![\"\"](\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/ENTELEKTuELLER-ve-KAMU-HAYATINA-KARsI-SORUMLULUKLARI-b.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Robert Borofsky<\/strong> Robert Borofsky: Powers and Prospects\u2019te \u201cahlaki fail olarak bir yazar\u0131n sorumlulu\u011fu, insani \u00f6nem ta\u015f\u0131yan sorunlar hakk\u0131ndaki do\u011frular\u0131 bunun i\u00e7in bir \u015feyler yapabilecek bir okuyucu kitlesine ula\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r.\u201d diye yazm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z. Bunu genelle\u015ftirerek entelekt\u00fceller ve akademisyenler i\u00e7in de s\u00f6yleyebilir misiniz? Robert Borofsky: Uzun zaman \u00f6nce (1967\u2019de), New York Review of Books\u2019ta, \u201cdo\u011frular\u0131 s\u00f6ylemek ve yalanlar\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak entelekt\u00fcellerin sorumlulu\u011fudur\u201d diye belirttiniz. Bununla Foucault\u2019nun \u201ciktidara kar\u015f\u0131 do\u011frular\u0131 konu\u015fmak\u201d \u015feklindeki pop\u00fcler ifadesine paralel bir yorumda m\u0131 bulunuyorsunuz yoksa daha kapsaml\u0131 bir \u015feylere mi g\u00f6nderme yap\u0131yorsunuz? O konu\u015fmada ayr\u0131ca \u201ciktidara kar\u015f\u0131 do\u011frular\u0131 konu\u015fmak\u201d \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 hakk\u0131nda da baz\u0131 yorumlarda bulunmu\u015ftum, bunlar\u0131 belki burada tekrarlayabilirim: Robert Borofsky: Yine Powers and Prospects\u2019te, \u00f6zg\u00fcr ve a\u00e7\u0131k toplumlarda b\u00fcy\u00fck ahlaki su\u00e7lar\u0131 g\u00f6rmezden gelenlerin – \u00f6zellikle de \u201cetkili bir \u015fekilde konu\u015fmak ve hareket etmek i\u00e7in kaynaklar\u0131, e\u011fitimleri ve imkanlar\u0131 olan\u201d entelekt\u00fcellerin – ahlaki ay\u0131plar\u0131 hakk\u0131nda yazm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z. Bunun hakk\u0131nda biraz konu\u015fabilir misiniz? \u00d6zg\u00fcr ve a\u00e7\u0131k toplumlarda -akademinin i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda – entelekt\u00fcellerin sorumluluklar\u0131 sizce nelerdir? Ayr\u0131ca insanlar\u0131n \u201cetkili bir \u015fekilde konu\u015fup hareket edebilecek kaynaklara, e\u011fitime, ara\u00e7lara ve imkanlara sahip olduklar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde\u201d ahlaki sorumluluklar\u0131n\u0131n da daha fazla olaca\u011f\u0131 su g\u00f6t\u00fcrmez. Asl\u0131nda bunun akademiyle \u00f6zel bir ilgisi yok, akademi i\u00e7inde yer alanlar\u0131n bu sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6zellikler itibariyle hi\u00e7 g\u00f6r\u00fclmemi\u015f derecede ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 olduklar\u0131 ger\u00e7e\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda. Daha \u00f6zg\u00fcr ve a\u00e7\u0131k bir toplumda ya\u015fayan insan\u0131n sorumluluklar\u0131, yine a\u00e7\u0131kt\u0131r ki, do\u011fruluk ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fck i\u00e7in bedel \u00f6demek zorunda olanlardan \u00e7ok daha fazlad\u0131r. Sovyet Rusya\u2019daki h\u00fck\u00fcmet komiserleri, iktidara boyun e\u011fdiklerinde en az\u0131ndan korkuyu mazeret olarak g\u00f6sterebiliyorlard\u0131. Onlar\u0131n daha \u00f6zg\u00fcr ve a\u00e7\u0131k toplumlarda ya\u015fayan benzerleri ise korkakl\u0131ktan ba\u015fka bir neden g\u00f6steremezler. SA\u0130D\u2019\u0130N ENTELEKT\u00dcELLERLE \u0130LG\u0130L\u0130 D\u00dc\u015e\u00dcNCELER\u0130 \u0130LE BA\u011eLANTI<\/p>\n Robert Borofsky: Representations of the Intellectual makalesinde Edward Said \u015f\u00f6yle yazar: Entelekt\u00fcel, toplumda \u2026 kimli\u011fi belirsiz bir profesyonele \u2026 indirgenemeyecek kadar \u00f6zel bir kamusal rol\u00fc olan bireydir \u2026 entelekt\u00fcel \u2026 bir felsefeyi ya da bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi halk i\u00e7in a\u00e7\u0131k se\u00e7ik dile getirebilecek bir g\u00fcce sahiptir. Ve bu rol\u00fcn gerektirdi\u011fi baz\u0131 \u015feyler vard\u0131r, can s\u0131k\u0131c\u0131 kimi sorular\u0131 kamusal olarak tart\u0131\u015fmaya a\u00e7mak, ortodoksiye kar\u015f\u0131 koymak … h\u00fck\u00fcmetlerin kolayl\u0131kla kafalayamayaca\u011f\u0131 bir insan olmak … has\u0131r alt\u0131na s\u00fcp\u00fcr\u00fclen t\u00fcm mesele ve insanlar\u0131n temsiliyetini bir varolu\u015f nedeni olarak \u00fcstlenmek. Said\u2019e kat\u0131l\u0131yor musunuz? Resmi d\u00fc\u015fmanlar i\u00e7in kullan\u0131lan terimlerle ifade edecek olursak, kendi toplumlar\u0131nda ayr\u0131cal\u0131k sahibi olup sayg\u0131 g\u00f6renler muhalifler de\u011fil \u201ckomiserler\u201d ve \u201caparat\u00e7iklerdir\u201d(2) . Bu g\u00f6zlem korkar\u0131m ki kapsay\u0131c\u0131 bir genelleme i\u00e7eriyor. Buna tarafs\u0131zca bakabilmek i\u00e7in Bat\u0131 uygarl\u0131\u011f\u0131na yeterince uzak bir tarihe d\u00f6nelim ve Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda neler olup bitti\u011fini soral\u0131m. Almanya\u2019da, \u0130ngiltere\u2019de, Birle\u015fik Devletler\u2019de sayg\u0131 duyulan entelekt\u00fcellerin tipik davran\u0131\u015f\u0131 neydi? Her iki yakada da sava\u015f\u0131n soylulu\u011funu halk\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda sorgulayanlara ne oldu? Cevaplar\u0131n pek farkl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum.<\/p>\n Robert Borofsky: Said, Antonio Gramsci\u2019yi bir entelekt\u00fcel modeli olarak g\u00f6steriyor. Siz bug\u00fcn kimleri entelekt\u00fcel model olarak g\u00f6r\u00fcyorsunuz? Tercihen \u201c\u0130NSANLARI\u201d de\u011fil eylemleri, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, ilkeleri model almam\u0131z gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Hayat\u0131n\u0131n t\u00fcm alanlar\u0131nda, entelekt\u00fcel veya de\u011fil, \u201cmodel insan\u201d olarak davranan birini hi\u00e7 duymad\u0131m; bunun neden \u00f6nemsenmesi gerekti\u011fini de anlam\u0131yorum. Sonu\u00e7ta idollere tapm\u0131yoruz. MEDYANIN RIZA \u0130MALATINA MEYDAN OKUMAK<\/p>\n Robert Borofsky: Demokratik toplumlarda h\u00fck\u00fcmetler eylemlerini vatanda\u015flar\u0131ndan saklamaya daha fazla ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 i\u00e7in, propagandan\u0131n bu toplumlarda totaliter olanlardan daha yayg\u0131n oldu\u011funu belirttiniz. Manufacturing Consent\u2019te medyan\u0131n egemen toplumsal gruplar\u0131n g\u00fcndemini tesis etti\u011fini ve savundu\u011funu kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131n\u0131z. Demokrasilerdeki bu bask\u0131y\u0131 y\u0131kmak i\u00e7in bir umut var m\u0131? Ger\u00e7ek\u00e7i olarak ne yap\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? Robert Borofsky: Ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir s\u0131n\u0131f olarak akademisyenlerin, medyan\u0131n mesajlar\u0131n\u0131 ele\u015ftirmek i\u00e7in iyi bir konumda olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ancak \u00e7abalar\u0131n\u0131n bir\u00e7o\u011fu isteksizce yap\u0131lm\u0131\u015f g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Akademisyenler \u00e7o\u011funlukla, iktidar yap\u0131lar\u0131n\u0131n, elit mevkilerini elde tutmaya istekli hizmet\u00e7ileri midirler? \u00c7al\u0131\u015fma saatlerini bir laboratuarda, bir ara\u015ft\u0131rma k\u00fct\u00fcphanesinde ya da bir derslikte ge\u00e7iren insanlar her \u015feyden \u00f6nce elit konumlar\u0131n\u0131 elde tutmay\u0131 ya da geli\u015ftirmeyi ama\u00e7layabilirler; bunun i\u00e7in de iktidar yap\u0131lar\u0131na z\u0131mni destek verebilirler. Ya da bunu ama\u00e7lamayabilirler. Baz\u0131lar\u0131, \u201ciktidar yap\u0131s\u0131n\u0131n hizmet\u00e7ileri\u201d olabilirler; ama bu kan\u0131tlanmal\u0131d\u0131r. San\u0131r\u0131m, bu pek \u00e7ok durumda kan\u0131tlanabilir; fakat kan\u0131tlama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc belirli durumlarda bu tezi ortaya atan ele\u015ftirmenin omuzlar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n Robert Borofsky: Edward Said, entelekt\u00fcellerin g\u00f6revlerinden birinin \u201c\u2026 insan d\u00fc\u015f\u00fcncesini ve ileti\u015fimini s\u0131n\u0131rlayan steryotipleri ve indirgemeci kategorileri par\u00e7alamak\u201d oldu\u011funu iddia ediyor. Bu sizin Manufacturing Consent\u2019te esasen yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz \u015fey mi? \u201cEntelekt\u00fcel\u201d terimi geleneksel olarak bu ba\u011flamda, ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 f\u0131rsatlar\u0131 olan insanlar i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r ve her zaman oldu\u011fu gibi, f\u0131rsat ahlaki sorumlulu\u011fu getirir. D\u00fcr\u00fcst ve onurlu bir ya\u015fam s\u00fcrmek her insan\u0131n sorumlulu\u011fudur. \u201cEntelekt\u00fcel\u201d olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lacak kadar \u015fansl\u0131 olanlar\u0131n, kendi iyi \u015fanslar\u0131ndan kaynaklanan \u00f6zel sorumluluklar\u0131 vard\u0131r. Said\u2019in tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rev de bunlara dahildir – kesinlikle \u00f6nemli bir tanesidir. Tabii ki bir amac\u0131m\u0131z var: Okuyucular\u0131 \u201czihinsel \u00f6z-savunma dersi\u201d olarak adland\u0131r\u0131labilecek \u015feyi almaya te\u015fvik etmek ve kendilerinin devam edebilece\u011fi yollar \u00f6nermek; ba\u015fka bir deyi\u015fle kendilerini insanlar\u0131 kendi ya\u015famlar\u0131n\u0131 kontrol edebilen failler olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p pasif \u00f6znelere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye ve r\u0131za imal etmeye adanm\u0131\u015f \u00e7abalar\u0131n, alt\u0131n\u0131 oymak i\u00e7in insanlara yol g\u00f6stermek. \u201cR\u0131zan\u0131n imalat\u0131\u201d ve \u201cr\u0131za m\u00fchendisli\u011fi\u201d kavramlar\u0131n\u0131 biz icat etmedik, bu akl\u0131n\u0131zda olsun. Biz onlar\u0131 medyan\u0131n \u00f6nde gelen isimlerden, halkla ili\u015fkiler end\u00fcstrisinden ve akademik camiadan \u00f6d\u00fcn\u00e7 ald\u0131k. \u00c7e\u015fitli yerlerde tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fekilde, \u201cr\u0131za imalat\u0131n\u0131n\u201d \u00f6neminin dikkate al\u0131nmas\u0131, daha \u00f6zg\u00fcr toplumlarda art\u0131k merkezi bir tema haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n Bask\u0131 uygulama kapasitesi azald\u0131k\u00e7a otorite ve egemenli\u011fin temeli olarak d\u00fc\u015f\u00fcncenin kontrol\u00fcne y\u00f6nelmek do\u011fald\u0131r. Bu, David Hume\u2019un belirtti\u011fi gibi, temel bir h\u00fckmetme prensibidir. Bizim i\u015fimiz \u201cbir ordu askerlerin v\u00fccudunu nas\u0131l bi\u00e7imlendiriyorsa, halk\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin t\u00fcm ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ayn\u0131 \u015fekilde bi\u00e7imlendirmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar kar\u015f\u0131s\u0131nda insanlara yard\u0131m etmektir. De\u011filse, kendi kendilerini g\u00f6revlendiren \u201csorumlu insanlar\u201d, \u201cvah\u015fi s\u00fcr\u00fcler\u201d taraf\u0131ndan engellenmeksizin d\u00fcnya i\u015flerini rahatl\u0131kla y\u00fcr\u00fctebileceklerdir. \u201cVah\u015fi s\u00fcr\u00fcler\u201d, yani halk, iyi y\u00f6netilen bir \u201cdemokrasi\u201dde marjinalize edilmeli, atomize olmal\u0131 ve ki\u015fisel sorunlar\u0131n\u0131n i\u00e7inde bo\u011fulmal\u0131d\u0131r. Belirtilmeyen ama \u00f6nemli di\u011fer bir \u00f6n kabul ise \u201csorumlu insan\u0131n\u201d bu y\u00fcce stat\u00fcs\u00fcne otantik iktidara yapt\u0131\u011f\u0131 hizmet sayesinde ula\u015ft\u0131\u011f\u0131d\u0131r; bu, e\u011fer ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yoldan y\u00fcr\u00fcmeyi tercih edecek olurlarsa hayat\u0131n derhal ke\u015ffedebilecekleri bir ger\u00e7e\u011fidir. DEMOKRAS\u0130<\/p>\n Robert Borofsky: Bir\u00e7ok r\u00f6portaj\u0131n\u0131zda, demokrasi i\u00e7in net bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyorsunuz: Toplumdaki merkezi kurulu\u015flar\u0131n halk\u0131n kontrol\u00fc alt\u0131nda olmas\u0131. Bunu neden bu kadar \u00f6nemli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc biraz a\u00e7ar m\u0131s\u0131n\u0131z? \u0130nsanlar eylemin \u2018\u2018kat\u0131l\u0131mc\u0131s\u0131\u2019\u2019 de\u011fil de -\u2018\u2018r\u0131za imalat\u0131n\u0131n\u2019\u2019 avukatlar\u0131n\u0131n tavsiye ettikleri gibi s\u00f6z haklar\u0131n\u0131 periyodik olarak \u015fu veya bu \u2018\u2018sorumlu insanlar\u2019\u2019 k\u00fcmesine devreden \u201cilgili seyirci toplulu\u011fu\u201d mu olmal\u0131lar? Yoksa haklar\u0131 bu yetersiz s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fmal\u0131 m\u0131? Bazen eski g\u00fc\u00e7ler y\u00fckseli\u015fte olabilir, \u201cdemokratik y\u00f6netim\u201d a\u015f\u0131nmaya u\u011frat\u0131labilir; ama entelekt\u00fcel tarihle ilgili olanlar tahmin edeceklerdir ki sloganlar maddi i\u00e7eriklerinden yoksun kald\u0131k\u00e7a daha ate\u015fli beyan edilecektir. Bir s\u00fcredir bu tip bir \u00e7a\u011fda ya\u015famaktay\u0131z, ancak daha \u00f6nceden de oldu\u011fu gibi, s\u00fcrecin geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez oldu\u011funu s\u00f6ylemek i\u00e7in hi\u00e7bir sebep yok. Bir\u00e7ok kez \u201ctarihin sonu\u201dnun geldi\u011fi ilan edildi ve de bu tahmin de hep yanl\u0131\u015f \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n Robert Borofsky: Birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, r\u00f6portajlar\u0131n\u0131zdan birinde John Dewey\u2019in \u201c\u00fcretimin hedefi, \u00f6zg\u00fcr insan \u00fcretmektir\u201d iddias\u0131n\u0131 lehte al\u0131nt\u0131lam\u0131\u015ft\u0131n\u0131z. Sizce, bu hedefi ger\u00e7ekle\u015ftirmekte ba\u015far\u0131l\u0131 olabiliyor muyuz? \u015eu anki gerileme d\u00f6nemi d\u0131\u015fsal iktidar\u0131n emri alt\u0131nda, \u2018\u2018moda t\u00fcketimi\u2019\u2019 ile – bireysel ve toplumsal ya\u015fam\u0131n belirlenme s\u00fcrecine kat\u0131l\u0131mdan \u00e7ok – \u201cvah\u015fi s\u00fcr\u00fc\u201d kullan\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelecek di\u011fer \u201cy\u00fczeysel \u015feylere\u201d sapm\u0131\u015f \u201cinsan \u00fcretimi\u201d hesab\u0131na ba\u015far\u0131lar kaydediliyor. Ancak bunu ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, \u201c\u00f6zg\u00fcr insan \u00fcretmekte\u201d ba\u015far\u0131s\u0131z oluyor. \u201cBizim\u201d ba\u015far\u0131l\u0131 m\u0131 yoksa ba\u015far\u0131s\u0131z m\u0131 oldu\u011fumuz, kim olmay\u0131 se\u00e7ti\u011fimize ba\u011fl\u0131. \u00dcN\u0130VERS\u0130TELER<\/p>\n Robert Borofsky: \u00dcniversitelerin \u2013\u00f6zellikle de ABD\u2019dekilerin- muhafazakar do\u011fas\u0131ndan bahsediyorsunuz ve buna \u00f6rnek olarak modern dilbilimin, akademinin \u00f6nde gelen merkezlerinden \u00e7ok u\u00e7 b\u00f6lgelerde geli\u015fmi\u015f olmas\u0131n\u0131 g\u00f6steriyorsunuz. \u00dcniversitelerin, stat\u00fckonun u\u015faklar\u0131ndan daha fazlas\u0131 haline gelebilece\u011fini \u00fcmit ediyor musunuz? Sizce, en iyimser d\u00fc\u015f\u00fcncelerinizle, demokratik bir toplumda \u00fcniversitelerin veya \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n rol\u00fc ne olabilir? Robert Borofsky: Birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nceki bir r\u00f6portajda, \u201ciktidar\u0131n toplum i\u00e7ersinde ger\u00e7ekte nas\u0131l i\u015fledi\u011finin halk taraf\u0131ndan fark edilmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ecek bir mistifikasyon a\u011f\u0131 yaratmakla, kurumlar\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a akademik bilgiyi kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d belirtmi\u015fsiniz. Sizce bu tarz mistifikasyon a\u011flar\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecinde, akademisyenlerin rol\u00fc nedir? Kitap yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada bilimsel bir mecmuada \u00e7\u0131kan r\u00f6portaj\u0131nda, Samuel Huntington, akademisyenlerin ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ABD d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n k\u00f6kleri hakk\u0131ndaki yalanc\u0131l\u0131\u011f\u0131na dair \u00e7ok iyi bir \u00f6rnek vermi\u015ftir: \u201cSiz bir i\u015fgali veya bir askeri hamleyi, sava\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z d\u00fc\u015fman Sovyetler Birli\u011fi imi\u015f \u015feklindeki bir yanl\u0131\u015f alg\u0131lamay\u0131 yaratacak \u015fekilde pazarlamak zorunda kalabilirsiniz. ABD\u2019nin, Truman Doktrini\u2019nden bu yana yapmakta oldu\u011fu \u015fey de budur.\u201d<\/p>\n Bu a\u00e7\u0131ks\u00f6zl\u00fc ve d\u00fcr\u00fcst bir saptama. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bir\u00e7ok alan\u0131na dair \u00f6rnekler i\u00e7eren kapsaml\u0131 ele\u015ftirel \u00e7al\u0131\u015fmalar var. Bir\u00e7ok olay\u0131 bizzat kendim tart\u0131\u015ft\u0131m. Ayn\u0131 zamanda kamuoyu kar\u015f\u0131s\u0131na \u00f6r\u00fclen bu tarz mistifikasyon a\u011flar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleyen akademik \u00e7al\u0131\u015fmalardan da \u00e7o\u011fu zaman yararland\u0131m ve al\u0131nt\u0131lar yapt\u0131m. \u0130nand\u0131r\u0131c\u0131 olmak mevzunu bir yana koyarsak, kesin do\u011fruluk derecesine sadece yakla\u015facak \u00f6rnekler bile bulmak, tart\u0131\u015fman\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00e7ok daha ileri g\u00f6t\u00fcrmeden imkans\u0131z g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. \u00d6nceden s\u00f6ylemi\u015f olduklar\u0131m\u0131 yine de tekrar vurgulayay\u0131m: ABD, bu bak\u0131mdan kesinlikle ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 de\u011fildir; hatta ortalamadan olduk\u00e7a iyi bir sicile sahip olabilece\u011finden korkuyorum.<\/p>\n Robert Borofsky: Ivan Illich, uzmanl\u0131k konumuna ba\u015fvurarak di\u011ferlerini yetkisizle\u015ftiren \u201cg\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015ftirici uzmanl\u0131klardan\u201d \u2013ya da ger\u00e7ekten g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015ftirici uzmanlardan\u2013 bahsediyor. Elit uzmanlar\u0131 ve daha da geni\u015f olarak akademisyenleri, hangi dereceye kadar Amerika\u2019daki stat\u00fckoya meydan okumaktan ziyade onu g\u00fc\u00e7lendiren b\u00fcrokratlardan (4) meydana gelen \u2018yeni bir s\u0131n\u0131f\u2019 olarak de\u011ferlendiriyorsunuz?<\/b><\/p>\n Noam Chomsky: G\u00fc\u00e7l\u00fclerle i\u015fbirli\u011fi yaparken bilimin ad\u0131n\u0131 a\u011f\u0131zlar\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcrmeyen, akademisyenleri de i\u00e7eren bu entelekt\u00fcellerin \u201cyeni bir teknokratlar s\u0131n\u0131f\u0131\u201d haline gelece\u011fi, 19. y\u00fczy\u0131lda modern entelijansiyan\u0131n olu\u015fum safhas\u0131n\u0131n hen\u00fcz ba\u015f\u0131nda Bakunin taraf\u0131ndan tahmin edilmi\u015fti. Tahminleri genel olarak ger\u00e7ekle\u015fti diyebiliriz. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n, halk devrimi yoluyla devlet g\u00fcc\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131, bunu takiben tarihin en beter tiranl\u0131klar\u0131ndan biri olan \u201cK\u0131z\u0131l B\u00fcrokrasi\u201dyi kuraca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmi\u015fti. Bunun yan\u0131 s\u0131ra ba\u015fkalar\u0131n\u0131n da iktidar\u0131n ba\u015fka yerde yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rece\u011fini ve -D\u00fcnya Bankas\u0131 jargonuyla- \u201cteknokratik yal\u0131t\u0131m\u201d i\u00e7ersinde i\u015flevlenme hakk\u0131n\u0131 talep edecek gizleyiciler, \u201cg\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015ftiriciler\u201d ve y\u00f6neticiler haline gelerek iktidar\u0131n avukatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapacaklar\u0131n\u0131 tahmin etmi\u015fti. \u0130kisi de ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n Ben, her hal\u00fckarda, kurumlar de\u011fi\u015ftik\u00e7e ve geli\u015ftik\u00e7e do\u011fal olarak de\u011fi\u015fen bu usullerde bir miktar yenilik oldu\u011fu \u015feklindeki \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131 sorgulayaca\u011f\u0131m. Isaiah Berlin, Bakunin\u2019in \u201cK\u0131z\u0131l B\u00fcrokrasisi\u201dnin entelekt\u00fcellerini \u201claik ruhban s\u0131n\u0131f\u0131\u201d olarak tarif ediyor ve erken zamanlardaki dini ruhban s\u0131n\u0131ftan farkl\u0131 olmayan i\u015flevlerinden bahsediyor. Pascal, nefret etti\u011fi Cizvit entelekt\u00fcellerin pratiklerine dair yapt\u0131\u011f\u0131 sert yorumda h\u0131r\u00e7\u0131n bir dille bu i\u015flevleri tarif ediyor. S\u0131ralad\u0131\u011f\u0131 bu pratikler aras\u0131nda kutsal metinlerin servet, iktidar ve ayr\u0131cal\u0131k kazanmak i\u00e7in yeniden yorumlanmas\u0131na dayanan bir r\u0131za imalat\u0131 arac\u0131 olarak kulland\u0131klar\u0131 \u201cyorumun faydas\u0131\u201d iddialar\u0131 da yer al\u0131yor. Berlin\u2019in g\u00f6zlemi olduk\u00e7a do\u011fru ve Amerika\u2019ya da uyuyor. \u00d6nceden belirtilen sebeplerden \u00f6t\u00fcr\u00fc: Rus b\u00fcrokratlar ve h\u00fck\u00fcmet dairesi ba\u015fkanlar\u0131, en az\u0131ndan, korkuyu hafifletici neden say\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n Genellikle, resmi d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z\u0131n g\u00f6z\u00fcndeki zerreyi kolayl\u0131kla fark ederiz ve onu etkili bir belagatla, d\u00fcr\u00fcstm\u00fc\u015f pozlar\u0131nda su\u00e7lar\u0131z; ama kendi g\u00f6z\u00fcm\u00fczdeki k\u00fctleyi fark etmek daha zordur; fakat \u2013yada daha do\u011frusu, \u00e7\u00fcnk\u00fc- onu fark etmek ve ortadan kald\u0131rmak temel ahlaki zeminde ve genelde, do\u011frudan insani neticeleri bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok daha \u00f6nemlidir. Entelekt\u00fceller, tarihsel olarak bu g\u00f6revlerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinde \u00f6nemli roller oynam\u0131\u015flard\u0131r; \u0130lyi\u00e7 de, bilimsel uzmanl\u0131k ve spesifik bilgi \u00fczerindeki hak iddialar\u0131n\u0131n s\u0131kl\u0131kla birer ara\u00e7 olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zleminde hakl\u0131d\u0131r. B\u00f6yle \u00f6zel bir ehliyete ger\u00e7ekten hakk\u0131yla sahip olanlar\u0131n, anla\u015f\u0131lan \u015feylerin limitlerinin neler oldu\u011funun toplumun geneline a\u00e7\u0131k\u00e7a anlat\u0131lmas\u0131 gibi belirli bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r. Bu limitler, insani meseleler i\u00e7in \u00f6nemleri bak\u0131m\u0131ndan \u00e7o\u011funlukla \u00e7ok dard\u0131r. E\u011e\u0130T\u0130M<\/p>\n Robert Borofsky: De\u011fi\u015fik e\u011fitim modelleri oldu\u011fundan bahsettiniz. Kitlesel e\u011fitimin uysall\u0131k \u00fcretebildi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorsunuz. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde b\u00fcy\u00fck devlet \u00fcniversitelerinde ya\u015fanan \u015fey bu mu? Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve yarat\u0131c\u0131l\u0131k odakl\u0131 bir e\u011fitimin nerede yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? En az\u0131ndan kendi deneyimlerime g\u00f6re, devlet \u00fcniversiteleri yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 te\u015fvik etmekte geri kalm\u0131yorlar ve hatta genelde tersi ger\u00e7ekle\u015fiyor. Yarat\u0131c\u0131l\u0131k ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k vurgusu e\u011fitim sistemindeki direni\u015fin hanesinde yer al\u0131yor ve ba\u015far\u0131l\u0131 olmak i\u00e7in n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun ihtiya\u00e7lar\u0131 ve meseleleriyle birle\u015ftirilmeleri gerekiyor. \u0130nsan onlar\u0131 her yerde bulabilir.<\/p>\n GELECEK<\/b><\/p>\n Robert Borofsky: Sizce akademi i\u00e7in umut var m\u0131? \u00d6rne\u011fin, MIT (5) i\u00e7in umudunuz var m\u0131? Daha genelde, Amerikan \u00fcniversiteleri i\u00e7in? Ger\u00e7ek\u00e7i bir \u015fekilde bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda \u2013kendinizi de uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz kategoriye koyarak- yazarlar\u0131n, \u015fairlerin, akademisyenlerin ve aktivistlerin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131lda akademi i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda neler ba\u015far\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? Ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 ayr\u0131cal\u0131klar\u0131yla, Bat\u0131l\u0131 entelekt\u00fceller ger\u00e7ekten de b\u00fcy\u00fck i\u015fler ba\u015farabilir. S\u0131n\u0131rlar nesnel \u015fartlardan \u00e7ok arzular taraf\u0131ndan \u015fekillendiriliyor ve insani arzulara dair yap\u0131lacak tahminler de\u011fersiz olacakt\u0131r. \u00dcniversitedeki bireyler \u2013 \u00f6\u011frenciler, \u00f6\u011fretim g\u00f6revlileri, personel- politik olarak anagaje olmay\u0131 tercih edebilirler ve \u00f6zg\u00fcr bir \u00fcniversite de bunlar\u0131n do\u011fal se\u00e7imler halini ald\u0131\u011f\u0131 bir ortam\u0131 te\u015fvik etmelidir. \u00dcniversiteler \u00f6zg\u00fcr ve ba\u011f\u0131ms\u0131z olabildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde \u201cd\u00fczen bozucu\u201d olacakt\u0131r; \u015f\u00f6yle ki iktidar\u0131n hakim yap\u0131lar\u0131 ve bu yap\u0131lar\u0131n ideolojik destekleri – ciddiye al\u0131nd\u0131klar\u0131 her yerde – do\u011fa bilimlerince beslenen kar\u015f\u0131t tutumlara mukabil ele\u015ftiri ve meydan okumayla, kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131 kalacakt\u0131r.<\/p>\n Fakat bu, \u00fcniversitenin bir kurum olarak \u201csiyasete angaje\u201d olmas\u0131 gerekti\u011fi manas\u0131na gelmez. D\u00fc\u015f\u00fcnsel ve eylemsel angajmana ciddi olarak olanak vermek ve bu tip olanaklara serbest ve ba\u011f\u0131ms\u0131z ula\u015f\u0131m\u0131 te\u015fvik etmek bir \u015fey; \u00fcniversitenin kendisinin, bir kurum olarak do\u011fru konsens\u00fcs\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi, olduk\u00e7a dar kapsam\u0131n \u00f6tesinde angaje olmas\u0131 ba\u015fka bir \u015fey. Bu tip bir angajman kafalarda sorular da olu\u015fturacakt\u0131r. Bu iki e\u011filim \u00f6nemli a\u00e7\u0131lardan kar\u015f\u0131tl\u0131klar ta\u015f\u0131yor. Bu ak\u0131lda bulundurulmas\u0131 gereken bir ayr\u0131m; ne var ki s\u00fcrekli olarak ortaya \u00e7\u0131kan problemler ve ikilemler \u00e7\u00f6z\u00fclmeyi bekleyenlerdir.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Robert Borofsky Çeviri: İlke Uğur, Ozan Uysal Boğaziçi Üniversitesi Çeviri Kulübü Robert Borofsky: Powers and Prospects’te “ahlaki fail olarak bir yazarın sorumluluğu, insani önem taşıyan sorunlar hakkındaki doğruları bunun için bir şeyler yapabilecek bir okuyucu kitlesine ulaştırmaya çalışmaktır.” diye yazmışsınız. Bunu genelleştirerek entelektüeller ve akademisyenler için de söyleyebilir misiniz? Noam Chomsky: Eğer bir insan yazar […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[126],"tags":[],"class_list":["post-9501","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aydin-adige-abhaz-gencligi","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9501","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9501"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9501\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15550,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9501\/revisions\/15550"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9501"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9501"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9501"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/span> <\/span> \u00c7evir<\/span>i<\/span>: \u0130lke U\u011fur, Ozan Uysal
\nBo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi \u00c7eviri Kul\u00fcb\u00fc<\/span><\/p>\n
\nNoam Chomsky:<\/b> E\u011fer bir insan yazar ya da konu\u015fmac\u0131 olmamay\u0131 se\u00e7iyorsa, o zaman (tan\u0131m gere\u011fi) bu insan, sizin benden al\u0131nt\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015fekilde \u201cinsani \u00f6nem ta\u015f\u0131yan sorunlar hakk\u0131ndaki do\u011frular\u0131, bunun i\u00e7in bir \u015feyler yapabilecek bir okuyucu kitlesine ula\u015ft\u0131rmak\u201d y\u00f6n\u00fcnde bir \u00e7abaya girmiyor, belki sadece kendi yak\u0131n \u00e7evresiyle yetiniyor demektir. Bu insana \u201centelekt\u00fcel\u201d denilip denilmemesi gerekti\u011fi, konuyu bir terminoloji sorununa indirgemek gibi geliyor. Akademisyenlere gelince ben, ahlaki fail olarak onlar\u0131n sorumluluklar\u0131n\u0131n neden di\u011ferlerinden \u2013 \u00f6zellikle de bir \u00f6l\u00e7\u00fcde ayr\u0131cal\u0131k ve g\u00fcce, dolay\u0131s\u0131yla da bu avantajlar\u0131n getirdi\u011fi sorumluluklara sahip olanlardan – prensipte farkl\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini anlam\u0131yorum.<\/span><\/p>\n
\nNoam Chomsky:<\/b> NYRB\u2019den al\u0131nan c\u00fcmlenin, bu k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f haliyle anla\u015f\u0131lmas\u0131 olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7. Daha uygun bir ifade sizin Powers and Prospects\u2019ten ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z. Bu ifadeyi, Avustralya\u2019da 1996 y\u0131l\u0131nda \u201cyazarlar\u0131n ve entelekt\u00fcellerin sorumluluklar\u0131\u201d hakk\u0131nda konu\u015fmak \u00fczere davet edildi\u011fim bir yazarlar konferans\u0131nda kullanm\u0131\u015ft\u0131m. Asl\u0131nda bu soruyu \u201c\u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131\u201d buldu\u011fumu s\u00f6ylemi\u015ftim, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunun hakk\u0131nda su g\u00f6t\u00fcrmez ger\u00e7eklerin \u00f6tesinde s\u00f6yleyecek bir \u015fey bilmiyorum. Fakat belki de bunlar tekrar tekrar ifade etmeye de\u011fer ilkeler, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u201cgenel olarak kelimelerle olmasa bile pratikte s\u00fcrekli inkar ediliyorlar.\u201d Bu nedenle son derece \u00f6nemli ve yerinde buldu\u011fum bir dizi \u00f6rnek vermi\u015ftim.<\/p>\n
\n\u0130ktidara kar\u015f\u0131 do\u011frular\u0131 konu\u015fmak pek o kadar da onurlu bir i\u015f de\u011fil. Ki\u015fi bu do\u011frular\u0131 dert edinecek bir dinleyici kitlesi aray\u0131p bulmal\u0131 ve dahas\u0131 (di\u011fer bir \u00f6nemli nitelik), bunu bir dinleyici kitlesi olarak de\u011fil, ortak kayg\u0131lar ta\u015f\u0131yan ve kendisinin de yap\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde kat\u0131labilece\u011fi bir topluluk olarak g\u00f6rmeli. ONLARA de\u011fil, ONLARLA B\u0130RL\u0130KTE konu\u015fmal\u0131y\u0131z. Her iyi \u00f6\u011fretmenin al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 bu y\u00f6ndedir ve her yazar ve entelekt\u00fcel i\u00e7in de b\u00f6yle olmal\u0131d\u0131r. Yine de, bu g\u00f6zlemlerin \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ya da derin izlenimler oldu\u011funu s\u00f6ylemiyorum. Bana daha \u00e7ok, en su g\u00f6t\u00fcrmez do\u011frularm\u0131\u015f gibi geliyor. Foucault\u2019nun \u201ciktidara kar\u015f\u0131 do\u011frular\u0131 konu\u015fmak\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyordum. Bunun eski bir Kuveyk\u0131r (1) s\u00f6z\u00fc oldu\u011funu san\u0131yordum. En az\u0131ndan benim \u00e7ocuklu\u011fumdan beri i\u00e7inde durdu\u011fum ba\u011flam bu. Asl\u0131nda orijinal kayna\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlam\u0131yorum. Demin s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim Avustralya konu\u015fmamda a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc bu sloganla tam olarak ayn\u0131 fikirde de\u011filim.<\/p>\n
\nNoam Chomsky:<\/b> Yine, ahlaki do\u011frulu\u011fun \u00f6tesinde s\u00f6yleyecek bir \u015fey oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki caddede a\u00e7 bir \u00e7ocuk g\u00f6rd\u00fcm ve bu \u00e7ocu\u011fa yiyecek bir \u015feyler \u0131smarlayabilecek durumday\u0131m. B\u00f6yle yapmay\u0131 reddedersem ahlaki olarak su\u00e7lanabilir miyim? UNICEF\u2019e g\u00f6re kolayl\u0131kla \u00f6nlenebilir hastal\u0131klardan saatte 1000 \u00e7ocuk \u00f6l\u00fcyor; e\u011fer bu \u00e7ocuklar i\u00e7in asl\u0131nda rahatl\u0131kla yerine getirebilece\u011fim \u015feyleri yapmamay\u0131 tercih edersem ahlaki olarak su\u00e7lanabilir miyim? Ya da benim kendi \u201c\u00f6zg\u00fcr ve a\u00e7\u0131k toplum\u201dumun h\u00fck\u00fcmetinin kolayl\u0131kla hafifletilebilecek veya son verilebilecek canavarca su\u00e7lara bula\u015fmakta oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda susarsam? Bu sorular\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lacak bir taraf\u0131 var m\u0131? Al\u0131nt\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z ifade bundan fazlas\u0131n\u0131 i\u00e7ermiyor.<\/p>\n
\n<\/b><\/p>\n
\nNoam Chomsky: Edward Said kendi tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 anlamda \u201centelekt\u00fcel\u201din \u00e7ok onurlu bir temsilcisi. Bu, onun bu terimin nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131na dair kendi \u00f6nerisi. Bu, onun da onaylayaca\u011f\u0131 gibi, tabii ki \u201centelekt\u00fcel\u201din standart kullan\u0131m\u0131n\u0131 tarif etmiyor. \u0130nsan terminolojik bir \u00f6neriyle, \u00f6neri a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde sadece terminolojik olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, ne hemfikir olabilir ne de onu reddedebilir. \u201cEntelekt\u00fcel\u201d teriminin yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131na uyanlar\u0131n Said\u2019in buyurdu\u011fu \u015fekilde mi hareket etmeleri gerekti\u011fi ba\u015fka bir soru. S\u00f6ylemeye bile gerek yok, entelekt\u00fcellerin bunlar\u0131 yapmalar\u0131 gerekti\u011fi fakat genel olarak yapmad\u0131klar\u0131 konusunda onunla hemfikirim.
\nEntelekt\u00fceller (Terimin standart anlam\u0131yla, Said\u2019in buyurdu\u011fu anlamda de\u011fil.) tarihi yazan insanlard\u0131r. E\u011fer yazarlar ve tarihin nezaret\u00e7ileri \u00e7ekici bir imajla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kacak olurlarsa, bunun \u00f6tesine bakmak ve \u00e7izilen imaj\u0131n uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u0131namak makul olacakt\u0131r. San\u0131r\u0131m b\u00f6yle bir ara\u015ft\u0131rma olduk\u00e7a farkl\u0131 bir tabloyu a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karacakt\u0131r; yani, sayg\u0131n ve ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 entelekt\u00fcellerin pek \u00e7o\u011funun iktidara boyun e\u011fdiklerini ortaya \u00e7\u0131karacakt\u0131r.<\/p>\n
\nNoam Chomsky:<\/b> Benim en etkileyici buldu\u011fum insanlar, genellikle kendi \u00e7a\u011flar\u0131nda tan\u0131nmam\u0131\u015f ve tarih i\u00e7inde unutulmu\u015f olanlard\u0131r. Eylemlerini ve s\u00f6zlerini takdir etti\u011fim ve sayg\u0131 duydu\u011fum insanlar var. Bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 \u201centelekt\u00fcel\u201d olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor, baz\u0131lar\u0131ysa adland\u0131r\u0131lm\u0131yor.<\/p>\n
\nGramsci meselesinde, Fa\u015fist h\u00fck\u00fcmet (3) onun Said\u2019in tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde bir \u201cmodel entelekt\u00fcel\u201d oldu\u011funa hemfikirdi. Bu y\u00fczden, kendi s\u00f6zleriyle, \u201cbu beynin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yirmi y\u0131l boyunca durdurmaya\u201d karar verdiler. Gramsci\u2019nin s\u00f6yledikleri ve yapt\u0131klar\u0131, onlar\u0131n bu de\u011ferlendirmelerinin nedenini a\u00e7\u0131kl\u0131yor; buna ra\u011fmen \u201cmodel entelekt\u00fcel\u201d terimini onun i\u00e7in ya da ba\u015fkalar\u0131 i\u00e7in kullanmaktan ka\u00e7\u0131nmal\u0131y\u0131z.
\n<\/b><\/p>\n
\nNoam Chomsky: Demokrasinin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131na cevap, daha \u00e7ok demokrasi, daha \u00e7ok \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, daha \u00e7ok adalettir. Tarih, bu alanlar\u0131 geni\u015fletmek i\u00e7in verilen sonsuz say\u0131da ilham verici m\u00fccadeleyi, \u00f6te yandan ac\u0131l\u0131 geri d\u00f6n\u00fc\u015fleri ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131 kaydeder. Ger\u00e7ek\u00e7i olarak neyin yap\u0131labilece\u011fi tarihsel zamana ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu failler i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.
\nGenelde, daha b\u00fcy\u00fck f\u0131rsatlara sahip olup daha az engelle kar\u015f\u0131la\u015fanlar\u0131n, bu hedeflere ula\u015fmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in daha b\u00fcy\u00fck sorumluluklar\u0131 oldu\u011funa hemfikir olabilmeliyiz. Daha \u00f6zg\u00fcr toplumlardaki ayr\u0131c\u0131l\u0131klardan pay almakta yeterince \u015fansl\u0131 olan bizler, bu soruyu sormak yerine cevaplamak i\u00e7in bir \u015feyler yap\u0131yor olmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n
\nNoam Chomsky:<\/b> Akademisyenler \u00e7o\u011funlukla kendi mesleklerine ve di\u011fer \u00f6zel u\u011fra\u015flar\u0131na g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f, ideolojik sistemin i\u015fleyi\u015fine dair \u00f6zel bir ilgi duymayan profesyonellerdir. Akademisyenlerin medyan\u0131n iletilerini ele\u015ftirmek i\u00e7in sarf ettikleri \u00e7abalar\u0131n \u201cisteksiz oldu\u011funu\u201d s\u00f6ylemezdim. Fark\u0131nda oldu\u011fum b\u00f6yle \u00e7abalar nadiren ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor; \u00e7ok az akademisyen bu soruya ilgi g\u00f6steriyor.<\/p>\n
\nNoam Chomsky:<\/b> \u00d6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ileti\u015fimin \u00f6n\u00fcndeki engellerin \u00fcstesinden gelecek durumda olan her kim varsa b\u00f6yle yapmal\u0131d\u0131r. En az\u0131ndan \u015fu kadar\u0131 a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor; \u00f6rne\u011fin \u00e7ocuklar\u0131na bakan ebeveynler, zanaat\u00e7\u0131lar, \u00e7ift\u00e7iler ya da nezih bir hayat ya\u015famak konusunda ciddi olan herkes.<\/p>\n
\nEdward Herman\u2019la birlikte yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cManufacturing Consent\u201d ticari medyan\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131n ve kurumsal ba\u011flam\u0131n\u0131n tasviriyle ba\u015flar ve bu verili ko\u015fullar alt\u0131nda (ki bunlar\u0131n tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcr\u00fcr bir taraf\u0131 pek yoktur) bir medya \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn nas\u0131l olabilece\u011fine dair olduk\u00e7a basit baz\u0131 mant\u0131ksal \u00e7\u0131karsamalarda bulunur. Ard\u0131ndan kitap, bu \u00e7\u0131karsamalar\u0131 adil ve ger\u00e7ekten sert bir \u015fekilde s\u0131namak \u00fczere -\u00f6yle oldu\u011funu umuyoruz- se\u00e7ti\u011fimiz bir dizi vaka incelemesiyle devam eder. Bu kitapta ve birlikte ve ayr\u0131 ayr\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z pek \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmada \u00f6zetledi\u011fimiz ampirik verilerin, \u00e7\u0131karsamalara \u00f6nemli destek sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz; bunun do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek ise ba\u015fkalar\u0131n\u0131n i\u015fidir.<\/p>\n
\n<\/b><\/p>\n
\nNoam Chomsky: \u015eu a\u015fikar ki; biz, insanlar\u0131n olabildi\u011fince \u00f6zg\u00fcr olmalar\u0131n\u0131 ve kendilerini ilgilendiren kararlar\u0131n al\u0131nma a\u015famas\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca aktif rol oynayabilmelerini istemeliyiz. Dolay\u0131s\u0131yla bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin \u00f6n\u00fcne konulan kurumsal engellere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmal\u0131y\u0131z; \u00f6rne\u011fin askeri diktat\u00f6rl\u00fckler. Ya da Merkezi Kurullar taraf\u0131ndan idare edilen devletler. Ekonomik ve toplumsal ya\u015fama hakim olan say\u0131s\u0131z \u00f6zel g\u00fc\u00e7 odakla\u015fmalar\u0131, \u201ckamuoyunu \u015fekillendirip\u201d -James Madison\u2019un hat\u0131rlanmaya de\u011fer tabiriyle- h\u00fck\u00fcmetin \u201cara\u00e7lar\u0131 ve tiranlar\u0131\u201d olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ara\u00e7lara sahipler. James Madison bu tabiri, \u00f6zel g\u00fc\u00e7lerin saltanat s\u00fcrmesi halinde demokratik deneyim kar\u015f\u0131s\u0131nda olu\u015fabilecek tehditler hakk\u0131nda bir uyar\u0131da bulunurken kullanm\u0131\u015ft\u0131. Onun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerden (ve daha da \u00f6ncelerden) bu g\u00fcne, \u201cdemokratik y\u00f6netim\u201d \u00fczerine devaml\u0131 olarak m\u00fccadeleler s\u00fcregelmi\u015ftir.<\/p>\n
\nNoam Chomsky:<\/b> Baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k olan \u015fey, di\u011ferleri i\u00e7in ba\u015far\u0131 olabilir. Bu, onlar\u0131n \u2018\u2018demokratik y\u00f6netim\u2019\u2019 m\u00fccadelesinde nerede durduklar\u0131na bakar. Ya da resmi olarak onaylanan ancak s\u00fcrekli olarak g\u00f6rmezden gelinen Evrensel Haklar Bildirgesi ba\u011flam\u0131nda vatanda\u015fl\u0131k, toplumsal ve ekonomik, ya da genel anlamda k\u00fclt\u00fcrel haklar m\u00fccadelesindeki konumlar\u0131na.<\/p>\n
\n<\/b><\/p>\n
\nNoam Chomsky: Bildi\u011fim kadar\u0131yla, ABD\u2019deki \u00fcniversiteler di\u011fer \u00fclkelerdekilere nazaran otorite ve kat\u0131 doktrinler taraf\u0131ndan daha az s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131l\u0131yor. Fakat cemiyetlerin \u201ckendilerini koruma\u201d ve meydan okumalara direnme e\u011filimi g\u00f6stermelerini ummak da do\u011fal olacakt\u0131r. E\u011filimler, birka\u00e7 y\u00fczy\u0131ldan beri var olagelen bu tarz meydan okumalara kar\u015f\u0131 koyarak ayakta kalan ve geli\u015fen do\u011fa bilimlerinde olduk\u00e7a etkisizdir. Dolay\u0131s\u0131yla, en iyisi bu tarz meydan okumalar\u0131 y\u00fcreklendirmek. Politik ve sosyo-ekonomik alanlarda stat\u00fckoya hizmet etmek ise farkl\u0131 bir mesele. \u00d6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n veya \u00fcniversitelerin oynayabilece\u011fi rol i\u00e7in, \u00f6nceden bahsetti\u011fim su g\u00f6t\u00fcrmez ger\u00e7eklerden ve bu ger\u00e7eklerin dar kapsaml\u0131 entelekt\u00fcel u\u011fra\u015flardan daha geni\u015f toplumsal ve gelecek nesilleri ilgilendiren meselelere kadar \u00e7e\u015fitli alanlara uygulanmas\u0131ndan ba\u015fka s\u00f6yleyecek bir \u015fey bulam\u0131yorum. Spesifik toplumsal meselelerle ilgili, su g\u00f6t\u00fcrmez ger\u00e7eklerden \u00e7ok daha farkl\u0131 olarak s\u00f6ylenebilecek bir s\u00fcr\u00fc \u015fey vard\u0131r. Bu s\u00f6ylenenler de dolay\u0131s\u0131yla \u00f6nemli ve ayn\u0131 zamanda tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu bizi, maalesef, burada birka\u00e7 kelimeyle ciddi olarak ele alamayaca\u011f\u0131m\u0131z, y\u00fcksek derecede \u00f6nem arz eden belirli konulara g\u00f6t\u00fcrecektir.<\/p>\n
\nNoam Chomsky:<\/b> Bu g\u00f6zlem \u00e7ok daha genel ve ben bunu kesinlikle onaylayamam. Bu, ana ak\u0131m akademisyenlerle ilgilidir. \u00c7ok \u00fcnl\u00fc bir siyasal bilimci, 20 y\u0131l \u00f6nce yazd\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt haline gelmi\u015f American Politics kitab\u0131nda \u201cABD\u2019deki iktidar\u0131n mimarlar\u0131, hissedilebilen fakat g\u00f6r\u00fclemeyen bir kuvvet yaratmak zorundad\u0131r.\u201d der. Sebebi ise \u015fudur: \u201c\u0130ktidar karanl\u0131kta kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr; g\u00fcn\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda buharla\u015fmaya ba\u015flar.\u201d (Samuel Huntington).<\/p>\n
\n<\/b><\/p>\n
\nNoam Chomsky: Yine, kitlesel e\u011fitimin k\u0131smi olarak \u2013Ralph Waldo Emerson\u2019un, kitlesel e\u011fitim taraftarlar\u0131n\u0131 esinlendiren se\u00e7kinlerin korkular\u0131n\u0131 i\u015fledi\u011fi paradosinden al\u0131nt\u0131 yapacak olursak – \u201conlar\u0131 bo\u011faz\u0131m\u0131zdan uzak tutabilmek i\u00e7in e\u011fitmek\u201d ihtiyac\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmekle hi\u00e7 de orjinal bir \u015fey yapm\u0131\u015f olmuyorum. Daha genel olarak, geni\u015fleyen tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7ift\u00e7iler uysal i\u015f\u00e7ilere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmek i\u00e7in e\u011fitilmeliydiler. Onlar\u0131n kafas\u0131ndan \u00fccretli i\u015f\u00e7ili\u011fin k\u00f6lelikten farkl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 inanc\u0131 gibi \u015feytani d\u00fc\u015f\u00fcnceleri \u00e7\u0131karmak gerekliydi. Bu yak\u0131n \u00e7a\u011fda da devam ediyor, \u015fimdilerde bazen devlet e\u011fitimine sald\u0131r\u0131 \u015feklini alarak.
\nSosyal g\u00fcvenli\u011fe sald\u0131r\u0131 da benzer bir g\u00fcd\u00fcden kaynaklan\u0131yor. Sosyal g\u00fcvenlik, \u201crasyonel servet art\u0131c\u0131lar\u0131\u201d olmaktan ba\u015fka fonksiyonlar g\u00f6sterip di\u011ferlerine kar\u015f\u0131 \u015fefkatli olmam\u0131z gerekti\u011fi kavram\u0131na dayanmaktad\u0131r.
\nE\u011fer devlet e\u011fitimine kar\u015f\u0131 se\u00e7kinlerin zaman i\u00e7ersinde g\u00f6sterdi\u011fi tav\u0131rlara bakacak olursak, basit form\u00fcllerin a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olmaktan \u00e7ok uzak oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00c7eli\u015fen e\u011filimler vard\u0131r. Bilimde, \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck devlet \u00fcniversiteleri yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 te\u015fvik etmede aktif rol oynamak zorundalar; aksi takdirde \u00fcr\u00fcnler solacak ve onlarla birlikte servet ve iktidar arzular\u0131 da.<\/p>\n
\nNoam Chomsky: S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011finiz kategorilerdeki entelekt\u00fcellerin tarihte e\u015fi olmayan, ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 ayr\u0131cal\u0131klar ya\u015famakta oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Akademik d\u00fcnyada bask\u0131n\u0131n, hainli\u011fin, sahtekarl\u0131\u011f\u0131n, marjinalle\u015ftirmenin ve d\u0131\u015flaman\u0131n \u00e7irkin \u00f6rneklerini bulmak yeterince kolay. Ancak, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 standartlara g\u00f6re k\u0131s\u0131tlamalar olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131. Muhalifler eski g\u00fcnlerde Kremlin\u2019in hakimiyet alan\u0131nda oldu\u011fu gibi hapse at\u0131lm\u0131yorlar. Washington\u2019un hakimiyet alan\u0131nda oldu\u011fu gibi, beyinleri h\u00fck\u00fcm s\u00fcren s\u00fcper g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan havaya u\u00e7urulmuyor \u2013 Amerika\u2019da \u00f6zel bir ilgi uyand\u0131rmasa da, kendimiz hakk\u0131nda bir \u015feyler \u00f6\u011frenmeyi se\u00e7iyorsak, bakabilece\u011fimiz bir\u00e7ok \u00f6rnekten biri. Ka\u00e7 tane e\u011fitimli Amerikal\u0131 El Salvador\u2019da al\u00e7ak suikastlara kurban giden Cizvit entelekt\u00fcellerinin en az\u0131ndan isimlerini hat\u0131rlayabilir ya da onlar\u0131n yazd\u0131klar\u0131n\u0131 nereden bulabilece\u011fini bilir? Cevaplar, \u00f6zellikle d\u00fc\u015fman topraklardaki benzerlerine olan tutumlar\u0131ndaki \u00e7arp\u0131c\u0131 -ve tarihsel olarak tipik olan- tezat ortaya konuldu\u011funda a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olur.<\/p>\n
\n
\nRobert Borofsky: Siyasete angaje olmu\u015f bir \u00fcniversite i\u00e7in \u00f6nerece\u011finiz vizyon ne olacakt\u0131r?
\nNoam Chomsky:<\/b> Ki\u015fisel olarak, \u201csiyasete angaje olmu\u015f bir \u00fcniversite\u201d fikrinde otuz y\u0131ldan fazla bir zaman \u00f6nce, protesto ve direni\u015fin dorukta oldu\u011fu zamanlarda yazm\u0131\u015f oldu\u011fum yaz\u0131larda (ve tekrar For Reasons of State\u2019te yay\u0131nland\u0131lar) ortaya koydu\u011fum sebeplerden \u00f6t\u00fcr\u00fc teredd\u00fctl\u00fcy\u00fcm. O zamanlar, modern sistemin ve klasik liberalizmin kurucular\u0131ndan Wilhelm von Humbolt\u2019un tarif etmi\u015f oldu\u011fu \u00fcniversite kavram\u0131ndan \u00e7ok zor yararlanabilece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcnmekteydim. Bu, ideallerin de\u011fi\u015fen \u015fartlara \u2013 tabii ki – adapte edilmesi gerekmesine ra\u011fmen; bana bug\u00fcn de do\u011fru geliyor.<\/p>\n
\n<\/b> D\u0130PNOTLAR:
\n<\/span>1)<\/span> <\/span><\/b> \u015eiddete kar\u015f\u0131 olan, ayinlerinin \u00e7o\u011fu sessizlik i\u00e7inde ge\u00e7en bir H\u0131ristiyan mezhebinin \u00fcyesi (\u00e7.n).
\n2)<\/span><\/b> Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde b\u00fcrorasinin ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 \u00fcyeleri (\u00e7.n).
\n3)<\/span> <\/b>The Fascist Government, 1922\u2019de \u0130talya\u2019da kurulan h\u00fck\u00fcmet (\u00e7.n.).
\n4)<\/span> <\/b>(\u0130ng.)Apparatchik: Sovyet b\u00fcrokrasisi \u00fcyesi (\u00e7.n.)
\n5)<\/span><\/b> Massachusetts Institute of Technology: Massachusetts Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc (\u00e7.n.)<\/span><\/p>\n