{"id":9141,"date":"2022-03-12T14:38:01","date_gmt":"2022-03-12T20:38:01","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=9141"},"modified":"2023-05-01T19:43:00","modified_gmt":"2023-05-02T00:43:00","slug":"cevdet-hapiden-wubih-ve-abhazlara-iliskin-bir-kac-duzeltme-safsatasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/cevdet-hapiden-wubih-ve-abhazlara-iliskin-bir-kac-duzeltme-safsatasi\/","title":{"rendered":"CEVDET HAP\u0130’DEN “WUBIH VE ABHAZLARA \u0130L\u0130\u015eK\u0130N B\u0130R KA\u00c7 D\u00dcZELTME” SAFSATASI"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Hayri Ersoy<\/span><\/strong>
\n<\/span><\/b><\/span> 27 \u015eubat 2007<\/span><\/p>\n

Irk\u00e7\u0131l\u0131k ger\u00e7ekten de tehlikeli bir hastal\u0131k; tedavisi olmayan ve insan\u0131 ya\u015fam\u0131 boyunca kapkara bir y\u00fcrekle ya\u015famak zorunda b\u0131rakan bir illet. Maalesef bu hastal\u0131\u011fa yaln\u0131zca ezen ulus milliyet\u00e7ileri yakalanm\u0131yor; ezilen, yok say\u0131lan, her t\u00fcrl\u00fc haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan k\u00fc\u00e7\u00fck halklar\u0131n hatta etnisitelerin ayd\u0131nlar\u0131 da yakas\u0131n\u0131 bu illetten kurtaramayabiliyor.<\/p>\n

Irk\u00e7\u0131 olmak i\u00e7in san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi yaln\u0131zca sa\u011fc\u0131 ve gerici olmak da gerekmiyor. Ya\u015fam\u0131 boyunca solcu\u00a0 s\u00f6ylemlerde bulunan, d\u00fcnyan\u0131n bilmem neresindeki s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri ya da ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015flar\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda heyecanl\u0131 nutuklar atan entelekt\u00fceller de \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n pen\u00e7esine kolayca d\u00fc\u015febiliyor.<\/p>\n

Elimizde bir \u00f6rnek var ki, otuz k\u00fcsur y\u0131ld\u0131r bu s\u00f6ylediklerimizin canl\u0131 kan\u0131t\u0131 olma \u00f6zelli\u011fini \u0131srarla s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Onu tan\u0131yorsunuz. O, her ortamda kendini sosyalist olarak lanse eden ama bizce tipik bir “nasyonal sosyalist” olan biri; o Cevdet Hapi.<\/p>\n

Otuz k\u00fcsur y\u0131ld\u0131r Abhazlara ve Kabardeylere i\u00e7ten i\u00e7e kin duyan ve en ufak f\u0131rsatta, tarihi ger\u00e7ekleri g\u00f6nl\u00fcnce sapt\u0131rarak sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7en, Rus resmi
\nideologlar\u0131 gibi \u00e7al\u0131\u015farak “bilgi kirlili\u011fi”ne yol a\u00e7an Cevdet Hapi’nin, Jineps Gazetesi’nde yay\u0131nlanan son yaz\u0131s\u0131nda, bu kininin \u00e7er\u00e7evesini iyice
\ngeni\u015fletti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Hapi, bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 Abhaz ve Kabardeylerle s\u0131n\u0131rl\u0131 tutmay\u0131p Wub\u0131hlar\u0131 ve Shapsugh olmayan di\u011fer Adige kabilelerini de kapsayacak boyutlara ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Gazetenin koskoca iki sayfas\u0131n\u0131 kapsayacak \u015fekilde yay\u0131nlanan yaz\u0131s\u0131nda, sapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve kendi deyimi ile “bilgi kirlili\u011fi”ne neden oldu\u011fu baz\u0131 noktalara de\u011finece\u011fim.<\/p>\n

Diyor ki; “(…) Ayr\u0131ca, 1864 \u00f6ncesinde \u00c7erkesya s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde yer alan ama \u015fimdi Abhazya’da Psov ve Bz\u0131p \u0131rmaklar\u0131 aras\u0131nda bulunan Gagra y\u00f6resine ve daha da \u00f6telerine, 1864 \u00f6ncesinin siyasi durumu ve ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00c7erkesya ger\u00e7e\u011fi bir yana b\u0131rak\u0131larak ve yeni de\u011fi\u015ftirmeler yap\u0131larak, yani tarihsel ve siyasal anlamda \u00c7erkesya’n\u0131n g\u00fcney kesiminde bulunan bu yerlere “Kuzey Abhazya” denildi\u011fini de g\u00f6rebiliyoruz.”<\/p>\n

Evet, \u00fcstat aynen b\u00f6yle diyor. Ben de diyorum ki; sevgili Hapi, \u00f6ncelikle y\u00f6nleri bir d\u00fczeltelim isterseniz. Gagra, Abhazya’n\u0131n Kuzey’inde de\u011fil
\nBat\u0131s\u0131’ndad\u0131r. Bu b\u00f6lgeye (So\u00e7i Nehri’ne kadar) Kuzey Abhazya de\u011fil, Bat\u0131 Abhazya denilmektedir.<\/p>\n

Ayr\u0131ca defalarca yazd\u0131m yine burada da yaz\u0131yorum. \u00c7erkesya 19. y\u00fczy\u0131lda ya da her hangi bir tarih diliminde bir devlet ad\u0131 de\u011fildi; \u00c7erkesya, ba\u011f\u0131ms\u0131z etnik gruplar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir co\u011frafyan\u0131n ad\u0131yd\u0131. Bu etnik co\u011frafyada ba\u015fta Adige kabileleri olmak \u00fczere, Wub\u0131hlar ve Bat\u0131 Abhazya kabileleri birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekteydiler. Ayr\u0131 diller konu\u015fsalar da, b\u00f6lgede ya\u015fayan Adige-Wub\u0131h-Abhaz kabilelerinin k\u00fclt\u00fcrel b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131. Bu b\u00fct\u00fcnl\u00fck Ruslar ve Avrupal\u0131lar taraf\u0131ndan fark edildi\u011fi i\u00e7indir ki, b\u00f6lgeyi \u00c7erkesya, ya\u015fayanlar\u0131n\u0131 da \u00c7erkes olarak adland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131 ve yine,\u00a0 ne 19. y\u00fczy\u0131lda ne de tarihin ba\u015fka bir zaman diliminde bu kabilelerden biri ya da bir ka\u00e7\u0131 kendini \u00c7erkes olarak tan\u0131mlamam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7erkes onlara d\u0131\u015far\u0131dan verilen bir add\u0131r ve i\u00e7eri\u011fi de giydikleri “\u00c7erkeska”n\u0131n i\u00e7eri\u011finde farkl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n

\u00c7erkesya’da ya\u015fayan Abhaz kabilelerinin kendilerini Adige olarak nitelendirmeleri de s\u00f6z konusu de\u011fildir. Nitekim, B\u0131z\u0131p nehrinin Bat\u0131’s\u0131nda ya\u015fayan Cigetler (Abhazlar\u0131n adland\u0131r\u0131\u015f\u0131 ile Asadz) ve Kafkas-Rus
\nSava\u015flar\u0131’n\u0131n son cephesi olan Kbaada’n\u0131n sakinleri Ah\u00e7\u0131ps\u0131lar da Abhaz’d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, T\u00fcrkiye diasporas\u0131nda, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Sakarya ve D\u00fczce vilayetlerinde Adigelerle birlikte -ama Sn. Hapi’nin iddias\u0131n\u0131n tam aksine- Abhaz olarak varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedirler. Abhaz gruplar\u0131n\u0131n aras\u0131nda da Abhazca’y\u0131 benimsemi\u015f \u00e7ok say\u0131da Wub\u0131h ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n

Uzun s\u00f6z\u00fcn k\u0131sas\u0131; \u00c7erkesya, Adige-Abhaz-Wub\u0131h topluluklar\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcr kabileler halinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 bir etnik-k\u00fclt\u00fcrel co\u011frafyad\u0131r. Bu b\u00f6lgede bir merkezi otorite, bir devlet yoktur. Ba\u015fta \u0130ngilizler olmak \u00fczere Avrupal\u0131lar, \u00c7erkeslerin (Adige-Wub\u0131h-Abhaz) Ruslara kar\u015f\u0131 daha iyi direnebilmesi i\u00e7in
\ndevletle\u015fmesine gayret g\u00f6stermi\u015fler, hatta bu devletle\u015fmenin sembol\u00fc olarak bayrak bile yapm\u0131\u015flard\u0131r. Nitekim g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lan Adige
\nCumhuriyeti bayra\u011f\u0131n\u0131n 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda \u0130ngiliz David Urguhart taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da, san\u0131r\u0131m herkes gibi Cevdet Hapi taraf\u0131ndan da bilinir.<\/p>\n

Avrupal\u0131lar\u0131n t\u00fcm bu \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131n, \u015fartlar \u00c7erkes ba\u011f\u0131ms\u0131z kabilelerini bir araya getirmeye yetmemi\u015f, merkezi bir otorite olu\u015fturulamam\u0131\u015f yani
\ndevletle\u015filememi\u015ftir.<\/p>\n

\u00c7erkesya’y\u0131 bu \u015fekilde tan\u0131mlad\u0131ktan sonra gelelim Abhazya’ya: Abhazya, \u00c7erkesya’n\u0131n aksine bir etnik-co\u011frafi terim olarak de\u011fil, 8. y\u00fczy\u0131ldan beri
\nbir merkezi otoritenin yani devletin ad\u0131 olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu devlet, 8. y\u00fczy\u0131l ile 10. y\u00fczy\u0131l aras\u0131nda g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Abhazya’s\u0131 ve Bat\u0131 G\u00fcrcistan’\u0131n\u0131
\n(Lazistan) y\u00f6netirken, 10.y\u00fczy\u0131l ile 13. y\u00fczy\u0131l aras\u0131nda t\u00fcm G\u00fcrcistan’\u0131, Ermenistan’\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ve T\u00fcrkiye’nin Do\u011fu Anadolu b\u00f6lgesini kapsayacak \u015fekilde geni\u015flemi\u015ftir. Bat\u0131’da ise s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 Kuban nehrine dayand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Say\u0131n Hapi’nin bu konuda \u015f\u00fcpheleri varsa, s\u0131radan bir Orta\u00e7a\u011f haritas\u0131na \u00f6n\u00fcne koyup Kafkasya’ya bakmas\u0131n\u0131 \u00f6neririm. 13. y\u00fczy\u0131ldaki Mo\u011fol istilas\u0131ndan sonra g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybeden Abhaz Krall\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fclerek 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n yetmi\u015fli y\u0131llar\u0131na kadar varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6ylesine k\u00fc\u00e7\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr ki kendi etnik co\u011frafyas\u0131na bile hakim olamayacak duruma gelmi\u015ftir. Nitekim sizin de s\u00f6yledi\u011finiz gibi Bz\u0131p nehrinin bat\u0131s\u0131ndaki Abhaz kabilelerine s\u00f6z ge\u00e7iremez olmu\u015ftur. Bu kabileler, Abhazya y\u00f6neticileri \u00c7a\u00e7balar\u0131n egemenli\u011fini kabul etmeyip, kabile d\u00fczeyindeki ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131 inatla korumu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Bu \u00e7er\u00e7evede Kabardeylere bakarsak; Kabardey halk\u0131, Kafkas halklar\u0131 aras\u0131nda Ruslarla en erken tan\u0131\u015fan ve Ruslar\u0131n Kafkasya’ya girmemesi i\u00e7in en \u00f6nce sava\u015fan Adige halk\u0131d\u0131r. 15. y\u00fczy\u0131ldan itibaren Ruslarla \u00e7at\u0131\u015fmaya ba\u015flayan Kabardeyler, bazen K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131yla birlikte, bazen de yaln\u0131z ba\u015flar\u0131na Ruslarla sava\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. \u00d6nce Nogaylar\u0131n, ard\u0131ndan K\u0131r\u0131m Hanlar\u0131n\u0131n Ruslara kar\u015f\u0131 zafiyete u\u011framalar\u0131 sonucunda Ruslarla anla\u015fmak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Bu sava\u015flar y\u00fcz binlerce Kabardey ve Rus’un hayat\u0131na mal olmu\u015ftur. Sonu\u00e7ta geni\u015f ovalardan olu\u015fan ve savunulmaya pek de elveri\u015fli olmayan Kabardey b\u00f6lgesinde Rus hakimiyeti ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olmu\u015ftur.<\/p>\n

N\u00fcfuslar\u0131 18. y\u00fczy\u0131lda 400 binlerden 30 binlere d\u00fc\u015fen Kabardeylerin Ruslarla sava\u015fmadan teslim oldu\u011funu s\u00f6ylemek bu halka haks\u0131zl\u0131k oldu\u011fu gibi, tarihi bir yan\u0131lg\u0131d\u0131r da. Ayr\u0131ca, daha kuzeyde olan ve ac\u0131mas\u0131z ilk Rus sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6\u011f\u00fcslemek zorunda kalan Kabardeylerin 19. y\u00fczy\u0131lda Rus egemenli\u011fi alt\u0131nda olmas\u0131, b\u00f6lgelerinin di\u011fer Adige b\u00f6lgelerinden farkl\u0131 olarak tan\u0131mlanmas\u0131na ve haritalarda \u00c7erkesistan s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalmas\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n

Bu tespitlerden sonra, biraz da Cevdet Hapi’nin, kin ve haset kokan yorumlar\u0131na bakmam\u0131z gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ona g\u00f6re, halk\u0131n\u0131 koruma ad\u0131na bazen Osmanl\u0131larla bazen de Ruslarla anla\u015fmak zorunda kalan
\nAbhazya y\u00f6neticileri “i\u015fbirlik\u00e7i” ama ayn\u0131 ama\u00e7larla \u0130ngilizlerle ili\u015fkide olan ve s\u0131k s\u0131k Osmanl\u0131’ya heyetler g\u00f6nderip himaye ve yard\u0131m isteyen Shapsughlar kahraman. Bu ne \u00e7ifte standart; bu ne perhiz bu ne lahana tur\u015fusu say\u0131n Hapi?<\/p>\n

Yine asl\u0131nda Cevdet Hapi’nin \u00e7ok iyi bildi\u011fi ama bilerek \u00e7arp\u0131tt\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7ek de, Rus ordusunda yer alan Abhaz sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 cephelerle
\nilgilidir. Abhaz sava\u015f\u00e7\u0131lar asla Adigelerle sava\u015f\u0131lan b\u00f6lgelerde kullan\u0131lmam\u0131\u015f, ancak yine \u00c7erkesistan co\u011frafyas\u0131nda yer alan Ciget ve Ah\u00e7\u0131ps\u0131 gibi ba\u011f\u0131ms\u0131z Abhaz kabilelerinin b\u00f6lgelerini i\u015fgalde g\u00f6revlendirilmi\u015ftir. Yani Abhazlar, Abhaz b\u00f6lgelerini ele ge\u00e7irmekte kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim Kafkas Rus Sava\u015f\u0131’n\u0131n son cephesi olan Kbaada’n\u0131n Ruslar\u0131n eline ge\u00e7mesinde de Abhaz prenslerinin rol\u00fc b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Sava\u015f\u0131 bir an \u00f6nce bitirmeye kararl\u0131 azg\u0131n Rus ordusunun Ah\u00e7\u0131ps\u0131l\u0131lar\u0131 toptan katledece\u011finden korkan Abhaz prensi, onlar\u0131 teslim olmaya ikna etmi\u015f ve halk\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir soyk\u0131r\u0131mdan kurtarm\u0131\u015ft\u0131r. Bu olay da Cevdet Hapi’nin s\u0131k s\u0131k ba\u015fvurdu\u011fu hatta temel kaynak olarak kulland\u0131\u011f\u0131 Rus kay\u0131tlar\u0131nda vard\u0131r. (Bak\u0131n\u0131z, say\u0131n Hapi’nin kaynak olarak kulland\u0131\u011f\u0131 Semen Esadze’nin kitab\u0131n\u0131n Kbaada’n\u0131n fethi b\u00f6l\u00fcm\u00fc.)<\/p>\n

Peki say\u0131n Hapi, Abhaz sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n Adigelere kar\u015f\u0131 kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131n\u0131 neden ortaya atm\u0131\u015f olabilir? Belki de son y\u0131llarda iyice geli\u015fen ve peki\u015fen Abhaz-Adige dayan\u0131\u015fmas\u0131 onu rahats\u0131z etmi\u015f olabilir mi acaba? Kim bilir?<\/p>\n

Say\u0131n Hapi’nin Wub\u0131hlarla ilgili iddialar\u0131 da ilgin\u00e7tir. Ona g\u00f6re Wub\u0131hlar zaten \u00e7ok daha \u00f6nceleri Shapsughlu\u011fu se\u00e7mi\u015ftir ve Kafkasya’da kalsalard\u0131 bu ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci tamamlanacakt\u0131r. Ayr\u0131ca yine Hapi’ye g\u00f6re Wub\u0131hlar, Ruslarla, “birka\u00e7 ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7at\u0131\u015fma d\u0131\u015f\u0131nda” hi\u00e7 sava\u015fmam\u0131\u015flard\u0131r; zoru g\u00f6r\u00fcnce hemen teslim olup Ruslarla anla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Sava\u015fanlar yaln\u0131zca Shapsughlard\u0131r ama aslan pay\u0131 Wub\u0131hlara gitmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu iddialara da g\u00fclmekten ba\u015fka elden ne gelir bilmiyorum. Evet, Wub\u0131hlar, Abhaz ve Adige halklar\u0131 aras\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ve dilleri de dilbilimsel a\u00e7\u0131dan bu iki dilin aras\u0131nda bir yerde oldu\u011fu i\u00e7in, dil asimilasyonu s\u00fcreci ya\u015fanm\u0131\u015f, halk\u0131n bir k\u0131sm\u0131 Adigece’yi bir k\u0131sm\u0131 Abhazca’y\u0131 benimsemi\u015ftir. Say\u0131n Hapi yaz\u0131s\u0131nda, Abhazca’y\u0131 benimseyen Wub\u0131hlardan \u00f6zellikle s\u00f6z etmeyerek Wub\u0131hlar\u0131n Shapsughla\u015fmas\u0131n\u0131n do\u011fall\u0131\u011f\u0131n\u0131 belgelemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Zaten Wub\u0131hlar\u0131n dilini benimsedikleri Abhazlar da \u00c7erkesya’da ya\u015fayan ve Hapi’ye g\u00f6re Shapsugh olan (olmak zorunda olan) kabileler oldu\u011fundan pek bir \u015fey de fark etmemektedir.<\/p>\n

Wub\u0131hlar\u0131n Ruslarla sava\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve birka\u00e7 ki\u015fi d\u0131\u015f\u0131nda \u015fehit vermediklerini iddia etmek ise Hapi’nin fantezisi olsa gerek. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00f6nemi anlatan bir\u00e7ok Avrupal\u0131 hatta Rus yazar-tarih\u00e7i Wub\u0131hlar\u0131n direni\u015fini\u00a0 destanla\u015ft\u0131r\u0131rken, Say\u0131n Hapi’ye g\u00f6re ne b\u00fcy\u00fck yan\u0131lg\u0131lar i\u00e7indedirler. Oysaki, Wub\u0131hlar zoru g\u00f6r\u00fcnce nas\u0131l da yelkenleri suya indirivermi\u015f ve hemen teslim oluvermi\u015flerdir.<\/p>\n

Say\u0131n Hapi fantezilerine kaynak bulmakta da zorlanmaz. \u0130zlemeye devam edelim: “1877’de Osmanl\u0131-Rus Sava\u015f\u0131 kapsam\u0131nda Abhazya k\u0131y\u0131lar\u0131na T\u00fcrk \u00e7\u0131kartmalar\u0131 yap\u0131ld\u0131. Say\u0131lar\u0131 3 bin civar\u0131nda verilen bir Abhaz, propagandalara ve T\u00fcrklerce getirilmi\u015f olan 30 bin “Snyder” t\u00fcfe\u011finin cazibesi gibi nedenlerle T\u00fcrklerle i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131, Sohum’da ya\u011fmalama olaylar\u0131na kar\u0131\u015ft\u0131 ve Ruslarla \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131. Sonunda, Ruslar\u0131n T\u00fcrkleri ve i\u015fbirlik\u00e7ilerini Sohum merkezine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 \u00fczerine, Sohum’u bo\u015faltan T\u00fcrk birlikleriyle birlikte, burada birikmi\u015f olan sivil Abhazlar\u0131 da (32 bin kadar) T\u00fcrkiye’ye g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler.” diyor say\u0131n \u00fcstat Cevdet Hapi’nin yararland\u0131\u011f\u0131 kaynak. B\u00f6ylesi tarafl\u0131 bir kayna\u011f\u0131 kullanmak ancak Abhazya’y\u0131 i\u015fgal eden Rus subaylar\u0131na yak\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ama \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla belirtmeliyim ki, y\u00fcre\u011fi Abhaz d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ile iyice kararan Cevdet Hapi’ye de yak\u0131\u015f\u0131yor. Ona g\u00f6re, Abhazlar ya\u011fmac\u0131 ve \u00e7apulcu oldu\u011fu gibi, bir t\u00fcfe\u011fe tav olup isyan edebilecek kadar \u015ferefsiz, -\u00fclkesini i\u015fgal edenlerle sava\u015fmak sosyalist yazar\u0131m\u0131za g\u00f6re isyan oluyor- kendi \u015fehirlerini ya\u011fmalayabilecek kadar zavall\u0131 insanlard\u0131r.<\/p>\n

Say\u0131n Hapi de sonu\u00e7ta bir insand\u0131r. B\u00fcy\u00fck bir i\u015ftahla Abhazlara, Kabardeylere, Wub\u0131hlara ve Shapsugh olmayan t\u00fcm di\u011fer gruplara dersini verirken kantar\u0131n topuzunu biraz fazla ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark eder ve toparlamaya karar verir. Olas\u0131 tepkileri yumu\u015fatmak i\u00e7in olsa gerek, Abhazlara bir a\u011fabey \u015fefkati ile ak\u0131l vermeye ba\u015flar: “Abhaz halk\u0131, k\u00f6kleri tarih \u00f6ncelerine dayanan, Adigelerle ve di\u011fer Kuzey Kafkas halklar\u0131yla payla\u015f\u0131lan b\u00fcy\u00fck bir k\u00fclt\u00fcr\u00fc temsil eden bir halkt\u0131r.<\/p>\n

Nitekim H\u0131ristiyan Abhazlar 1877 ayaklanmalar\u0131na kat\u0131lmam\u0131\u015f, aksine Ruslar\u0131 destekleyip, Osmanl\u0131larla ve asi Abhazlarla \u00e7arp\u0131\u015fm\u0131\u015f ve b\u00f6ylece tarihten silinmeyi \u00f6nlemi\u015flerdir. Bug\u00fcn de as\u0131l m\u00fccadeleyi bu H\u0131ristiyan Abhazlar omuzlam\u0131\u015flard\u0131r..”<\/p>\n

Demagoji, demagoji, demagoji. Cevdet Hapi i\u015fte bu.<\/p>\n

Yaz\u0131s\u0131n\u0131n buras\u0131nda bile demagojiyi b\u0131rakm\u0131yor \u00fcstad\u0131m\u0131z. “\u00d6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fc H\u0131ristiyan olan” Abhazlardan 32 bin M\u00fcsl\u00fcman, bir anda Sohum’da (hem de sava\u015f b\u00f6lgesinde) bir araya geliyor ve i\u015fgal kuvvetleri taraf\u0131ndan T\u00fcrkiye’ye g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Pes do\u011frusu!..<\/p>\n

\u015eimdi Cevdet Hapi’ye sormak gerekir; sava\u015f\u0131 Osmanl\u0131lar ve onlarla birlikte hareket eden Abhazlar kazansayd\u0131 yine ayn\u0131 \u015feyleri mi yazacakt\u0131n\u0131z? Ayn\u0131 kaynaklar\u0131 kullan\u0131p bunun ad\u0131n\u0131 yine isyan olarak m\u0131 verecektiniz?<\/p>\n

Cevdet Hapi’nin yanl\u0131\u015flar ve sapt\u0131rmalarla dolu yaz\u0131s\u0131na tam bir yan\u0131t verebilmek i\u00e7in sayfalarca yazmak gerekir. Bir deli kuyuya ta\u015f atm\u0131\u015f on ak\u0131ll\u0131 \u00e7\u0131karamam\u0131\u015f derler. Kuyuya at\u0131lan ta\u015flarla u\u011fra\u015f\u0131rsak kuyudan su \u00e7ekmeye zaman bulamay\u0131z. Kuyular ta\u015f \u00e7\u0131karmak i\u00e7in de\u011fil su \u00e7ekmek i\u00e7indir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak: Son g\u00fcnlerde g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir \u015fekilde, genelde Kafkas halklar\u0131nda, \u00f6zelde de Adige-Wub\u0131h-Abhaz gruplar\u0131nda bir derlenip toparlanma ve birlikte hareket etme iradesi olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. San\u0131r\u0131m bu say\u0131n Hapi’yi olduk\u00e7a rahats\u0131z etmi\u015f. \u0130lgin\u00e7tir ki, bu toparlanma aynen onun gibi, Rus resmi ideolojisini de rahats\u0131z ediyor.<\/p>\n

G\u00fcn, kinleri b\u0131rakma ve birlikte hareket etme g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Cevdet Hapi y\u00fcre\u011fini k\u0131rklay\u0131p, Kabardey ve Abhaz karde\u015flerini de sevmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. K\u0131y\u0131boyu Shapsugh’un ya\u015famas\u0131 da, Adige Cumhuriyeti’nin dimdik ayakta kalabilmesi de birlik ve beraberlikten ge\u00e7er.<\/p>\n

Say\u0131n Hapi, sevgi \u00e7ok y\u00fcce bir duygudur, sevmeyi beceremiyor olabilirsiniz ama l\u00fctfen birbirini seven ve sayan, birlikte hareket etmekten g\u00fc\u00e7 bulan Kafkas halklar\u0131na zarar vermekten vazge\u00e7in.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hayri Ersoy 27 Şubat 2007 Irkçılık gerçekten de tehlikeli bir hastalık; tedavisi olmayan ve insanı yaşamı boyunca kapkara bir yürekle yaşamak zorunda bırakan bir illet. Maalesef bu hastalığa yalnızca ezen ulus milliyetçileri yakalanmıyor; ezilen, yok sayılan, her türlü haksızlığa uğrayan küçük halkların hatta etnisitelerin aydınları da yakasını bu illetten kurtaramayabiliyor. Irkçı olmak için sanıldığı gibi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-9141","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9141","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9141"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9143,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9141\/revisions\/9143"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9141"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9141"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}