![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/651.JPG\")
<\/p>\n<\/p>\n
Serdar Ant<\/span><\/b><\/p>\n Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 K\u00fclt\u00fcr Ve Sanat \u00d6d\u00fclleri Aral\u0131k ay\u0131 ba\u015f\u0131nda \u00c7ankaya K\u00f6\u015fk\u00fc\u2019nde d\u00fczenlenen bir t\u00f6renle verildi. (H\u00fcrriyet, 5 Aral\u0131k 2008) Edebiyat alan\u0131nda \u00f6d\u00fcl alan \u00fcnl\u00fc yazar Ya\u015far Kemal, t\u00f6rende (H\u00fcrriyet\u2019e g\u00f6re) \u201ctarihi bir konu\u015fma\u201d yapt\u0131. Ya\u015far Kemal, konu\u015fmas\u0131nda kimi \u00f6nemli ger\u00e7eklerin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyordu:<\/span><\/p>\n \u201cBiz cumhuriyet \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n sanat\u00e7\u0131lar\u0131, romanc\u0131lar, \u015fairler, ressamlar \u00f6nce kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcze, dilimize d\u00f6nmeyi \u00f6\u011frendik. Terc\u00fcme b\u00fcrosunun \u00e7evirdi\u011fi D\u00fcnya klasikleriyle yeti\u015ftik. Halkevlerinin, K\u00f6y Enstit\u00fcleri\u2019nin kurulu\u015flar\u0131na yard\u0131m ettik. K\u00f6y Enstit\u00fcleri ki gelecekte d\u00fcnyam\u0131z\u0131 ger\u00e7ek insan\u0131na kavu\u015fturacak bir e\u011fitim d\u00fczenidir. \u015eimdi bug\u00fcnk\u00fc yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn e\u011fitim d\u00fczeni, d\u00fczen de\u011fil. B\u00f6yle bir pedagoji olmamas\u0131 gerek d\u00fcnyada. Pedagoji hi\u00e7bir \u015fekilde yenile\u015fmemi\u015f. \u0130nsanlar\u0131n kafas\u0131na koyuyorlar bir tak\u0131m bilgileri, onlar da unutup gidiyorlar. Bug\u00fcnk\u00fc e\u011fitimle bar\u0131\u015f da olamaz. Mesela Hiro\u015fima’ya bombay\u0131 atanlar\u0131n hepsi a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131, onu imzalayan ABD devlet Ba\u015fkan\u0131, on binlerce, milyonlarca adam\u0131 \u00f6ld\u00fcrece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen insan da bu okullardan gelmi\u015ftir. Bu okullar z\u00fcl\u00fcm okuludur. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn gazetelerinde a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 bunlar\u0131 yazd\u0131m.\u201d<\/p>\n Konu\u015fmas\u0131n\u0131n bir ba\u015fka yerinde de 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n belki de insanl\u0131\u011f\u0131n en ac\u0131l\u0131 y\u00fczy\u0131l\u0131 oldu\u011funa dikkat \u00e7eken Ya\u015far Kemal \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n \u201cMilyonlarca insan, \u00e7o\u011funlu\u011fu da gen\u00e7, bu y\u00fczy\u0131lda \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. 20. y\u00fczy\u0131lda \u00e7\u0131kan \u00fc\u00e7 sava\u015f\u0131n ad\u0131 da D\u00fcnya Sava\u015f\u0131yd\u0131 ve bu sava\u015f\u0131 Avrupal\u0131lar \u00e7\u0131kard\u0131. Haa su\u00e7luyor musun? Elbette su\u00e7layaca\u011f\u0131m. Herkesin su\u00e7lamas\u0131 laz\u0131m… Avrupa uygarl\u0131\u011f\u0131n memleketleri olacak. Ama bu Avrupa \u00fc\u00e7 defa sava\u015f \u00e7\u0131kard\u0131. En korkuncu da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sava\u015ft\u0131, So\u011fuk Sava\u015ft\u0131. Korkun\u00e7tur o. \u0130nsan\u0131 yozla\u015ft\u0131rd\u0131, edebiyat\u0131 yozla\u015ft\u0131rd\u0131, sanat\u0131 yozla\u015ft\u0131rd\u0131. 19. y\u00fczy\u0131ldan kalanlar b\u00fcy\u00fck insanlard\u0131. Tolstoy mesela, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fck insan\u0131yd\u0131. Biz onun de\u011ferini h\u00e2l\u00e2 bilemiyoruz. B\u00fcy\u00fck yazarlar\u0131n de\u011ferini bilecek durumda de\u011filiz. Sava\u015f, ad\u0131 ne olursa olsun bir y\u0131k\u0131md\u0131r \u00f6l\u00fcmd\u00fcr. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. Bug\u00fcn milyonlarca insan a\u00e7l\u0131ktan, bak\u0131ms\u0131zl\u0131ktan \u00f6l\u00fcyor. Ama devam edemeyecek b\u00f6yle. Ya insanl\u0131k yok olacak ya bug\u00fcnk\u00fc sistem devam edemeyecek. Ne halt ederlerse etsinler? Ba\u015flar\u0131na bela olacak b\u00f6yle bir \u015fey. Bug\u00fcn \u00e7ok k\u00f6t\u00fc g\u00fcnler ya\u015f\u0131yor insanl\u0131k. Bundan sonra kesinlikle olacak bunlar. Bir T\u00fcrk yazar da bunlar\u0131 s\u00f6yledi diyecekler. Edebiyat\u0131m umurumda de\u011fil, namusum umurumda.\u201d<\/p>\n Amac\u0131m Ya\u015far Kemal\u2019in konu\u015fmas\u0131n\u0131 sat\u0131r sat\u0131r aktarmak, dile getirdi\u011fi kimi do\u011frular\u0131 yinelemek de\u011fil. Ama en az\u0131ndan kendi pay\u0131ma \u015funu s\u00f6yleyebilirim ki, yukar\u0131da aktard\u0131klar\u0131m\u0131n alt\u0131na teredd\u00fcts\u00fcz ben de imzam\u0131 atar\u0131m. Ne var ki, Ya\u015far Kemal kimi ger\u00e7ekleri dile getirirken, bir noktada idealizme saplan\u0131yor; dahas\u0131 o idealizm, kendisini \u00f6rt\u00fck olarak ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 K\u00fcrt milliyet\u00e7ili\u011finin temel bir talebini savunmaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. T\u00fcrkiye\u2019nin k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve zenginli\u011fini vurgulayan Ya\u015far Kemal, anadilde e\u011fitim konusunda ise \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n \u201cAnadolu’da ya\u015fayan her halk kendi ana dilini kullanacak. Kendi ana dilinde e\u011fitim g\u00f6recek, kitaplar yazacak, filmler \u00e7ekecek. Biz \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc toprak oldu\u011fumuzun fark\u0131na varaca\u011f\u0131z, \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131z\u0131n yasakta de\u011fil, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckte oldu\u011funun bilincine varaca\u011f\u0131z.\u201d<\/p>\n Bug\u00fcn Anadolu\u2019da ya\u015fayan herkes, zaten kendi ana dilini kullan\u0131yor. Bunu kimsenin engelledi\u011fi yok. \u00dcstelik b\u00f6yle bir yasaklama da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil zaten. Bug\u00fcn T\u00fcrk\u00e7e d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli dillerde kitaplar da yay\u0131nlan\u0131yor, filmler de \u00e7ekiliyor, m\u00fczik de yap\u0131l\u0131yor! Bu konuda da hi\u00e7bir engelleme yok!<\/p>\n Peki, anadilde e\u011fitim? Bilindi\u011fi gibi anadilde e\u011fitim bug\u00fcn bir siyasi taleptir. Ya\u015far Kemal\u2019in \u201cad\u0131 ne olursa olsun bir y\u0131k\u0131md\u0131r, \u00f6l\u00fcmd\u00fcr\u201d diye tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 sava\u015f yoluyla, son 25 y\u0131ld\u0131r Anadolu\u2019yu kana bulayan ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 bir ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn ve onun yasal uzant\u0131lar\u0131n\u0131n bir talebidir anadilde e\u011fitim\u2026 Ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 K\u00fcrt milliyet\u00e7ili\u011finin, \u00f6zerklik ve\/veya federasyon yoluyla ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa ula\u015fma stratejisini ge\u00e7erli k\u0131lma yolunda, bug\u00fcn i\u00e7in elde etmeyi ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 kimi taktik kazan\u0131mlardan biridir anadilde e\u011fitim\u2026 Hangi iyi niyetle savunulup, hangi safl\u0131kla me\u015fru g\u00f6sterilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rsa \u00e7al\u0131\u015f\u0131ls\u0131n, sonu\u00e7ta hizmet edece\u011fi ama\u00e7 T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6l\u00fcnmesi olacakt\u0131r!<\/p>\n Ne var ki, i\u015fin bu siyasal boyutunu \u015fimdilik bir yana b\u0131rakal\u0131m ve \u201cYa\u015far Kemal gibi b\u00fcy\u00fck bir yazar\u0131m\u0131z\u0131n elbette bir bildi\u011fi vard\u0131r\u201d diyerek ona hak verelim. Peki, anadilde e\u011fitim ger\u00e7ekten uygulanabilir mi? Ya\u015far Kemal\u2019in iddia etti\u011fi gibi T\u00fcrkiye\u2019ye \u00f6zg\u00fcrl\u00fck getirebilir mi? Yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fin ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn siyasal \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 bir yana b\u0131rakarak, e\u011fer anadilde e\u011fitim ge\u00e7erli olursa nelerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilece\u011fi konusunda tarafs\u0131z bir \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.<\/p>\n Diyelim ki, bug\u00fcnden tezi yok, art\u0131k K\u00fcrtler K\u00fcrt\u00e7e e\u011fitim g\u00f6rs\u00fcn, Lazlar Lazca, Araplar Arap\u00e7a, \u00c7erkesler \u00c7erkesce, Bo\u015fnaklar Bo\u015fnak\u00e7a, G\u00fcrc\u00fcler G\u00fcrc\u00fcce, Rumlar Rumca, Ermeniler Ermenice ve e\u011fer bir sak\u0131ncas\u0131 yoksa (!) T\u00fcrkler de T\u00fcrk\u00e7e e\u011fitim g\u00f6rs\u00fcn! Madem art\u0131k “demokratikle\u015fiyoruz”, madem amac\u0131m\u0131z \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u201d, o zaman herkes kendi dilinde e\u011fitim g\u00f6recek. Bu noktada anla\u015ft\u0131k!<\/p>\n Bir an i\u00e7in, b\u00f6yle bir uygulaman\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, ulusun birli\u011fi i\u00e7in hi\u00e7bir tehlike yaratmayaca\u011f\u0131n\u0131 da varsayal\u0131m. \u0130ddia edildi\u011fi gibi, herkesin anadilinde e\u011fitim g\u00f6rmesinin serbest olmas\u0131 ile \u00fclkemiz par\u00e7alanmayacak, \u00f6yle K\u00fcrdistan, Lazistan, \u00c7erkesistan vb. kurulmayacakt\u0131r! Zaten anadilde e\u011fitim isteyenlere sordu\u011fumuzda da “biz bu \u00fclkenin b\u00f6l\u00fcnmesini istemiyoruz, birlik istiyoruz” demiyorlar m\u0131? Bir an i\u00e7in buna da inanal\u0131m! Temel ko\u015fulumuz, \u00fclkemizin b\u00f6l\u00fcnmemesi\u2026 Bu noktada da anla\u015ft\u0131k!<\/p>\n Peki, ne oldu \u015fimdi? \u0130nsanlar, anadilde veya de\u011fil, neden e\u011fitiliyorlar? Nedir e\u011fitimin amac\u0131? E\u011fitim her \u015feyden \u00f6nce sosyalle\u015fmeyi sa\u011flamak, toplumsal uyumu ger\u00e7ekle\u015ftirmek, toplumsal ya\u015fam\u0131n uyum ve d\u00fczen i\u00e7inde ilerlemesini temin etmek i\u00e7in yap\u0131l\u0131r. Di\u011fer b\u00fct\u00fcn hedeflerinin yan\u0131 s\u0131ra e\u011fitim, \u00f6ncelikle bireyin topluma uyumu i\u00e7in gereklidir. Toplumsal ya\u015fam\u0131n dirli\u011fi, d\u00fczeni ve birli\u011fi i\u00e7indir. E\u011fitimin birincil amac\u0131 budur!<\/p>\n O zaman bir an i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnelim, herkesin anadilinde e\u011fitim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir \u00fclke olduktan sonra, \u00f6rne\u011fin “bankac\u0131l\u0131k” i\u015flemleri nas\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fclecektir b\u00f6yle bir \u00fclkede?<\/p>\n \u015eunu hemen s\u00f6yleyebiliriz ki art\u0131k b\u00fct\u00fcn etnik guruplar\u0131n kendi dillerinde hizmet veren bankalar\u0131 olacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin K\u00fcrtler K\u00fcrt\u00e7e, T\u00fcrkler T\u00fcrk\u00e7e, Lazlar Lazca, \u00c7erkesler \u00c7erkesce, Bo\u015fnaklar Bo\u015fnak\u00e7a, G\u00fcrc\u00fcler G\u00fcrc\u00fcce, Rumlar Rumca, Ermeniler Ermenice, Araplar da Arap\u00e7a hizmet veren bankalarda yapacaklard\u0131r i\u015flerini… \u00d6yle de\u011fil mi, adam\u0131 kendi dilinde e\u011fittikten sonra, bunu kullanmas\u0131n\u0131, bu e\u011fitimin gerekti\u011fi \u015fekilde ve nitelikte toplumsal ya\u015fama katk\u0131 yapmas\u0131n\u0131 da sa\u011flamak gereklidir! Yoksa anadilde olsun ya da olmas\u0131n fark etmez, neden e\u011fitim g\u00f6r\u00fcyoruz ki? Ayr\u0131ca siz bu etnik \u00e7e\u015fitlili\u011fi daha da artt\u0131rabilirsiniz isterseniz…<\/p>\n Dahas\u0131, bu bankalar\u0131n her birinin, di\u011ferlerinden sadece biri ile de\u011fil, hepsi ile ili\u015fkileri de olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc varsay\u0131m\u0131m\u0131z belli: \u00fclkemiz b\u00f6l\u00fcnmeyecek! Hi\u00e7birimiz istemiyoruz bunu! Yani T\u00fcrk, K\u00fcrt, Laz, \u00c7erkes, Bo\u015fnak, G\u00fcrc\u00fc, Arap, Ermeni, Rum vb. hep beraber ya\u015fayaca\u011f\u0131z. (Sanki \u015fimdi ya\u015fam\u0131yoruz!) O zaman ekonomik hayat\u0131n \u00f6nemli bir unsuru olan bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde hizmet veren bir bankada, i\u015flemlerin b\u00fct\u00fcn bu dillerde yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Yani falanca banka, esas olarak K\u00fcrtlere hizmet etse bile, o K\u00fcrtlerin mesela Lazlar, T\u00fcrkler, \u00c7erkesler, Bo\u015fnaklar, G\u00fcrc\u00fcler, Araplar, Rumlar ya da Ermenilerle ekonomik ili\u015fkileri olacakt\u0131r. Mesela bir T\u00fcrk’\u00fcn K\u00fcrt m\u00fc\u015fterisi i\u00e7in o K\u00fcrd\u00fcn parasal i\u015flemleri yapt\u0131\u011f\u0131 bankaya para havale etmesi gerekebilir; o T\u00fcrk, K\u00fcrt\u00e7e bilmedi\u011fi i\u00e7in o bankan\u0131n T\u00fcrk\u00e7e bilen eleman istihdam etmesi ve yapt\u0131\u011f\u0131 her i\u015flem i\u00e7in di\u011fer b\u00fct\u00fcn etnik guruplar\u0131n dillerini bilen elemanlar bulundurmas\u0131 ve b\u00fct\u00fcn bankac\u0131l\u0131k kay\u0131tlar\u0131n\u0131 bu dillerde de tutmas\u0131 gerekecektir. Di\u011fer b\u00fct\u00fcn etnik gurup bankalar\u0131n\u0131n da ayn\u0131 \u015fekilde davranmas\u0131 zorunlu olacakt\u0131r. \u015eimdi bu durumun i\u015flem hacmini ve i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fc nas\u0131l artt\u0131raca\u011f\u0131n\u0131, k\u0131sacas\u0131 ne kadar “pratik” ve “uygulanabilir” oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz san\u0131r\u0131m!<\/p>\n Tabii toplumsal ya\u015fam sadece bankac\u0131l\u0131k alan\u0131ndan ibaret de\u011fil. Ya\u015fam\u0131n akl\u0131n\u0131za gelebilecek her alan\u0131nda bu \u00e7e\u015fitlili\u011fin yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlar ve y\u00fckle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nacakt\u0131r. En basit bir etkinlikten en karma\u015f\u0131k toplumsal-ekonomik-askeri-siyasi-ticari-hukuki-sanatsal-sportif i\u015fleme ve \u00f6rg\u00fctlenmeye kadar bu etnik karma\u015fa s\u00f6z konusu olacakt\u0131r! Ve en sonunda da “bu i\u015fler b\u00f6yle y\u00fcr\u00fcm\u00fcyor, o zaman etnik temelde ayr\u0131\u015fal\u0131m da toplumsal ya\u015fam\u0131n i\u015flemesini kolayla\u015ft\u0131ral\u0131m” talebi me\u015fruiyet kazanacak ve g\u00fcndeme getirilecektir! (Yani, yukar\u0131da belirtti\u011fimiz \u201cbiz bu \u00fclkenin b\u00f6l\u00fcnmesini istemiyoruz, birlik istiyoruz” s\u00f6yleminin art\u0131k zerre kadar de\u011feri kalmayacakt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar s\u00f6ylenirken, \u00fclkenin toplumsal ya\u015fam\u0131 zaten her alanda parampar\u00e7a edilmi\u015f olacakt\u0131r!)<\/p>\n Dahas\u0131, bug\u00fcne kadar T\u00fcrkiye’de resmi dil T\u00fcrk\u00e7e oldu\u011fu i\u00e7in toplumsal ya\u015fam\u0131n her alan\u0131ndaki i\u015flemler T\u00fcrk\u00e7e yap\u0131lmaktayd\u0131. Ama art\u0131k herkesin kendi anadilinde e\u011fitim g\u00f6rmesini kabul ettik! O zaman herkesin anadilde \u00f6\u011frendiklerini gelecekteki ya\u015fam\u0131nda uygulayaca\u011f\u0131 kanallar\u0131n ve kurumlar\u0131n da olu\u015fturulmas\u0131 gerekecektir. K\u0131sacas\u0131, b\u00f6yle \u00e7ok dilli bir ya\u015fama ge\u00e7i\u015f a\u015famas\u0131, onun uygulanabilmesinden daha da zor olacakt\u0131r! \u00d6rne\u011fin hekim yeti\u015ftirmek i\u00e7in T\u0131p Fak\u00fcltesi mi kuracaks\u0131n\u0131z, o zaman T\u00fcrk\u00e7e, Arap\u00e7a, K\u00fcrt\u00e7e, Lazca, G\u00fcrc\u00fcce, Bo\u015fnak\u00e7a, \u00c7erkesce, Ermenice, Rumca e\u011fitim veren fak\u00fclteler kurmak zorundas\u0131n\u0131z! Bu \u00fclkede bir tek hekim yeti\u015fmiyor ki? M\u00fchendisi var, \u00f6\u011fretmeni var, avukat\u0131 var, iktisat\u00e7\u0131s\u0131 var, hem\u015firesi var, askeri var. Say, say bitmez! B\u00fct\u00fcn bu fak\u00fcltelerde e\u011fitim verecek personeli yeti\u015ftirmeniz, kitaplar\u0131 o \u015fekilde yazman\u0131z da gerekecek! Sonra da bunlar aras\u0131nda bir uyum sa\u011flamal\u0131s\u0131n\u0131z! Tabii i\u015fin ilk ve orta\u00f6\u011fretim a\u015famas\u0131 apayr\u0131 bir konu!<\/p>\n \u00d6rne\u011fin K\u00fcrt\u00e7e e\u011fitim veren bir fak\u00fclteden mezun olan bir sa\u011fl\u0131k eleman\u0131, diyelim ki bir hekim, K\u00fcrtlere hizmet veren bir hastanede \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. Peki, o hastaneye \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir Laz ya da G\u00fcrc\u00fc hasta geldi\u011finde ne olacakt\u0131r? O hastaya “senin ne i\u015fin var burada, kendi hastanene git” denilecektir do\u011fal olarak! \u00c7\u00fcnk\u00fc istenilse de o hastaya hizmet verilemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc ne hekimler hastan\u0131n dilinden anlayacakt\u0131r, ne de hasta hekimlerin\u2026 Tabii bunun i\u00e7in Hipokrat yemininin “anadilde e\u011fitim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc” g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak yeniden yaz\u0131lmas\u0131 da gerekecektir! (Uygarl\u0131\u011fa katk\u0131m\u0131z da bu olsun!)<\/p>\n Ya da b\u00f6yle herkesin anadilde e\u011fitim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda anadilini konu\u015ftu\u011fu bir toplumda, diyelim ki bir “Laz u\u015fa\u011f\u0131” ile bir “\u00c7erkes g\u00fczeli” birbirlerine \u00e2\u015f\u0131k oldu ve evlenmek istiyor Peki, nik\u00e2h\u0131 hangi dilde k\u0131yaca\u011f\u0131z? Do\u011facak \u00e7ocu\u011fun ana dili ne olacak? Lazlar\u0131n okuluna gidip orada Lazca e\u011fitim mi alacak, \u00c7erkeslerin okuluna gidip orada \u00c7erkesce e\u011fitim mi g\u00f6recek? O yavrunun, diyelim ki, day\u0131s\u0131 ya da halas\u0131 da, varsayal\u0131m ki K\u00fcrt ya da Bo\u015fnak biri ile evli olabilir. O zaman aile i\u00e7i ileti\u015fim nas\u0131l sa\u011flanacakt\u0131r? Herkes yan\u0131nda bir m\u00fctercim terc\u00fcmanla m\u0131 dola\u015facak? Bu \u00e7ocuk, hep “\u00e7ocuk” olarak kalmayacak tabii ki, b\u00fcy\u00fcyecek ve \u00f6rne\u011fin askere gidecek. Hangi askeri birlikte yapacak askerli\u011fini peki? Orduda b\u00f6l\u00fckler, taburlar, alaylar, tugaylar, t\u00fcmenler, kolordular etnik k\u00f6kene g\u00f6re mi olu\u015fturulacak art\u0131k? Yoksa herkes kar\u0131\u015f\u0131k olarak bulunacak da, diyelim ki b\u00f6l\u00fck komutan\u0131 emir verirken 7-8 dilde mi tekrarlayacak emrini? Bir d\u00fc\u015f\u00fcnsenize, d\u00fc\u015fman kar\u015f\u0131dan geliyor, b\u00f6l\u00fck komutan\u0131 “ate\u015f!” diye emir verecek, ama bunu 7-8 dilde birden s\u00f6ylemesi gerekiyor! Sonu\u00e7ta b\u00f6l\u00fck, ayn\u0131 anda ate\u015f edene kadar d\u00fc\u015fman i\u015fini \u00e7oktan bitirir! Hepsinden \u00f6nemlisi, komutan kimden olacak? K\u00fcrt m\u00fc, T\u00fcrk m\u00fc, Laz m\u0131, \u00c7erkes mi, Arap m\u0131, Bo\u015fnak m\u0131, G\u00fcrc\u00fc m\u00fc, Ermeni mi, Rum mu? Kim? Ve emrindekilerin hepsinin anadilini nas\u0131l \u00f6\u011frenecek o komutan?<\/p>\n Neyse, ben Ya\u015far Kemal kadar “ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc”, \u201cyarat\u0131c\u0131\u201d ve \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc\u201d olmad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in ancak bu kadar\u0131n\u0131 hayal edebildim! Kimileri Ya\u015far Kemal\u2019in bu t\u00fcr g\u00f6r\u00fc\u015flere Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc almak i\u00e7in destek verdi\u011fini iddia ediyorlar. D\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc yazar\u0131m\u0131z\u0131n ger\u00e7ekten b\u00f6yle bir amac\u0131 var m\u0131d\u0131r bilemem, ama b\u00f6yle bir toplumun roman\u0131n\u0131 yazarsa, Jules Verne’i bile g\u00f6lgede b\u0131rak\u0131p “bilim kurgu” alan\u0131nda d\u00fcnya edebiyat\u0131na ad\u0131n\u0131 alt\u0131n harflerle yazd\u0131rabilir!<\/p>\n Ne var ki sorunun bir de ba\u015fka bir boyutu var. Ya\u015far Kemal gibi bir yazar\u0131n bu t\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnceler dile getirmesi, b\u00f6yle u\u00e7uk-ka\u00e7\u0131k isteklere destek vermesi kar\u015f\u0131s\u0131nda insan ister istemez soruyor: neden?<\/p>\n Akla ilk olarak para, unvan, sayg\u0131nl\u0131k sa\u011flama gibi nedenler gelebilir. Oysa Ya\u015far Kemal b\u00fct\u00fcn bunlara sahip de\u011fil mi? Belki \u201csadece T\u00fcrkiye’de de\u011fil, d\u00fcnyada da tan\u0131nmak i\u00e7in bu \u015fekilde davran\u0131yordur\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ama Ya\u015far Kemal, eserleri yabanc\u0131 dillere de \u00e7evrilmi\u015f, d\u00fcnyaca tan\u0131nan bir yazar\u2026 Yok, e\u011fer tek ama\u00e7 Nobel almaksa, d\u00fcnya edebiyat\u0131na ad\u0131n\u0131 alt\u0131n harflerle yazd\u0131rm\u0131\u015f, bir\u00e7ok tan\u0131nm\u0131\u015f yazar var ki, Nobel sahibi de\u011filler. Dahas\u0131, Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fc de pek \u00f6yle matah bir \u015fey de\u011fil. \u00d6rne\u011fin Naz\u0131m’\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya tan\u0131yor. Nobel sahibi mi Naz\u0131m? Y\u00fcz tane Orhan Pamuk, bir Naz\u0131m eder mi?<\/p>\n Son y\u0131llarda her f\u0131rsatta \u00f6z\u00fcr kampanyalar\u0131 d\u00fczenleyerek Avrupa’n\u0131n g\u00f6z\u00fcne girmek i\u00e7in takla \u00fcst\u00fcne takla atan kimi \u00e7aps\u0131zlar\u0131n kimi davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n nedeni, bir dereceye kadar anla\u015f\u0131labilir! \u00c7\u00fcnk\u00fc herkes sahip oldu\u011fu de\u011ferleri pazarlar, herhangi biri de\u011feri olmayanlar da kendini\u2026 Oysa Ya\u015far Kemal \u00e7aps\u0131z bir yazar de\u011fil, bu kategoride de\u011ferlendirilemez. Kendine \u00f6zg\u00fc bir dil yaratabilmi\u015f, eserler vermi\u015f, d\u00fcnyaca \u00fcne kavu\u015fmu\u015f bir yazar. K\u0131sacas\u0131 ihtiyac\u0131 yok b\u00f6yle \u015feylere!<\/p>\n O zaman geriye tek bir se\u00e7enek kal\u0131yor: anadilde e\u011fitim gayet mant\u0131kl\u0131, makul, uygulanabilir bir istektir ve Ya\u015far Kemal de bunun i\u00e7in destek vermektedir bu talebe\u2026<\/p>\n Peki, \u00f6yle mi ger\u00e7ekten? Yukar\u0131da \u00f6zetlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131m\u0131z bile anadilde e\u011fitimin ne derece \u201cmant\u0131kl\u0131\u201d ve \u201cger\u00e7ekle\u015febilir\u201d oldu\u011funu g\u00f6stermiyor mu? Dahas\u0131, d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde e\u011fitim anadilde yap\u0131lm\u0131yor. Anadilde yay\u0131n yapmak, anadili konu\u015fmak, kitap yazmak, film, m\u00fczik vb. serbesttir, ama e\u011fitim d\u00fcnyan\u0131n her yerinde anadilde de\u011fil, resmi dilde olabilir ancak. Falanca yerde az\u0131nl\u0131klar e\u011fitimlerini anadilde yap\u0131yorlar ya da Almanya’da T\u00fcrklere bu hak tan\u0131n\u0131yor gibi gerek\u00e7eler bu ba\u011flamda bir anlam ifade etmez. E\u011fitimin her a\u015famas\u0131nda, o \u00fclkenin b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n\u0131n anadillerinde e\u011fitim g\u00f6rmelerinden bahsediyoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc. \u00d6yle ayr\u0131nt\u0131 t\u00fcr\u00fcnden uygulamalardan de\u011fil. Kald\u0131 ki “az\u0131nl\u0131k” kavram\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakacaksak soruna, bu i\u015f tam bir dipsiz kuyudur. T\u00fcrkiye’de etnik k\u00f6kene g\u00f6re hareket edilecekse, bunun i\u00e7inden \u00e7\u0131kmak m\u00fcmk\u00fcn olmaz.<\/p>\n Ama bir ba\u015fka boyut var ki, o daha da ilgin\u00e7\u2026 Bir an i\u00e7in varsayal\u0131m ki, anadilde e\u011fitim uygulanabilir bir talep olsun ve yar\u0131ndan tezi yok ger\u00e7ekle\u015fsin. Kim anadilde e\u011fitim g\u00f6rmek istiyorsa, bu haktan yararlans\u0131n\u2026 Ne de\u011fi\u015fecek peki? Hi\u00e7bir \u015fey\u2026 \u00dclkemizin sorunlar\u0131 anadilde e\u011fitim g\u00f6rmemekten mi kaynaklan\u0131yor? \u015eimdi da\u011fdaki PKK’l\u0131 da, onunla sava\u015fan asker de, fabrikas\u0131ndan i\u015f\u00e7i \u00e7\u0131karan i\u015fadam\u0131 da, kap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne konulup i\u015fsizler ordusuna kat\u0131lan i\u015fsiz de, ev han\u0131m\u0131 da, politikac\u0131 da, k\u0131sacas\u0131 herkes biliyor ki, sorun e\u011fitimin dili de\u011fil, niteli\u011fi! E\u011fer verilen e\u011fitimin i\u00e7eri\u011fi be\u015f para etmiyorsa, o e\u011fitimi anadilde yapsan\u0131z ne olur, yapmasan\u0131z ne olur! \u00d6rne\u011fin Ya\u015far Kemal sormak gerekir, kendisinin \u201cgelecekte d\u00fcnyam\u0131z\u0131 ger\u00e7ek insan\u0131na kavu\u015fturacak bir e\u011fitim d\u00fczenidir\u201d \u015feklinde tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 K\u00f6y Enstit\u00fcleri\u2019nin belirleyici \u00f6zelli\u011fi anadilde e\u011fitim veriyor olmas\u0131 m\u0131yd\u0131?<\/p>\n K\u00fcrtler ya da ba\u015fka bir etnik gurup, daha kaliteli, bilimsel ve laik bir e\u011fitim, daha \u00e7a\u011fda\u015f ko\u015fullar, daha \u00e7ok okul, daha \u00e7ok \u00f6\u011fretmen, daha e\u015fit \u015fartlarda geli\u015fim imk\u00e2n\u0131, e\u011fitimde daha iyi olanaklar, k\u0131sacas\u0131 \u201cgelecekte d\u00fcnyam\u0131z\u0131 ger\u00e7ek insan\u0131na kavu\u015fturacak bir e\u011fitim d\u00fczeni\u201d talep edeceklerine, \u00f6ncelikle anadilde e\u011fitim istiyorlarsa, a\u00e7\u0131kt\u0131r ki burada ama\u00e7 e\u011fitimle ilgili de\u011fildir. T\u00fcrkiye\u2019nin s\u00f6zde “solcular\u0131\u201dn\u0131n bir k\u0131sm\u0131 da bu kervana tak\u0131lm\u0131\u015f s\u00fcr\u00fcklenmektedir.<\/p>\n Sorun, pedagojik de\u011fil politiktir. \u00d6yle olunca da buraya kadar s\u00f6ylediklerimin pek bir anlam\u0131 kalm\u0131yor asl\u0131nda. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fczde politika tutarl\u0131l\u0131k, ilke, erdem, ak\u0131l, mant\u0131k gibi unsurlara \u00f6nem vermeyen bir alan. En az\u0131ndan burjuva politikas\u0131 b\u00f6yle\u2026 \u0130\u015fin \u00f6z\u00fcnde, \u00e7\u0131kar ve g\u00fc\u00e7 ili\u015fkileri belirleyici oluyor. O \u00e7\u0131kar ve g\u00fc\u00e7 \u00e7emberine bir girerseniz, ya ilkelerinizi bir yana b\u0131rak\u0131p oyunu kurallar\u0131na g\u00f6re oynayacaks\u0131n\u0131z ve Ya\u015far Kemal gibi sonunda komik olacaks\u0131n\u0131z, ya da politika yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 sanarak ilkeli davran\u0131p ge\u00e7erli kurallara g\u00f6re ba\u015far\u0131s\u0131z olarak niteleneceksiniz! Tutarl\u0131, ilkeli, ak\u0131ll\u0131 ve erdem sahibi insanlar\u0131n d\u00fcnyay\u0131 ve \u00fclkeyi y\u00f6netti\u011fi bir \u00e7a\u011fda ise, zaten politika “tarih” olmu\u015f demektir.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin Ermeni sorunu konusundaki durum da bir anlamda b\u00f6yle de\u011fil mi? G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Ermeni konusu tarihi bir sorun olarak m\u0131 anlam kazan\u0131yor, yoksa politik bir sorun olarak m\u0131? Her iki taraf da bu konuda tarihsel tezlerini ortaya koyup, ger\u00e7ekten \u00f6zg\u00fcrce tart\u0131\u015ft\u0131klar\u0131nda bu mesele a\u015f\u0131lacak m\u0131 san\u0131yorsunuz? E\u011fer b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnenler varsa, ya ger\u00e7ekten \u201cErmeni sorunu\u201d ba\u011flam\u0131nda neyi tart\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 bilmiyorlar ya da politikan\u0131n ne demek oldu\u011funu\u2026 \u201cErmeni sorunu\u201d da politik bir konudur ve bu nedenle \u00f6yle belgelere ve ar\u015fivlere dayanarak hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ispat etmeye \u00e7al\u0131\u015fmak bo\u015funad\u0131r. G\u00fc\u00e7l\u00fc olmak, her zaman hakl\u0131 olundu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Ama e\u011fer hakl\u0131ysan\u0131z, bunun ancak g\u00fcc\u00fcn\u00fczle desteklendi\u011finde bir anlam\u0131 ve ge\u00e7erlili\u011fi olacakt\u0131r. T\u00fcrkiye, hakl\u0131 oldu\u011fu davalar\u0131 g\u00fcc\u00fcyle destekleyemedi\u011fi ya da yeterli siyasal, ekonomik ve diplomatik g\u00fcce sahip olamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ekmektedir.<\/p>\n Bu ve benzer sorunlar ba\u011flam\u0131nda Ya\u015far Kemal\u2019lerin g\u00fcndeme gelmesinin as\u0131l nedeni de, o anadilde e\u011fitim taleplerine bir t\u00fcr g\u00fc\u00e7 sa\u011flama iste\u011fidir! Di\u011fer bir ifadeyle, Ya\u015far Kemal bu taleplere destek vermenin kendisine sa\u011flayaca\u011f\u0131 yararlardan \u00f6t\u00fcr\u00fc de\u011fil, sorunun bizzat \u00f6z\u00fcne taraftar oldu\u011fu i\u00e7in bu ya\u015ftan sonra b\u00f6yle davranmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Serdar Ant Cumhurbaşkanlığı Kültür Ve Sanat Ödülleri Aralık ayı başında Çankaya Köşkü’nde düzenlenen bir törenle verildi. (Hürriyet, 5 Aralık 2008) Edebiyat alanında ödül alan ünlü yazar Yaşar Kemal, törende (Hürriyet’e göre) “tarihi bir konuşma” yaptı. Yaşar Kemal, konuşmasında kimi önemli gerçeklerin altını çiziyordu: “Biz cumhuriyet çağının sanatçıları, romancılar, şairler, ressamlar önce kendi kültürümüze, dilimize dönmeyi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-8922","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edebiyat-genel-konular","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8922","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8922"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8922\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8924,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8922\/revisions\/8924"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8922"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8922"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8922"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}