{"id":9159,"date":"2023-12-21T01:46:16","date_gmt":"2023-12-21T07:46:16","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=9159"},"modified":"2023-12-21T14:34:29","modified_gmt":"2023-12-21T20:34:29","slug":"shapsughlar-kafkasyada-unutulmak-istemiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/shapsughlar-kafkasyada-unutulmak-istemiyor\/","title":{"rendered":"SHAPSUGHLAR KAFKASYA\u2019DA UNUTULMAK \u0130STEM\u0130YOR"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-37479\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/SHAPSUGHLAR-KAFKASYADA-UNUTULMAK-ISTEMIYOR-b.png\" alt=\"\" width=\"571\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/SHAPSUGHLAR-KAFKASYADA-UNUTULMAK-ISTEMIYOR-b.png 571w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/SHAPSUGHLAR-KAFKASYADA-UNUTULMAK-ISTEMIYOR-b-300x158.png 300w\" sizes=\"(max-width: 571px) 100vw, 571px\" \/><\/p>\n<p><strong>Naciye Sara\u00e7<\/strong><br \/>\nGlobal Yorum Dergisi<\/p>\n<p>SSCB\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Karadeniz\u2019de Rusya\u2019n\u0131n n\u00fcfuzu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde zay\u0131flarken, AB \u00fclkeleri, ABD ve NATO konumlar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirme \u00e7abas\u0131nda. Di\u011fer taraftan, tarihi \u0130pek Yolu Projesi ve Bat\u0131l\u0131 devletlerin Karadeniz sahillerini serbest b\u00f6lge haline getirme \u00e7abalar\u0131, Karadeniz\u2019e k\u0131y\u0131s\u0131 olan G\u00fcrcistan s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisindeki Abhazya gibi RF b\u00fcnyesinde yer alan K\u0131y\u0131boyu Shapsugh\u2019un \u00f6nemini de art\u0131rd\u0131. Bilindi\u011fi gibi, Rusya Federasyonu\u2019na ba\u011fl\u0131 Krasnodar Eyaleti s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde bulunan K\u0131y\u0131boyu Shapsugh b\u00f6lgesindeki Tuapse \u015fehir merkezi ve k\u00f6yleri ile So\u00e7i\u2019ye ba\u011fl\u0131 Lazarevsk\u2019te toplam 18 k\u00f6yde yakla\u015f\u0131k 12 bin ki\u015fi ya\u015f\u0131yor. Ancak, 1864`ten \u00f6nce b\u00f6lgede sadece Shapsugh boyuna mensup yakla\u015f\u0131k 700 bin Adige&#8217;nin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na dair tarihi kay\u0131tlar da bulunuyor.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn ise Kafkasya`da ya\u015fayan Shapsughlar\u0131n da dahil oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn Adigelerin toplam n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k 700 bin oldu\u011fu kaydediliyor.<br \/>\nTuapse\u2019de ya\u015fayan \u00c7erkesler, 1864\u2019te anavatanlar\u0131ndan s\u00fcrg\u00fcn edildiler.<\/p>\n<p>1864\u2019den sonra bu topraklarda Shapsughlar\u0131n sadece % 2\u2019si kald\u0131. SSCB d\u00f6neminde Shapsughlar\u0131n, \u00d6zerk Cumhuriyet kurmak i\u00e7in m\u00fccadele etmelerine kar\u015f\u0131n, 1924\u2019te \u201cShapsugh Ulusal Rayonu\u201d kuruldu ve Cumhuriyet kurulmas\u0131 i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6steren Shapsugh Kongresi Ba\u015fkan\u0131 Yusuf Ne\u011fu\u00e7 da Sibirya\u2019ya s\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>Ruslar, Shapsughlar\u0131n denize ge\u00e7i\u015flerini politik a\u00e7\u0131dan tehlikeli g\u00f6rmeleri nedeniyle, b\u00f6lgede \u00d6zerk Cumhuriyet kurulmas\u0131na izin vermediler. Di\u011fer taraftan, Osmanl\u0131 izlerine de rastlanan Shapsugh b\u00f6lgesinin olu\u015fturulmas\u0131 ve kald\u0131r\u0131lmas\u0131 Rusya\u2019daki t\u00fcm Adige b\u00f6lgelerine de \u00f6rnek te\u015fkil ediyordu. Bu tarihten sonra, dil ve k\u00fclt\u00fcrlerini korumak i\u00e7in s\u00fcrekli \u00e7abalayan Shapsughlara 1999\u2019da \u201cKoruma Alt\u0131nda K\u00fc\u00e7\u00fck Yerli Toplum Stat\u00fcs\u00fc\u201d verildi.<\/p>\n<p>1937 y\u0131l\u0131nda SSCB y\u00f6netimi taraf\u0131ndan Latin alfabesinin kald\u0131r\u0131larak, yerine Kril harflerinin kabul\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan, Shapsughlar da di\u011fer Kafkas halklar\u0131 gibi bug\u00fcne kadar kendilerine ait alfabeyi kulland\u0131lar. Bug\u00fcn, k\u00f6ylerdeki ilkokullarda, Adigece se\u00e7meli ders olarak okutuluyor, ayr\u0131ca b\u00f6lgede Adige Cumhuriyeti Devlet \u00dcniversitesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 baz\u0131 fak\u00fclteler de e\u011fitim veriyor.<\/p>\n<p>Tuapse\u2019de bulunan \u0130slam Merkezi, ba\u015fta Shapsughlar olmak \u00fczere b\u00f6lgede ya\u015fayan Tatar, Ah\u0131ska ve Azeri gibi M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n radikal unsulardan etkilenmelerini \u00f6nlemek ve b\u00f6lgedeki Ermenilerin \u00e7o\u011funluk olu\u015fturarak b\u00f6lgedeki y\u00f6netimi ele ge\u00e7irmelerine engel olmak amac\u0131yla faaliyet g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p>Di\u011fer taraftan, Shapsugh Gazetesi ve Kuban TV, Shapsughlara y\u00f6nelik yay\u0131n yap\u0131yor. Ayr\u0131ca, merkezi Adige Cumhuriyeti Maykop\u2019ta bulunan Adige Cumhuriyeti Radyo ve TV kurumu da K\u0131y\u0131boyu Shapsugh Lazarevsk rayonunda bir istasyon kurarak, b\u00f6lgede ya\u015fayan Adige as\u0131ll\u0131lar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel kimliklerinin geli\u015ftirilmesi, di\u011fer Kafkas halklar\u0131 ile ili\u015fkilerinin g\u00fc\u00e7lendirilmesi ve b\u00f6lgede artan Ermeni n\u00fcfusa kar\u015f\u0131 Adigelerin asimilasyonunun engellenmesi amac\u0131yla TV yay\u0131n\u0131 yap\u0131yor.<\/p>\n<p>Shapsugh b\u00f6lgesinin kalk\u0131nmas\u0131na y\u00f6nelik olarak Krasnador Eyalet b\u00fct\u00e7esinden de \u00f6denek sa\u011flan\u0131yor.<\/p>\n<p>Di\u011fer taraftan, b\u00f6lgenin tarihi halk\u0131 olan Shapsughlar\u0131n baz\u0131 sorunlar\u0131 var. Rusya Federasyonu\u2019nca say\u0131lar\u0131 az olan halklara tan\u0131nan toprak tahsisi ve topraktan istifade etme olana\u011f\u0131 gibi haklara sahip de\u011filler. Shapsughlar, bu konuda Tuapse\u2019deki mahkemeye ba\u015fvurmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, Krasnodar t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re \u201cTuapse\u2019de Shapsughlar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131, b\u00f6lgede sadece Ruslar ve Kazaklar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131\u201d iddias\u0131yla talepleri reddedildi. Bunun \u00fczerine Shapsughlar, Tuapse\u2019deki tarihi varl\u0131klar\u0131n\u0131 kan\u0131tlayabilmek i\u00e7in etnolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi y\u00f6n\u00fcnde karar ald\u0131lar.<\/p>\n<p>Shapsughlar\u0131n, ayr\u0131ca, b\u00f6lgeye Ermenilerin yerle\u015ftirilmesi nedeniyle, say\u0131lar\u0131n\u0131n her ge\u00e7en g\u00fcn azalmas\u0131 ve Adige dili e\u011fitiminin zay\u0131flamas\u0131 gibi sorunlar\u0131 da bulunuyor. Krasnodar\u2019da okutulan tarih kitaplar\u0131nda b\u00f6lgenin tarihi halklar\u0131ndan olan Adigeler ile ilgili bilgilere yer verilmiyor. Son y\u0131llarda RF\u2019nin bilgisi dahilinde yerle\u015fen yakla\u015f\u0131k 400 bin Ermeni, b\u00f6lgede kalan \u00e7ok az say\u0131daki Shapsughlar\u0131n \u00fczerinde bask\u0131 uygulamaya ba\u015flad\u0131. RF\/So\u00e7i\u2019de bulunan Ermenistan Konsoloslu\u011fu da, b\u00f6lgedeki Ermeni as\u0131ll\u0131lara diplomatik alanda yard\u0131mc\u0131 olabilmek i\u00e7in faaliyet g\u00f6steriyor. Ancak, Krasnodar y\u00f6netimi, Kuban topraklar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek sahibinin Adigey halklar\u0131 oldu\u011fu, bu topraklara sonradan yerle\u015fen Ermeni ve Yahudi\u2019lerin, hak sahibi olamayacaklar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde.<\/p>\n<p>Shapsughlar bug\u00fcn, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesinde \u00f6zerk konumda bulunan b\u00f6lgenin tekrar eski stat\u00fcs\u00fcn\u00fc elde etmesine y\u00f6nelik m\u00fccadele veriyor. Bu kapsamda, D\u00fcnya \u00c7erkes Birli\u011fi ve UNPO\u2019nun (Temsil Edilmeyen Halklar \u00d6rg\u00fct\u00fc) giri\u015fimiyle, Krasnodar Valili\u011fince, Shapsughlar\u0131n anadillerini \u00f6\u011frenmelerine y\u00f6nelik olarak Adige Devlet \u00dcniversitesi\u2019nde Shapsugh dil ve tarihini \u00f6\u011fretecek \u00f6\u011fretmenlerin yeti\u015ftirilmesi, halk oyunlar\u0131 ekibinin kurulmas\u0131, finansman deste\u011fi sa\u011flanmas\u0131 ve resmiyetinin kabul edilmesi, Krasnodar radyosunda Shapsugh dilinde yay\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve b\u00f6lgenin ekonomik kalk\u0131nmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015fland\u0131. Ayr\u0131ca, Krasnodar Eyalet y\u00f6netimi Parlamentosu\u2019nda Shapsughlara temsil hakk\u0131 tan\u0131nmas\u0131, Kabardey-Balkar, Kara\u00e7ay-\u00c7erkesya ve Adige Cumhuriyeti&#8217;nde oldu\u011fu gibi, K\u0131y\u0131boyu Shapsugh b\u00f6lgesinde de Adige dilinde e\u011fitim yap\u0131lmas\u0131, karde\u015f cumhuriyetlerden \u00f6\u011fretmen teminine gidilmesi, diasporadan d\u00f6nen Shapsughlar\u0131n ikametgah ve konut edinme i\u015flemlerine kolayl\u0131k getirilmesi, yerel y\u00f6netimlerin yetkilerinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131 ve toprak i\u015flenmesi konusuna katk\u0131 sa\u011flanmas\u0131, b\u00f6lgedeki k\u00f6ylerin Kafkas-Rus sava\u015f\u0131 d\u00f6nemindeki isimlerinin geri verilmesi gibi konularda d\u00fczenlemeler yap\u0131lmas\u0131 da bekleniyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Naciye Sara&ccedil; Global Yorum Dergisi SSCB&rsquo;nin da&#287;&#305;lmas&#305;n&#305;n ard&#305;ndan Karadeniz&rsquo;de Rusya&rsquo;n&#305;n n&uuml;fuzu b&uuml;y&uuml;k &ouml;l&ccedil;&uuml;de zay&#305;flarken, AB &uuml;lkeleri, ABD ve NATO konumlar&#305;n&#305; g&uuml;&ccedil;lendirme &ccedil;abas&#305;nda. Di&#287;er taraftan, tarihi &#304;pek Yolu Projesi ve Bat&#305;l&#305; devletlerin Karadeniz sahillerini serbest b&ouml;lge haline getirme &ccedil;abalar&#305;, Karadeniz&rsquo;e k&#305;y&#305;s&#305; olan G&uuml;rcistan s&#305;n&#305;rlar&#305; i&ccedil;erisindeki Abhazya gibi RF b&uuml;nyesinde yer alan K&#305;y&#305;boyu Shapsugh&rsquo;un &ouml;nemini de art&#305;rd&#305;. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-9159","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9159"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37480,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9159\/revisions\/37480"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}