla olur. Ulusal-k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferleri koruyup geli\u015ftirmek i\u00e7in elinde arg\u00fcmanlara sahip olmakla olur. Bunun en \u00f6nemlilerinden biri de elbette anadilini koruyabilmektir. Adige atas\u00f6z\u00fc, dilsiz halk \u00f6l\u00fc halkd\u0131r, der (Bzen\u015fer, psen\u015fe\u015f\u015f).<\/p>\n D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn, diasporada yok olmakla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015f kitlelerin yan\u0131 s\u0131ra, anavatanda, say\u0131lar\u0131 az olan \u00c7erkes n\u00fcfus i\u00e7in de elzemdir. Zira, orada da uygulanan politikalar ve do\u011fal asimilasyon s\u00fcreci, az n\u00fcfusu tehdit eder durumdad\u0131r.<\/p>\n <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>Adigece hakk\u0131nda bizi bilgilendirir misiniz? Di\u011fer Kafkas dilleriyle akrabal\u0131k derecesi nedir?<\/p>\n \u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> Kafkas dillerine ili\u015fkin, s\u00f6ylenebilecek en \u00f6nemli bilginin, Kafkasya\u2019n\u0131n otokton halklar\u0131n\u0131n, dillerinin de kendine \u00f6zg\u00fc oldu\u011fu, var kabul edilen dil gruplar\u0131n\u0131n hi\u00e7 birine tabii olmad\u0131klar\u0131 ve Kafkas dil grubunu olu\u015fturuyor olmalar\u0131d\u0131r. Kuzey ve g\u00fcney olarak ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Adigece de Kafkas dillerinin kuzey kolu, Kuzeybat\u0131 dil grubunda yer al\u0131yor. Akraba diller i\u00e7inde en yak\u0131n olanlar, Abazaca ve art\u0131k konu\u015fulmayan ve insanl\u0131k k\u00fclt\u00fcr tarihi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir kay\u0131p olan Wub\u0131xce. Umar\u0131m di\u011fer Kafkas dillerinin ve b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya dillerinin hi\u00e7 birinin b\u00f6yle bir sonu olmaz. Adigece\u2019nin d\u00fcnya\u2019n\u0131n en eski dillerinden biri oldu\u011funa \u015f\u00fcphe yok. Neredeyse do\u011fadaki b\u00fct\u00fcn sesleri bar\u0131nd\u0131ran bir yap\u0131s\u0131 vard\u0131r. Bu da dilin ne kadar eski oldu\u011funu belgeleyen bir \u00f6zellik. Ayr\u0131ca, dili olu\u015fturan b\u00fct\u00fcn seslerin ve harflerin tek ba\u015flar\u0131na anlam y\u00fckleniyor olmas\u0131 da dikkat \u00e7ekici. Adigece, yak\u0131n tarihte yaz\u0131l\u0131 dil haline gelmeden \u00f6nce, s\u00f6zl\u00fc edebiyat\u0131 \u00e7ok geli\u015fkin bir dildir. Binlerce y\u0131ll\u0131k bir birikim, Adige dilinde s\u00f6zl\u00fc edebiyat \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>Adigece\u2019nin yaz\u0131l\u0131 ge\u00e7mi\u015fi hakk\u0131nda bizi bilgilendirir misiniz?<\/p>\n \u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> Adigelerin ilk olarak yaz\u0131 diline ge\u00e7meleri 160 y\u0131l \u00f6ncesine uzan\u0131r. Tarihi belgelerin bize g\u00f6sterdi\u011fine g\u00f6re ilk Adigece kitap 14 Mart 1853\u2019te \u00e7\u0131kan Adigece S\u00f6zl\u00fck\u2019t\u00fcr. Bu eseri yazan Adige bilim adam\u0131 BERSEY Wumar\u2019d\u0131r. Asl\u0131nda, konuyla ilk u\u011fra\u015fanlar; HANGER\u0130 Sultan, NEGUME \u015eora, HATOK\u015eOKUE Kazi ve TAMB\u0130 Pago gibi bilim insanlar\u0131d\u0131r. Daha sonralar\u0131 bunlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 BERSEY Wumar taraf\u0131ndan devam ettirilmi\u015ftir. Onun yazd\u0131\u011f\u0131 ilk Adigece eser olan Adigece S\u00f6zl\u00fck isimli kitab\u0131n o devir i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi vard\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6ncelikle ulusal bir dilin varl\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6nemi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f, dildeki \u00e7ok zengin seslerin harfler ile ifadesi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. 1917 Sovyet Devrimi’nden sonra, Adigece Kiril harfleri ile ifade edilmeye ba\u015fland\u0131 ancak birka\u00e7 sene sonra Arap harflerine d\u00f6n\u00fclm\u00fc\u015f ve bu alfabe ile okullarda okutulmu\u015ftur. Daha sonra 1923\u2019te Psihuabe\u2019de yap\u0131lan geni\u015f kat\u0131l\u0131ml\u0131 bir toplant\u0131da, Latin alfabesi kullan\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. Olu\u015fturulan Latin alfabesi 1936 y\u0131l\u0131na kadar devam etti ve o tarihten itibaren Kiril alfabesine d\u00f6n\u00fcld\u00fc. D\u00fcnya \u00c7erkes Birli\u011fi 2003\u2019teki toplant\u0131s\u0131nda 14 Mart g\u00fcn\u00fcn\u00fc Adige dilinin bayram\u0131 olarak karala\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve o tarihten itibaren kutlanmaktad\u0131r.<\/p>\n <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>Adige dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc ad\u0131na T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nden beklentileriniz nelerdir?<\/p>\n \u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> Beklentim, vatanda\u015f\u0131 olarak, kendi ger\u00e7ekli\u011fimi ya\u015fama \u015fans\u0131 vermesidir ku\u015fkusuz. Herkesin, ulusal-k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerini ya\u015fatma \u015fans\u0131 buldu\u011fu bir \u00fclke san\u0131r\u0131m d\u00fcnyan\u0131n en zengin \u00fclkesidir. Ben de T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin bu anlamda, d\u00fcnyan\u0131n en zengin \u00fclkelerinden biri olmas\u0131n\u0131 istiyorum. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Adigece\u2019nin, n\u00fcfus itibariyle en geli\u015fmi\u015f olarak konu\u015fulan, yaz\u0131lan, okunan \u00fclke olmas\u0131 gerekirken en zavall\u0131s\u0131 durumunda olmas\u0131 korkun\u00e7 bir durum. Bir dil, konu\u015fulmas\u0131 i\u00e7in insanlara ihtiya\u00e7 duyar. O dilin sahiplerinin elinden bu \u015fans\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, kendilerini geli\u015ftirmesine olanak sunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, o dili yok eden sorumlu durumuna d\u00fc\u015fersiniz. Maalesef, salt Adigece de\u011fil, \u00fclkemizde onlarca dilin benzer ak\u0131beti mevcut. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, diller bah\u00e7esidir asl\u0131nda. Bah\u00e7edeki \u00e7o\u011fu dillerin a\u011fz\u0131 bantlanm\u0131\u015f bir halde. Elbette bu bantlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesini istiyorum. D\u00fcnya\u2019da en \u00e7ok Adige\u2019nin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkede; Adigece\u2019nin en \u00e7ok geli\u015fti\u011fi diaspora \u00fclkesi olsun istiyorum.<\/p>\n <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>Adigece\u2019nin T\u00fcrkiye\u2019de gelecek nesillere ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda \u00fcmitli misiniz? T\u00fcrkiye\u2019de Adigece ad\u0131na yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar yeterli mi? Adigece’nin T\u00fcrkiye\u2019deki gelece\u011fi ad\u0131na \u00fcmit verici mi?<\/p>\n \u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> T\u00fcrkiye\u2019de Adigece\u2019ye y\u00f6nelik ciddi bir \u00e7aba oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Hatta, bu konuda \u00c7erkeslerin de ciddi bir talepleri oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nda de\u011filim. Bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, konu\u015ftu\u011fumuzda 5 milyondan bahseden bir toplum ve temsil iddias\u0131ndaki \u00f6rg\u00fctler (STK), y\u00fczlerle ifade edilen derneklerinde sadece dans ediyor. Anne-baba \u00e7ocu\u011funa dans etmek i\u00e7in izin verirken, dil ve dil ile \u00fcretilebilecek aktivitelerden uzak tutuyor. 70 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te olu\u015fturulan korku k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6nemi b\u00fcy\u00fck. \u00c7erkesler, kendilerine ili\u015fkin de\u011ferlere sahip \u00e7\u0131kma, kendileri ad\u0131na bir \u015fey talep etme durumunda de\u011filler maalesef. Anadilin, bir halk\u0131n, bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn var olabilmesi i\u00e7in ne kadar ya\u015famsal \u00f6neme sahip oldu\u011funun da \u00e7ok fazla fark\u0131nda olamad\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc buna cesaretleri yoktu. Yine de son zamanlarda kafakol ili\u015fkileri sayesinde de olsa, iki kent \u00fcniversitesinde Adigece\u2019nin g\u00fcndeme al\u0131nmas\u0131 sevindirici. Bu da ancak, T\u00fcrkiye\u2019de Adigece\u2019nin ar\u015fivlenmesine katk\u0131 sa\u011flayabilir. Bu konuda mevcut yap\u0131lardan farkl\u0131 olarak, salt \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 anadil olan yap\u0131lar olu\u015fturulmal\u0131. Elbette, \u00fclkede demokratik yap\u0131n\u0131n yolculu\u011fu da bu \u00fclkede Adigece\u2019nin \u00f6mr\u00fcn\u00fc belirleyecektir. Adigece\u2019nin T\u00fcrkiye\u2019de gelece\u011fine ili\u015fkin, umut var diyemiyorum.<\/p>\n <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>Her dilin kendi gramer yap\u0131s\u0131 ve \u00f6zellikleri mevcut. Kafkas dilleri genelde fazla harf bar\u0131nd\u0131ran, az sesli, \u00e7ok sessiz, ergatif ve datif halli, y\u00f6nelimsi, hareketli, bolca \u00f6ntak\u0131l\u0131 ve fiilimsi diller. Mahre\u00e7li halleriyle bir\u00e7ok dilden farkl\u0131 konumdalar. K\u0131sacas\u0131 zor diller. Bu dilleri zenginle\u015ftirerek gelecek nesillere ula\u015ft\u0131rma konusunda anadilde \u00f6\u011fretim mi yoksa anadilde e\u011fitim mi m\u00fcspet etki yapar?<\/p>\n \u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> Anadil \u00f6\u011fretiminin asl\u0131nda bir aldatmaca oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bir insana anadilini \u00f6\u011fretmek, c\u00fcmle olarak da kula\u011f\u0131 t\u0131rmalayan bir durum. Elbette olmas\u0131 gereken anadilde e\u011fitimdir ve genel de Kafkas dilleri, \u00f6zelde de Adige dili, e\u011fitim dili olarak kullan\u0131labilecek zenginlik ve derinliktedir. Zor diller oldu\u011fu bir ger\u00e7ek. Hatta, zor diller olarak kabul edilen Arap\u00e7a ve Rus\u00e7a ile k\u0131y\u0131s\u0131ndan da olsa tan\u0131\u015fm\u0131\u015f biri olarak Adigece\u2019nin her iki dilden de zor oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n Kafkas dillerinin, klasik olarak, sesli sessiz harf analizlerinden farkl\u0131 de\u011ferlendirilmeli bence. Turbe\u00e7kov Nikolay \u201dBu dil (Adigece), kurgusu ile o kadar m\u00fckemmeldir ki, r\u00fczgar\u0131n \u0131sl\u0131\u011f\u0131n\u0131, daldan d\u00fc\u015fen kuru yapra\u011f\u0131n h\u0131\u015f\u0131rt\u0131s\u0131n\u0131, h\u0131zl\u0131 akan \u0131rma\u011f\u0131n sesini, topra\u011f\u0131n nefes al\u0131\u015f-veri\u015fini, \u0131rma\u011f\u0131n i\u00e7indeki ta\u015flar\u0131n birbirlerine s\u00fcrt\u00fcnmelerinin sesini, kalp at\u0131\u015f\u0131n\u0131n temposunu, ku\u015flar\u0131n \u015fark\u0131s\u0131n\u0131 ve daha \u00e7ok \u015feyin sesini duyuyorsun dinledi\u011finde\u2026\u201d \u015feklinde de\u011ferlendiriyor. Bu zenginli\u011fi ile bilim \u00e7evrelerinin dikkatini \u00e7eken bir dilin, T\u00fcrkiye\u2019de kimsenin umurunda olmadan yava\u015f yava\u015f yok olmas\u0131na tan\u0131kl\u0131k etmek ac\u0131 veriyor.<\/p>\n \u00d6yle \u00e7oksesli bir besteyi anlaman\u0131n tek bir yolu vard\u0131r:Adigelerin dili, d\u00fcnyan\u0131n olu\u015fumunda olup biten her \u015feyi ifade edecek kadar eskidir. Budur onu e\u015fsiz k\u0131lan da…” <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>Kamusal alanda konu\u015fulurlu\u011fu fazla olmayan bir dilin, tan\u0131nm\u0131\u015f yasal stat\u00fcs\u00fc ve haklar\u0131na ra\u011fmen gelecek nesillere aktar\u0131lmas\u0131n\u0131n zor olaca\u011f\u0131 fikrine kat\u0131l\u0131yor musunuz? Bir dilin ya\u015fayan en \u00f6nemli kan\u0131t\u0131 konu\u015fuluyor olmas\u0131 m\u0131d\u0131r? Bu konuda dilsel anlamda ulus bilincinin pay\u0131 nedir? Bir halk\u0131 olu\u015fturan en \u00f6nemli fakt\u00f6r\u00fcn dil oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131l\u0131yor musunuz? Bu konular hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleriniz nelerdir?<\/p>\n \u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> Bir dilin var olabilmesinin, kamusal alanda kullan\u0131l\u0131yor olmas\u0131n\u0131n \u00f6nemi yads\u0131namaz bir ger\u00e7ek. Ke\u015fke b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n dilleri emperyal hedeflerin kurban\u0131 olmasayd\u0131. Ne kadar yasal stat\u00fcs\u00fc olursa olsun, dilin bir ihtiya\u00e7 sonucu kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirmiyor. Bu y\u00fczden, gelecek nesillere aktar\u0131m\u0131 elbette zor olacakt\u0131r. Az kullan\u0131lmaktan kaynakl\u0131 bir durum bu. Do\u011falm\u0131\u015f gibi bize yutturulan ama\u00e7lanm\u0131\u015f asimilasyon y\u00f6ntemidir bu. Bir arada ya\u015faman\u0131z politikalarla engellendikten sonra d\u00f6n\u00fcp size, do\u011fal asimilasyon ve entegrasyon edebiyat\u0131 yapar egemenler.<\/p>\n Bir dilin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131n en \u00f6nemli kan\u0131t\u0131 konu\u015fuluyor olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, o dilde \u00fcretilmi\u015f bir birikimin varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r bence. Bunun, yaz\u0131l\u0131 veya s\u00f6zl\u00fc olmas\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Binlerce y\u0131ll\u0131k birikimi bug\u00fcne ta\u015f\u0131yan Kafkas dilleri dikkat \u00e7ekicidir. Ulus bilincinin ayakta kalabilmesinin olmazsa olmaz\u0131d\u0131r dil. Dili kaybetti\u011finizde her \u015feyi kaybediyorsunuz. Diasporadaki insanlar\u0131n ulus bilincinin g\u00fc\u00e7l\u00fc olmamas\u0131n\u0131n, kendi de\u011ferlerine, kendi olmaya sahip \u00e7\u0131kmay\u0131p, ba\u015fkalar\u0131na hizmet eder duruma d\u00fc\u015fmesinde\/d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesinde elinden dilinin al\u0131nmas\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nemi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>Fakir dil yoktur, geli\u015fmemi\u015f dil vard\u0131r, geli\u015fmesine m\u00fcsaade edilmemi\u015f, yasal stat\u00fcs\u00fc tan\u0131nmam\u0131\u015f dil vard\u0131r tezine kat\u0131l\u0131yor musunuz? Mesela Lazca’s\u0131 olmayan hi\u00e7bir kelimenin T\u00fcrk\u00e7e orijinal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yok. Elbette bu kelimeler art\u0131k T\u00fcrk\u00e7e de\u011fildir diyemeyiz. Bu konular hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleriniz nelerdir? Etnisite \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 anadille desteklendi\u011finde daha anlaml\u0131 olaca\u011f\u0131na ve nihai hedefin anadil olmas\u0131 gerekti\u011fi tezine kat\u0131l\u0131yor musunuz? Dillerin geli\u015fiminin, ya\u015fam alanlar\u0131nda olabilirli\u011fi ile do\u011fru orant\u0131l\u0131 oldu\u011funu, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde b\u00fct\u00fcn dillerde her \u015feyin bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n mutlaka oldu\u011funu, ancak kullan\u0131lmamas\u0131ndan dolay\u0131 yokmu\u015f gibi alg\u0131lanmas\u0131na neden oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. D\u00fc\u015f\u00fcnmek yerine bildi\u011fimiz di\u011fer dilde kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 seslendirmekle kendi dilimize ihanet etti\u011fimizi fark edemiyoruz. Bir \u00c7erkes ya\u015fl\u0131s\u0131n\u0131n -ki, dili bilmemesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil- \u015f\u00f6yle bir c\u00fcmle kurdu\u011funa tan\u0131k olmu\u015ftum: \u201c \u0130yi, k\u00f6t\u00fc, hurru, ozguru dopsour.\u201d Bu c\u00fcmlede fark etti\u011finiz \u00fczere tek Adigece s\u00f6zc\u00fck \u201cdopsour\u201d (ya\u015fam s\u00fcr\u00fcyoruz). Bu o anda hangi dilde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z o dil, sizin kendi anadilinizi kontrol etti\u011finin somut bir \u00f6rne\u011fi. S\u00fcrekli kendi dilinizde konu\u015fuyor, okuyor ve yaz\u0131yor oldu\u011funuzu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. B\u00f6yle bir \u015fey asla ba\u015f\u0131n\u0131za gelmeyecek. Zira r\u00fcyalar\u0131n\u0131z\u0131 anadilinizde g\u00f6rmeye devam edeceksiniz.<\/p>\n Etnisite \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n anadilde yap\u0131lmas\u0131n\u0131n elzem oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnenlerdenim. Anadilin kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 bir etkinli\u011fin, ya\u015fanan \u00fclkenin dilinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve geli\u015fmesine katk\u0131dan \u00f6te bir anlam ta\u015f\u0131m\u0131yor maalesef.<\/p>\n <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>T\u00fcrkiye\u2019deki mevcut T\u00fcrk\u00e7\u00fc, ulusalc\u0131, T\u00fcrk\u00e7\u00fc-Ulusalc\u0131 asimilasyon politikalar\u0131yla dilsel, k\u00fclt\u00fcrel, toplumsal uzla\u015fma ve ayd\u0131nlanma ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir mi? Mealen nereye kadar asimilasyon? Bu konular hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleriniz nelerdir? <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>Kartvelist asimilasyon politikalar\u0131, Megrel ve Megrelce sorunu hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleriniz nelerdir? <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>Sava\u015f y\u0131k\u0131m demek, felaket demek, \u00f6l\u00fcm demek. \u0130lk ba\u015fta sava\u015fa kar\u015f\u0131 olmak laz\u0131m ve maalesef ki sava\u015f\u0131n sonucunda masum insanlar da \u00f6l\u00fcyor. 1992\u2019deki G\u00fcrcistan\u2019\u0131n Abhazya i\u015fgalinde \u00e7ok say\u0131da Abhaz ve Megrel \u00f6ld\u00fc. Megreller ve Abhazlar aras\u0131nda ortak tarih birli\u011fi olmas\u0131na ra\u011fmen Megreller Sovyetler Birli\u011fi zaman\u0131ndaki G\u00fcrcistan\u2019\u0131n emperyalist Abhazya politikalar\u0131n\u0131n ma\u011fduru mu oldular? <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>\u015eovenizm bata\u011f\u0131ndaki G\u00fcrcistan Amerikan deste\u011fiyle Kafkaslar\u0131n \u0130srail\u2019i olmu\u015f durumda ve \u0130srail\u2019le \u00e7ok s\u0131k\u0131 ili\u015fkileri var. G\u00fcrcistan\u2019\u0131n A\u011fustos 2008 Osetya i\u015fgalini ve akabinde Rus-G\u00fcrc\u00fc sava\u015f\u0131n\u0131, etkilerini ve sonucunu de\u011ferlendir misiniz? <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>www.kolkhoba.org hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleriniz nelerdir? Anadilde yay\u0131n ve Kafkas halklar\u0131n\u0131n karde\u015fli\u011fi politikas\u0131 hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleriniz nelerdir?<\/p>\n \u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> Kolkhoba.org\u2019u ilgiyle izledi\u011fimi belirteyim \u00f6ncelikle. \u00c7ok ciddi bir gereksinime cevap verdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Neredeyse diller mezarl\u0131\u011f\u0131 haline gelecek olan bir \u00fclkede, anadil ile ilgili duru\u015fuyla dikkat \u00e7ekiyor. Kafkas halklar\u0131n\u0131n karde\u015fli\u011fi, hem b\u00f6lgen hem de diasporada ya\u015fayan Kafkasyal\u0131lar\u0131n ihtiyac\u0131 olan en temel gereksinim. Elbette b\u00f6yle bir duru\u015fu alk\u0131\u015fl\u0131yorum.<\/p>\n <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>Son olarak neler s\u00f6ylemek istersiniz?<\/p>\n \u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> Ya\u015fanas\u0131 bir Kafkasya, hem b\u00f6lge i\u00e7in hem de D\u00fcnya i\u00e7in bir ihtiya\u00e7t\u0131r. Biliyoruz ki, binlerce y\u0131ll\u0131k k\u00fclt\u00fcrel birikimiyle insanl\u0131\u011f\u0131n yolunu ayd\u0131nlatacak bir b\u00f6lgedir. Dilleri, ge\u00e7mi\u015fin bilinmezlerin \u00e7\u00f6z\u00fclmesinin \u015fifresi olacak derinliktedir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n bunu iyi anlay\u0131p, b\u00f6lge halklar\u0131na, kendileri olarak ya\u015fama \u015fans\u0131 tan\u0131mal\u0131d\u0131r. Emperyalizmin yok olaca\u011f\u0131 bir d\u00fcnya diliyorum.<\/p>\n <\/span> XOPURI Lazi: <\/span><\/b>\u0130lginiz i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim. XOPURI Lazi 04 Temmuz 2010 XOPURI Lazi: Sayın Ş’EJOQUE Zafer bize kendinizi tanıtır mısınız? Ş’EJOQUE Zafer: 1962 yılında Adana\/Tufanbeyli ilçesine bağlı Kayapınar (Ş’ejoquey) Köyü’nde doğdum. Tufanbeyli’nin eski adı Mağara. Resmi olarak Mağara doğumluyum (!). Türkçe’yi ilkokulda öğrendim. Adigece konuştuğumuz için birkaç kez meşe odunuyla dayak yediğimi hiç unutmuyorum. Belki de anadilime bu kadar düşkün olmamın […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-8919","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edebiyat-genel-konular","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8919","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8919"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8919\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8921,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8919\/revisions\/8921"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8919"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8919"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8919"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/span><\/b> 04 Temmuz 2010<\/span><\/p>\n
\n<\/b>
\n\u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> 1962 y\u0131l\u0131nda Adana\/Tufanbeyli il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 Kayap\u0131nar (\u015e\u2019ejoquey) K\u00f6y\u00fc\u2019nde do\u011fdum. Tufanbeyli\u2019nin eski ad\u0131 Ma\u011fara. Resmi olarak Ma\u011fara do\u011fumluyum (!). T\u00fcrk\u00e7e\u2019yi ilkokulda \u00f6\u011frendim. Adigece konu\u015ftu\u011fumuz i\u00e7in birka\u00e7 kez me\u015fe odunuyla dayak yedi\u011fimi hi\u00e7 unutmuyorum. <\/span><\/p>\n
\n<\/b>
\n\u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> Fiili olarak fazla \u00e7al\u0131\u015fma yapm\u0131\u015f biri de\u011filim. Yine de \u00fcniversiteyle birlikte ba\u015flad\u0131m diyebilirim. Ankara Kuzey Kafkasya K\u00fclt\u00fcr Derne\u011fi\u2019nde, 1984 sonras\u0131, Tiyatro Komisyonu’nda (tiyatro kolu kurmak yasakt\u0131) ve Kafda\u011f\u0131 Dergisi Yay\u0131n Kurulu’nda yer ald\u0131m. 1992\u2019de yay\u0131n dili \u2018\u2019T\u00fcrk\u00e7e-\u00c7erkesce\u201d olarak Ankara Valili\u011fi\u2019nden izin almay\u0131 ba\u015faran Marje dergisinin ikinci say\u0131s\u0131ndan itibaren yay\u0131n y\u00f6netmenli\u011fini \u00fcstlendim. Marje dergisi, \u00c7erkeslerin T\u00fcrkiye diaspora tarihinde \u00f6mr\u00fc k\u0131sa ama \u00e7ok ses getiren bir dergisi olarak yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle Abhazya i\u015fgale u\u011frad\u0131\u011f\u0131nda, yay\u0131nlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Marje grubu, T\u00fcrkiye\u2019de i\u015fgale verilen tepkilerde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ses olarak yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Gen\u00e7 ya\u015fta kaybetti\u011fimiz derginin sahibi S\u00f6nmez Baykan\u2019\u0131 bu vesile ile burada minnetle an\u0131yorum.<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> \u015eu an olan \u015feyin a\u00e7\u0131l\u0131m m\u0131, \u00e7al\u0131m m\u0131 oldu\u011funa hen\u00fcz karar verebilmi\u015f de\u011filim. Neden derseniz, ba\u015flang\u0131\u00e7ta niyet salt K\u00fcrtleri susturmak, onlar\u0131n g\u00f6nl\u00fcn\u00fc ho\u015f tutmak ama\u00e7l\u0131 idi. San\u0131r\u0131m, sistem, di\u011fer etnik halklar\u0131 tamamen eritti\u011fini ve kontrol edebildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Bunda da \u00e7ok haks\u0131z say\u0131lmaz. T\u00fcrkiye\u2019de K\u00fcrtlerin d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn halklar, kendi ger\u00e7eklikleri yerine erkin \u00e7izdi\u011fi kal\u0131plar i\u00e7inde olmay\u0131 tercih (!) etti. Araplar\u0131n\u0131 ba\u015fka Arap\u00e7a yay\u0131nlardan korumak i\u00e7in, K\u00fcrtlerini ba\u015fka K\u00fcrt\u00e7e yay\u0131nlardan korumak i\u00e7in kanal a\u00e7an bir anlay\u0131\u015f s\u00f6z konusu. Bu biraz mevcut h\u00fck\u00fcmetin, K\u00fcrtlerin, Araplar\u0131n ve Alevilerin d\u0131\u015f\u0131ndaki her t\u00fcrl\u00fc etnik yap\u0131ya bir \u00e7al\u0131m\u0131 gibi geliyor bana. E\u011fer, ger\u00e7ekte demokratik a\u00e7\u0131l\u0131m ama\u00e7lansa, b\u00fct\u00fcn d\u00fczenlemeler, fark g\u00f6zetilmeksizin, b\u00fct\u00fcn halklar i\u00e7in, etnik yap\u0131lar i\u00e7in d\u00fczenlenirdi diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Yine de karamsar olmak istemiyorum. Gelece\u011fin daha g\u00fczel g\u00fcnlere gebe oldu\u011funa inanc\u0131m\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorum.<\/p>\n
\nTurbe\u00e7kov Nikolay<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> Her \u015feyden \u00f6nce bir dilin geli\u015fmesinin engelleniyor olmas\u0131n\u0131n insanl\u0131k su\u00e7u olarak kabul edilip, bu su\u00e7u i\u015fleyenlere kar\u015f\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 olacak bir d\u00fcnya \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn olmas\u0131 gerekirdi. Ancak d\u00fcnyay\u0131 s\u00f6m\u00fcrenlerin kontrol alt\u0131nda tuttu\u011fu ger\u00e7e\u011fi, bu dile getirdi\u011fim iste\u011fin de bir \u00fctopya olmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. \u0130nsanl\u0131k, kendi zenginliklerini, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7\u0131karlar\u0131 u\u011fruna yok ediyor maalesef.<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> Bunca dilin konu\u015fulmas\u0131n\u0131n, engellenerek unutturulmas\u0131n\u0131n ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde nerdeyse \u201ccan \u00e7eki\u015fen\u201d diller haline gelmesinin temel sorumlular\u0131n\u0131n T\u00fcrk\u00e7\u00fc-Ulusalc\u0131 politika y\u00fcr\u00fcten anlay\u0131\u015f oldu\u011funu herkes biliyor. Mesela D\u00fcnya\u2019n\u0131n en zengin seslerine sahip dillerinin bir tanesi olan Wub\u0131h dili bu anlay\u0131\u015f sonucunda \u015fu an \u00f6l\u00fc dil durumundad\u0131r. Zira, b\u00fct\u00fcn Wub\u0131hlar Osmanl\u0131 topraklar\u0131na s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f durumdayd\u0131. \u015eimdi s\u00f6yleyeceklerim, Ruslar\u0131n su\u00e7unu asla hafifletmez fakat, belki de Kafkasya\u2019da biraz n\u00fcfus kalm\u0131\u015f olsayd\u0131, \u015fu an Wub\u0131hca konu\u015fan insanlar olurdu. T\u00fcrk\u00e7e’den ba\u015fka bir dile tahamm\u00fcl\u00fc olmayan bir anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z bug\u00fcn de. Fakat, art\u0131k dayatmac\u0131 bir ak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n insanlar\u0131 bezdirdi\u011fi ger\u00e7e\u011fi de ortada.<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> G\u00fcrcistan\u2019\u0131n ufkunu karartan, \u201cK\u00fc\u00e7\u00fck Emperyalist \u00dclke\u201d diye an\u0131lmas\u0131na vesile olan bir anlay\u0131\u015ft\u0131r Kartvelizm. Adige Psale Gazetesi\u2019nde, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra Balkarlar\u0131n ve Kara\u00e7aylar\u0131n s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilmesinde bu anlay\u0131\u015f\u0131n parma\u011f\u0131 oldu\u011fundan bahseden bir r\u00f6portaj okumu\u015ftum. O d\u00f6nemde 700 civar\u0131nda da Adige ileri geleni s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015fti. Stalin\u2019in \u015femsiyesi alt\u0131nda istediklerini yapan bir anlay\u0131\u015f s\u00f6z konusuydu. Son zamanlarda \u015femsiyenin ad\u0131 Amerika oldu. \u0130kinci bir \u0130srail\u2019e Kafkasya b\u00f6lgesinde ihtiya\u00e7 duyan ABD, Kartvelist anlay\u0131\u015fla kol kola girmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> Ku\u015fkusuz \u00f6yle oldu. Karde\u015f halklar\u0131n birbirine k\u0131rd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ancak emperyalist emelleri olan bir anlay\u0131\u015f\u0131n i\u015fine yarayabilirdi. Bunu da hem yay\u0131lmac\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrerek, hem de kendi i\u00e7indeki halklar\u0131 k\u0131rd\u0131rarak yapt\u0131lar. Megrellerin, b\u00fct\u00fcn b\u00f6lge halklar\u0131 gibi kendiler olarak ya\u015fama \u015fans\u0131n\u0131 ellerinden alan Kartvelist anlay\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 b\u00fct\u00fcn halklar\u0131n birlik i\u00e7inde olmas\u0131, emperyalizme kar\u015f\u0131 karde\u015fli\u011fi \u00f6ne \u00e7\u0131karmas\u0131 gerekir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Tarihten gelen karde\u015fliklerine ra\u011fmen Sovyet zaman\u0131ndan bu yana y\u00fcr\u00fct\u00fclen politikalarla iki halk\u0131 kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getiren anlay\u0131\u015f, maalesef g\u00fcn\u00fcm\u00fczde b\u00f6lgede, kan, g\u00f6zya\u015f\u0131 ve y\u0131k\u0131ma sebep oluyor.<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> Tesad\u00fcfen bu d\u00f6nemde Adigey Cumhuriyeti\u2019ndeydim. S\u00fcreci farkl\u0131 bir pencereden g\u00f6rme f\u0131rsat\u0131m oldu. G\u00fcrcistan\u2019\u0131n fazlaca Amerika\u2019n\u0131n dolduru\u015funa geldi\u011fini, bu durumdan en \u00e7ok zarar\u0131 G\u00fcrcistan\u2019da ya\u015fayan insanlar\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek laz\u0131m. \u201cK\u00fc\u00e7\u00fck emperyal \u00fclke\u201d anlay\u0131\u015f\u0131ndaki Kartvelistler, b\u00f6lgeye sadece sorun ta\u015f\u0131yorlar. Bu arada olan b\u00f6lge halklar\u0131na oluyor. Asl\u0131nda b\u00f6lgede, kazanan iki g\u00fc\u00e7 var. Birincisi Amerika, istikrars\u0131zl\u0131k yaratarak. \u0130kincisi Rusya, b\u00f6lgeyi daha fazla kontrol alt\u0131na alarak. Bunu yaparken de \u201ckurtar\u0131c\u0131\u201d rol\u00fcn\u00fc oynuyor iki g\u00fc\u00e7 de. Bunlar\u0131n tek m\u00fcsebbibi de yay\u0131lmac\u0131 G\u00fcrc\u00fc \u015fovenizmi.<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u015e\u2019EJOQUE Zafer:<\/b> Ben de size te\u015fekk\u00fcr ederim, kendimi ifade f\u0131rsat\u0131 sundu\u011funuz i\u00e7in. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131zda ba\u015far\u0131lar dilerim.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"