{"id":9616,"date":"2019-03-14T21:09:25","date_gmt":"2019-03-14T21:09:25","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=9616"},"modified":"2025-08-23T21:47:30","modified_gmt":"2025-08-23T18:47:30","slug":"uluslarin-kaderlerini-tayin-hakki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/uluslarin-kaderlerini-tayin-hakki\/","title":{"rendered":"ULUSLARIN KADERLER\u0130N\u0130 TAY\u0130N HAKKI"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Viladimir \u0130li\u00e7 Ulyanov Lenin
\n<\/span><\/b>Uluslar\u0131n Kaderlerini Tayin Hakk\u0131, \u015eubat-May\u0131s 1914
\n\u00c7eviri: Muzaffer Ardos
\nS<\/span><\/span>ol Yay\u0131nlar\u0131, Nisan 1968<\/p>\n

ULUSLARIN KEND\u0130 KADERLER\u0130N\u0130 TAY\u0130N
\nETME HAKKI
\n<\/b>
\nRUS Marksistlerinin program\u0131n\u0131n, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131yla ilgili 9. maddesi, (Prosve\u015f\u00e7enye’de (9*) de belirtti\u011fimiz gibi) oport\u00fcnistlerin bize kar\u015f\u0131 bir ha\u00e7l\u0131 seferine giri\u015fmelerine neden oldu. Rus likidat\u00f6rleri (partiyi tasfiye hareketine kat\u0131lan likidat\u00f6rler s\u00f6z konusudur) Petersburg’da yay\u0131nlanan gazetelerinde Bund\u00e7u Liebmann ve Ukraynal\u0131 milliyet\u00e7i-sosyalist Yurkevi\u00e7, kendi organlar\u0131nda program\u0131n bu maddesine kar\u015f\u0131, olanca g\u00fc\u00e7leriyle sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7tiler ve bu maddeye kar\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmseyici pir tutum tak\u0131nd\u0131lar. Ku\u015fkusuz, marksist program\u0131m\u0131z\u0131n bu bi\u00e7imde\u00a0 (sayfa 53) “oniki dilden sald\u0131r\u0131ya u\u011framas\u0131”, genel olarak bug\u00fcnk\u00fc milliyet\u00e7i dalgalanmalarla yak\u0131ndan ilgilidir. Biz, ancak, yukarda ad\u0131 ge\u00e7en oport\u00fcnistlerden hi\u00e7 birinin kendilerine ait olan bir tek kan\u0131t ileri s\u00fcremedi\u011fini belirtmekle yetinece\u011fiz; bunlar\u0131n hepsi, Rosa Luxemburg’un 1908-09’da Leh\u00e7e kaleme al\u0131nan “Ulusal Sorun Ve \u00d6zerklik” adl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda s\u00f6ylediklerini yineliyorlar. Biz, a\u00e7\u0131klamalar\u0131m\u0131zda ad\u0131 ge\u00e7en bu yazar\u0131n “\u00f6zg\u00fcn” kan\u0131tlar\u0131n\u0131 ele almakla yetinece\u011fiz.<\/p>\n

I. ULUSLARIN KEND\u0130 KADERLER\u0130N\u0130 TAY\u0130N ETMES\u0130 NED\u0130R?<\/b><\/p>\n

Uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etmesi denen \u015feyi, Marksist a\u00e7\u0131dan incelemeye giri\u015fti\u011fimizde elbette ki ilk kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131m\u0131z soru budur. Bu terim ne anlama gelmektedir? Bunun yan\u0131t\u0131n\u0131, t\u00fcrl\u00fc hukuk “genel kavramlar\u0131ndan” \u00e7\u0131kar\u0131lan hukuksal tan\u0131mlamalarda m\u0131 aramal\u0131y\u0131z, yoksa, ulusal hareketlerin tarihsel ve iktisadi incelemesinde mi bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n

Semkovskilerin, Liebmann ve Yurkevi\u00e7lerin bu soruyla hi\u00e7 ilgilenmemi\u015f olmalar\u0131 ve herhalde uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etmeleri konusunun yaln\u0131zca 1903. Rus program\u0131nda (32) de\u011fil, 1896 Londra Uluslararas\u0131 Kongresinin karar\u0131nda da (ki, bu kongreyi, s\u0131ras\u0131 geldi\u011finde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ele alaca\u011f\u0131z) ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmeyerek, Marksist program\u0131n “mu\u011flakl\u0131\u011f\u0131”n\u0131 ele\u015ftirmekle yetinmelerine \u015fa\u015fmamak gerekir. \u015ea\u015f\u0131lacak olan \u015fey, s\u00f6z konusu sorunun, iddia edilen soyutlu\u011funu ve metafizik niteli\u011fini geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde reddeden Rosa Luxemburg’un da soyutlama ve metafizik g\u00fcnah\u0131n\u0131 i\u015flemesidir. Konunun hukuksal tan\u0131mlamalarla m\u0131 yoksa b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadaki ulusal hareketlerin deneyimiyle mi belirlenece\u011fi sorusunu a\u00e7\u0131k-se\u00e7ik olarak hi\u00e7 bir yerde kendi kendine sormadan, (ulusun iradesinin nas\u0131l saptanaca\u011f\u0131 sorunu \u00fczerinde o e\u011flendirici spek\u00fclasyon dahil) uluslar\u0131n kendi kaderini tayin konusunda devaml\u0131 olarak genellemelere kayan,\u00a0 (sayfa 54) Rosa Luxemburg’un kendisi olmu\u015ftur.<\/p>\n

Bir Marksist’in ele almaktan ka\u00e7\u0131namayaca\u011f\u0131 bu sorunun a\u00e7\u0131k-se\u00e7ik ve tam olarak ifade edili\u015fi, Rosa Luxemburg’un kan\u0131tlar\u0131n\u0131n onda-dokuzunu hemen sarsard\u0131. Rusya’da ulusal hareketler, ilk kez ortaya \u00e7\u0131km\u0131yor; ve bu hareketler; yaln\u0131zca Rusya’ya \u00f6zg\u00fc \u015feyler de de\u011fildir. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada kapitalizmin feodalizme kar\u015f\u0131 sonal zaferi d\u00f6nemi, ulusal hareketlerle ilgili olmu\u015ftur. Bu hareketlerin iktisadi temeli, meta \u00fcretiminin, tam zaferini sa\u011flamak i\u00e7in yurt-i\u00e7i pazar\u0131 ele ge\u00e7irmek zorunda olmas\u0131, ayn\u0131 dili konu\u015fan bir halk\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeleri siyasal bak\u0131mdan birle\u015ftirme zorunda olmas\u0131 ger\u00e7e\u011finde yatar ve bu dilin geli\u015fmesini ve yaz\u0131nsal alanda k\u00f6k salmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen b\u00fct\u00fcn engeller ortadan kald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Dil, insanlar aras\u0131nda anla\u015fmay\u0131 sa\u011flayan en \u00f6nemli ara\u00e7t\u0131r. Modern kapitalizme uygun \u00f6l\u00e7\u00fcde ger\u00e7ekten \u00f6zg\u00fcr ve geni\u015f ticari al\u0131\u015fveri\u015f i\u00e7in, ayr\u0131 ayr\u0131 s\u0131n\u0131flar halinde \u00f6zg\u00fcrce ve geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde grupland\u0131r\u0131labilmesi ve ensonu, pazarda b\u00fcy\u00fck ya da k\u00fc\u00e7\u00fck, sat\u0131c\u0131 ya da al\u0131c\u0131 durumunda her meta sahibiyle ayr\u0131 ayr\u0131 s\u0131k\u0131 ba\u011flar kurabilmek i\u00e7in en \u00f6nemli ko\u015fullar, dil birli\u011fi ve dilin engelsiz geli\u015fmesidir.<\/p>\n

Onun i\u00e7in, her ulusal hareketin e\u011filimi, modern kapitalizmin gereksinmelerinin en iyi kar\u015f\u0131lanabilece\u011fi ulusal devletlerin olu\u015fumuna do\u011fru bir e\u011filimdir. En derin iktisadi etkenler bizi bu amaca do\u011fru s\u00fcr\u00fckler ve Bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc, b\u00fct\u00fcn Bat\u0131 Avrupa i\u00e7in, hay\u0131r, b\u00fct\u00fcn uygar d\u00fcnya i\u00e7in kapitalist d\u00f6nemin tipik, normal devleti, ulusal devlettir.<\/p>\n

Demek ki, e\u011fer biz, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etmesi kavram\u0131n\u0131n anlam\u0131n\u0131, hukuksal tan\u0131mlamalarla cambazl\u0131klar yaparak ya da soyut tan\u0131mlamalar “icat ederek” de\u011fil de ulusal hareketlerin tarihsel ve iktisadi ko\u015fullar\u0131n\u0131 inceleyerek \u00f6\u011frenmek istiyorsak, varaca\u011f\u0131m\u0131z sonu\u00e7, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etmesinin o uluslar\u0131n yabanc\u0131 ulusal b\u00fct\u00fcnlerden siyasal bak\u0131mdan ayr\u0131lma\u00a0 (sayfa 55) ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ulusal devlet olu\u015fturmalar\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fi sonucudur.<\/p>\n

Daha a\u015fa\u011f\u0131da uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131, devlet olarak ayr\u0131 varl\u0131k hakk\u0131ndan ba\u015fka bir anlamda kullanman\u0131n ni\u00e7in yanl\u0131\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131n ba\u015fka nedenlerini de g\u00f6rece\u011fiz. \u015eimdilik, biz, Rosa Luxemburg’un, ayr\u0131 bir ulusal devlet kurma \u00f6zleminin derin iktisadi temellere dayand\u0131\u011f\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonucunu “yok saymak” yolunda \u00e7abalar\u0131 \u00fczerinde durmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n

Rosa Luxemburg, Kautsky’nin Milliyet ve Enternasyonalizm adl\u0131 bro\u015f\u00fcr\u00fcn\u00fc iyi bilmektedir. (Die Neue Zeit, (33) n\u00b0 1’in eki, 1907-1908; Rus\u00e7a \u00e7evirisi: Nau\u00e7naya Mys\u0131l. (34) O, bu bro\u015f\u00fcr\u00fcn d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Kautsky’nin, ulusal devlet, sorununu inceden inceye tahlil ettikten sonra, Otto Bauer’in “bir ulusal devlet kurmaya do\u011fru iten g\u00fcc\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fcmsedi\u011fi” (s. 23) sonucuna vard\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmektedir. Bizzat Rosa Luxemburg, Kautsky’den \u015fu s\u00f6zleri aktarmaktad\u0131r: “Bug\u00fcn\u00fcn ko\u015fullar\u0131nda en uygun devlet bi\u00e7imi, ulusal devlettir” (yani orta\u00e7a\u011f, kapitalizm-\u00f6ncesi vb. ko\u015fullar\u0131ndan farkl\u0131 olarak, bug\u00fcn\u00fcn kapitalist, uygar, iktisadi bak\u0131mdan ilerici ko\u015fullar\u0131). Biz, buna, Kautsky’nin vard\u0131\u011f\u0131 daha da kesin sonucu eklemeliyiz: t\u00fcrde\u015f olmayan (het\u00e9rog\u00e8ne) uluslardan meydana gelen devletler (ki bunlar\u0131 ulusal devletlerden ay\u0131rdetmek i\u00e7in ulusal-topluluklar devletleri denmektedir) “her zaman, i\u00e7 yap\u0131lar\u0131, herhangi bir nedenle anormal ya da geli\u015fmemi\u015f bir durumda kalm\u0131\u015f” (geri) devletlerdir. S\u00f6ylemeye gerek yok ki, Kautsky, anormal s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc geli\u015fen kapitalizmin isteklerine en iyi uyan \u015feylere uyamama anlam\u0131nda kullanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Sorun, \u015fimdi Rosa Luxemburg’un, Kautsky’nin bu noktada vard\u0131\u011f\u0131 tarihsel ve iktisadi sonu\u00e7lar\u0131 nas\u0131l ele ald\u0131\u011f\u0131 sorunudur. Bu sonu\u00e7lar do\u011fru mudur, yoksa yanl\u0131\u015f m\u0131? Tarihsel ve iktisadi teorisiyle Kautsky mi hakl\u0131d\u0131r, yoksa teorisi psikolojik bir temele dayanan Bauer mi? Bauer’in ku\u015fku\u00a0 (sayfa 56) g\u00f6t\u00fcrmez “ulusal oport\u00fcnizmiyle”, ulusal k\u00fclt\u00fcr \u00f6zerkli\u011fini savunmas\u0131yla, a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7ilik hevesiyle (Kautsky’nin dedi\u011fi gibi “\u015furada burada ulusal y\u00f6ne bir vurgu”), “ulusal y\u00f6n\u00fc a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde abartmas\u0131 ve enternasyonal y\u00f6n\u00fc tamamen unutmas\u0131” (Kautsky) ile ulusal devlet kurma do\u011frultusunda g\u00fc\u00e7l\u00fc e\u011filimi k\u00fc\u00e7\u00fcmsemesi aras\u0131ndaki ba\u011f nerdedir?<\/p>\n

Rosa Luxemburg bu soruna de\u011finmedi bile. Bu ba\u011f\u0131 araman\u0131n gere\u011finin fark\u0131na bile varmad\u0131. Hatta o, Bauer’in teorik g\u00f6r\u00fc\u015flerinin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc tartmad\u0131 bile. Ve o, ulusal sorunun tarihsel ve iktisadi teorisiyle psikolojik teorisi aras\u0131nda bir k\u0131yaslama da yapmam\u0131\u015ft\u0131r. Kautsky’yi ele\u015ftiren \u015fu g\u00f6zlerle yetinmi\u015ftir:
\n“… ‘En iyi’ ulusal devlet, teori bak\u0131m\u0131ndan kolayca geli\u015ftirilip savunulabilen, ama ger\u00e7e\u011fe uymayan bir soyutlamadan ba\u015fka bir \u015fey, de\u011fildir.” (Przeglad Socjaldemokratiyczny, 1908, n\u00b0 6, s: 499.) ve bu c\u00fcretli beyandan, sonra, b\u00fcy\u00fck kapitalist devletlerin geli\u015fmesini ve emperyalizmin k\u00fc\u00e7\u00fck uluslar\u0131n “kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131”n\u0131 bir d\u00fc\u015f haline getirdi\u011fi iddias\u0131 gelmektedir.<\/p>\n

Rosa Luxemburg \u015f\u00f6yle diyor: “\u015eekil bak\u0131m\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olan, ama ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131 Avrupa dengesi denen siyasal sava\u015f\u0131m ve diplomatik oyunun sonucu olan Karada\u011fl\u0131lar\u0131n, Bulgarlar\u0131n, Romanyal\u0131lar\u0131n, ,S\u0131rplar\u0131n, Yunanl\u0131lar\u0131n, hatta \u0130svi\u00e7relilerin ‘kendi yazg\u0131lar\u0131na sahip olamamalar\u0131ndan’ s\u00f6z edebilir miyiz?”! (s. 500.) Ko\u015fullara en uygun olan devlet, “Kautsky’nin sand\u0131\u011f\u0131 gibi, ulusal devlet de\u011fildir, asalak devlettir.” Ve ard\u0131ndan, Frans\u0131z, \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgelerinin ve \u00f6teki s\u00f6m\u00fcrgelerin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcyle ilgili bir\u00e7ok rakam verilmektedir. \u0130nsan bu gibi iddialar\u0131 okurken, yazar\u0131n, konunun \u00f6z\u00fcn\u00fc anlamamakta g\u00f6sterdi\u011fi ba\u015far\u0131ya \u015fa\u015fmadan edemiyor! A\u011f\u0131rba\u015fl\u0131 bir, tutum tak\u0131narak, Kautsky’ye, k\u00fc\u00e7\u00fck devletlerin iktisadi bak\u0131mdan b\u00fcy\u00fck devletlere ba\u011f\u0131ml\u0131 olduklar\u0131n\u0131,\u00a0 (sayfa 57) \u00f6teki uluslar\u0131 ezip s\u00f6m\u00fcrmek i\u00e7in burjuva devletler aras\u0131nda bir sava\u015f\u0131m\u0131n s\u00fcr\u00fcp gitti\u011fini, emperyalizmin ve s\u00f6m\u00fcrgelerin var oldu\u011funu \u00f6\u011fretmeye kalk\u0131\u015fmak, ak\u0131ll\u0131 g\u00f6r\u00fcnme yolunda \u00e7ocuk\u00e7a \u00e7aba g\u00f6sterme g\u00fcl\u00fcn\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcne, d\u00fc\u015fmektir, \u00e7\u00fcnk\u00fc, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n konuyla bir ilgisi yoktur. Yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fck devletler de\u011fil, \u00f6rne\u011fin Rusya bile, “zengin” burjuva \u00fclkelerin emperyalist mali sermayesinin g\u00fcc\u00fcne iktisadi bak\u0131mdan tam ba\u011f\u0131ml\u0131 durumdad\u0131r. Yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck Balkan devletleri de\u011fil, Marx’\u0131n Kapital’de (35) belirtti\u011fi gibi, 19. y\u00fczy\u0131lda Amerika bile, iktisadi bak\u0131mdan, Avrupa’n\u0131n bir s\u00f6m\u00fcrgesiydi. Her Marksist gibi, Kautsky de elbette ki bunlar\u0131 bilmektedir; ama, bunlar\u0131n, ulusal hareketler ve ulusal devlet sorunuyla bir ilgisi yoktur.<\/p>\n

Rosa Luxemburg, burjuva toplumda uluslar\u0131n siyasal kaderlerini kendilerinin tayin etmeleri ve devletlerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sorununun yerine, bunlar\u0131n iktisadi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 sorununu koymu\u015ftur. Bir burjuva devlette, parlamentonun, yani ulus temsilcileri meclisinin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bir program talebi olarak tart\u0131\u015f\u0131rken, birinin kalk\u0131p da bir burjuva \u00fclkede her rejim alt\u0131nda b\u00fcy\u00fck ,sermayenin en \u00fcst\u00fcn g\u00fc\u00e7 oldu\u011fu yolundaki tamamen do\u011fru g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ileri s\u00fcrmesi ne kadar ak\u0131ll\u0131ca bir davran\u0131\u015fsa, Rosa Luxemburg’un bu s\u00f6zlerini de o \u00f6l\u00e7\u00fcde ak\u0131ll\u0131ca s\u00f6zler saymak gerekir.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz, d\u00fcnyan\u0131n insanca en kalabal\u0131k par\u00e7as\u0131 olan Asya’n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, “b\u00fcy\u00fck devletlerin” s\u00f6m\u00fcrgelerinden ya da ulus olarak b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u011f\u0131ml\u0131 olan ve ezilen devletlerden olu\u015fmu\u015ftur. Ama herkes\u00e7e bilinen bu durum, Asya’n\u0131n kendisinde meta \u00fcretiminin en m\u00fckemmel geli\u015fmesi i\u00e7in, kapitalizmin en \u00f6zg\u00fcr, en geni\u015f ve h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcmesi i\u00e7in, ko\u015fullar\u0131n Japonya’da yarat\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu, yani ancak ba\u011f\u0131ms\u0131z ulusal bir devlette yarat\u0131labildi\u011fi ku\u015fku g\u00f6t\u00fcrmez ger\u00e7e\u011fini herhangi bir bi\u00e7imde sarsabilir mi? Japon devleti bir burjuva devlettir, bu nedenle o da ba\u015fka uluslar\u0131 ezmeye ve s\u00f6m\u00fcrgeleri boyunduruk alt\u0131na almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 (sayfa 58) Asya’n\u0131n, Avrupa gibi, kapitalizmin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan \u00f6nce, bir ba\u011f\u0131ms\u0131z ulusal devletler sistemi i\u00e7inde kristalle\u015fmeye zaman bulup bulamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyemeyiz; ama tart\u0131\u015f\u0131lmaz bir ger\u00e7ektir ki, kapitalizm, Asya’y\u0131 uykusundan uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bu k\u0131tan\u0131n da her yerinde ulusal hareketleri depre\u015ftirmi\u015ftir; bu hareketlerin e\u011filimi, orada ulusal devletlerin yarat\u0131lmas\u0131 do\u011frultusundad\u0131r; kapitalizmin geli\u015fmesi i\u00e7in en iyi ko\u015fullar, bu t\u00fcr devletlerin olu\u015fmas\u0131yla sa\u011flanabilir. Asya \u00f6rne\u011fi, Kautsky’nin lehinde ve Rosa Luxemburg’un aleyhinde kan\u0131t say\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Balkan devletleri \u00f6rne\u011fi de Rosa Luxemburg’un iddialar\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmektedir, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015fimdi herkes g\u00f6rebilmektedir ki, Balkanlarda kapitalizmin geli\u015fmesi i\u00e7in en elveri\u015fli ko\u015fullar, bu yar\u0131madada ba\u011f\u0131ms\u0131z ulusal devletler yarat\u0131labildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmektedir.<\/p>\n

Onun i\u00e7in, Rosa Luxemburg yan\u0131lmaktad\u0131r, b\u00fct\u00fcn ilerici uygar insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6rne\u011fi oldu\u011fu gibi, Balkanlar\u0131n ve Asya’n\u0131n \u00f6rnekleri de Kautsky’nin bu konudaki tutumunun kesin olarak do\u011fru oldu\u011funu tan\u0131tlamaktad\u0131r. Ulusal devlet, kapitalizmin kural\u0131 ve “normas\u0131”d\u0131r; t\u00fcrde\u015f olmayan uluslar devleti, gerili\u011fi temsil eder, ya da istisnad\u0131r. Ulusal ili\u015fkiler bak\u0131m\u0131ndan, kapitalizmin geli\u015fmesi i\u00e7in en elveri\u015fli ko\u015fullar\u0131, ku\u015fkusuz, ulusal devlet sa\u011flar. Bu, elbette ki, b\u00f6yle bir devletin, burjuva ili\u015fkileri korudu\u011fu s\u00fcrece, uluslar\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesini ve ezilmesini \u00f6nleyebilece\u011fi anlam\u0131na gelmez. Bu, ancak, Marksistlerin, ulusal devletler kurma \u00f6zlemini do\u011furan g\u00fc\u00e7l\u00fc iktisadi etkenleri g\u00f6rmezlikten gelemeyecekleri anlam\u0131na gelebilir. Bu, Marksistlerin program\u0131ndaki “uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etmeleri” ilkesi, tarihsel ve iktisadi bak\u0131mdan, siyasal kaderlerini tayin etme, siyasal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, ulusal bir devletin kurulmas\u0131ndan ba\u015fka bir anlama gelemez demektir.<\/p>\n

“Ulusal devlet” kurma yolunda burjuva demokratik istemin, Marksist a\u00e7\u0131dan, yani proleter s\u0131n\u0131f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan hangi\u00a0 (sayfa 59) ko\u015fullarda desteklenece\u011fi konusu ileride ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak incelenecektir. Biz, \u015fimdilik, “kendi kaderini tayin etme” kavram\u0131n\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131yla yetiniyoruz ve yaln\u0131zca Rosa Luxemburg’un bu kavram\u0131n (“ulusal devlet”) ne anlama geldi\u011fini bildi\u011fini, oysa onun oport\u00fcnist yanda\u015flar\u0131n\u0131n, Liebmann’lar\u0131n, Semkovskilerin, Yurkevi\u00e7lerin bunu bile bilmediklerini belirtiyoruz.<\/span><\/p>\n

II. SORUNUN SOMUT TAR\u0130HSEL KONUMU
\n<\/b>
\nHerhangi bir toplumsal sorun incelendi\u011finde, o sorunun, belirli tarihsel s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde form\u00fcle edilmesi ve e\u011fer \u00f6zel olarak bir \u00fclke s\u00f6z konusuysa (\u00f6rne\u011fin belli bir \u00fclke i\u00e7in ulusal program gibi) o \u00fclkeyi \u00f6teki \u00fclkelerden ayn\u0131 tarihsel d\u00f6nem i\u00e7inde ay\u0131rdeden \u00f6zelliklerin hesaba kat\u0131lmas\u0131, Marksist teorinin kesin bir gere\u011fidir. Marksizm’in bu kesin gere\u011fi, tart\u0131\u015fmakta oldu\u011fumuz sorunda, nas\u0131l bir tutumu zorunlu k\u0131lar?<\/p>\n

\u0130lkin, ulusal hareket bak\u0131m\u0131ndan birbirinden esasta farklar ta\u015f\u0131yan kapitalizmin iki d\u00f6nemi aras\u0131nda kesin bir ayr\u0131m yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir. Bir yanda, feodalizmin ve mutlak\u0131yetin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131 d\u00f6nemi, ulusal hareketlerin ilk kez y\u0131\u011f\u0131n hareketleri haline geldikleri ve bas\u0131n arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, temsili kurumlara kat\u0131lma vb. yoluyla halk\u0131n b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n \u015fu ya da bu bi\u00e7imde siyasal ya\u015fama \u00e7ekildi\u011fi burjuva demokratik toplum ve devletlerin kurulu\u015fu d\u00f6nemi. \u00d6te yanda, uzun zamandan beri kurulmu\u015f olan anayasa d\u00fczenleriyle, proletarya ile burjuvazi aras\u0131nda geli\u015fip g\u00fc\u00e7lenmi\u015f uzla\u015fmaz \u00e7eli\u015fkisiyle kesin olarak kristalle\u015fmi\u015f kapitalist devletler d\u00f6nemi kapitalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u00f6ng\u00fcn\u00fc diye adland\u0131rabilece\u011fimiz d\u00f6nem vard\u0131r.<\/p>\n

Birinci d\u00f6nemin tipik \u00f6zellikleri, genel olarak siyasal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve \u00f6zel olarak ulusal haklar u\u011fruna sava\u015f\u0131m i\u00e7in, ulusal hareketlerin uyanmas\u0131 ve n\u00fcfusun en kalabal\u0131k ve en (sayfa 60) “uyu\u015fuk” b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturan k\u00f6yl\u00fclerin harekete \u00e7ekilmesidir. \u0130kinci d\u00f6nemin tipik \u00f6zellikleri, y\u0131\u011f\u0131nsal burjuva demokratik hareketlerin bulunmay\u0131\u015f\u0131, geli\u015fmi\u015f kapitalizmin, ticari ili\u015fkilere tam olarak s\u00fcr\u00fcklenmi\u015f olan uluslar\u0131 bir araya getirirken, bunlar\u0131n her g\u00fcn artan \u00f6l\u00e7\u00fcde birbirlerine, kar\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flarken, uluslararas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde birle\u015fmi\u015f olan sermaye ile uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i hareketi aras\u0131ndaki uzla\u015fmaz \u00e7eli\u015fkiyi \u00f6n plana \u00e7\u0131karmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Elbette ki, bu iki d\u00f6nemi, su ge\u00e7irmez b\u00f6lmeler i\u00e7inde birbirinden ayr\u0131 tutamay\u0131z; bu iki d\u00f6nem aras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da ge\u00e7ici ba\u011flar vard\u0131r, nas\u0131l ki, ayr\u0131 ayr\u0131 \u00fclkeler, ulusal geli\u015fme h\u0131z\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, n\u00fcfusun ulusal bile\u015fimi ve da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 bak\u0131m\u0131ndan birbirlerinden farkl\u0131ysalar. Belirli bir \u00fclkenin Marksistleri, bu genel tarihsel ve somut ko\u015fullar\u0131 hesaba katmadan ulusal programlar\u0131n\u0131 saptayamazlar.<\/p>\n

Ve, i\u015fte burada, biz, Rosa Luxemburg’un iddialar\u0131ndaki en zay\u0131f noktayla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f oluyoruz. Kendisi b\u00fcy\u00fck bir gayretke\u015flikle program\u0131m\u0131z\u0131n 9. maddesine kar\u015f\u0131 bir\u00e7ok “sert” s\u00f6zc\u00fckler kullanmakta, bu maddenin “a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde kapsay\u0131c\u0131” oldu\u011funu, “yavanl\u0131klar”, “metafizik ibareler” i\u00e7erdi\u011fini vb. ad infinitum (durmadan -\u00e7n.) s\u00f6ylemektedir. Metafizi\u011fi (Marksist anlamda metafizi\u011fi, yani anti-diyalekti\u011fi) ve bo\u015f soyutlamalar\u0131 b\u00f6yle g\u00f6rkemli bi\u00e7imde su\u00e7layan bir yazar\u0131n, sorunun, somut tarihsel tahlilinin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin bir \u00f6rnek vermesini beklemek do\u011fald\u0131r. Biz, belirli bir \u00fclke i\u00e7in -bu, Rusya’ d\u0131r- belirli bir d\u00f6nemde -bu, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r-, marksistlerin ulusal program\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yoruz ama Rosa Luxemburg, Rusya’n\u0131n hangi tarihsel d\u00f6nemden ge\u00e7mekte oldu\u011fu ve o belirli \u00fclkenin, o belirli d\u00f6nemde ulusal sorununun ve ulusal hareketlerinin somut \u00f6zelliklerinin ne oldu\u011fu sorununu ele al\u0131yor mu?<\/p>\n

Hay\u0131r; o, bu konuda kesinlikle hi\u00e7 bir \u015fey s\u00f6ylemiyor! Onun yap\u0131t\u0131nda, ulusal sorunun Rusya’da bug\u00fcnk\u00fc tarihsel d\u00f6nemdeki durumuna, ya da \u00f6zellikle bu bak\u0131mdan Rusya’n\u0131n (sayfa 61) ay\u0131rdedici \u00e7izgilerinin tahliline ili\u015fkin en k\u00fc\u00e7\u00fck bir ima bile bulamazs\u0131n\u0131z!<\/p>\n

Bize, ulusal sorunun, Balkanlarda, \u0130rlanda’dakinden farkl\u0131 oldu\u011funu; Marx’\u0131n 1848’in somut ko\u015fullar\u0131nda Polonya ve \u00c7ek ulusal hareketlerini \u015fu bi\u00e7imde de\u011ferlendirdi\u011fini (Marx’tan aktarmalar\u0131 i\u00e7eren bir sayfa); Engels’in \u0130svi\u00e7re’nin orman kantonlar\u0131n\u0131n Avusturya’ya kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ve 1315’teki Morgarten Sava\u015f\u0131n\u0131 \u015fu bi\u00e7imde de\u011ferlendirdi\u011fini (Engels’ten aktarmalar ve bunlar \u00fczerinde Kautsky’nin yorumlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir sayfa); Lassalle’\u0131n 16. y\u00fczy\u0131lda Almanya’daki k\u00f6yl\u00fc sava\u015f\u0131n\u0131 gerici bir sava\u015f sayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 vb. s\u00f6ylemektedir.<\/p>\n

Bu yorumlar\u0131n ve aktarmalar\u0131n yeni bir \u015fey oldu\u011fu s\u00f6ylenememekle birlikte, hi\u00e7 de\u011filse, Marx’\u0131n, Engels’in ve Lassalle’\u0131n ayr\u0131 ayr\u0131 \u00fclkelerde somut tarihsel sorunlar\u0131n tahliline nas\u0131l bir yakla\u015f\u0131mda bulunduklar\u0131m tekrar tekrar an\u0131msatmak okur i\u00e7in ilgin\u00e7tir ve Marx ile Engels’ten bu e\u011fitici aktarmalar\u0131n okunmas\u0131, Rosa Luxemburg’un,kendisini nas\u0131l g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir duruma d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc en \u00e7arp\u0131c\u0131 bi\u00e7imde ortaya koymaktad\u0131r. Yazar bel\u00e2gat ve k\u0131zg\u0131nl\u0131kla, de\u011fi\u015fik \u00fclkelerde ve de\u011fi\u015fik d\u00f6nemlerde ulusal sorunun somut tarihsel tahlilinin yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini savunuyor ama Rusya’n\u0131n, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda, kapitalizmin geli\u015fmesinde, hangi tarihsel a\u015famadan ge\u00e7mekte oldu\u011funu ya da bu \u00fclkede ulusal sorunun kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklerini belirlemek i\u00e7in en ufak bir \u00e7aba g\u00f6stermiyor. Rosa Luxemburg’un, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n sorunu Marksist bi\u00e7imde nas\u0131l ele ald\u0131klar\u0131na ili\u015fkin \u00f6rnekler vermesi, sanki cehenneme giden yolun ne kadar s\u0131k olarak iyi niyetlerle d\u00f6\u015fendi\u011fini, g\u00fczel \u00f6\u011f\u00fctlerin ne kadar s\u0131k olarak pratikte bu \u00f6\u011f\u00fctlere uyma isteksizli\u011fini ya da yeteneksizli\u011fini gizlemeye yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kas\u0131tl\u0131 olarak belirtmek i\u00e7indir.<\/p>\n

\u0130\u015fte \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilecek bir k\u0131yaslama. Polonya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 istemine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karken Rosa Luxemburg, (sayfa 62) Polonya’n\u0131n h\u0131zl\u0131 “s\u0131nai geli\u015fmesini” ve bu \u00fclkenin mamullerinin Rusya’da sat\u0131lmas\u0131n\u0131 belirtti\u011fi, 1898’deki yap\u0131t\u0131na at\u0131fta bulunmaktad\u0131r. S\u00f6ylemeye gerek yok ki, bundan, uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme, hakk\u0131 sorunuyla ilgili hi\u00e7 bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131kar\u0131lamaz; bu, yaln\u0131zca, d\u00f6rt bir yan\u0131 e\u015fraf egemenli\u011findeki Polonya’n\u0131n vb. yok olmakta oldu\u011funu tan\u0131tlar ama Rosa Luxemburg, ka\u015fla g\u00f6z aras\u0131nda, hep Rusya ile Polonya’y\u0131 birle\u015ftiren etkenler aras\u0131nda modern kapitalist ili\u015fkilerin, salt iktisadi etkenlerin \u015fimdi \u00fcst\u00fcn geldi\u011fi sonucuna varmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bundan sonra bizim Rosa, \u00f6zerklik sorununa ge\u00e7iyor ve yaz\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 genel olarak “Ulusal Sorun ve \u00d6zerklik” oldu\u011fu halde, Polonya Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6zerkli\u011fe \u00f6zel bir hakk\u0131 oldu\u011funu iddia etmeye ba\u015fl\u0131yor (bkz: Prosve\u015f\u00e7enye, 1913, n\u00b0 12). Polonya’n\u0131n \u00f6zerklik hakk\u0131n\u0131 desteklemek i\u00e7in, Rosa Luxemburg, besbelli ki, Rusya’n\u0131n devlet sistemini, iktisadi, siyasal ve toplumsal \u00f6zelliklerini ve her g\u00fcnk\u00fc ya\u015fam\u0131yla -“Asya despotizmi” kavram\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u00e7izgiler toplulu\u011fuyla de\u011ferlendirmektedir (Przeglad, n\u00b0 12, s. 137).<\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi o tipte bir devlet sistemi, iktisadi d\u00fczende kapitalizm-\u00f6ncesi ataerkil \u00f6zelliklerin tam olarak egemen bulundu\u011fu ve meta \u00fcretimi ile s\u0131n\u0131f farkl\u0131la\u015fmalar\u0131n\u0131n pek az geli\u015fmi\u015f bulundu\u011fu durumlarda b\u00fcy\u00fck kararl\u0131l\u0131\u011fa sahiptir ama e\u011fer devlet sisteminin a\u00e7\u0131k bir kapitalizm-\u00f6ncesi nitelik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkede, kapitalizmin h\u0131zla geli\u015fmekte oldu\u011fu, ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 belli bir b\u00f6lge varsa, o zaman kapitalizm ne kadar h\u0131zla geli\u015firse, bu b\u00f6lge ile kapitalizm-\u00f6ncesi devlet sistemi aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki o \u00f6l\u00e7\u00fcde artacak ve daha ileri durumda olan b\u00f6lgenin, “modern kapitalist” ba\u011flarla de\u011fil, “Asya despotlu\u011fu” ba\u011flar\u0131yla ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu b\u00fct\u00fcnden ayr\u0131lma olanaklar\u0131 o \u00f6l\u00e7\u00fcde kuvvetlenecektir.<\/p>\n

Bu bak\u0131mdan Rosa Luxemburg’un uslamlama bi\u00e7imi, burjuva Polonya ile ili\u015fkisinde Rus h\u00fck\u00fcmetinin toplumsal (sayfa 63) yap\u0131s\u0131 sorununda bir yanl\u0131\u015ft\u0131r ve o, Rusya’daki ulusal hareketlerin, somut tarihsel, kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zellikleri sorununu bile ele almamaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu sorun \u00fczerinde bizim durmam\u0131z gerekiyor.<\/span><\/p>\n

III. RUSYA’DA ULUSAL SORUNUN SOMUT \u00d6ZELL\u0130KLER\u0130 VE BU \u00dcLKEDE BURJUVA DEMOKRAT\u0130K D\u00d6N\u00dc\u015e\u00dcM
\n<\/b>
\n“Yavan s\u00f6zlerden ibaret olan ‘uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131’ ilkesi, esnek bir kavram olmas\u0131na ve yaln\u0131zca Rusya’da ya\u015fayan uluslara de\u011fil, Almanya’da ve Avusturya’da \u0130svi\u00e7re’de ve \u0130sve\u00e7’te, Amerika’da ve Avustralya’daki uluslara da ayn\u0131 bi\u00e7imde uygulanabilmesine kar\u015f\u0131n, bug\u00fcn\u00fcn, sosyalist partilerinin hi\u00e7 birinin program\u0131nda buna rastlamamaktay\u0131z. …” (Przeglad, n\u00b0 6, s. 483.)<\/p>\n

Marksist program\u0131n 9. maddesine kar\u015f\u0131 ha\u00e7l\u0131 seferinin ba\u015flang\u0131c\u0131nda Rosa Luxemburg’un yazd\u0131\u011f\u0131 budur. Programdaki bu maddenin “yavan s\u00f6zler” oldu\u011funu telkin etmeye u\u011fra\u015f\u0131rken, Rosa Luxemburg’un kendisi, g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir c\u00fcretk\u00e2rl\u0131kla, bu maddenin, Rusya’ya, Almanya’ya vb. “ayn\u0131 bi\u00e7imde uygulanabilece\u011finin belli bir \u015fey oldu\u011funu” s\u00f6yleyerek kendi yan\u0131lg\u0131s\u0131na kurban oluyor.<\/p>\n

Bizim yan\u0131t\u0131m\u0131z \u015fudur: Besbelli ki, Rosa Luxemburg, yaz\u0131s\u0131n\u0131, \u00f6\u011frenci \u00f6devlerinde rastlanan bir mant\u0131k yan\u0131lg\u0131lar\u0131 dermesi haline getirmeye karar vermi\u015f bulunmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Rosa Luxemburg’un s\u00f6zleri, kesin olarak sa\u00e7mad\u0131r ve sorunun somut tarihsel konumuyla alay niteli\u011findedir
\nMarksist program\u0131n \u00e7ocuk\u00e7a de\u011fil de Marksist’\u00e7e yorumlanmas\u0131nda s\u00f6z konusu edilen \u015feyin ancak, burjuva demokratik ulusal hareketlerin s\u00f6z konusu oldu\u011funu anlamak kolayd\u0131r. E\u011fer durum buysa, ki durumun bu oldu\u011fundan hi\u00e7 ku\u015fku yoktur, bu “kapsay\u0131c\u0131” “yavan s\u00f6zler” vb. i\u00e7eren program\u0131n burjuva demokratik ulusal hareketlerin b\u00fct\u00fcn hallerini kucaklad\u0131\u011f\u0131n\u0131n “belli bir \u015fey oldu\u011fu” anla\u015f\u0131l\u0131r. (sayfa 64)Ve e\u011fer, Rosa Luxemburg, bunun \u00fczerinde birazc\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f olsayd\u0131, program\u0131m\u0131z\u0131n, ancak fiilen mevcut olan ulusal hareketleri s\u00f6z konusu etti\u011fi sonucuna, daha az belli bir, \u015fey olmayan bu ,sonuca var\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Bu apa\u00e7\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnceler \u00fczerinde biraz kafa yorsayd\u0131, Rosa Luxemburg, a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kan\u0131n ne b\u00fcy\u00fck bir sa\u00e7ma oldu\u011funu kolayca anlam\u0131\u015f olurdu. Bizi; “yavan s\u00f6zler” kullanmakla su\u00e7larken, bize kar\u015f\u0131, burjuva demokratik ulusal hareketlerin bulunmad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerin program\u0131nda uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fc edilmedi\u011fi kan\u0131t\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmektedir!<\/p>\n

Pek ak\u0131ll\u0131ca bir kan\u0131t!<\/p>\n

Ayr\u0131 ayr\u0131 \u00fclkelerin, siyasal ve iktisadi geli\u015fmesinin ve Marksist programlar\u0131n\u0131n k\u0131yaslanmas\u0131, Marksist a\u00e7\u0131dan pek b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc, ku\u015fkusuz, b\u00fct\u00fcn modern devletler, ayn\u0131 kapitalist niteliktedir ve ayn\u0131 geli\u015fme yasas\u0131na tabidirler. Ama b\u00f6yle bir k\u0131yaslama ak\u0131ll\u0131ca yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Burada aranan ilk gerekli ko\u015ful, k\u0131yaslanan \u00fclkelerin tarihsel geli\u015fme d\u00f6nemlerinin k\u0131yaslanabilip k\u0131yaslanamayaca\u011f\u0131 sorununun ayd\u0131nl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin ancak (Ruskaya Mys\u0131l’daki(36)prens E. Trubetskoy gibi) kara cahiller, Rus Marksistlerinin tar\u0131m programlar\u0131n\u0131 Bat\u0131 Avrupa’n\u0131n tar\u0131m programlar\u0131yla “k\u0131yaslayabilirler”, \u00e7\u00fcnk\u00fc bizim program\u0131m\u0131z bir burjuva demokratik toprak reformunun sorunlar\u0131na yan\u0131t te\u015fkil etmektedir, oysa Bat\u0131 \u00fclkelerinde b\u00f6yle bir sorun yoktur.<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fey, ulusal sorun i\u00e7in de do\u011frudur. Bir\u00e7ok Bat\u0131 \u00fclkelerinde bu sorun \u00e7oktan sonuca ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bat\u0131 Avrupa \u00fclkelerinin programlar\u0131nda mevcut olmayan bir soruna yan\u0131tlar aramak g\u00fcl\u00fcn\u00e7t\u00fcr. Rosa Luxemburg, burada en \u00f6nemli \u015feyi g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r: burjuva demokratik devrimi uzun zamandan beri tamamlam\u0131\u015f olan \u00fclkeler ile bu devrimi hen\u00fcz tamamlamam\u0131\u015f olan, \u00fclkeler aras\u0131ndaki fark\u0131.<\/p>\n

Bu fark, sorunun \u00f6z\u00fcd\u00fcr. Bu fark\u0131n tam olarak g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131, Rosa Luxemburg’un pek uzun yaz\u0131s\u0131n\u0131,bo\u015f, anlams\u0131z, (sayfa 65) yavan s\u00f6zler dermesine \u00e7evirmektedir.<\/p>\n

Bat\u0131da Avrupa k\u0131tas\u0131nda burjuva demokratik devrimler d\u00f6nemi, belirli bir zaman s\u00fcresi i\u00e7ine girer; yakla\u015f\u0131k olarak 1789’dan 1871’e kadar. Bu d\u00f6nem, ulusal hareketler d\u00f6nemi ve ulusal devletlerin kurulmas\u0131 d\u00f6nemidir. Bu d\u00f6nem sona erdi\u011fi zaman, Bat\u0131 Avrupa, genel kural olarak, ayn\u0131 ulusu i\u00e7eren kararl\u0131 burjuva devletler sistemi haline geldi. Bu nedenle, bug\u00fcnk\u00fc Bat\u0131 Avrupa’n\u0131n sosyalistlerinin programlar\u0131nda uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131 aramak, Marksizm’in alfabesini bile bilmedi\u011fini a\u00e7\u0131\u011fa vurmak demektir.<\/p>\n

Do\u011fu Avrupa’da ve Asya’da burjuva demokratik devrimler d\u00f6nemi, ancak 1905’te ba\u015flad\u0131. Rusya’da \u0130ran’da T\u00fcrkiye’de ve \u00c7in’deki devrimler, Balkan Sava\u015flar\u0131. – \u0130\u015fte “Do\u011fu”muzdaki, bizim d\u00f6nemimizin d\u00fcnya \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcndeki olaylar zinciri b\u00f6yledir ve ancak k\u00f6r olanlar, bu olaylar zincirinde ayn\u0131 ulustan olu\u015fan ba\u011f\u0131ms\u0131z devletler kurma yolunda \u00e7aba g\u00f6steren, bir dizi burjuva demokratik ulusal hareketlerin uyan\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6remezler. \u0130\u015fte \u00f6zellikle Rusya ve ona kom\u015fu olan \u00fclkeler, bu d\u00f6nemden ge\u00e7mekte olduklar\u0131 i\u00e7indir ki, program\u0131m\u0131za, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131 ile ilgili bir madde koymak zorunday\u0131z.<\/p>\n

Ama biz, Rosa Luxemburg’un yaz\u0131s\u0131ndan aktarmam\u0131z\u0131 biraz daha s\u00fcrd\u00fcrelim.\u015e\u00f6yle yaz\u0131yor: “\u00d6zellikle, a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde karma bir ulusal bile\u015fimi olan bir \u00fclkede i\u015f g\u00f6ren ve kendi i\u00e7in ulusal sorunun birinci derecede \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir partinin program\u0131 -Avusturya Sosyal-Demokrat Partisinin program\u0131- uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131 ilkesini i\u00e7ermemektedir.” (Ayn\u0131 yaz\u0131.)<\/p>\n

B\u00f6ylece, “\u00f6zellikle” Avusturya \u00f6rne\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclerek, okuru inand\u0131rma yolunda bir \u00e7aba g\u00f6sterilmektedir. Bu belirli tarihsel konuyu inceleyerek, bu \u00f6rne\u011fin akla-uygun bir \u00f6rnek olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6relim.<\/p>\n

\u0130lkin, biz, burjuva demokratik devrimin tamamlan\u0131p tamamlanmamas\u0131 (sayfa 66) gibi temel bir sorunu ileri s\u00fcrd\u00fck. Avusturya’da bu devrim, 1848’de ba\u015flad\u0131 ve 1867’de sona erdi. O zamandan beri, hemen hemen yar\u0131m y\u00fczy\u0131l s\u00fcre ile, bu \u00fclkede genel olarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan, legal bir i\u015f\u00e7i partisinin a\u00e7\u0131k\u00e7a eylemini dayand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yerle\u015fmi\u015f bir burjuva anayasa d\u00fczenidir.<\/p>\n

Bu nedenle, Avusturya’n\u0131n geli\u015fmesinin ayr\u0131lmaz i\u00e7 ko\u015fullar\u0131nda (genel olarak Avusturya’da ve \u00f6zel olarak da bu \u00fclkedeki ayr\u0131 ayr\u0131 uluslar aras\u0131nda kapitalizmin geli\u015fmesi bak\u0131m\u0131ndan), sonu\u00e7lar\u0131ndan biri ulusal bak\u0131mdan ba\u011f\u0131ms\u0131z devletlerin kurulmas\u0131 olacak olan s\u0131\u00e7ray\u0131\u015flar\u0131 olu\u015fturan etkenler yoktur. K\u0131yaslamas\u0131yla, Rusya’n\u0131n da bu bak\u0131mdan benzer durumda oldu\u011funu varsaymakla Rosa Luxemburg, yaln\u0131zca tarihe ayk\u0131r\u0131, temelden yanl\u0131\u015f bir varsay\u0131mda bulunmakla kalm\u0131yor, ama fark\u0131nda olmadan likidat\u00f6rlerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc benimsiyor.<\/p>\n

\u0130kincisi, Avusturya,’da ve Rusya’daki ulusal-topluluklar aras\u0131ndaki tamamen farkl\u0131 ili\u015fkiler, burada \u00fczerinde durdu\u011fumuz sorun bak\u0131m\u0131ndan \u00f6zel \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Avusturya, uzun zamandan beri, Almanlar\u0131n egemen oldu\u011fu bir devlet olmakla kalmam\u0131\u015ft\u0131r, \u00fcstelik Avusturya Almanlar\u0131, b\u00fct\u00fcn Alman ulusu \u00fczerinde egemenli\u011fin kendilerinde olmas\u0131 gerekti\u011fini iddia etmi\u015flerdir. Bu “iddia”, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte, herkesin bildi\u011fi \u015feylere, yavan s\u00f6zlere, soyutlamalara… o kadar tahamm\u00fcls\u00fcz olan Rosa Luxemburg’un da an\u0131msamak l\u00fctfunda bulunabilece\u011fi gibi, 1866 sava\u015f\u0131nda yenilgiye u\u011frat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Avusturya’da egemen olan Alman ulusu, 1871’de son \u015feklini alan ba\u011f\u0131ms\u0131z Alman devletinin d\u0131\u015f\u0131nda kendisini buldu. \u00d6te yandan Macarlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ulusal devlet kurma \u00e7abas\u0131, daha 1849’da Rus serfler ordusunun darbeleri alt\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131.<\/p>\n

B\u00f6ylece tuhaf bir durum ortaya \u00e7\u0131kt\u0131: Macarlar\u0131n ve sonra da \u00c7eklerin, daha, y\u0131rt\u0131c\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc kom\u015fular\u0131n tamamen yok edebilece\u011fi ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 korumak amac\u0131yla (sayfa 67) Avusturya’dan ayr\u0131lmak i\u00e7in de\u011fil, tersine, Avusturya’n\u0131n toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumak i\u00e7in u\u011fra\u015fmalar\u0131! Bu pek \u00f6zel durumdan \u00f6t\u00fcr\u00fc Avusturya \u00e7ift merkezli (ikili) devlet bi\u00e7imini ald\u0131 ve \u015fimdi de \u00fc\u00e7 merkezli (\u00fc\u00e7l\u00fc) devlet bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir (Almanlar, Macarlar, Slavlar).<\/p>\n

Rusya’ da buna benzer bir durum var m\u0131? Bizim \u00fclkemizde “yabanc\u0131 \u0131rklar\u0131n”, daha k\u00f6t\u00fc olan ulusal bask\u0131dan kurtulmak i\u00e7in B\u00fcy\u00fck-Ruslarla birle\u015fmeleri yolunda bir \u00f6zlem var m\u0131?<\/p>\n

Uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etmeleri sorununda Rusya ile Avusturya’y\u0131 k\u0131yaslaman\u0131n, anlams\u0131z yavan ve bilisizce bir \u015fey oldu\u011funu g\u00f6rmek i\u00e7in, bu soruyu sormak yeter.<\/p>\n

Ulusal sorunda Rusya’n\u0131n \u00f6zel ko\u015fullar\u0131, Avusturya’da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz durumun tam tersidir. Rusya bir tek ulusal merkezi olan devlettir -B\u00fcy\u00fck-Rusya. B\u00fcy\u00fck-Ruslar, bu \u00fclkede geni\u015f ve b\u00f6l\u00fcnmeyen bir toprak par\u00e7as\u0131nda ya\u015famaktad\u0131rlar ve say\u0131lar\u0131 70 milyondur. Bu ulusal devletin kendine \u00f6zg\u00fc birinci \u00f6zelli\u011fi, (b\u00fct\u00fcn n\u00fcfusun \u00e7o\u011funlu\u011funu -%57- olu\u015fturan) “yabanc\u0131 \u0131rklar\u0131n” s\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerinde ya\u015famalar\u0131d\u0131r . \u0130kinci \u00f6zelli\u011fi, bu yabanc\u0131 \u0131rklar\u0131n u\u011frad\u0131klar\u0131 bask\u0131 ve zulm\u00fcn, (yaln\u0131zca Avrupa devletlerine k\u0131yasla de\u011fil) b\u00fct\u00fcn kom\u015fu devletlere k\u0131yasla \u00e7ok daha a\u011f\u0131r olu\u015fudur. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bir\u00e7ok durumlarda s\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerinde ya\u015fayan ulusal topluluklar\u0131n, s\u0131n\u0131r\u0131n \u00f6tesinde daha b\u00fcy\u00fck bir ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan yararlanan yurtta\u015flar\u0131 vard\u0131r (bu bak\u0131mdan devletin Bat\u0131 ve G\u00fcney s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ya\u015fan Finlileri, \u0130sve\u00e7lileri, Polonyal\u0131lar\u0131, Ukraynal\u0131lar\u0131 ve Romenleri anmak yeter). D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, “yabanc\u0131 \u0131rklar\u0131n” ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerinde kapitalizmin geli\u015fmesi ve genel k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyi, merkeze k\u0131yasla daha y\u00fcksektir ve ensonu, kom\u015fu Asya devletlerinde de burjuva devrimler ve ulusal hareketler g\u00f6rmekteyiz ve bunlar, Rusya s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki akraba ulusal-topluluklar\u0131 etkilemektedir. (sayfa 68)<\/p>\n

B\u00f6ylece, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nemde uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 sorununu, \u00fclkemizin \u00f6zellikle acil bir sorunu haline getiren \u015fey, Rusya’da ulusal sorunun kendine \u00f6zg\u00fc somut tarihsel \u00f6zellikleridir.<\/p>\n

S\u0131ras\u0131 gelmi\u015fken s\u00f6yleyelim, Rosa Luxemburg’un Avusturya sosyal-demokratlar\u0131n\u0131n program\u0131nda uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 yolundaki iddias\u0131, olgu olarak da yanl\u0131\u015ft\u0131r. B\u00fct\u00fcn Ukraynal\u0131 (Rutenyal\u0131) delegasyon ad\u0131na konu\u015fan Rutenyal\u0131 sosyal-demokrat Hankebi\u00e7’in (tutanaklar\u0131n 85. sayfas\u0131nda) ve b\u00fct\u00fcn Polonya delegasyonu ad\u0131na konu\u015fan Polonyal\u0131 sosyal-demokrat Reger’in (s. 108), s\u00f6z edilen iki ulustan olan Avusturyal\u0131 sosyal-demokratlar\u0131n ama\u00e7lar\u0131ndan birinin ulusal -birli\u011fi kurmak ve uluslar\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, oldu\u011fu yolunda beyanlar\u0131n\u0131 okuyabilmek i\u00e7in, ulusal program\u0131 kabul etmi\u015f olan Br\u00fcnn Kongresinin tutanaklar\u0131n\u0131 a\u00e7mam\u0131z yeter. Demek ki, Avusturya sosyal-demokrasisi, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131 do\u011frudan do\u011fruya program\u0131na koymamakla birlikte, ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k isteminin partinin ileri b\u00f6l\u00fcmleri, taraf\u0131ndan \u00f6ne” s\u00fcr\u00fclmesine izin vermektedir. Ger\u00e7ekte bu, elbette ki, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir! B\u00f6ylece, Rosa Luxemburg’un g\u00f6sterdi\u011fi Avusturya \u00f6rne\u011fi, her bak\u0131mdan Rosa Luxemburg’un tezini \u00e7\u00fcr\u00fctmektedir. <\/span><\/p>\n

IV. ULUSAL SORUNDA “PRAT\u0130K OLMA”
\n<\/b>
\nProgram\u0131m\u0131z\u0131n 9. maddesinde “pratik” de\u011fer ta\u015f\u0131yan hi\u00e7 bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 yolunda Rosa Luxemburg’un iddias\u0131n\u0131, oport\u00fcnistler hemen benimsediler. Rosa Luxemburg, bu iddiaya o kadar g\u00f6n\u00fcl ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r ki yaz\u0131s\u0131n\u0131n baz\u0131 yerlerinde bu “form\u00fcl” tek bir sayfa i\u00e7inde sekiz kez yinelenmektedir.<\/p>\n

\u015e\u00f6yle yaz\u0131yor:<\/p>\n

9: madde “proletaryan\u0131n g\u00fcnl\u00fck siyasetine pratik anlamda y\u00f6n vermemektedir, bu maddede ulusal sorunlar\u0131n (sayfa 69) pratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc yoktur”<\/p>\n

Yaz\u0131n\u0131n ba\u015fka bir yerindeki, 9. maddenin ya anlams\u0131z oldu\u011fu ya da bizi b\u00fct\u00fcn ulusal \u00f6zlemleri desteklemeye zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ima eder bi\u00e7imde form\u00fcle edilen iddiay\u0131 inceleyelim.<\/p>\n

Ulusal sorunda “pratik olma” istemi ne anlama gelir?<\/p>\n

Ya b\u00fct\u00fcn ulusal \u00f6zlemlerin desteklenmesi; ya her ulusun ayr\u0131lma sorununa “evet” ya da “hay\u0131r” yan\u0131t\u0131n\u0131n verilmesi; ya da ulusal istemlerin genel olarak “pratikte uygulanabilir” olduklar\u0131 anlam\u0131na gelebilir.<\/p>\n

“Pratik olma” isteminin ta\u015f\u0131mas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan bu \u00fc\u00e7 anlam\u0131n\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 inceleyelim.<\/p>\n

Her ulusal hareketin ba\u015flang\u0131c\u0131nda do\u011fal olarak, hegemonyay\u0131 (\u00f6nderli\u011fi) elinde tutan burjuvazi, b\u00fct\u00fcn ulusal \u00f6zlemleri desteklemeyi pratik bir davran\u0131\u015f sayar. Ama, burjuvazi, ulusal sorunda proletaryan\u0131n siyasetini (\u00f6teki sorunlarda oldu\u011fu gibi) ancak belli bir do\u011frultuda destekler; bu siyaset, burjuvazinin siyasetiyle hi\u00e7bir zaman tam uygunluk haline gelemez. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, burjuvaziyi (burjuvazinin tek ba\u015f\u0131na sa\u011flayamayaca\u011f\u0131 ve ancak tam bir demokrasi ile ger\u00e7ekle\u015febilen) ulusal bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in, e\u015fit haklar sa\u011flayabilmek ve s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n gerekli ko\u015fullar\u0131n\u0131 yaratabilmek i\u00e7in destekler. Onun i\u00e7in burjuvazinin pratikli\u011fine kar\u015f\u0131, proleterler, ulusal sorunda kendi ilkelerini ileri s\u00fcrerler ; onlar\u0131n burjuvaziye sa\u011flad\u0131klar\u0131 destek, ancak ko\u015fula ba\u011fl\u0131 olabilir. Ulusal sorunlarda burjuvazi, her zaman kendi ulusu i\u00e7in ayr\u0131cal\u0131klar ya da \u00f6zel \u00fcst\u00fcnl\u00fckler elde etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r; ve buna “pratik olma” denir. Proletarya her t\u00fcrl\u00fc ayr\u0131cal\u0131\u011fa, her t\u00fcrl\u00fc istisnai i\u015fleme kar\u015f\u0131d\u0131r. Proletaryan\u0131n “pratik olmas\u0131n\u0131” isteyenler, burjuvazinin kuyru\u011funa tak\u0131lmaktad\u0131rlar, oport\u00fcnizme d\u00fc\u015fmektedirler.<\/p>\n

Her ulusun ayr\u0131lma hakk\u0131 i\u00e7in “evet” ya da “hay\u0131r” bi\u00e7iminde bir yan\u0131t istemek, pek “pratik” bir tutum gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Ger\u00e7ekte bu, sa\u00e7mad\u0131r; b\u00f6yle bir tutum, teoride (sayfa 70), metafizik bir anlay\u0131\u015f\u0131 g\u00f6sterir, pratikte ise, proletaryan\u0131n burjuvazinin siyasetine boyun e\u011fmesi anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Burjuvazi, her zaman, kendi ulusal istemlerini \u00f6n plana \u00e7\u0131kart\u0131r. Bunlar\u0131 kesinlikle ileri s\u00fcrer. Ama proletarya i\u00e7in bu istemler, s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Teorik bak\u0131mdan, belirli bir ulusun ba\u015fka bir ulustan ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n ya da bu ulusun bir ba\u015fka ulusla e\u015fitli\u011finin, burjuva demokratik devrimi tamamlay\u0131p tamamlamayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nceden kestirmek olanaks\u0131zd\u0131r. Her iki halde de proletarya i\u00e7in \u00f6nemli olan \u015fey, kendi s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n geli\u015fmesini g\u00fcvence alt\u0131na almakt\u0131r. Burjuvazi i\u00e7in \u00f6nemli olan \u015fey, bu geli\u015fmeyi baltalamak ve “kendi” ulusunun ama\u00e7lar\u0131n\u0131 proletaryan\u0131nkilerden \u00f6ne almakt\u0131r.<\/p>\n

Bu nedenle proletarya, kendi kaderini tayin etme hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 isteminin, deyim uygun d\u00fc\u015ferse, olumsuz y\u00f6n\u00fcyle yetinir ve hi\u00e7 bir ulusa ba\u015fka bir ulusun s\u0131rt\u0131ndan \u00fcst\u00fcnl\u00fckler g\u00fcvencesi vermeye, bu konuda taahh\u00fctlerde bulunmaya kalk\u0131\u015fmaz.<\/p>\n

Bu pek “pratik” bir davran\u0131\u015f olmayabilir; ama ger\u00e7ekte bu, m\u00fcmk\u00fcn olan \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin en demokratik olan\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, en iyi g\u00fcvencedir. Proletarya yaln\u0131zca bu g\u00fcvencelerin gere\u011fini duymaktad\u0131r, her ulusun burjuvazisi ise, ba\u015fka uluslar\u0131n durumu ne olursa olsun (ba\u015fka uluslar\u0131n zarar\u0131na olsa da) kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 ister.
\nBurjuvazi, belirli bir isteminin “pratik olup olmamas\u0131yla yak\u0131dan ilgilidir – ba\u015fka uluslar\u0131n burjuvazisiyle, proletaryaya kar\u015f\u0131 anla\u015fmalar arama siyaseti hep buradan gelmektedir. Ama proletarya i\u00e7in \u00f6nemli olan, kendi s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131, burjuvaziye kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek ve y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 tutarl\u0131 demokrasi ve sosyalizm anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde e\u011fitmektir.<\/p>\n

Oport\u00fcnistler, bunun, “pratik” olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilirler, ama feodallere ve milliyet\u00e7i burjuvaziye kar\u015f\u0131n, azami ulusal e\u015fitlik ve bar\u0131\u015f sa\u011flaman\u0131n biricik ger\u00e7ek g\u00fcvencesi budur. (sayfa 71)
\nUlusal sorunda proleterlerin g\u00f6revinin t\u00fcm\u00fc, her ulusun milliyet\u00e7i burjuvazi a\u00e7\u0131s\u0131ndan “pratik” de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc her t\u00fcrl\u00fc milliyet\u00e7ili\u011fe kar\u015f\u0131 olan proleterler “soyut” e\u015fitlik istemektedirler , onlar ne kadar \u00f6nemsiz g\u00f6r\u00fcn\u00fcrse g\u00f6r\u00fcns\u00fcn, ilke olarak hi\u00e7 bir ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n olmamas\u0131n\u0131 istemektedirler. Bunu kavrayamayan Rosa Luxemburg, pratikli\u011fi ak\u0131ls\u0131zca \u00f6vmesiyle, oport\u00fcnistlere, \u00f6zellikle de B\u00fcy\u00fck-Rus milliyet\u00e7ili\u011fine, ger\u00e7ek oport\u00fcnist \u00f6d\u00fcnlere kap\u0131y\u0131 ard\u0131na kadar a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ni\u00e7in B\u00fcy\u00fck-Rus milliyet\u00e7ili\u011fi? \u00c7\u00fcnk\u00fc Rusya’da B\u00fcy\u00fck- Ruslar, ezen bir ulustur ve ulusal sorunda oport\u00fcnizm, elbette ki ezilen uluslar aras\u0131nda ezen uluslar aras\u0131nda ifade edildi\u011finden ba\u015fka \u015fekilde ifade edilecektir.
\nEzilen uluslar\u0131n burjuvazisi, istemlerinin “pratik” oldu\u011fu iddias\u0131yla, proletaryay\u0131, \u00f6zlemlerini kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z desteklemeye \u00e7a\u011f\u0131racakt\u0131r. Belirli bir ulusun ayr\u0131lma hakk\u0131 i\u00e7in yaln\u0131zca ‘bir “evet” dernek, ayr\u0131lmaya hakk\u0131 olan b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n lehine olarak “evet” demekten daha pratiktir.
\nProletarya, bu t\u00fcr pratikli\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131ndad\u0131r. Proletarya, e\u015fitli\u011fi ve ulusal devlet kurma hakk\u0131 e\u015fitli\u011fini tan\u0131rken, b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n proleterlerinin birli\u011fine pek b\u00fcy\u00fck de\u011fer verir ve her ulusal istemi, her ulusun ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 i\u015f\u00e7ilerin s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirir. Pratikli\u011fe \u00e7a\u011fr\u0131, burjuva \u00f6zlemlerinin kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z kabul\u00fcne \u00e7a\u011fr\u0131dan ba\u015fka bir \u015fey, de\u011fildir.
\nBize \u015f\u00f6yle deniyor: uluslar\u0131n ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 desteklemekle, ezilen uluslar\u0131n burjuva milliyet\u00e7ili\u011fine de destek olmaktas\u0131n\u0131z. Rosa Luxemburg’un dedi\u011fi budur ve likidat\u00f6rlerin gazetesinde bu sorunda likidat\u00f6rce g\u00f6r\u00fc\u015flerin biricik temsilcisi olmayan oport\u00fcnist Semkovski ona yank\u0131 olmaktad\u0131r!<\/p>\n

Bizim buna yan\u0131t\u0131m\u0131z \u015fudur: hay\u0131r, bu sorunda “pratik” bir \u00e7\u00f6z\u00fcm, burjuvazi i\u00e7in \u00f6nemlidir. \u0130\u015f\u00e7iler i\u00e7in \u00f6nemli olan, iki ak\u0131m\u0131n ilkelerini ay\u0131rdetmektir. E\u011fer ezilen ulusun burjuvazisi, ezen burjuvaziye kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131rsa, biz, her zaman ve her durumda herkesten daha kararl\u0131 olarak bu sava\u015ftan (sayfa 72) yanay\u0131z; \u00e7\u00fcnk\u00fc biz, zulm\u00fcn en amans\u0131z ve en tutarl\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131y\u0131z. Ama ezilen ulusun burjuvazisi, kendi \u00f6z burjuva milliyet\u00e7ili\u011finin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunuyorsa, biz ona kar\u015f\u0131y\u0131z. Ezen ulusun ayr\u0131cal\u0131klar\u0131na ve zulm\u00fcne kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131r\u0131z, ama ezilen ulusun kendisi i\u00e7in ayr\u0131cal\u0131klar sa\u011flama yolunda \u00e7abalar\u0131na destek olmay\u0131z.<\/p>\n

E\u011fer uluslar\u0131n ayr\u0131lma hakk\u0131 slogan\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmez ve onu savunmazsak, o zaman ezen ulusun yaln\u0131zca burjuvazisinin de\u011fil, ama feodallerinin ve despotizminin de oyununa gelmi\u015f oluruz. Kautsky, bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, Rosa Luxemburg’a kar\u015f\u0131 \u00e7ok eskiden savunmu\u015ftur ve ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc kan\u0131tlar \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclemez. Rosa Luxemburg, Polonya milliyet\u00e7i burjuvazisini “desteklememe” \u00e7abas\u0131yla, Rus marksistlerinin program\u0131ndaki uluslar\u0131n ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 reddederken, ger\u00e7ekte Rus kara-y\u00fczlerine destek olmaktad\u0131r. O, ger\u00e7ekte, B\u00fcy\u00fck-Ruslar\u0131n ayr\u0131cal\u0131klar\u0131 (ayr\u0131cal\u0131ktan daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc) kar\u015f\u0131s\u0131nda oport\u00fcnist\u00e7e teslimiyete destek olmaktad\u0131r.<\/p>\n

Polonya’daki milliyet\u00e7ili\u011fe kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131ma dalan Rosa Luxemburg, B\u00fcy\u00fck-Rus milliyet\u00e7ili\u011fini unutmu\u015ftur; oysa B\u00fcy\u00fck-Rus milliyet\u00e7ili\u011fi, \u015fu anda en g\u00fc\u00e7l\u00fc olan\u0131d\u0131r, bu milliyet\u00e7ilik, daha az burjuva ve daha \u00e7ok feodal olan\u0131d\u0131r ve demokrasi ile proletaryan\u0131n sava\u015f\u0131m\u0131 \u00f6n\u00fcnde en b\u00fcy\u00fck engel budur. Her ezilen ulusun burjuva milliyet\u00e7ili\u011fi, zulme kar\u015f\u0131 y\u00f6nelmi\u015f olan genel bir demokratik i\u00e7erik ta\u015f\u0131r ve bizim ulusal ayr\u0131cal\u0131klar sa\u011flama e\u011filiminden bunu kesin olarak ay\u0131rdederek; Polonyal\u0131 burjuvan\u0131n Yahudilere zulmetme e\u011filimine kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m vererek vb., vb. kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z destekledi\u011fimiz i\u015fte bu i\u00e7eriktir.<\/p>\n

Bu, bir burjuvan\u0131n ve bir dar kafal\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan “pratik” olmayan bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Bu, ilkelere dayanan ve demokrasiyi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve proletaryan\u0131n birli\u011fini ger\u00e7ekten, ileriye g\u00f6t\u00fcren ulusal sorundaki biricik pratik siyasettir.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 tan\u0131mak; her somut ulusal ayr\u0131lma sorununu, e\u015fitsizli\u011fi, her t\u00fcrl\u00fc e\u015fitsizli\u011fi, her (sayfa 73) t\u00fcrl\u00fc ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rma a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirmek.<\/p>\n

Ezen bir ulusun durumunu inceleyelim. Ba\u015fka uluslar\u0131 ezen bir ulus \u00f6zg\u00fcr olabilir mi? Olamaz. B\u00fcy\u00fck-Rus halk\u0131n\u0131n(10*) \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fmesi b\u00f6yle bir zulme kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m\u0131 gerektirmektedir. Ezilen uluslar\u0131n hareketlerinin uzun zamandan beri s\u00fcregelen bast\u0131r\u0131lmalar\u0131 tarihi, bu zul\u00fcm lehine “yukar\u0131” s\u0131n\u0131flar taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen sistemli propaganda Rus halk\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck davas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde \u00f6n yarg\u0131lar vb. bi\u00e7iminde koskoca engeller yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

B\u00fcy\u00fck-Rus kara-y\u00fczleri, kas\u0131tl\u0131 olarak, bu, \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 beslemekte ve k\u00f6r\u00fcklemektedirler. B\u00fcy\u00fck-Rus burjuvazisi, bunlar\u0131 ho\u015fg\u00f6r\u00fcyle kar\u015f\u0131lamakta ya da bunlara destek olmaktad\u0131r. Bu \u00f6nyarg\u0131lara, kar\u015f\u0131 sistemli bir sava\u015f\u0131ma, giri\u015fmedik\u00e7e, B\u00fcy\u00fck-Rus proletaryas\u0131 kendi ama\u00e7lar\u0131na eri\u015femez, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck yolunu kendisine a\u00e7amaz.<\/p>\n

Rusya’da ulusal, \u00f6zerk ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet ,kurma, \u015fimdiye de\u011fin, bir tek ulusun, B\u00fcy\u00fck-Rus ulusunun ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131 olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. Biz B\u00fcy\u00fck-Rus proleterleri, hi\u00e7 bir ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131 savunmay\u0131z ve bu ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131 da savunmuyoruz. Sava\u015f\u0131m\u0131m\u0131zda belirli bir devleti kendimize temel olarak al\u0131yoruz; o belirli devlet i\u00e7indeki b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerden i\u015f\u00e7ileri birle\u015ftiriyoruz; biz hi\u00e7 bir \u00f6zel ulusal geli\u015fme yolunu savunamay\u0131z, biz b\u00fct\u00fcn olanakl\u0131 olan yollardan s\u0131n\u0131f hedefimize do\u011fru y\u00fcr\u00fcyoruz.<\/p>\n

Ama biz, her t\u00fcrl\u00fc milliyet\u00e7ili\u011fe kar\u015f\u0131 sava\u015fmazsak, \u00e7e\u015fitli uluslar\u0131n e\u015fitli\u011fi u\u011fruna sava\u015f\u0131m vermezsek, o hedefe do\u011fru yol alamay\u0131z.\u00d6rne\u011fin Ukrayna’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet kurmas\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olup olmad\u0131\u011f\u0131, \u00f6nceden kestiremeyece\u011fimiz bin bir etkenin belirledi\u011fi bir \u015feydir. Biz, bo\u015f (sayfa 74) “tahminler”le zaman yitirmeden, hi\u00e7 ku\u015fku g\u00f6t\u00fcrmeyen \u015feyi, Ukrayna’n\u0131n b\u00f6yle bir devlet kurma hakk\u0131n\u0131 olanca g\u00fcc\u00fcm\u00fczle savunuruz. Biz, bu hakka sayg\u0131l\u0131y\u0131z; biz, B\u00fcy\u00fck Ruslar\u0131n Ukraynal\u0131lar \u00fczerindeki ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 durumlar\u0131n\u0131 desteklemeyiz; biz, y\u0131\u011f\u0131nlara bu hakk\u0131 tan\u0131may\u0131 ve devlet kurma hakk\u0131n\u0131n, herhangi bir ulusun tekelindeki bir ayr\u0131cal\u0131k olmas\u0131n\u0131 reddetmeyi \u00f6\u011fretiriz.<\/p>\n

Burjuva devrimleri d\u00f6neminde b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n ileriye do\u011fru yapt\u0131klar\u0131 s\u0131\u00e7ray\u0131\u015flarda ulusal devlet kurma hakk\u0131 \u00fczerinde \u00e7at\u0131\u015fmalar ve sava\u015f\u0131mlar olanakl\u0131 ve olas\u0131d\u0131r. Biz; proleterler, \u00f6nceden, Ruslar\u0131n ayr\u0131cal\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 oldu\u011fumuzu ilan ediyoruz ve bizim b\u00fct\u00fcn propagandam\u0131za ve ajitasyonumuza y\u00f6n veren budur.<\/p>\n

Rosa Luxemburg, “pratik olma” \u00e7abas\u0131nda hem Rus proletaryas\u0131n\u0131n, hem de \u00f6teki uluslar\u0131n proletaryas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca pratik g\u00f6revini unutmu\u015ftur: her t\u00fcrl\u00fc devlet ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131na ve ulusal ayr\u0131cal\u0131klara kar\u015f\u0131 ve b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n kendi ulusal devletlerini kurmada hak e\u015fitli\u011fi u\u011fruna g\u00fcnl\u00fck bilin\u00e7lendirme ve propaganda g\u00f6revini. Bu g\u00f6rev, (\u015fu anda), ulusal sorunda ba\u015fl\u0131ca g\u00f6revimizdir; \u00e7\u00fcnk\u00fc biz, demokrasinin ve b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n proleterlerinin e\u015fit olarak ittifak\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ancak b\u00f6yle savunabiliriz.<\/p>\n

Bu propaganda Rus zalimleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan oldu\u011fu gibi, ezilen uluslar\u0131n burjuvazisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da “pratik olmayabilir” (bunlar\u0131n her ikisi de kesin bir “evet” ya da “hay\u0131r” yan\u0131t\u0131 istiyorlar ve sosyal-demokratlar\u0131 “mu\u011flak” olmakla su\u00e7luyorlar). Ger\u00e7ekte ise, y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n ger\u00e7ekten demokratik, ger\u00e7ekten sosyalist e\u011fitimini sa\u011flayan bu propaganda ve ancak bu propaganda olabilir. Ancak b\u00f6yle bir propaganda e\u011fer Rusya t\u00fcrde\u015f olmayan bir uluslar devleti olarak kalacaksa, bu \u00fclkede olanakl\u0131 olan en sa\u011flam ulusal bar\u0131\u015f\u0131 ve e\u011fer uluslar i\u00e7in b\u00f6l\u00fcnmek sorunu s\u00f6z konusu olacaksa, en bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 bir bi\u00e7imde (ve proletaryan\u0131n sava\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7in de en zarars\u0131z bi\u00e7imde) ayr\u0131 ayr\u0131 ulusal devletlere b\u00f6l\u00fcnmeyi sa\u011flamada (sayfa 75) en b\u00fcy\u00fck \u015fansa sahiptir.<\/p>\n

Bunu, ulusal sorunda bu biricik proleter siyaseti daha somut olarak a\u00e7\u0131klayabilmek i\u00e7in, B\u00fcy\u00fck-Rus liberalizminin “uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131” konusundaki tutumunu ve Norve\u00e7’in \u0130sve\u00e7’ten ayr\u0131lmas\u0131 \u00f6rne\u011fini inceleyece\u011fiz.<\/span><\/p>\n

V. ULUSAL SORUNDA L\u0130BERAL BURJUVAZ\u0130 VE SOSYAL\u0130ST OPORT\u00dcN\u0130STLER
\n<\/b>
\nRus Marksistlerinin program\u0131na kar\u015f\u0131 ha\u00e7l\u0131 seferinde Rosa Luxemburg’un “g\u00fcvendi\u011fi kozun”, \u015fu iddia oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck: Uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131, ezilen uluslar\u0131n burjuva milliyet\u00e7ili\u011fini desteklemeye e\u015fittir. \u00d6te yandan \u015f\u00f6yle s\u00f6ylemektedir, e\u011fer bu hak ile, ba\u015fka uluslara kar\u015f\u0131 \u015fiddete ba\u015fvurulmas\u0131yla, sava\u015f\u0131mdan ba\u015fka bir \u015fey kastetmiyorsa, o. zaman bunun i\u00e7in programa ayr\u0131 bir madde koyman\u0131n gere\u011fi yoktur, \u00e7\u00fcnk\u00fc sosyal-demokratlar genel olarak her t\u00fcrl\u00fc ulusal bask\u0131ya ve her t\u00fcrl\u00fc ulusal e\u015fitsizli\u011fe kar\u015f\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

Birinci iddia, Kautsky’nin hemen hemen yirmi y\u0131l \u00f6nce tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez bir bi\u00e7imde tan\u0131tlam\u0131\u015f oldu\u011fu gibi, kendi milliyet\u00e7ili\u011finden \u00f6t\u00fcr\u00fc ba\u015fkalar\u0131n\u0131 su\u00e7lama halidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc ezilen uluslar\u0131n burjuvazisinin milliyet\u00e7ili\u011finden korkmakla Rosa Luxemburg, ger\u00e7ekte B\u00fcy\u00fck-Ruslar\u0131n kara-y\u00fczler milliyet\u00e7ili\u011finin oyununa gelmektedir; ikinci iddia ise, sonu\u00e7ta, sorundan \u00fcrkmek ve ka\u00e7maktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir: ulusal e\u015fitli\u011fin tan\u0131nmas\u0131, uluslar\u0131n ayr\u0131lma “hakk\u0131n\u0131n” tan\u0131nmas\u0131n\u0131 i\u00e7ermekte midir, i\u00e7ermemekte midir? E\u011fer i\u00e7eriyorsa, o zaman Rosa Luxemburg, ilke olarak, program\u0131m\u0131z\u0131n 9. maddesinin do\u011fru oldu\u011funu kabul ediyor demektir. E\u011fer i\u00e7ermiyorsa, o zaman, o, ulusal e\u015fitli\u011fe inanm\u0131yor demektir. Dolamba\u00e7l\u0131 s\u00f6zler ve ka\u00e7amaklar burada hi\u00e7 bir i\u015fe yaramaz!<\/p>\n

Ancak yukar\u0131daki iddialar\u0131n ve benzerlerinin do\u011fru olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131n saptanmas\u0131 i\u00e7in en iyi yol, toplumun de\u011fi\u015fik (sayfa 76) s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n bu sorun kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumlar\u0131n\u0131 incelemektir. Bir Marksist b\u00f6yle testler yapmal\u0131d\u0131r. O nesnel olandan hareket etmeli ve bu noktada s\u0131n\u0131f ili\u015fkilerini incelemelidir. Bunu yapmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, Rosa Luxemburg, tepeden bir bak\u0131\u015fla has\u0131mlar\u0131n\u0131 su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 metafizik soyutlamalar yavan s\u00f6zler, a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde kapsaml\u0131 beyanlar vb. g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 as\u0131l kendisi i\u015flemi\u015f olmaktad\u0131r.
\nBiz, Rusya’daki Marksistlerin yani Rusya’daki b\u00fct\u00fcn ulusal-topluluklardan gelme Marksistlerin program\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yoruz. Rusya’daki egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 incelememiz gerekmez mi?<\/p>\n

“B\u00fcrokrasinin” (38) (bu mu\u011flak terimi kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in okurdan \u00f6z\u00fcr dileriz) ve bizim birle\u015fmi\u015f soylular\u0131m\u0131z tipindeki feodal toprak sahiplerinin bu konudaki tutumu iyi bilinmektedir. Bunlar, hem uluslar\u0131n e\u015fitli\u011fini, hem de bunlar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131 kesin olarak reddetmektedir. Serflik zaman\u0131n\u0131n eski slogan\u0131n\u0131 benimsemektedirler: otokrasi, Ortodoksluk, ulus -bu son terim yaln\u0131zca B\u00fcy\u00fck-Rus ulusunu kapsamaktad\u0131r. Ukraynal\u0131lar bile “yabanc\u0131” ilan edilmi\u015flerdir ve onlar\u0131n dili bile yasak edilmi\u015ftir.<\/p>\n

“\u00dc\u00e7 Haziran”(39) yasama ve y\u00fcr\u00fctme sistemi h\u00fck\u00fcmetinde yer almaya -ku\u015fkusuz \u00e7ok m\u00fctevazi bir yer, ama gene de bir yer almaya- “\u00e7a\u011fr\u0131lan” Rus burjuvazisine bir g\u00f6z atal\u0131m. Oktobristlerin (40) bu sorunda sa\u011f\u0131 izledikleri yads\u0131namaz. Ne yaz\u0131k ki, baz\u0131 Marksistler, B\u00fcy\u00fck-Rus liberal burjuvazisinin, ilericilerin(41), kadetlerin tutumlar\u0131na pek dikkat etmiyorlar. Oysa bunlar\u0131n tutumlar\u0131n\u0131 incelemekte ve bunlar\u0131n \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmekte kusur eden bir kimse, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131 sorununu tart\u0131\u015f\u0131rken, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak soyutlamalara ve dayanaks\u0131z beyanlara d\u00fc\u015fecektir.<\/p>\n

“Tats\u0131z” sorular\u0131 do\u011frudan do\u011fruya yan\u0131tlamaktan diplomat\u00e7a ka\u00e7\u0131nma sanat\u0131nda usta olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, Anayasac\u0131-Demokrat (sayfa 77) Partinin ba\u015fl\u0131ca organ\u0131 Re\u00e7, (42) Pravda (43) ile ge\u00e7en y\u0131lki polemi\u011finde baz\u0131 de\u011ferli kabullenmelerde bulunmak zorunlulu\u011funu duymu\u015ftu. Tart\u0131\u015fma 1913 yaz\u0131nda Lvov’da toplanan B\u00fct\u00fcn Ukrayna \u00d6\u011frenci Kongresi (44) \u00fczerinde koptu. Re\u00e7’in “Ukrayna sorunlar\u0131 uzman\u0131” ya da Ukrayna muhabiri Bay Mogilyanski, milliyet\u00e7i-sosyalist Dontsov’un savundu\u011fu ve yukarda s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en kongrenin kabul etti\u011fi Ukrayna’n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 fikrine kar\u015f\u0131 bir yaz\u0131 yazd\u0131 ve bu yaz\u0131da (“say\u0131klamak”, “ser\u00fcvencilik” vb. gibi) en a\u011f\u0131r s\u00f6zc\u00fckleri kulland\u0131.<\/p>\n

Rabo\u00e7aya Pravda Bay Dontsov’un g\u00f6r\u00fc\u015flerine hi\u00e7 bir \u015fekilde kat\u0131lmadan ve onun bir milliyet\u00e7i-sosyalist oldu\u011funu ve bir\u00e7ok Ukraynal\u0131 Marksist’in kendisiyle g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirterek, Re\u00e7 gazetesinin tonunun ya da bu gazetenin sorunu ilke olarak form\u00fcle edi\u015f bi\u00e7iminin, bir Rus demokrat\u0131 i\u00e7in ya da demokrat ge\u00e7inen herhangi bir kimse (45) i\u00e7in yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z oldu\u011funu ve k\u0131nanmas\u0131 gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Vars\u0131n Re\u00e7, e\u011fer istiyorsa, Dontsovlar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fcts\u00fcn, ama ilke bak\u0131m\u0131ndan, bu gazetenin s\u00f6z\u00fcmona B\u00fcy\u00fck-Rus demokratlar\u0131n\u0131n organ\u0131n\u0131n, ayr\u0131lma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 unuttu\u011fu kabul edilemez.<\/p>\n

Birka\u00e7 ay sonra Bay Mogilyanski, Lvov’da yay\u0131nlanan \u015eliyaki (46) ad\u0131ndaki Ukrayna gazetesinden Bay Dontsov’un yan\u0131t\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenince -ki bundan Dontsov, “Re\u00e7’in \u015fovence sald\u0131r\u0131lar\u0131na yaln\u0131zca Rus sosyal-demokrat bas\u0131n\u0131nda gerekti\u011fi gibi kar\u015f\u0131l\u0131k verildi\u011fini” s\u00f6ylemi\u015fti – Re\u00e7, n\u00b0 331’de bir “a\u00e7\u0131klama” yazd\u0131. Bu “a\u00e7\u0131klama”da”Bay Dontsov’un \u00f6\u011f\u00fctledi\u011fi re\u00e7etenin ele\u015ftirilmesinin, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n reddi anlam\u0131na gelmedi\u011fi” \u00fc\u00e7 kez yinelenmekte idi.<\/p>\n

“\u015eu s\u00f6ylenmelidir ki” diye yaz\u0131yordu Bay Mogilyanski, ” ‘uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131’ bile ele\u015ftirilmemesi gereken bir tabu (bak\u0131n hele!) de\u011fildir: uluslar\u0131n ya\u015fam\u0131ndaki k\u00f6t\u00fc ko\u015fullar, kendi kaderini tayin etmede (sayfa 78) k\u00f6t\u00fc e\u011filimlere neden olabilir ve bunlar\u0131n g\u00fcn\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n reddi anlam\u0131na gelmez.”<\/p>\n

G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi, bu liberalin “tabu”dan s\u00f6z etmesi, Rosa Luxemburg’un davran\u0131\u015f\u0131na pek uymaktad\u0131r. Besbelli ki Bay Mogilyanski, siyasal kaderini tayin etme yan\u0131 ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 tan\u0131y\u0131p tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 sorusuna do\u011frudan do\u011fruya yan\u0131t vermekten ka\u00e7\u0131nmak istiyordu.<\/p>\n

Proletarskaya Pravda (11 Aral\u0131k 1913, n\u00b0 4’te) Bay Mogilyanski’ye ve Anayasac\u0131-Demokrat Partiye bu soruyu a\u00e7\u0131k\u00e7a sordu.<\/p>\n

Bunun \u00fczerine Re\u00e7, (n\u00b0 340), soruya yan\u0131t veren imzas\u0131z,yani g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc gazeteye ba\u011flayan resmi bir a\u00e7\u0131klama yay\u0131nlad\u0131. Bu yan\u0131t\u0131, \u00fc\u00e7 noktaya indirgeyebiliriz:<\/p>\n

1) <\/b>Anayasac\u0131-Demokrat Partinin program\u0131n\u0131n 11. maddesi \u00e7ok kesin ve a\u00e7\u0131k olarak, “uluslar\u0131n \u00f6zg\u00fcr k\u00fclt\u00fcrel kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131” tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan etmektedir.
\n2)<\/b> Re\u00e7’in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, Proletarskaya Pravda uluslar\u0131n kaderlerini tayin etme hakk\u0131 ile ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, belirli uluslar\u0131n ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 “feci \u015fekilde birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r”.
\n3)<\/b> “Ger\u00e7ekte, anayasac\u0131-demokratlar, hi\u00e7 bir zaman, uluslar\u0131n, Rus devletinden ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 savunma taahh\u00fcd\u00fcne girmi\u015f de\u011fildir.” (Bkz: Proletarskaya Pravda 20 Aral\u0131k, 1913, n\u00b0 2’de “Ulusal Liberalizm ve Uluslar\u0131n Kendi Kaderlerini Tayin Etme Hakk\u0131” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131.)<\/p>\n

\u0130lkin, Re\u00e7’te \u00e7\u0131kan yaz\u0131n\u0131n ikinci noktas\u0131n\u0131 ele alal\u0131m. Burada Semkovskilerin, Liebmann’lar\u0131n, Yurkevi\u00e7lerin ve “kendi kaderini tayin etme” teriminin “mu\u011flakl\u0131\u011f\u0131n\u0131” ya da “belirli olmay\u0131\u015f\u0131n\u0131” iddia ederek k\u0131yameti koparan \u00f6teki oport\u00fcnistlerin, ger\u00e7ekte yani nesnel s\u0131n\u0131f ili\u015fkileri ve Rusya’da s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131’ bak\u0131m\u0131ndan liberal monar\u015fist burjuvazinin s\u00f6ylediklerini yinelemekten, ba\u015fka bir \u015fey yapmad\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir!<\/p>\n

Bunun \u00fczerine, Proletarskaya Pravda ayd\u0131n “anayasac\u0131-demokrat” (sayfa 79) baylar\u0131 Re\u00e7 \u00fczerine \u015fu \u00fc\u00e7 soruyu sordu: (1) Uluslararas\u0131 demokrasi tarihi boyunca ve \u00f6zellikle 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131ndan bu yana, uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etmesi teriminin tam olarak siyasal kaderi tayin etme, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ulusal devlet kurma hakk\u0131 anlam\u0131nda kabul edildi\u011fini yads\u0131yorlar m\u0131? (2) 1896 Londra Uluslararas\u0131 Sosyalist Kongresinin kabul etti\u011fi \u00fcnl\u00fc karar\u0131n da ayn\u0131 anlam\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 yads\u0131yorlar m\u0131? ve (3) Plehanov’un daha 1902’de uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etmesi konusunda yazarken kastetti\u011fi \u015feyin,siyasal kaderi tayin etme oldu\u011funu yads\u0131yorlar m\u0131? Proletarskaya Pravda bu \u00fc\u00e7 soruyu sordu\u011fu zaman, kadetler sustular!<\/p>\n

Kar\u015f\u0131l\u0131k olarak hi\u00e7 bir \u015fey s\u00f6ylemediler, \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u00f6yleyecekleri bir \u015fey yoktu. \u00dcst\u00fc \u00f6rt\u00fcl\u00fc bi\u00e7imde Proletarskaya Pravda’n\u0131n kesin olarak hakl\u0131 oldu\u011funu kabul etmi\u015flerdi.<\/p>\n

Liberallerin, “uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etmesi” teriminin mu\u011flak oldu\u011fu ve sosyal-demokratlar\u0131n, bunu, ulusal ayr\u0131lmaya “feci \u015fekilde” birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 yolundaki feryatlar\u0131, konuyu karmakar\u0131\u015f\u0131k hale getirme, evrensel olarak yerle\u015fmi\u015f bir demokratik ilkeyi kabul etmekten ka\u00e7\u0131nma yolunda \u00e7abalardan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. E\u011fer Semkovskiler, Liebmann’lar ve Yurkevi\u00e7ler bu kadar bilisiz olmasalard\u0131, i\u015f\u00e7ilerle liberaller gibi konu\u015ftuklar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc utan\u0131rlard\u0131.<\/p>\n

Ancak biz, s\u00f6z\u00fcm\u00fcze devam edelim. Proletarskaya Pravda Re\u00e7’i anayasac\u0131-demokratlar\u0131n program\u0131nda “k\u00fclt\u00fcrel” kaderini tayin etme teriminin, uygulamada siyasal kaderi tayin etmenin reddi anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek zorunda b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n

“Ger\u00e7ekte, kadetler, hi\u00e7 bir zaman, uluslar\u0131n, Rus devletinden ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 savunma taahh\u00fcd\u00fcne girmi\u015f de\u011fillerdir” – Proletarskaya Pravda’n\u0131n Re\u00e7’ten al\u0131nma ve bu s\u00f6zc\u00fckleri Novoye Vremya(47) ve Zem\u015f\u00e7ina’n\u0131n,(48) kadetlerimizin “sadakatinin” bir \u00f6rne\u011fi olarak sal\u0131k vermesi nedensiz de\u011fildir. “Yahudileri” anma ve kadetlere kar\u015f\u0131 t\u00fcrl\u00fc y\u0131prat\u0131c\u0131 (sayfa 80) sald\u0131r\u0131lara ge\u00e7me f\u0131rsat\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131rmayan Novoye Vremya, her \u015feye kar\u015f\u0131n, n\u00b0 13.365’te \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: “Sosyal-demokratlar aras\u0131nda siyasal bilgeli\u011fin herkes\u00e7e kabul edilmi\u015f bir ilkesi olan bu \u015fey” (uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme, ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 s\u00f6zkonusu edilmektedir), “kadet \u00e7evrelerinde bile, bug\u00fcn, g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131na neden olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.”
\n“Uluslar\u0131n, Rus devletinden ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 savunma taahh\u00fcd\u00fcne hi\u00e7 bir zaman girmi\u015f olmad\u0131klar\u0131n\u0131” beyan etmekle, kadetler, ilkelerde Novoye Vremya ile ayn\u0131 tutumu t\u0131pat\u0131p benimsemi\u015flerdir.<\/p>\n

Bu, onlar\u0131, Puri\u015fkevi\u00e7lere yak\u0131nla\u015ft\u0131ran kadet ulusal-liberalizminin ilkelerinden biridir ve kadetlerin, Puri\u015fkevi\u00e7lere, ideolojide ve pratikte siyasal ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n nedenlerinden biri say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Proletarskaya Pravda \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131r: “Kadet baylar tarihi okumu\u015flard\u0131r ve Puri\u015fkevi\u00e7lerin ‘eski tutuklama ve \u00f6nleme’ haklar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu kez neden oldu\u011fu, \u0131l\u0131ml\u0131 bir deyi\u015fle ‘pogrom gibi’ hareketleri pekala bilirler.” Puri\u015fkevi\u00e7lerin kudretinin feodal k\u00f6ken ve niteli\u011fini pek iyi bilmelerine kar\u015f\u0131n, kadetler, tutumlar\u0131n\u0131, bu s\u0131n\u0131f\u0131n yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu ili\u015fkiler ve s\u0131n\u0131rlar temeli \u00fczerine yerle\u015ftirmektedirler. Bu s\u0131n\u0131f\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 ya da saptad\u0131\u011f\u0131 ili\u015fkilerde ve s\u0131n\u0131rlarda Avrupal\u0131 olmayan, anti-Avrupa! (Japonlara ve \u00c7inlilere haks\u0131z yere hakarette bulunmamak i\u00e7in Asya! demiyoruz) ne kadar \u00e7ok \u015fey bulundu\u011funu pek iyi bildikleri halde kadet baylar, her \u015feye kar\u015f\u0131n, bu ili\u015fki ve s\u0131n\u0131rlar\u0131, \u00f6tesine a\u015fma y\u00fcreklili\u011fini g\u00f6stermedikleri s\u0131n\u0131r olarak kabul etmektedirler.<\/p>\n

B\u00f6ylece onlar, Puri\u015fkevi\u00e7ler \u00f6n\u00fcnde yaltaklanarak, onlar\u0131n durumlar\u0131n\u0131 tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrmekten korkarak, halk hareketinden, demokrasiden onlar\u0131 koruyarak, Puri\u015fkevi\u00e7lere ayak uydurmaktad\u0131rlar. Bu, Proletarskaya Pravda’n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 gibi: “ger\u00e7ekte kadetler, bu \u00f6nyarg\u0131lara kar\u015f\u0131 sistemli olarak sava\u015f\u0131m vereceklerine, feodallerin \u00e7\u0131karlar\u0131na ve egemen ulusun en k\u00f6t\u00fc milliyet\u00e7i \u00f6nyarg\u0131lar\u0131na kendilerini uydurduklar\u0131 (sayfa 81) anlam\u0131na gelir.”<\/p>\n

Tarihi bilen ve demokrat oldu\u011funu iddia eden kimseler olarak kadetler, bug\u00fcn Do\u011fu Avrupa’y\u0131 ve Asya’y\u0131 nitelendiren ve her ikisini de uygar kapitalist \u00fclkeler \u00f6rne\u011fine uygun bi\u00e7imde de\u011fi\u015ftirme \u00e7abas\u0131 g\u00f6steren demokratik hareketin, feodal \u00e7a\u011fda Puri\u015fkevi\u00e7lerin tam kudretli olduklar\u0131 ve burjuvazi ile k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazinin geni\u015f haklardan yoksun bulundu\u011fu feodal \u00e7a\u011fda saptanan s\u0131n\u0131rlar\u0131, oldu\u011fu gibi b\u0131rakmas\u0131 gerekti\u011fini de s\u00f6yleyemiyorlar.<\/p>\n

Proletarskaya Pravda ile Re\u00e7 aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmada s\u00f6zkonusu edilen sorunun yaln\u0131zca yaz\u0131nsal bir sorun olmad\u0131\u011f\u0131, tersine, g\u00fcn\u00fcn ger\u00e7ek bir siyasal konusuyla, ilgili bulundu\u011fu, ba\u015fka kan\u0131tlar aras\u0131nda 23-25 Mart 1914’te toplanan Anayasac\u0131-Demokrat Partinin son kongresi taraf\u0131ndan da kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Re\u00e7’te \u00e7\u0131kan bu konferansa ili\u015fkin resmi yaz\u0131da (n\u00b0 83, 26 Mart 1914) \u015funlar\u0131 okuyoruz: “Ulusal sorun \u00fczerinde canl\u0131 tart\u0131\u015fmalar oldu. N. V. Nekrasov ve A. M. Kolyubakin taraf\u0131ndan desteklenen Kiev temsilcileri, ulusal sorunun, \u015fimdiye kadarkinden daha ak\u0131ll\u0131ca ele al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nemli bir etken haline gelmekte oldu\u011funu belirttiler. F. F. Koko\u015fkin, bununla birlikte.” (bu “bununla birlikte”, S\u00e7erdin’in “ama”s\u0131na pek benziyor – “kulaklar hi\u00e7bir zaman aln\u0131 a\u015facak \u00f6l\u00e7\u00fcde b\u00fcy\u00fcmeyecektir, hi\u00e7 bir zaman!”), “hem program\u0131n,hem de ge\u00e7mi\u015fteki, siyasal deneyimlerin ‘uluslar\u0131n kendi siyasal kaderlerini tayin etmeleri yolundaki esnek form\u00fcl\u00fcn’ \u00e7ok b\u00fcy\u00fck dikkatle ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 emretti\u011fini belirtti.”<\/p>\n

Kadet kongresinin bu pek dikkate de\u011fer uslamlama tarz\u0131 \u00fczerinde b\u00fct\u00fcn Marksistler ve b\u00fct\u00fcn demokratlar, dikkatle durmal\u0131d\u0131rlar. (Ayra\u00e7 i\u00e7inde \u015funu da belirtece\u011fiz ki, olaylar\u0131 yak\u0131ndan izledi\u011finden ve Bay Koko\u015fkin’in fikirlerini do\u011fru olarak sundu\u011fundan ku\u015fku bulunmayan Kievskaya Mys\u0131l(49) do\u011fal ki, has\u0131mlar\u0131na g\u00f6zda\u011f\u0131 vermek i\u00e7in, devletin “\u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp da\u011f\u0131lmas\u0131” tehlikesini \u00f6zellikle belirtmi\u015ftir.) (sayfa 82)<\/p>\n

Re\u00e7’te \u00e7\u0131kan resmi rapor, perdeyi olabildi\u011fince az aralayacak \u015fekilde ve ger\u00e7e\u011fi olabildi\u011fince gizleyecek bi\u00e7imde diplomatik incelikle kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ama kadet kongresinde olan \u015fey, esas\u0131nda a\u00e7\u0131k-se\u00e7ik ortadad\u0131r. Ukrayna’da durumu iyi bilen liberal burjuva delegeler ve ,”sol” kadetler, uluslar\u0131n kendi siyasal kaderlerini kendilerinin tayin etmeleri sorununu ortaya att\u0131lar.. B\u00f6yle olmasayd\u0131, Bay Koko\u015fkin’in bu “form\u00fcl\u00fcn” “ihtiyatla ele al\u0131nmas\u0131n\u0131” \u00f6\u011f\u00fctlemesi i\u00e7in bir neden olmazd\u0131.<\/p>\n

Kadet kongresi delegelerinin elbette ki pek, iyi bildikleri kadet program\u0131, siyasal de\u011fil, uluslar\u0131n “k\u00fclt\u00fcrel” kaderlerini tayin etme hakk\u0131ndan s\u00f6zeder. Onun i\u00e7in Bay Koko\u015fkin, Ukraynal\u0131 delegelere kar\u015f\u0131, “sol” kadetlere kar\u015f\u0131 program\u0131 savunmaktayd\u0131; o, “k\u00fclt\u00fcrel” kaderi tayin etmeyi, “siyasal” kaderi tayin etmeye kar\u015f\u0131 savunuyordu. Besbelli ki, uluslar\u0131n “siyasal” kaderlerini tayin etme hakk\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karken, “devletin \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp da\u011f\u0131lmas\u0131” tehlikesinden s\u00f6zederken, (t\u0131pk\u0131 Rosa Luxemburg gibi!) “uluslar\u0131n siyasal kaderlerini tayin etme hakk\u0131” form\u00fcl\u00fcn\u00fc “esnek” bir form\u00fcl olarak nitelendirirken, Bay Koko\u015fkin, Rus ulusal-liberalizmini, Anayasac\u0131-Demokrat Partinin daha “‘sol” ya da daha demokratik \u00f6\u011felerine kar\u015f\u0131 ve Ukrayna burjuvazisine kar\u015f\u0131 savunuyordu.<\/p>\n

Re\u00e7’te \u00e7\u0131kan raporda kendilerini eleveren “bununla birlikte” gibi k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir s\u00f6zden de anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, Bay Koko\u015fkin, kadet konferans\u0131nda zaferi elde etmi\u015ftir. Kadetler saf\u0131nda Rus ulusal-liberalizmi \u00fcst\u00fcn gelmi\u015ftir. Bu zafer, Rusya’daki marksistler aras\u0131nda t\u0131pk\u0131 kadetler gibi, “uluslar\u0131n siyasal kaderlerini tayin etme hakk\u0131 esnek form\u00fcl\u00fcnden” korkmaya ba\u015flayan ak\u0131ls\u0131z kimselerin g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7mayacak m\u0131?<\/p>\n

Biz, “bununla, birlikte”, Bay Koko\u015fkin’in uslamlama tarz\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc inceleyelim. “Ge\u00e7mi\u015fin siyasal deneyimine” at\u0131fta bulunurken, (yani besbelli ki, Rus burjuvazisinin ulusal ayr\u0131cal\u0131klar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc tela\u015fa kap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bu korku ve (sayfa 83) tel\u00e2\u015f\u0131 kadet partisinin de ge\u00e7irdi\u011fi 1905 deneyimine at\u0131fta bulunarak) ve “devletin \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp da\u011f\u0131lmas\u0131” tehlikesinden s\u00f6zederek” Bay Rako\u015fkin, uluslar\u0131n siyasal kaderlerini tayin etmeleri hakk\u0131n\u0131n, ayr\u0131lma ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ulusal devlet kurma hakk\u0131ndan ba\u015fka bir anlama gelemeyece\u011fini pek g\u00fczel anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Soru \u015fudur: Bay Koko\u015fkinin bu korkular\u0131, genel olarak demokratik bak\u0131mdan ve \u00f6zel olarak da proletaryan\u0131n s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan nas\u0131l de\u011ferlendirilmelidir?
\nBay Koko\u015fkin, uluslar\u0131n ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131n\u0131n, “devletin \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp da\u011f\u0131lmas\u0131”, tehlikesini art\u0131raca\u011f\u0131na bizi inand\u0131rmak istemektedir. Bu, slogan\u0131 “tutukla ve \u00f6nle” olan polis \u015fefi Mimretsov’un da g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr(50) Genel olarak, demokratik bak\u0131mdan do\u011fru olan, bunun tam tersidir: uluslar\u0131n ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131, “devletin \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp da\u011f\u0131lma” tehlikesini azalt\u0131r.<\/p>\n

Bay Koko\u015fkin t\u0131pk\u0131 bir milliyet\u00e7i gibi konu\u015fmaktad\u0131r. Bunlar, son kongrelerinde Ukraynal\u0131 “mazeppac\u0131lara” en sert bi\u00e7imde sald\u0131rd\u0131lar. Bay Savenko ve \u015f\u00fcrek\u00e2s\u0131, Ukraynal\u0131lar\u0131n hareketinin, Ukrayna ile Rusya aras\u0131ndaki ba\u011flar\u0131n zay\u0131flamas\u0131 tehdidini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan ettiler; \u00e7\u00fcnk\u00fc Ukrayna dostlu\u011fu g\u00f6sterileriyle Avusturya, Ukraynal\u0131larla aras\u0131ndaki ba\u011flar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmektedir! Avusturya’n\u0131n kullanmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, Bay Savenko gibilerin su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 ayn\u0131 y\u00f6ntemlerle yani Ukraynal\u0131lara kendi dillerini kullanma kendi h\u00fck\u00fcmetlerini kurma, \u00f6zerk bir meclise sahip olma, vb. \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn tan\u0131nmas\u0131 y\u00f6ntemleriyle, Ukraynal\u0131larla ba\u011flar\u0131n\u0131 “g\u00fc\u00e7lendirmeyi” Rusya’n\u0131n ni\u00e7in yapamayaca\u011f\u0131 sorusu yan\u0131ts\u0131z kal\u0131yor.
\nSavenkolar\u0131n ve Koko\u015fkinlerin ileri s\u00fcrd\u00fckleri iddialar, birbirinin t\u0131pat\u0131p ayn\u0131d\u0131r ve yaln\u0131zca mant\u0131ksal a\u00e7\u0131dan e\u015fit \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fcl\u00fcn\u00e7 ve sa\u00e7mad\u0131r. Ukrayna ulusal-toplulu\u011funun herhangi belirli bir \u00fclkede ne kadar \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten yararlan\u0131rsa, o \u00fclkeye o \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u011flanaca\u011f\u0131 besbelli de\u011fil midir? Demokrasinin temel ilkelerini tam olarak terk etmedik\u00e7e, bir kimsenin (sayfa 84) bu belli ger\u00e7e\u011fi tart\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131 san\u0131l\u0131r ve bir ulusal topluluk i\u00e7in, ayr\u0131lma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ulusal devlet kurma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden b\u00fcy\u00fck \u00f6zg\u00fcrl\u00fck olabilir mi?<\/p>\n

Liberaller taraf\u0131ndan (ve safl\u0131klar\u0131yla onlar\u0131n dediklerini yineleyenler taraf\u0131ndan) bu \u00f6l\u00e7\u00fcde kar\u0131\u015f\u0131k hale getirilmi\u015f olan bu sorunu biraz a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmak i\u00e7in, \u00e7ok basit bir \u00f6rnek verece\u011fiz. Bo\u015fanma sorununu ele alal\u0131m. Rosa Luxemburg,. yaz\u0131s\u0131nda demokratik merkezi devletin, onu olu\u015fturan par\u00e7alara \u00f6zerklik tan\u0131rken, bo\u015fanma ile ilgili yasalar dahil yasama kollar\u0131n\u0131n en \u00f6nemlilerini merkezi parlamentonun yetkisinde tutmal\u0131d\u0131r, diye yaz\u0131yor. Demokratik devletin merkezi yetkili organ\u0131n\u0131n bo\u015fanma serbestli\u011fini tan\u0131ma yetkisine sahip olmas\u0131n\u0131 istemek anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015feydir. Gericiler, bo\u015fanma serbestli\u011fine kar\u015f\u0131d\u0131rlar; onlar, bu konunun “dikkatle ele al\u0131nmas\u0131” gerekti\u011fini s\u00f6ylerler ve y\u00fcksek sesle bunun “ailenin \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp da\u011f\u0131lmas\u0131” olaca\u011f\u0131n\u0131 il\u00e2n ederler. Demokratlar ise, gericilerin ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fck ettiklerine, ger\u00e7ekte polisin ve b\u00fcrokrasinin bask\u0131s\u0131n\u0131, bir cinsin \u00f6tekine k\u0131yasla ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 durumunu ve kad\u0131nlar\u0131n en k\u00f6t\u00fc bi\u00e7imde haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frat\u0131lmas\u0131n\u0131 savunduklar\u0131na inan\u0131rlar. Onlar, bo\u015fanma serbestli\u011finin, ailenin “\u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp da\u011f\u0131lmas\u0131na” neden olmayaca\u011f\u0131na, tersine, uygar bir toplumda biricik olanakl\u0131 ve sa\u011flam temel olan demokratik temel \u00fczerinde aileyi g\u00fc\u00e7lendirece\u011fine inan\u0131rlar.<\/p>\n

Bo\u015fanma serbestli\u011fini savunan bir kimseyi, aile ba\u011flar\u0131n\u0131 y\u0131kmak istemekle su\u00e7lamak ne kadar ahmak\u00e7a ve ne kadar ikiy\u00fczl\u00fcce bir davran\u0131\u015fsa, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunanlar\u0131 da yani ayr\u0131lma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunanlar\u0131 da ayr\u0131lmay\u0131 isteklendirmeyle su\u00e7lamak, o \u00f6l\u00e7\u00fcde ahmak\u00e7a ve ikiy\u00fczl\u00fc bir davran\u0131\u015ft\u0131r. T\u0131pk\u0131 burjuva toplumda burjuva evlenme kurumunun \u00fczerine kurulu bulundu\u011fu ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n ve ahl\u00e2ks\u0131zl\u0131klar\u0131n savunucular\u0131 bo\u015fanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 gibi, ayn\u0131 \u015fekilde kapitalist devlette, uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131n\u0131, (sayfa 85) yani uluslar\u0131n ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 reddetmek, egemen ulusun ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 ve demokratik y\u00f6ntemlere kar\u015f\u0131 polis y\u00f6netim y\u00f6ntemlerini savunmaya e\u015fittir.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz, kapitalist toplumda y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan ili\u015fkilerden do\u011fma siyasal ahl\u00e2k bozuklu\u011fu, bazen parlamento \u00fcyelerinin ve gazetecilerin belli bir ulusun ayr\u0131lmas\u0131 yolunda ciddi olmayan ve hatta sa\u00e7ma olan gevezeliklerde bulunmalar\u0131na neden olur. Ama bu gevezeliklerden korkacak olan (ya da korkar g\u00f6z\u00fckecek olan) ancak gericiler olabilir. Demokratik ilkelere ba\u011fl\u0131 bulunanlar yani devlet sorunlar\u0131n\u0131n halk taraf\u0131ndan karara ba\u011flanmas\u0131nda direnenler, siyaset\u00e7ilerin \u00fczerinde gevezelik ettikleri \u015feyle halk\u0131n karar verdi\u011fi \u015fey aras\u0131nda “pek b\u00fcy\u00fck bir fark oldu\u011fu”nu(51) \u00e7ok iyi bilirler. Halk her g\u00fcnk\u00fc deneyiminden, co\u011frafi ve iktisadi ba\u011flar\u0131n, de\u011ferini ve b\u00fcy\u00fck bir pazarla b\u00fcy\u00fck bir devletin \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerini bilir. Onun i\u00e7in halk, ancak ulusal zul\u00fcm ve ulusal s\u00fcrt\u00fc\u015fme ya\u015fam\u0131 dayan\u0131lmaz hale getirdi\u011fi zaman ve iktisadi ili\u015fkileri baltalad\u0131\u011f\u0131 zaman, ayr\u0131lmaya, bir \u00e7are olarak ba\u015fvurur. B\u00f6yle bir durumda kapitalist geli\u015fmenin ve s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00e7\u0131karlar\u0131na en iyi \u015fekilde hizmet, ancak ayr\u0131lmayla sa\u011flanabilir.<\/p>\n

B\u00f6ylece, Bay Koko\u015fkin’in ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc fikirlere hangi a\u00e7\u0131dan, bakarsak bakal\u0131m, Bunlar\u0131n kesin olarak sa\u00e7ma olduklar\u0131 ve demokrasi ilkeleriyle alay ettikleri anla\u015f\u0131l\u0131r. Ama bu fikirlerde bir par\u00e7ac\u0131k mant\u0131k da vard\u0131r: Rus burjuvazisinin s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n mant\u0131\u011f\u0131. Anayasac\u0131-Demokrat Partinin \u00fcyelerinin \u00e7o\u011funlu\u011fu gibi, Bay Koko\u015fkin de bu burjuvazinin para babalar\u0131n\u0131n bek\u00e7isidir. O, Rus burjuvazisinin genel olarak ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 ve \u00f6zel olarak da devlet ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 savunmaktad\u0131r. O, bu ayr\u0131cal\u0131klar\u0131, Puri\u015fkevi\u00e7 ile elele, omuz omuza savunmaktad\u0131r. Aralar\u0131ndaki biricik fark, Puri\u015fkevi\u00e7’in feodal sopaya daha \u00e7ok g\u00fcvenmesi, Koko\u015fkin ve \u015f\u00fcrek\u00e2s\u0131n\u0131n ise bu sopan\u0131n 1905’te onar\u0131lmaz bi\u00e7imde \u00e7atlad\u0131\u011f\u0131na inanmalar\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvalar\u0131 ve k\u00f6yl\u00fcleri “devletin (sayfa 86) \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp da\u011f\u0131lmas\u0131” umac\u0131s\u0131yla korkutarak, onlar\u0131 “halklar\u0131n. \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc”n\u00fc, tarihin yerle\u015ftirdi\u011fi ilkelerle birle\u015ftirme vb. gibi t\u00fcmceciklerle aldatarak, y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 kand\u0131rma konusunda daha burjuva y\u00f6ntemlere dayanmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Uluslar\u0131n siyasal kaderlerini tayin etme ilkesine liberallerin d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131, s\u0131n\u0131f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, tek bir anlam ta\u015f\u0131yabilir; o da ulusal-liberalizmdir yani B\u00fcy\u00fck-Rus burjuvazisinin devlet ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131n savunulmas\u0131 ve bug\u00fcn \u00dc\u00e7 Haziran Rejimi alt\u0131nda uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131na gayretke\u015flikle kar\u015f\u0131 koyan Rusya Marksistleri aras\u0131ndaki oport\u00fcnistler, likidat\u00f6r Semkovski, bund\u00e7u Liebmann, Ukraynal\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva Yurkevi\u00e7, ger\u00e7ekte ulusal-liberallerin pe\u015finden gitmekte ve ulusal-liberal fikirlerle i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 aras\u0131na fesat sokmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve onun kapitalizme kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131, b\u00fct\u00fcn uluslar i\u015f\u00e7ilerinin tam dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ve en s\u0131k\u0131 birli\u011fini gerektirmektedir; bu \u00e7\u0131karlar, her ulusal-topluluktan burjuvazinin milliyet\u00e7i siyasetine kar\u015f\u0131 \u015fiddetle kar\u015f\u0131 koymay\u0131 emreder. Onun i\u00e7in sosyal-demokratlar, e\u011fer uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131n\u0131 yani ezilen ulusun ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 reddederlerse ya da ezilen uluslar\u0131n burjuvazisinin b\u00fct\u00fcn ulusal istemlerini desteklerlerse, proletaryan\u0131n siyasal \u00e7izgisine kar\u015f\u0131 gelmi\u015f olurlar ve i\u015f\u00e7ileri burjuvazinin siyasetine boyun e\u011fmeye y\u00f6neltirler. \u00dccretli i\u015f\u00e7inin, B\u00fcy\u00fck-Rus olmayan burjuvazi de\u011fil de ba\u015fl\u0131ca B\u00fcy\u00fck-Rus burjuvazisi taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi ya da Yahudi burjuvazisi de\u011fil de Polonya burjuvazisi taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi vb. hi\u00e7 de \u00f6nemli de\u011fildir. S\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 anlayan \u00fccretli i\u015f\u00e7i, B\u00fcy\u00fck-Rus kapitalistlerinin devlet ayr\u0131cal\u0131klar\u0131na oldu\u011fu kadar, Polonyal\u0131 ya da Ukraynal\u0131 kapitalistlerin, devlet ayr\u0131cal\u0131klar\u0131na kavu\u015ftuklar\u0131 zaman, d\u00fcnya y\u00fcz\u00fcnde cenneti kuracaklar\u0131 yolunda vaatleri kar\u015f\u0131s\u0131nda da kay\u0131ts\u0131zd\u0131r. Kapitalizm geli\u015fmektedir ve t\u00fcrde\u015f olmayan topluluklar\u0131n b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f devletleri i\u00e7inde olsun, ayr\u0131 ulusal devletler i\u00e7inde (sayfa 87) olsun, \u015fu ya da bu bi\u00e7imde geli\u015fmeye devam edecektir.<\/p>\n

Her iki durumda da i\u015f\u00e7iler s\u00f6m\u00fcr\u00fcleceklerdir ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcye kar\u015f\u0131 ba\u015far\u0131yla sava\u015f\u0131m verebilmek i\u00e7in, proletarya, her t\u00fcrl\u00fc milliyet\u00e7ilikten ar\u0131nm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r; o, e\u011fer deyim uygun d\u00fc\u015ferse, \u00e7e\u015fitli uluslar\u0131n burjuvazileri aras\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fck u\u011fruna s\u00fcregelmekte olan, sava\u015f\u0131mda mutlak olarak yans\u0131z kalmal\u0131d\u0131r. E\u011fer herhangi bir ulusun proletaryas\u0131, “kendi” ulusal burjuvazisinin ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 en hafif \u015fekilde de olsa desteklerse, bu, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, \u00f6teki ulusun proletaryas\u0131 aras\u0131nda g\u00fcvensizlik yaratacakt\u0131r; i\u015f\u00e7ilerin uluslararas\u0131 s\u0131n\u0131f dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 zay\u0131flatacak, onlar\u0131 b\u00f6lecektir ve b\u00f6yle bir duruma sevinecek olan, ancak burjuvazi olacakt\u0131r ve uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme ya da ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131n reddedilmesi, uygulamada ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, egemen ulusun ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131n desteklenmesi anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r.<\/p>\n

Norve\u00e7’in \u0130sve\u00e7”ten ayr\u0131lmas\u0131 gibi somut bir olguyu ele al\u0131rsak, bunun daha g\u00f6ze batan bir do\u011frulamas\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f oluruz.<\/span><\/p>\n

VI. NORVE\u00c7’\u0130N \u0130SVE\u00c7’TEN AYRILMASI
\n<\/b>
\nRosa Luxemburg, bu \u00f6rne\u011fi ele al\u0131yor ve konuyu \u015f\u00f6yle tart\u0131\u015f\u0131yor:
\n“Federatif ili\u015fkiler tarihinin son olay\u0131, Norve\u00e7’in \u0130sve\u00e7’ten ayr\u0131lmas\u0131, -ki bu, Polonya sosyal-yurtsever bas\u0131n\u0131 taraf\u0131ndan (bkz: Krakov’da yay\u0131nlanan Naprzod(52) adl\u0131 gazete) aceleyle, devlet olarak ayr\u0131lma \u00f6zleminin, g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ve ilerici niteli\u011finin \u00f6v\u00fclecek bir belirtisi olarak ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131- federalizmin ve onunla birlikte giden ulusal ayr\u0131lman\u0131n ilericilik ya da demokrasinin ifadesi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 pek k\u0131sa zamanda kan\u0131tlad\u0131. \u0130sve\u00e7li kral\u0131n taht\u0131ndan indirilmesi ve Norve\u00e7’i terk etmeye zorlanmas\u0131 demek olan Norve\u00e7 “devrimi” diye adland\u0131r\u0131lan olaydan sonra, Norve\u00e7liler, bir ulusal referandumla cumhuriyet kurma \u00f6nerisini resmen reddederek, hi\u00e7 istiflerini bozmadan bir ba\u015fka kral se\u00e7tiler.<\/p>\n

Her t\u00fcrl\u00fc (sayfa 88) ulusal harekete ve her ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcne y\u00fczeyden hayranl\u0131k duyanlar\u0131n, “devrim” diye adland\u0131rd\u0131klar\u0131 \u015feyin k\u00f6yl\u00fc ve k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva b\u00f6lgecili\u011finin belirtisinden, kendilerine \u0130sve\u00e7 aristokrasisinin kabul ettirdi\u011fi bir kral yerine, kendi paralar\u0131yla “kendi” krallar\u0131na sahip olma \u00f6zleminden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir, ve bu y\u00fczden de bu hareketin devrimle hi\u00e7 bir ilgisi yoktur. Ayn\u0131 zamanda \u0130sve\u00e7 ile Norve\u00e7 aras\u0131ndaki birli\u011fin da\u011f\u0131lmas\u0131, o zamana kadar mevcut olan federasyonun, burada da ne \u00f6l\u00e7\u00fcde yaln\u0131zca hanedan \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n ifadesi oldu\u011funu ve bu bak\u0131mdan yaln\u0131zca kralc\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve gericili\u011fin bir \u015feklini ifade etti\u011fini hemen g\u00f6sterdi.” (Przeglad.)<\/p>\n

\u0130\u015fte Rosa Luxemburg’un bu konuda s\u00f6ylediklerinin t\u00fcm\u00fc bundan ibarettir! \u0130tiraf edilmelidir ki, tutumunu savunma olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, buradaki kadar canl\u0131 bi\u00e7imde g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermek, Rosa Luxemburg i\u00e7in bile zor bir i\u015ftir.
\nSorun, sosyal-demokratlar\u0131n, kar\u0131\u015fm\u0131\u015f ulusal bir devlet i\u00e7inde uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme ya da ayr\u0131lma haklar\u0131n\u0131 tan\u0131yan bir programa muhta\u00e7 olup olmad\u0131klar\u0131 sorunuydu, ve \u015fimdi de sorun budur.
\nRosa Luxemburg’un kendisinin and\u0131\u011f\u0131 Norve\u00e7 \u00f6rne\u011fi, bu noktada bize ne s\u00f6ylemektedir?<\/p>\n

Yazar\u0131m\u0131z k\u0131vran\u0131p duruyor, n\u00fckteleri ve sald\u0131r\u0131lar\u0131yla Naprzod’u y\u0131prat\u0131yor, ama soruyu yan\u0131tlam\u0131yor! Rosa Luxemburg, as\u0131l konu \u00fczerinde tek bir s\u00f6zc\u00fck s\u00f6ylemekten ka\u00e7\u0131nabilmek i\u00e7in, g\u00fcne\u015f alt\u0131nda her konuya de\u011finiyor! Ku\u015fkusuz, paralar\u0131yla kendi krallar\u0131n\u0131 tutmak istemekle ve bir ulusal referandumla cumhuriyet kurma \u00f6nerisini reddetmekle, Norve\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazisi, burjuva dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve zevksizli\u011fini a\u00e7\u0131\u011fa vurmu\u015ftur. Hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, Naprzod da bunun fark\u0131na varmamakla ayn\u0131 zevksizli\u011fi g\u00f6stermi\u015ftir ama b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n konumuzla ilgisi nedir? Tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z konu, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme (sayfa 89) hakk\u0131 ve sosyalist proletaryan\u0131n bu hakka kar\u015f\u0131 benimseyece\u011fi tutum sorunuydu! \u00d6yleyse ni\u00e7in Rosa Luxemburg bu soruyu yan\u0131tlam\u0131yor da s\u00f6z\u00fc doland\u0131r\u0131p duruyor.<\/p>\n

Fareye g\u00f6re kediden kuvvetli hayvan olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenir. Rosa Luxemburg’a g\u00f6re de besbelli ki, “Fraki”den kuvvetli hayvan yok. “Fraki”, “Polonya Sosyalist Partisi”nin s\u00f6zde-devrimci hizbine halk aras\u0131nda tak\u0131lan lakapt\u0131r, ve Naprzod ad\u0131ndaki Krakov gazetesi, bu “hizbin” g\u00f6r\u00fc\u015flerini payla\u015f\u0131r. Rosa Luxemburg’un, bu “hizbin” milliyet\u00e7ili\u011fe kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m\u0131nda g\u00f6z\u00fc o kadar kararm\u0131\u015ft\u0131r ki, o Naprzod’dan ba\u015fka hi\u00e7 bir \u015fey g\u00f6rememektedir.
\nE\u011fer Naprzod “evet” derse, Rosa Luxemburg, “hay\u0131r” demeyi kutsal g\u00f6revi say\u0131yor, ve b\u00f6yle davranmakla, Naprzod’dan ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011funu g\u00f6stermedi\u011fini, tersine, “Fraki”ye g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir bi\u00e7imde ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011funu, Krakov’un kar\u0131nca yuvas\u0131n\u0131nkinden daha derin ve daha geni\u015f bir g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorunlara yana\u015famad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi \u00fczerine bir an durup d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor. Naprzod, ku\u015fkusuz, Marksizm ile hi\u00e7 bir ilgisi bulunmayan berbat bir gazetedir; ama bu, e\u011fer Norve\u00e7 \u00f6rne\u011fini se\u00e7mi\u015fsek, onu gerekti\u011fi gibi tahlil etmemize engel olmamal\u0131.<\/p>\n

Bu \u00f6rne\u011fi, Marksist a\u00e7\u0131dan tahlil edebilmek i\u00e7in, k\u00f6t\u00fcn\u00fcn k\u00f6t\u00fcs\u00fc “Fraki”nin g\u00fcnahlar\u0131yla u\u011fra\u015fmamal\u0131y\u0131z, ilkin, Norve\u00e7’in \u0130sve\u00e7’ten ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n somut tarihsel \u00f6zelliklerini ve sonra da her iki \u00fclkenin proletaryas\u0131n\u0131n bu ayr\u0131lma dolay\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f, oldu\u011fu g\u00f6revleri ele almal\u0131y\u0131z.<\/p>\n

Norve\u00e7 ile \u0130sve\u00e7 aras\u0131ndaki co\u011frafi, iktisadi ve dil ba\u011flar\u0131 B\u00fcy\u00fck-Ruslarla bir\u00e7ok \u00f6teki Slav uluslar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flardan daha az s\u0131k\u0131 de\u011fildir ama Norve\u00e7 ile \u0130sve\u00e7 aras\u0131ndaki birlik, r\u0131zaya dayanan bir birlik de\u011fildir, onun i\u00e7in Rosa Luxemburg’un “federasyon”dan s\u00f6z etmesi, konunun d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131d\u0131r, ve o, ne s\u00f6yleyece\u011fini bilmedi\u011fi i\u00e7in, buna, ba\u015fvurmu\u015ftur. Norve\u00e7, Napol\u00e9on sava\u015flar\u0131 s\u0131ras\u0131nda krallar taraf\u0131ndan, Norve\u00e7lilerin iradesine kar\u015f\u0131, \u0130sve\u00e7’le (sayfa 90) birle\u015ftirilmi\u015fti; ve \u0130sve\u00e7liler Norve\u00e7’i boyunduruk alt\u0131na alabilmek i\u00e7in, askeri birlikler, g\u00f6ndermek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

Norve\u00e7’e istisnai \u00f6l\u00e7\u00fcde geni\u015f \u00f6zerklik tan\u0131nmas\u0131na kar\u015f\u0131n (Norve\u00e7’in kendi parlamentosu vb. vard\u0131), birli\u011fin kurulmas\u0131ndan sonra ,uzun y\u0131llar Norve\u00e7’le \u0130sve\u00e7 aras\u0131nda s\u00fcrekli s\u00fcrt\u00fc\u015fmeler oldu, ve Norve\u00e7liler \u0130sve\u00e7 aristokrasisinin boyunduru\u011funu atmaya u\u011fra\u015ft\u0131lar. Ensonu A\u011fustos 1905’te bunu ba\u015fard\u0131lar. Norve\u00e7 parlamentosu, \u0130sve\u00e7 kral\u0131n\u0131n art\u0131k Norve\u00e7 kral\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 karar\u0131n\u0131 verdi, ve daha sonra Norve\u00e7 halk\u0131 aras\u0131nda yap\u0131lan referandumda pek b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funluk (birka\u00e7 y\u00fcze kar\u015f\u0131 200.000) \u0130sve\u00e7’ten tam ayr\u0131lma yolunda oy verdi. K\u0131sa bir karas\u0131zl\u0131k d\u00f6neminden sonra, \u0130sve\u00e7liler bu ayr\u0131lma olgusunu sineye \u00e7ektiler.<\/p>\n

Bu \u00f6rnek bize, modern iktisadi ve siyasal ili\u015fkiler i\u00e7inde uluslar\u0131n hangi esaslar \u00fczerinde ayr\u0131l\u0131p ba\u011f\u0131ms\u0131z ,devlet kurmalar\u0131n\u0131n olanakl\u0131 oldu\u011funu ve bunun ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini, ve siyasal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokrasi ko\u015fullar\u0131nda bu ayr\u0131lman\u0131n, ald\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imi g\u00f6sterir.<\/p>\n

Tek bir sosyal-demokrat bile, e\u011fer siyasal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokrasi kendisini ilgilendiriyorsa (ilgilendirmedi\u011fi takdirde do\u011fal olarak o art\u0131k sosyal-demokrat de\u011fildir), Norve\u00e7 \u00f6rne\u011finin uluslar\u0131n ayr\u0131lmas\u0131yla ilgili \u00e7at\u0131\u015fmalarda “Rus bi\u00e7iminde” de\u011fil de ancak 1905’te Norve\u00e7’le \u0130sve\u00e7 aras\u0131nda uygulanan bi\u00e7imde \u00e7\u00f6z\u00fcme gidilmesi i\u00e7in, s\u0131n\u0131f bilincine, sahip i\u015f\u00e7ilerin sistemli propaganda yapmay\u0131 ve ortam\u0131 haz\u0131rlamay\u0131 kutsal g\u00f6revleri saymalar\u0131 gerekti\u011finin pratik kan\u0131t\u0131 oldu\u011funu yads\u0131yamaz. Programda uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 maddesinin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 anlam tamamen budur ama Rosa Luxemburg, Norve\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvalar\u0131n\u0131n ve Krakov Naprzod’unun burjuva zevksizli\u011fine ve dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne sert bi\u00e7imde sald\u0131rarak, kendi teorisini \u00e7\u00fcr\u00fcten bir ger\u00e7e\u011fi atlamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc, o, pek iyi anlamaktad\u0131r ki, bu tarihsel ger\u00e7ek, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n “\u00fctopya” oldu\u011fu, “alt\u0131n sahanlarda yemek yemek” vb. (sayfa 91) hakk\u0131 gibi bir \u015fey oldu\u011fu yolundaki iddias\u0131n\u0131 kesin olarak \u00e7\u00fcr\u00fctmektedir. Bu gibi ibareler, yaln\u0131zca Do\u011fu Avrupa ulusal-topluluklar\u0131 aras\u0131nda bug\u00fcnk\u00fc g\u00fc\u00e7ler dengesinin de\u011fi\u015fmezli\u011fine, kendini be\u011fenmi\u015f\u00e7e ve oport\u00fcnist\u00e7e inanc\u0131 ifade ederler.
\nDevam edelim. \u00d6teki sorunlarda oldu\u011fu gibi uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme sorununda da bizim her \u015feyden \u00f6nce ilgilendi\u011fimiz nokta, belirli bir ulusun i\u00e7inde proletaryan\u0131n kendi kaderini tayin etmesidir. Rosa Luxemburg, bu soruna da de\u011finmekten ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendisinin se\u00e7mi\u015f oldu\u011fu Norve\u00e7 \u00f6rne\u011fi temeli \u00fczerinde bu sorunun tahlilinin, “teorisini” y\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ayr\u0131lma \u00fczerine \u00e7at\u0131\u015fmada Norve\u00e7 ve \u0130sve\u00e7 proletaryas\u0131 nas\u0131l bir tutum benimsemi\u015ftir? Norve\u00e7 ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet kurduktan sonra, Norve\u00e7’in s\u0131n\u0131f bilin\u00e7li i\u015f\u00e7ileri elbette ki, cumhuriyete oy vereceklerdir, (11*) ve e\u011fer baz\u0131 sosyalistler ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc oy verirlerse, bu, yaln\u0131zca Avrupa sosyalist hareketinde bazen ne kadar \u00e7ok ahmak\u00e7a k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve oport\u00fcnizmi bulundu\u011funu g\u00f6sterir. Bu konuda iki ayr\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f olamaz, ve biz, bu noktaya, yaln\u0131zca, Rosa Luxemburg, s\u00f6z\u00fc konu d\u0131\u015f\u0131na kayd\u0131rarak sorunu karanl\u0131\u011fa bo\u011fma yolunda \u00e7aba g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in de\u011findik. Norve\u00e7 Sosyalist Program\u0131n\u0131n, Norve\u00e7li sosyal-demokratlar\u0131, ayr\u0131lma sorununda belirli bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunmaya zorlay\u0131p zorlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyoruz. Norve\u00e7 sosyalistlerinin, Norve\u00e7’in \u00f6zerkli\u011finin, s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131 serbest\u00e7e y\u00fcr\u00fctebilmek i\u00e7in yeteri kadar alan sa\u011flay\u0131p sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131, ya da \u0130sve\u00e7 aristokrasisiyle sonu gelmeyen s\u00fcrt\u00fc\u015fme ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n, iktisadi ya\u015fam\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc baltalay\u0131p baltalamad\u0131\u011f\u0131 sorununu, a\u00e7\u0131k b\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131 san\u0131yoruz ama bu aristokrasiye kar\u015f\u0131 gelmenin ve (burjuva dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalsa bile) (sayfa 92) Norve\u00e7 k\u00f6yl\u00fc demokrasisini desteklemenin, Norve\u00e7 proletaryas\u0131n\u0131n g\u00f6revi oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi tart\u0131\u015f\u0131lamaz.<\/p>\n

Ya \u0130sve\u00e7 proletaryas\u0131n\u0131n tutumu? \u0130sve\u00e7li b\u00fcy\u00fck toprak sahiplerinin; \u0130sve\u00e7li papazlar\u0131n da k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131yla, Norve\u00e7’e kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan yana olduklar\u0131, bilinen bir \u015feydir. Ve Norve\u00e7, \u0130sve\u00e7’ten \u00e7ok daha zay\u0131f oldu\u011fu, daha \u00f6nce de bir \u0130sve\u00e7 istilas\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131, ve \u0130sve\u00e7 aristokrasisinin kendi \u00fclkesinde b\u00fcy\u00fck a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, bu sava\u015f k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, b\u00fcy\u00fck bir tehlike yaratabildi. \u0130sve\u00e7li Koko\u015fkinlerin, “uluslar\u0131n kendi siyasal kaderlerini tayin etmeleri gibi esnek bir. form\u00fcl\u00fcn dikkatle ele al\u0131nmas\u0131” yolunda \u00e7a\u011fr\u0131larda bulunarak, korkun\u00e7 “devletin \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp da\u011f\u0131lmas\u0131” tehlikesi tablolar\u0131n\u0131 \u00e7izerek ve “ulusal \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn” \u0130sve\u00e7 aristokrasisinin ilkeleriyle ba\u011fda\u015ft\u0131\u011f\u0131 yolunda g\u00fcvence vererek, \u0130sve\u00e7 halk\u0131n\u0131 aldatma yolunda epeyce zaman ve enerji harcad\u0131klar\u0131na g\u00fcvenebiliriz. Ku\u015fkusuz, e\u011fer, \u0130sve\u00e7li sosyal-demokratlar, b\u00fcy\u00fck toprak sahiplerinin ve Koko\u015fkinlerin ideoloji ve siyasetine kar\u015f\u0131 \u00e7etin bir sava\u015f vermeselerdi, (Koko\u015fkinlerin de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131) genel olarak uluslar\u0131n e\u015fitli\u011fini istemekle yetinmeyip, ama ayn\u0131 zamanda uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131 ve Norve\u00e7’in ayr\u0131l\u0131p ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet kurmada serbestli\u011fini savunmasalard\u0131, sosyalizm davas\u0131na ve demokrasi davas\u0131na ihanet etmi\u015f olurlard\u0131.<\/p>\n

\u0130sve\u00e7li i\u015f\u00e7ilerin, Norve\u00e7lilerin ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 tamm\u0131\u015f olmalar\u0131, Norve\u00e7li ve \u0130sve\u00e7li i\u015f\u00e7ilerin karde\u015f\u00e7e s\u0131n\u0131r dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ve birli\u011finin g\u00fc\u00e7lenmesine yard\u0131m etmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu davran\u0131\u015f, Norve\u00e7li i\u015f\u00e7ileri, \u0130sve\u00e7 i\u015f\u00e7ilerinin \u0130sve\u00e7 milliyet\u00e7ili\u011fine kap\u0131lmad\u0131klar\u0131n\u0131, Norve\u00e7li proleterlerle karde\u015fli\u011fi \u0130sve\u00e7 burjuvazisinin ve aristokrasisinin ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131n \u00fczerinde tuttuklar\u0131na inand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131yla \u0130sve\u00e7 aristokrasisinin Norve\u00e7’e zorla kabul ettirdi\u011fi ba\u011flar\u0131n kopar\u0131lmas\u0131, Norve\u00e7li i\u015f\u00e7ilerle \u0130sve\u00e7li i\u015f\u00e7iler aras\u0131ndaki ba\u011flar\u0131 kuvvetlendirdi. \u0130sve\u00e7li i\u015f\u00e7iler, burjuva siyasetinin g\u00f6sterdi\u011fi b\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015fmelere kar\u015f\u0131n -burjuva ili\u015fkiler, Norve\u00e7lilerin, (sayfa 93) zora ba\u015fvurularak, yeniden \u0130sve\u00e7 boyunduru\u011fu alt\u0131na al\u0131nmalar\u0131na neden olabilir- hem \u0130sve\u00e7 hem de Norve\u00e7 burjuvazisine kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131mlar\u0131nda her iki ulus i\u015f\u00e7ilerinin tam e\u015fitli\u011fini ve s\u0131n\u0131f dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 koruyabileceklerini ve savunabileceklerini g\u00f6stermi\u015flerdir.<\/p>\n

S\u0131ras\u0131 gelmi\u015fken belirtelim ki, bu; Rosa Luxemburg ile aram\u0131zdaki g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131, Polonya sosyal-demokratlar\u0131na kar\u015f\u0131 “kullanma” yolunda “Fraki”lerin \u00e7abalar\u0131n\u0131n ne kadar temelsiz ve ciddiyetten uzak oldu\u011funu g\u00f6sterir. “Fraki”ler, bir proleter sosyalist parti de\u011fil, bir k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva milliyet\u00e7i partidir, Polonya sosyal-devrimcileri gibi bir \u015fey. Rus sosyal-demokratlar\u0131yla bu parti aras\u0131nda birlik, hi\u00e7 bir zaman s\u00f6z konusu olmam\u0131\u015ft\u0131r ve olamaz da. \u00d6te yandan, Polonya sosyal-demokratlar\u0131yla aram\u0131zda kurulan s\u0131k\u0131 ili\u015fkilerden ve birlikten \u00f6t\u00fcr\u00fc bir tek Rus sosyal-demokrat bile hi\u00e7bir zaman “pi\u015fmanl\u0131k duymam\u0131\u015ft\u0131r.” Milliyet\u00e7i \u00f6zlemlerin ve tutkular\u0131n derinden etkisi alt\u0131nda bulunan bir \u00fclke olan Polonya’da ger\u00e7ekten Marksist, ger\u00e7ekten proleter ilk partiyi kurmakla Polonyal\u0131 sosyal-demokratlar, b\u00fcy\u00fck bir tarihsel hizmette bulunmu\u015flard\u0131r ama Polonyal\u0131 sosyal-demokratlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 hizmet, Rosa Luxemburg, Rus Marksistlerinin program\u0131n\u0131n 9. maddesi hakk\u0131nda bir s\u00fcr\u00fc sa\u00e7ma-sapan s\u00f6z etti diye de\u011fil, bu olumsuz duruma kar\u015f\u0131n b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n

“Uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131” sorunu, elbette ki, Polonyal\u0131 sosyal-demokratlar i\u00e7in, Ruslar kadar \u00f6nemli de\u011fildir. Milliyet\u00e7ilikten g\u00f6z\u00fc kararm\u0131\u015f olan Polonya k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazisine kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc sava\u015f\u0131m\u0131n h\u0131z\u0131yla, (belki de bu h\u0131z bazen a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclere g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr) Polonya sosyal-demokratlar\u0131n\u0131n “dozu ka\u00e7\u0131rmalar\u0131” anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131lanabilir.Hi\u00e7 bir Rus marksisti, Polonya sosyal-demokratlar\u0131 Polanya’n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131d\u0131rlar diye, onlar\u0131 su\u00e7lamay\u0131 akl\u0131ndan ge\u00e7irmemi\u015ftir. Polonyal\u0131 sosyal-demokratlar, ancak, Rosa Luxemburg gibi, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n Rus Marksistlerinin program\u0131nda (sayfa 94) tan\u0131nmas\u0131 gere\u011fini yads\u0131maya kalk\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 zaman yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015ferler.<\/p>\n

Bu, asl\u0131nda Krakov standartlar\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde uygun olan bir \u015feyin, B\u00fcy\u00fck-Ruslar dahil Rusya’da ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn halklara ve uluslara uygulanmaya kalk\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gibi bir \u015feydir. Bu, asl\u0131nda Rus sosyal-demokrat\u0131 de\u011fil, enternasyonalist sosyal-demokrat de\u011fil, “ters yoldan Polonya milliyet\u00e7isi” olmak demektir.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc uluslararas\u0131 sosyal-demokrasi, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131ndan yanad\u0131r. \u015eimdi de bu konuyu inceleyece\u011fiz.<\/span><\/p>\n

VII. ULUSLAR ARASI LONDRA KONGRES\u0130 (1896) KARARI
\n<\/b>
\nBu kararda \u015f\u00f6yle denmektedir:
\n“Kongre, b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131 (Selbstbestimmungsrecht) tam olarak destekledi\u011fini beyan eder ve \u015fu anda askeri, ulusal ya da ba\u015fka bi\u00e7imdeki despotluklar\u0131n boyunduru\u011fu alt\u0131nda ac\u0131 \u00e7eken b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin i\u015f\u00e7ilerine sempatisini ifade eder; Kongre, b\u00fct\u00fcn bu \u00fclkelerin i\u015f\u00e7ilerini, d\u00fcnyan\u0131n s\u0131n\u0131f bilin\u00e7li (Klassennbewusste= S\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 anlayan) i\u015f\u00e7ilerin saflar\u0131na kat\u0131lmaya ve bunlarla, uluslararas\u0131 kapitalizmin yenilgiye u\u011frat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ve uluslar aras\u0131 sosyal-demokrasinin ama\u00e7lar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in omuz omuza sava\u015fmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.”(12*) Belirtti\u011fimiz gibi bizim oport\u00fcnistlerimiz, Bay Semkovski, Liebmann ve Yurkevi\u00e7 bu karar\u0131n fark\u0131nda de\u011fillerdir ama Rosa Luxemburg fark\u0131ndad\u0131r ve bizim program\u0131m\u0131zdaki (sayfa 95) “kendi kaderini tayin etme” terimini i\u00e7eren bu karar\u0131 tam metin olarak yaz\u0131s\u0131na aktarmaktad\u0131r.<\/p>\n

Sorun, Rosa Luxemburg’un, kendi “\u00f6zg\u00fcn” teorisinin yolu \u00fczerinde duran bu engeli nas\u0131l ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sorunudur.<\/p>\n

Kolayca… Karar\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerinde \u00f6zellikle durarak… Bildiri karakterini belirterek… \u0130nsan bu b\u00f6l\u00fcme ancak yanl\u0131\u015f anlama sonucu at\u0131fta bulunabilir!<\/p>\n

Yazar\u0131n \u00e7aresizli\u011fi ve \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f hali inan\u0131lacak gibi de\u011fil. \u00c7o\u011funlukla yaln\u0131z oport\u00fcnistler, programdaki tutarl\u0131 demokratik ve sosyalist noktalar\u0131n yaln\u0131zca bildiri edebiyat\u0131 oldu\u011funu iddia ederler ve bu noktalar \u00fczerinde tart\u0131\u015fmadan ka\u00e7\u0131n\u0131rlar. Rosa Luxemburg’un, kendisini bu kez Semkovskilerin, Liebmann’lar\u0131n ve Yurkevi\u00e7lerin berbat e\u015fli\u011finde bulmu\u015f olmas\u0131 nedensiz de\u011fildir. Rosa Luxemburg, yukarda ki karar\u0131n do\u011fru mu, yoksa yanl\u0131\u015f m\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemeye yana\u015fmamaktad\u0131r. Sanki karar\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc okumaya ba\u015flayana kadar birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc unutan ya da Londra Kongresinden \u00f6nce sosyalist bas\u0131nda yer alan tart\u0131\u015fmalar\u0131 hi\u00e7 duymam\u0131\u015f olan, dikkatsiz ya da d\u00fcnyadan habersiz okura g\u00fcveniyormu\u015f\u00e7as\u0131na, dolamba\u00e7l\u0131 yollara ba\u015fvuruyor.<\/p>\n

Ama e\u011fer, Rosa Luxemburg, Rusya’n\u0131n s\u0131n\u0131f bilin\u00e7li i\u015f\u00e7ileri \u00f6n\u00fcnde Enternasyonalin bu kadar \u00f6nemli bir ilke sorunu \u00fczerindeki karar\u0131n\u0131, bu karar\u0131 ele\u015ftirip tahlil etmeye tenezz\u00fcl etmeden, ayaklar alt\u0131nda \u00e7i\u011fneyebilece\u011fini san\u0131yorsa \u00e7ok yan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Rosa Luxemburg’un g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc Londra Kongresinden \u00f6nceki tart\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda daha \u00e7ok Alman Marksistlerinin organ\u0131 Die Neue Zeit’\u0131n s\u00fctunlar\u0131nda ifade edilmi\u015fti ve bu g\u00f6r\u00fc\u015f, sonu\u00e7ta, Enternasyonal taraf\u0131ndan reddedilmi\u015fti! Rus okurun akl\u0131nda \u00f6zellikle tutmas\u0131 gereken sorunun \u00f6z\u00fc budur.<\/p>\n

Tart\u0131\u015fma, Polonya’n\u0131n ,ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sorunu \u00fczerinde oldu. \u00dc\u00e7 ayr\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n

1) <\/b>“Fraki”nin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, ki onlar ad\u0131na Hecker konu\u015fmu\u015ftur. (sayfa 96) Bunlar, Enternasyonalin kendi program\u0131na, Polonya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 istemini koymas\u0131n\u0131 istediler. \u00d6neri kabul edilmedi. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, Enternasyonal taraf\u0131ndan reddedildi.
\n2)<\/b> Rosa Luxemburg’un g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yani Polonyal\u0131 sosyalistlerin, Polonya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 istememeleri gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yolundaki resmi beyana tamamen ayk\u0131r\u0131yd\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f de Enternasyonal taraf\u0131ndan ayn\u0131 \u015fekilde reddedildi.
\n3)<\/b> Kautsky taraf\u0131ndan, Rosa Luxemburg ile polemi\u011fi s\u0131ras\u0131nda onun materyalizminin a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde “tek yanl\u0131” oldu\u011funu tan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 zaman, en kapsaml\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klanan g\u00f6r\u00fc\u015f. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, Enternasyonal \u015fu anda Polonya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 program\u0131na bir madde olarak koyamaz; ama Kautsky, Polonyal\u0131 sosyalistlerin b\u00f6yle bir istemle ileri \u00e7\u0131kmaya tam haklar\u0131 oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Sosyalistler a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ulusal bask\u0131 ve zul\u00fcm mevcut oldu\u011fu bir durumda ulusal kurtulu\u015f g\u00f6revlerini g\u00f6rmezlikten gelmek kesin olarak yanl\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Enternasyonalin karar\u0131, bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn en \u00f6z, en temel \u00f6\u011felerini i\u00e7ermektedir: bir yandan b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etmede tam haklar\u0131n\u0131n do\u011frudan do\u011fruya, ku\u015fkuya yer vermeyecek bi\u00e7imde tan\u0131nmas\u0131; \u00f6te yandan ayn\u0131 kesinlikle i\u015f\u00e7ilere s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131mlar\u0131nda uluslararas\u0131 birlik i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131.<\/p>\n

Biz, bu karar\u0131n kesin olarak do\u011fru oldu\u011fu ve Do\u011fu A Avrupa ve Asya \u00fclkeleri i\u00e7in, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda her iki b\u00f6l\u00fcm\u00fcyle birlikte ayr\u0131lmaz bir b\u00fct\u00fcn olarak ele al\u0131nacak olan bu karar\u0131n, ulusal sorunda proletaryan\u0131n s\u0131n\u0131f siyasetine tek do\u011fru y\u00f6nelimi sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 inanc\u0131nday\u0131z.<\/p>\n

Yukarda an\u0131lan \u00fc\u00e7 ayr\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olduk\u00e7a ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak inceleyece\u011fiz.
\nPek iyi bilindi\u011fi gibi Karl Marx ve Engels Polonya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 istemini etkin olarak desteklemeyi b\u00fct\u00fcn (sayfa 97) Bat\u0131 Avrupa demokrasisinin ve \u00f6zellikle sosyal-demokrasinin g\u00f6revi saym\u0131\u015flard\u0131r. 1840-1850 ve 1860’lar d\u00f6neminde Avusturya’da ve Almanya’da burjuva devrimleri d\u00f6neminde ve Rusya’da da “K\u00f6yl\u00fc Reformu”(53) d\u00f6neminde bu g\u00f6r\u00fc\u015f do\u011fruydu ve tutarl\u0131 demokratik ve proleter tek g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. Rusya’daki ve Slav \u00fclkelerinin \u00e7o\u011fundaki halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 hen\u00fcz uykudayken, bu \u00fclkelerde y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 kucaklayan ba\u011f\u0131ms\u0131z demokratik hareketler yokken, Polonya’n\u0131n aristokratik kurtulu\u015f hareketi yaln\u0131zca Rusya bak\u0131m\u0131ndan de\u011fil yaln\u0131zca Slavl\u0131k bak\u0131m\u0131ndan de\u011fil, bir t\u00fcm olarak Avrupa demokrasisi bak\u0131m\u0131ndan da pek b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yordu. (13*)<\/p>\n

Ama Marx’\u0131n bu tutumu, 1860’larda ya da 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7eyre\u011finde do\u011fru olmakla birlikte, 20. y\u00fczy\u0131lda art\u0131k do\u011fru de\u011fildir. Slav \u00fclkelerinin \u00e7o\u011funda hatta en geri Slav \u00fclkelerinden birinde Rusya’da bile, ba\u011f\u0131ms\u0131z demokratik hareketler, hatta ba\u011f\u0131ms\u0131z proleter hareketler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Aristokrat Polonya yok olmu\u015f, yerini kapitalist Polonya’ya b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ko\u015fullar alt\u0131nda Polonya’n\u0131n istisnai devrimci \u00f6nemini yitirmesi do\u011fal bir \u015feydir.<\/p>\n

PSP’nin (Polonya Sosyalist Partisinin, bug\u00fcnk\u00fc “Fraki”lerin) 1896’da Marx’\u0131n bu konudaki ba\u015fka bir \u00e7a\u011fa ait g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc sonsuzlu\u011fa kadar “saptamaya” kalk\u0131\u015fmas\u0131, marksizmin metnini, marksizmin ruhuna kar\u015f\u0131 kullanma yolunda bir \u00e7abad\u0131r. Onun i\u00e7in Polonyal\u0131 sosyal-demokratlar, Polonya k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazisinin a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7ili\u011fine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 ve ulusal sorunun Polonya i\u015f\u00e7ileri i\u00e7in ikincil \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirttikleri zaman, ilk kez Polonya’da s\u0131rf proleter bir (sayfa 98) parti kurduklar\u0131 ve Polonyal\u0131 ve Rus i\u015f\u00e7ilerin s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131mlar\u0131nda en s\u0131k\u0131 ittifak\u0131 kurmalar\u0131 gerekti\u011fi son derece \u00f6nemli ilkesini ilan ettikleri zaman \u00e7ok hakl\u0131yd\u0131lar.<\/p>\n

Ama bu, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda Enternasyonalin uluslar\u0131n kendi siyasal kaderlerini tayin etme ilkesini ya da ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 Do\u011fu Avrupa ve Asya i\u00e7in gereksiz saymal\u0131m\u0131 demekti? Bu, b\u00fcy\u00fck bir sa\u00e7mal\u0131k olurdu ve (teorik bak\u0131mdan) T\u00fcrk, Rus ve \u00c7in devletlerindeki burjuva demokratik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn tamamlanm\u0131\u015f oldu\u011funu kabul etme anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bir davran\u0131\u015f olurdu ve (etkisi bak\u0131m\u0131ndan) despotizmin yarar\u0131na, oport\u00fcnist\u00e7e bir tutumu benimsemek olurdu.<\/p>\n

Hay\u0131r, Do\u011fu Avrupa’da ve Asya’da belirmeye ba\u015flayan burjuva demokratik devrimler d\u00f6neminde ulusal hareketlerin uyanmas\u0131 ve yo\u011funla\u015fmas\u0131 d\u00f6neminde ba\u011f\u0131ms\u0131z proleter partilerin kurulmas\u0131 d\u00f6neminde bu partilerin ulusal sorun konusundaki g\u00f6revleri iki y\u00f6nl\u00fc olmal\u0131d\u0131r: birincisi, b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131 tan\u0131mak, \u00e7\u00fcnk\u00fc burjuva demokratik devrim hen\u00fcz ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015ftir, \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 demokrasisi tutarl\u0131 olarak, ciddiyetle ve i\u00e7tenlikle (liberal Koko\u015fkin tarz\u0131nda de\u011fil) uluslar\u0131n e\u015fit haklar\u0131 i\u00e7in sava\u015f\u0131r ve ikincisi, belirli bir devlet i\u00e7inde tarihinin ge\u00e7irdi\u011fi b\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015fmeler boyunca, burjuvazinin birey olarak devletlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131nda meydana getirdi\u011fi de\u011fi\u015fiklikler ne olursa olsun, b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n proleterlerinin s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131nda en s\u0131k\u0131 ve b\u00f6l\u00fcnmez bir ittifak\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in sava\u015f\u0131m verir.<\/p>\n

1896 Enternasyonalinin karar\u0131n\u0131n form\u00fcle etti\u011fi, proletaryan\u0131n i\u015fte bu iki y\u00f6nl\u00fc g\u00f6revinin ta kendisidir. Ve 1913 yaz\u0131nda toplanan Rus Marksistleri Kongresinde kabul edilen karar\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 temel ilkeler bunlard\u0131r. Baz\u0131lar\u0131, bu karar\u0131n uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme ve ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 tan\u0131yan 4. maddesinin milliyet\u00e7ili\u011fe azami “\u00f6d\u00fcnde” bulunur g\u00f6r\u00fcnmesine ,kar\u015f\u0131l\u0131k (ger\u00e7ekte b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131, demokrasiyi (sayfa 99) azami \u00f6l\u00e7\u00fcde tan\u0131ma ve milliyet\u00e7ili\u011fi asgari \u00f6l\u00e7\u00fcde tan\u0131ma anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r), 5. maddenin herhangi bir ulusun burjuvazisinin milliyet\u00e7i sloganlar\u0131na kar\u015f\u0131 i\u015f\u00e7ileri uyarmas\u0131nda ve b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n i\u015f\u00e7ilerini uluslararas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde birle\u015fmi\u015f proleter \u00f6rg\u00fctlerde birli\u011fe ve kayna\u015fmaya \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131nda bir “\u00e7eli\u015fki” g\u00f6rmektedirler ama bu “\u00e7eli\u015fkiyi”, ancak, \u00f6rne\u011fin, \u0130sve\u00e7 ve Norve\u00e7 proletaryas\u0131n\u0131n birli\u011finin ve s\u0131n\u0131f dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n, \u0130sve\u00e7li i\u015f\u00e7iler Norve\u00e7’in ayr\u0131lma ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet kurma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tan\u0131d\u0131klar\u0131 zaman g\u00fc\u00e7lendi\u011fini anlayamayacak kadar y\u00fczeyde kalan kafalar g\u00f6rebilirler.<\/span><\/p>\n

VIII. \u00dcTOPYACI KARL MARX VE PRAT\u0130K ROSA LUXEMBURG
\n<\/b>
\nPolonya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir “\u00fctopya” oldu\u011funu iddia ederken ve bunu b\u0131kk\u0131nl\u0131k verene dek yinelerken Rosa Luxemburg, alayl\u0131 bir tonla: pi\u00e7in \u0130rlanda’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 istemini ileri s\u00fcrmeyelim, diye soruyor. Besbelli ki, “pratik” Rosa Luxemburg, Karl Marx’\u0131n \u0130rlanda’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sorunundaki tutumundan habersizdir. Somut ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k istemlerinin oport\u00fcnist a\u00e7\u0131dan de\u011fil de ger\u00e7ek Marksist a\u00e7\u0131dan nas\u0131l tahlil edildi\u011fini g\u00f6stermek i\u00e7in, bu konu \u00fczerinde durmaya de\u011fer.<\/p>\n

Sosyalist tan\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131n zekalar\u0131n\u0131 ve inan\u00e7lar\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc denemek i\u00e7in, kendi deyimiyle, onlar\u0131 “s\u0131navdan ge\u00e7irme” Marx’\u0131n adetiydi.(54) Marx, Lopatin’le tan\u0131\u015f\u0131nca, Engels’e yazd\u0131\u011f\u0131 5 Temmuz 1870 tarihli mektupta gen\u00e7 Rus sosyalisti i\u00e7in pek \u00f6v\u00fcc\u00fc s\u00f6zler kullanmakla birlikte, \u015funu da ekliyordu: “… Zay\u0131f yan\u0131 Polonya. Bu konuda t\u0131pk\u0131 bir \u0130ngiliz’in \u0130rlanda’ dan s\u00f6z etti\u011fi gibi konu\u015fuyor – \u00f6rne\u011fin eski ekolden bir \u0130ngiliz \u00e7artistinin.”(55)
\nMarx, ezen bir ulusun sosyalistinin ezilen ulus kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumunu soru\u015fturuyor ,ve ard\u0131ndan, (\u0130ngiliz olsun, Rus olsun) egemen uluslar\u0131n sosyalistlerinin ortak kusurunu (sayfa 100) a\u00e7\u0131\u011fa vuruyor: bunlar ezilen uluslara kar\u015f\u0131 sosyalist g\u00f6revlerini anlayam\u0131yorlar ve “egemen ulus” burjuvazisinin \u00f6nyarg\u0131lar\u0131na yank\u0131 oluyorlar.<\/p>\n

Marx’\u0131n \u0130rlanda \u00fczerine kesin beyanlar\u0131na ge\u00e7meden \u00f6nce, Marx ve Engels’in ulusal sorundaki genel tutumlar\u0131n\u0131n kesin olarak ele\u015ftirici bir tutum oldu\u011funu ve bu sorunun tarihsel bak\u0131mdan g\u00f6reli \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ettiklerini belirtmeliyiz. Nitekim Engels, 23 May\u0131s 1851’de Marx’a, tarih okuman\u0131n kendisini Polonya konusunda k\u00f6t\u00fcmser sonu\u00e7lara g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, Polonya’n\u0131n \u00f6neminin ge\u00e7ici oldu\u011funu ve bu \u00f6nemin Rusya’da tar\u0131m devriminin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi ana kadar s\u00fcrece\u011fini yaz\u0131yordu. Ona g\u00f6re, Polonyal\u0131lar\u0131n tarihteki rol\u00fc “budalaca g\u00f6z\u00fcpeklik” niteli\u011finde bir rold\u00fcr. “Ve Polonya’n\u0131n, Rusya ile” k\u0131yaslamada bile, ilericili\u011fi ba\u015far\u0131yla temsil etti\u011fi tek bir \u00f6rnek ya da tarihsel \u00f6nem ta\u015f\u0131yan herhangi bir harekette bulundu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclemez.” Rusya, “yap\u0131lar\u0131 aylak kavalyelerinkine pek uyan Polonyal\u0131lardan” daha \u00e7ok uygarl\u0131k, e\u011fitim, sanayi ve burjuva \u00f6\u011feleri i\u00e7ermektedir; “St. Petersburg,” Moskova, Odesa vb. ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda Var\u015fova ve Krakov nedir ki! ” Engels, Polonya aristokrasisinin ayaklanmas\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olaca\u011f\u0131na inanm\u0131yor.<\/p>\n

Ancak, bu kadar deha ve derinli\u011fine g\u00f6r\u00fc\u015f yetene\u011fi ta\u015f\u0131yan b\u00fct\u00fcn bu fikirler, Marx ve Engels’in 12 y\u0131l sonra, Rusya hala uykuda iken ve Polonya i\u00e7ten i\u00e7e kayna\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman, Polonya hareketini en derin ve hararetli sempatiyle ele almalar\u0131na engel olmad\u0131.<\/p>\n

1864’te Enternasyonalin Bildirisini kaleme al\u0131rken Marx, Engels’e Mazzini’nin milliyet\u00e7ili\u011fine kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m vermek zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazd\u0131 (4 Kas\u0131m 1864) ve \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: “Bildiride uluslararas\u0131 siyasete ayr\u0131lan yerlerde ulusal-topluluklardan de\u011fil \u00fclkelerden s\u00f6zediyorum ve k\u00fc\u00e7\u00fck uluslar\u0131 de\u011fil Rusya’y\u0131 ele\u015ftiriyorum.” Marx’\u0131n “i\u015f\u00e7i sorununa” oranla, ulusal sorunun ikincil bir sorun oldu\u011fu konusunda ku\u015fkusu yoktur ama onun teorisi, ulusal sorunu yok saymaktan (sayfa 101) pek uzakt\u0131r.<\/p>\n

1866 geliyor. Marx, Engels’ e yazd\u0131\u011f\u0131 mektupta Paris’teki “prudoncu kli\u011fin” tutumunu ele\u015ftiriyor: bu klik “… Ulusal-toplulu\u011fun bir sa\u00e7mal\u0131k oldu\u011funu s\u00f6ylemektedir ve Bismarck ile Garibaldi’ye sald\u0131rmaktad\u0131r. \u015eovenli\u011fe kar\u015f\u0131 polemik olarak taktikler yararl\u0131 olabilir ve a\u00e7\u0131klanabilir ama Proudhon’a inananlar (buradaki iyi dostlar\u0131m Lafargue ve Longuet de bunlar aras\u0131ndad\u0131r), b\u00fct\u00fcn Avrupa’n\u0131n, Fransa’daki baylar, yoksullu\u011fu ve bilisizli\u011fi kald\u0131racaklar\u0131 g\u00fcne kadar sessiz ve sakin yerlerinde oturabilece\u011fini ve oturmas\u0131 gerekti\u011fini sand\u0131klar\u0131 zaman g\u00fcl\u00fcn\u00e7 oluyorlar.” (7 Haziran 1866 tarihli mektup.)<\/p>\n

20 Haziran 1866’da Marx \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: “D\u00fcn Enternasyonalin Konseyinde devam etmekte olan sava\u015f hakk\u0131nda bir tart\u0131\u015fma oldu. … Beklenece\u011fi gibi, tart\u0131\u015fma, bizi, genel olarak, ‘ulusal-topluluk sorununa’ ve bu sorun kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumumuzun ne olaca\u011f\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. ‘Gen\u00e7 Fransa’ (i\u015f\u00e7i olmayan bir grup) temsilcileri, b\u00fct\u00fcn ulusal-topluluklar\u0131n, hatta uluslar\u0131n \u00e7oktan eskimi\u015f \u00f6nyarg\u0131lar oldu\u011fu iddias\u0131yla \u00e7\u0131kt\u0131lar. Prudonla\u015fm\u0131\u015f stirnerizm.(56) … B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya, Frans\u0131zlar\u0131n toplumsal devrim i\u00e7in olgunla\u015fmas\u0131n\u0131 bekliyor. Konu\u015fmama, ulusal-topluluklar\u0131 rafa kald\u0131rm\u0131\u015f olan dostumuz Lafargue ve \u00f6tekilerin g\u00f6r\u00fc\u015flerini ‘Frans\u0131zca’ olarak yani dinleyicilerin onda-dokuzunun anlamad\u0131\u011f\u0131 bir dilde savunduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mda \u0130ngilizler pek g\u00fcld\u00fcler. \u015eunu da belirtelim ki, ulusal-topluluklar\u0131 yads\u0131makla, Lafargue, fark\u0131nda olmadan, \u00f6rnek Frans\u0131z ulusu taraf\u0131ndan yutulmay\u0131 kastetmektedir.”<\/p>\n

Marx’\u0131n b\u00fct\u00fcn bu ele\u015ftirici s\u00f6zlerinden \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 a\u00e7\u0131kt\u0131r: ulus sorununu bir feti\u015f haline getirecek son s\u0131n\u0131f, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kapitalizmin geli\u015fmesi, mutlaka b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131 uyand\u0131r\u0131p ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ya\u015fama y\u00f6neltmez ama y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 kapsayan ulusal hareketler ba\u015flad\u0131ktan sonra umursamamak ve bunlardaki ilerici olan \u015feyi desteklememek, sonu\u00e7 (sayfa 102) olarak, “kendi ulusunu”, “\u00f6rnek ulus” sayarak (ya da biz ekleyelim, kendi ulusunu devlet kurma ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131 tekeline sahip ulus sayarak) milliyet\u00e7i \u00f6nyarg\u0131lara kap\u0131lmak olur. (14*)<\/p>\n

Ancak biz, \u0130rlanda sorununa d\u00f6nelim:
\nMarx’\u0131n bu sorundaki tutumu, mektuplar\u0131ndan al\u0131nan \u015fu sat\u0131rlarda en a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ifade edilmektedir.<\/p>\n

“\u0130ngiliz i\u015f\u00e7ilerinin fenyanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 destekleyen bu g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yapmas\u0131 i\u00e7in elimden geleni yapt\u0131m. … Ben, \u0130rlanda’n\u0131n \u0130ngiltere’den ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n olanaks\u0131z oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm: \u015eimdi bunun ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funa inan\u0131yorum, her ne kadar ayr\u0131lmadan sonra Federasyonun gelmesi olas\u0131 ise de.” Marx’\u0131n 2 Kas\u0131m 1867’de Engels’ e yazd\u0131\u011f\u0131 budur.<\/p>\n

Ayn\u0131 y\u0131lki 30 Kas\u0131m tarihli mektubunda \u015funu ekliyor: “…\u0130ngiliz i\u015f\u00e7ilerine neyi \u00f6\u011f\u00fctleyece\u011fiz?’Benim kan\u0131mca onlar, bildirilerinde ayr\u0131 bir madde halinde Birli\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmal\u0131d\u0131rlar” (yani \u0130rlanda’n\u0131n B\u00fcy\u00fck Britanya’dan ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 desteklemelidirler) – ,”k\u0131saca, 1783’te olan\u0131 yaln\u0131zca daha demokratik ve o zaman\u0131n ko\u015fullar\u0131na uygun hale getirmektir. Bu, bir \u0130ngiliz partisinin program\u0131na konabilecek olan biricik legal ve bu y\u00fczden de tek olanakl\u0131 olan \u0130rlanda kurtulu\u015fu istemi bi\u00e7imidir. \u0130ki \u00fclke aras\u0131nda s\u0131rf ki\u015fisel bir birli\u011fin devam edip edemeyece\u011fini ilerde deneyim g\u00f6stermelidir. …
\n“\u0130rlandal\u0131lar\u0131n muhta\u00e7 olduklar\u0131 \u015funlard\u0131r:
\n“1) Kendi h\u00fck\u00fcmetleri (self-government) ve \u0130ngiltere’den ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k;
\n“2) Bir tar\u0131m devrimi. …”<\/p>\n

Marx, \u0130rlanda sorununa b\u00fcy\u00fck \u00f6nem veriyordu ve Alman \u0130\u015f\u00e7iler Birli\u011finde bu konuda bir-bu\u00e7uk saat s\u00fcren bir konferans vermi\u015fti (17 Aral\u0131k 1867 tarihli mektup). (sayfa 103)<\/p>\n

Engels, 20 Kas\u0131m 1868 tarihli mektubunda “\u0130ngiliz i\u015f\u00e7ileri aras\u0131nda \u0130rlandal\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131na” de\u011finiyor ve hemen hemen bir y\u0131l sonra (24 Ekim 1869) ayn\u0131 konuya d\u00f6nerek \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: “Il n’y a qu’un pas (bir ad\u0131ml\u0131k mesafedir) \u0130rlanda’yla Rusya’n\u0131n aras\u0131. …” “\u0130rlanda tarihi, bize, bir ulusun ba\u015fka bir ulusu boyunduruk alt\u0131na almas\u0131n\u0131n ne b\u00fcy\u00fck bir felaket oldu\u011funu g\u00f6sterir. \u0130ngilizlerin b\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerinin k\u00f6keni \u0130rlanda’ya var\u0131r. Hen\u00fcz Cromwell d\u00f6nemini inceleyemedim ama \u015fu kadar\u0131 benim i\u00e7in kesindir, e\u011fer \u0130rlanda’da askeri y\u00f6netim kurma ve orada yeni bir aristokrasi yaratma zorunlulu\u011fu olmasayd\u0131, \u0130ngiltere’de tarihsel geli\u015fme ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc olurdu. ”
\nS\u0131ras\u0131 gelmi\u015fken, Marx’\u0131n Engels’e 18 A\u011fustos 1869 tarihli mektubunu(57) da belirtelim: “Poznan’da … Polonyal\u0131 i\u015f\u00e7iler … Berlin’deki meslekta\u015flar\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131yla bir grevi zaferle sona erdirdiler. ‘Monsieur le Capital’e kar\u015f\u0131 bu sava\u015f\u0131m -ikinci grev bi\u00e7iminde olsa da- bar\u0131\u015f i\u00e7in nutuklar \u00e7eken burjuva efendilerinkinden bamba\u015fka bir bi\u00e7imde ulusal \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 giderme yoludur.”<\/p>\n

Marx’\u0131n Enternasyonalde izlemi\u015f oldu\u011fu \u0130rlanda sorunuyla ilgili siyaset \u015fundan da anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n

Marx, 18 Kas\u0131m 1869’da Engels’e, Enternasyonal Konseyinde \u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmetinin \u0130rlanda genel aff\u0131 konusundaki tutumu sorunu \u00fczerine bir saat bir \u00e7eyrek konu\u015ftu\u011funu ve \u015fu karar \u00f6nerisinde bulundu\u011funu yaz\u0131yor:
\n“Hapse at\u0131lm\u0131\u015f olan \u0130rlandal\u0131 yurtseverlerin serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131 yolunda \u0130rlandal\u0131lar\u0131n istemlerine yan\u0131t\u0131nda… Bay Gladstone’un, bile bile \u0130rlanda ulusunun onurunu k\u0131rd\u0131\u011f\u0131; “siyasal aff\u0131, k\u00f6t\u00fc y\u00f6netimin kurbanlar\u0131 i\u00e7in ve onlar\u0131n mensup bulunduklar\u0131 halk i\u00e7in onur k\u0131r\u0131c\u0131 olan ko\u015fullara ba\u011flad\u0131\u011f\u0131;
\n“Bay Gladstone’un sorumlu mevkiinde resmen, a\u00e7\u0131k\u00e7a ve b\u00fcy\u00fck \u015fevkle Amerikan k\u00f6le sahiplerinin isyan\u0131n\u0131 destekledikten (sayfa 104) sonra, \u015fimdi \u0130rlanda halk\u0131na edilgin uysall\u0131k \u00f6\u011fretisini a\u015f\u0131lamaya kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131;
\n“\u0130rlanda genel aff\u0131 sorunuyla ilgili b\u00fct\u00fcn siyasetinin, Bay Gladstone’un g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak tori rahiplerinin iktidardan d\u00fc\u015fmesini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ‘fetih siyaseti’nin uygulanmas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131;
\n“Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Derne\u011fi Genel Konseyinin, \u0130rlanda halk\u0131n\u0131n genel siyasal af lehinde kampanyay\u0131 ate\u015fli, sa\u011flam ve y\u00fcrekli bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fctmesine hayranl\u0131k duydu\u011funu \u0130fade etti\u011fi; “bu kararlar\u0131n, b\u00fct\u00fcn \u015fubelere ve Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Derne\u011fi ile ilgisi bulunan Avrupa ve Amerika’daki b\u00fct\u00fcn i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerine bildirilmesi karar alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.”<\/p>\n

Marx, 10 Aral\u0131k 1869’da Enternasyonal Konseyinde okunacak olan \u0130rlanda sorunu \u00fczerindeki raporunun a\u015fa\u011f\u0131daki temellere dayanaca\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131yor:
\n“… Enternasyonal Konseyinde benimsenmesi pek do\u011fal bir \u015fey olan \u0130rlanda i\u00e7in ‘uluslararas\u0131’ ve ‘insanca’ adalet konusunda s\u00f6ylenecek s\u00f6zler bir yana, \u0130rlanda ile bug\u00fcnk\u00fc ili\u015fkilere son vermek, \u0130ngiliz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n do\u011frudan do\u011fruya ve mutlak \u00e7\u0131kar\u0131 gere\u011fidir. Ve bu, tamamen benim kan\u0131md\u0131r; bu kan\u0131m\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 nedenlerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131, \u0130ngiliz i\u015f\u00e7ilerinin kendilerine de s\u00f6yleyemem. \u0130rlanda rejiminin, \u0130ngiliz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n geli\u015fip g\u00fc\u00e7lenmesiyle devrilmesinin olanakl\u0131 olaca\u011f\u0131na, uzun s\u00fcre inand\u0131m. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, The New York Tribune’de (Marx’\u0131n uzun s\u00fcre yazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 Amerikan gazetesi) her zaman ifade etmi\u015fimdir. Sorunu daha derinli\u011fine inceleyince, \u015fimdi, bunun tam tersine inanmaktay\u0131m. \u0130rlanda’n\u0131n kurtulmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece \u0130ngiliz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, hi\u00e7 bir zaman herhangi bir ba\u015far\u0131 g\u00f6steremeyecektir… \u0130ngiltere’de \u0130ngiliz gericili\u011finin k\u00f6kleri, … \u0130rlanda’n\u0131n boyunduruk alt\u0131nda tutulmas\u0131ndad\u0131r.(58) (\u0130talikler Marx’\u0131nd\u0131r.)<\/p>\n

Marx’\u0131n \u0130rlanda sorunundaki izledi\u011fi siyaset, \u015fimdi art\u0131k okur i\u00e7in a\u00e7\u0131k-se\u00e7ik bir hal alm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. (sayfa 105)<\/p>\n

“\u00dctopyac\u0131” Marx, \u00f6ylesine “pratik olmaktan uzak” idi ki yar\u0131m y\u00fczy\u0131l sonra bile ger\u00e7ekle\u015fmeyen \u0130rlanda’n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 davas\u0131n\u0131 savunmu\u015ftur. Marx’\u0131n bu siyaseti hangi nedenlere dayan\u0131r ve bu yanl\u0131\u015f bir siyaset de\u011fil miydi?
\nBa\u015flang\u0131\u00e7ta Marx, \u0130rlanda’n\u0131n, ezilen ulusun ulusal hareketiyle de\u011fil, ezen ulusun i\u015f\u00e7i hareketiyle kurtar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131\u015ft\u0131r. Marx, b\u00fct\u00fcn ulusal-topluluklar\u0131n tam kurtulu\u015funu ancak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n zaferinin ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fini bildi\u011fi i\u00e7in, ulusal hareketi mutlak bir \u015fey olarak ele almad\u0131. Ezilen uluslar\u0131n burjuva kurtulu\u015f hareketiyle, ezen ulusun proleter kurtulu\u015f hareketi aras\u0131ndaki olanakl\u0131 olan b\u00fct\u00fcn kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkileri \u00f6nceden kestirmek olanaks\u0131zd\u0131r (bug\u00fcn Rusya’da ulusal sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn bu kadar zor olu\u015fu bundand\u0131r).<\/p>\n

Bununla birlikte, olaylar \u00f6yle geli\u015fti ki, \u0130ngiliz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, olduk\u00e7a uzun bir s\u00fcre liberallerin etkisi alt\u0131nda kald\u0131, liberallerin bir yedek kuvveti durumuna d\u00fc\u015ft\u00fc ve bir liberal i\u015f\u00e7i siyasetini izleyerek kendi kendini k\u0131s\u0131r hale getirdi. \u0130rlanda burjuva kurtulu\u015f hareketi, gittik\u00e7e g\u00fc\u00e7lendi ve devrimci bi\u00e7imlere b\u00fcr\u00fcnd\u00fc. Marx, bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irdi ve d\u00fczeltti. “Bir ulusun ba\u015fka bir ulusu boyunduruk alt\u0131nda tutmas\u0131, kendisi i\u00e7in ne b\u00fcy\u00fck felaket.” \u0130rlanda \u0130ngiliz boyunduru\u011fundan kurtulmad\u0131k\u00e7a, \u0130ngiliz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hi\u00e7bir zaman \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kavu\u015famayacakt\u0131r. \u0130ngiltere’de gericilik, \u0130rlanda’n\u0131n boyunduruk alt\u0131nda tutulmas\u0131yla beslenmekte ve g\u00fc\u00e7lenmektedir (t\u0131pk\u0131 Rusya’da gericili\u011fin bir s\u00fcr\u00fc uluslar\u0131n boyunduruk alt\u0131nda tutulmas\u0131yla beslendi\u011fi gibi!).<\/p>\n

Ve Marx, Enternasyonale “\u0130rlanda ulusuyla”, “\u0130rlanda halk\u0131yla” (pek parlak zek\u00e2l\u0131 L. VI., zavall\u0131 Marx’ bu deyimleri kullanmakla s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131 unuttu\u011fu i\u00e7in herhalde k\u0131nard\u0131!), dayan\u0131\u015fma karar\u0131 al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in \u00f6neride bulunurken, “ard\u0131ndan federasyonun gelmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131n” \u0130rlanda’n\u0131n \u0130ngiltere’den ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 savunuyor.<\/p>\n

Marx’\u0131n vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n teorik temeli neydi? \u0130ngiltere’de (sayfa 106) burjuva devrim \u00e7oktan, tamamlanm\u0131\u015ft\u0131 ama hen\u00fcz \u0130rlanda’da bu devrim ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f de\u011fildir; yar\u0131m y\u00fczy\u0131l sonra, \u015fimdi, \u0130ngiliz liberallerinin reformlar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fmektedir. E\u011fer \u0130ngiltere’de kapitalizm, Marx’\u0131n ilkten umdu\u011fu kadar \u00e7abuk devrilmi\u015f olsayd\u0131, \u0130rlanda’da bir burjuva demokratik ve genel ulusal hareketin yeri olmazd\u0131 ama bu hareket geli\u015fti\u011fine g\u00f6re, Marx, \u0130ngiliz i\u015f\u00e7ilerine bunu desteklemeyi, bunu devrimci do\u011frultuda h\u0131zland\u0131rmay\u0131 ve kendi \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ile ba\u011fda\u015fan bir sonuca vard\u0131rmay\u0131 \u00f6\u011f\u00fctledi.<\/p>\n

1860’larda \u0130rlanda ile \u0130ngiltere aras\u0131ndaki iktisadi ba\u011flar, do\u011fal ki, Rusya’n\u0131n Polonya ile, Ukrayna ile vb. bug\u00fcnk\u00fc ba\u011flar\u0131ndan bile daha s\u0131k\u0131yd\u0131. (Yaln\u0131zca co\u011frafya ko\u015fullar\u0131 ve \u0130ngiltere’nin bir s\u00f6m\u00fcrge imparatorlu\u011fu olarak g\u00fcc\u00fc bak\u0131m\u0131ndan olsa bile) \u0130rlanda’n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n “pratik olmay\u0131\u015f\u0131” ve “olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131” besbellidir. \u0130lke olarak federalizme d\u00fc\u015fman olmakla birlikte, Marx bu durumda federasyona da raz\u0131 oluyor,(15*) yeter ki, \u0130rlanda’n\u0131n kurtulu\u015fu, reformist yoldan de\u011fil, \u0130ngiliz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 taraf\u0131ndan desteklenen \u0130rlanda halk\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131n hareketiyle devrimci yoldan ger\u00e7ekle\u015fsin. Ku\u015fkusuz, tarihsel sorunun ancak b\u00f6yle bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, proletaryan\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na en uygun ve h\u0131zl\u0131 toplumsal geli\u015fme i\u00e7in en uygun bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilir.<\/p>\n

Olaylar ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc geli\u015fti. \u0130rlanda halk\u0131 olsun, \u0130ngiliz proletaryas\u0131 olsun, yeteri kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olmad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdiler. Ancak \u015fimdi \u0130ngiliz liberalleriyle \u0130rlanda burjuvazisi (sayfa 107) aras\u0131ndaki al\u00e7ak\u00e7a pazarl\u0131klarla \u0130rlanda sorunu, (tazminatl\u0131) tar\u0131m reformuyla ve (hen\u00fcz s\u00f6z\u00fc edilmeyen) \u00f6zerklikle \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011flanmaktad\u0131r. O halde? Bundan Marx ve Engels’in “\u00fctopyac\u0131” olduklar\u0131, “ger\u00e7ekle\u015fmesi olanaks\u0131z” ulusal istemler ileri s\u00fcrd\u00fckleri, \u0130rlandal\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva milliyet\u00e7ilerin etkisi alt\u0131nda kald\u0131klar\u0131 (\u00e7\u00fcnk\u00fc fenyan hareketinin k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva nitelik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 konusunda ku\u015fku yoktur) vb. sonucunu mu \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131z?<\/p>\n

Hay\u0131r. \u0130rlanda sorununda da Marx ve Engels, tutarl\u0131 bir proleter siyaseti izlediler ve bu, y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131, demokrasi ve sosyalizm zihniyeti ile e\u011fitti. Ancak b\u00f6yle bir siyaset, gerekli reformlar\u0131n kabul edilmesinde yar\u0131m y\u00fczy\u0131ll\u0131k gecikmeden hem \u0130rlanda’y\u0131, hem \u0130ngiltere’yi kurtarabilirdi ve bu reformlar\u0131n liberaller taraf\u0131ndan, gericilere yaranmak amac\u0131yla ku\u015fa benzetilmesine engel olabilirdi.<\/p>\n

Marx ve Engels’in \u0130rlanda sorunundaki siyasetleri (bug\u00fcn de pek b\u00fcy\u00fck pratik \u00f6nemini koruyan) ezen uluslar\u0131n proletaryas\u0131n\u0131n ulusal hareketler kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumunun parlak bir \u00f6rne\u011fidir. Bu siyaset, her renkten ve her dilden b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin burjuva darg\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne kap\u0131lm\u0131\u015f kimselerinin, bir ulusun toprakbeylerinin ve burjuvazisinin zorbal\u0131\u011f\u0131 ve ayr\u0131cal\u0131klar\u0131yla \u00e7izilmi\u015f olan devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirme fikrini, “\u00fctopyac\u0131'” bir fikir olarak il\u00e2n etme gayretke\u015fli\u011fine kar\u015f\u0131 bir uyar\u0131 niteli\u011findedir.<\/p>\n

E\u011fer \u0130rlanda ve \u0130ngiltere proletaryas\u0131, Marx’\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc siyaseti kabul etmemi\u015f olsalard\u0131 ve \u0130rlanda’n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 bir slogan olarak benimsememi\u015f olsalard\u0131, en k\u00f6t\u00fc oport\u00fcnizme d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olurlard\u0131, demokratlar ve sosyalistler olarak g\u00f6revlerini unuttuklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015f olurlard\u0131 ve \u0130ngiliz gericili\u011fine ve \u0130ngiliz burjuvazisine \u00f6d\u00fcn vermi\u015f olurlard\u0131. <\/span><\/p>\n

IX. 1903 PROGRAMI VE PROGRAMIN L\u0130K\u0130DAT\u00d6RLER\u0130
\n<\/b>
\nRus Marksistlerinin program\u0131n\u0131n kabul edildi\u011fi 1903 Kongresinin tutanaklar\u0131n\u0131n suretleri kolay bulunmuyor. \u00d6yle ki, (sayfa 108) bug\u00fcn i\u015f\u00e7i hareketindeki etkin militanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, program\u0131n ayr\u0131 ayr\u0131 maddelerinin ard\u0131nda yatan gerek\u00e7eleri bilmemektedirler (bu konuyla ilgili yaz\u0131n\u0131n legalite nimetlerinden yararlanmas\u0131, bu bilgisizli\u011fi per\u00e7inlemektedir…). Onun i\u00e7in 1903, Kongresindeki, \u00fczerinde durdu\u011fumuz sorun ile ilgili tart\u0131\u015fmalar\u0131 tahlil etmek gereklidir.<\/p>\n

\u0130lkin \u015funu belirtelim ki, “uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131” konusunda Rus sosyal-demokrat yaz\u0131n\u0131 ne kadar yetersiz olursa olsun, bu yaz\u0131n, gene de s\u00f6z konusu hakk\u0131n, uluslar\u0131n ayr\u0131lma hakk\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade eder. Bundan ku\u015fku duyan ve 9. maddenin “mu\u011flak” vb. oldu\u011funu iddia eden Semkovskiler, Liebmann’lar ve Yurkevi\u00e7ler a\u015f\u0131r\u0131 bilisizliklerinden ya da dikkatsizliklerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc b\u00f6yle davranmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

Daha 1902’de Plehanov, Zarya’da, program tasar\u0131s\u0131nda “uluslar\u0131n kendi kaderini tayine etme hakk\u0131n\u0131” savunurken, bu istemin, burjuva demokratlar i\u00e7in zorunlu olmad\u0131\u011f\u0131 halde, “sosyal-demokratlar i\u00e7in zorunlu” bir istem oldu\u011funu yaz\u0131yordu. Plehanov \u015f\u00f6yle diyordu: “Bug\u00fcnk\u00fc Rus ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n milliyet\u00e7i \u00f6nyarg\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 gelmekten korktu\u011fumuz i\u00e7in, e\u011fer biz, bu istemi ileri s\u00fcrmeyi unutursak ya da bunda duraksama g\u00f6sterirsek… dudaklar\u0131m\u0131zdaki ‘b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin i\u015f\u00e7ileri birle\u015finiz’ \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131, utanmazca bir yalan haline gelir. … “(59)<\/p>\n

\u0130ncelemekte oldu\u011fumuz program\u0131n bu maddesinin lehindeki temel iddian\u0131n, yerinde bir nitelendirilmesidir: o kadar ki, program\u0131m\u0131z\u0131n ele\u015ftiricilerinin, Plehanov’un bu s\u00f6zlerini hi\u00e7 anmamalar\u0131na \u015fa\u015fmamak gerekir. Bu maddenin reddi, ileri s\u00fcr\u00fclen nedenler ne olursa olsun, ger\u00e7ekte, B\u00fcy\u00fck-Rus milliyet\u00e7ili\u011fine “utan\u00e7 verici” bir \u00f6d\u00fcnd\u00fcr. Ama sorun, b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131 sorunu oldu\u011funa g\u00f6re ni\u00e7in B\u00fcy\u00fck-Rus milliyet\u00e7ili\u011fine? \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6z konusu olan B\u00fcy\u00fck-Ruslardan ayr\u0131lmad\u0131r. Proleterlerin birli\u011fi i\u00e7in, onlar\u0131n s\u0131n\u0131f dayan\u0131\u015fmas\u0131 u\u011fruna, -uluslar\u0131n ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 tan\u0131mal\u0131y\u0131z – yukarda aktar\u0131lan s\u00f6zlerinde, Plehanov’un (sayfa 109) bundan 14 y\u0131l \u00f6nce kabul etti\u011fi budur. E\u011fer oport\u00fcnistlerimiz bunun \u00fczerine biraz d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f olsalard\u0131, uluslar\u0131n kendi kaderlerini serbest\u00e7e tayin etmeleri konusunda bu kadar sa\u00e7ma konu\u015fmazlard\u0131.<\/p>\n

Plehanov’un savundu\u011fu program tasar\u0131s\u0131n\u0131 kabul eden 1903 Kongresinde ba\u015fl\u0131ca \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, Program Komisyonu yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ne yaz\u0131k ki, konu\u015fmalar tutana\u011fa al\u0131nmad\u0131; al\u0131nsayd\u0131, tutanaklar \u00f6zellikle bu noktada ilgin\u00e7 olurdu, \u00e7\u00fcnk\u00fc Polonya sosyal-demokratlar\u0131n\u0131n temsilcileri Warszawski ve Hanecki, komisyonda yaln\u0131zca g\u00f6r\u00fc\u015flerini savunmay\u0131 denediler ve “uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131na” kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar. Bu delegelerin ileri s\u00fcrd\u00fckleri kan\u0131tlar\u0131 (ki bunlar, Warszawski’nin konu\u015fmas\u0131nda ve Hanecki ile birlikte sunduklar\u0131 bildiride a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r: kongre tutanaklar\u0131, s. 134.136 ve 388-390), Rosa Luxemburg’un yukarda tahlil etti\u011fimiz Polonya dilindeki yaz\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma zahmetine katlanan okur, iki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn hemen hemen birbirinin ayn\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n

Plehanov’un herkesten \u00e7ok Polonyal\u0131 Marksistlere, sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u0130kinci Kongrenin Program Komisyonu, ileri s\u00fcr\u00fclen bu iddialar\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendirdi? Bunlar amans\u0131zca ele\u015ftirildi ve alay konusu haline getirildi! Uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131ndan vazge\u00e7melerini Rusya Marksistlerine \u00f6nermenin sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131, o kadar a\u00e7\u0131k ve g\u00fc\u00e7l\u00fc olarak tan\u0131tland\u0131 ki, Polonyal\u0131 Marksistler, iddialar\u0131n\u0131, kongrenin genel toplant\u0131s\u0131nda yinelemeye bile kalk\u0131\u015fmad\u0131lar! Rus, Yahudi, G\u00fcrc\u00fc ve Ermeni Marksistlerin y\u00fcksek meclisinde davalar\u0131n\u0131n yenilgiye u\u011framas\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, kongreyi terk ettiler.<\/p>\n

Bu tarihsel olay, elbette ki, kendi program\u0131na ciddi olarak ilgi duyan herkes i\u00e7in pek b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Polonyal\u0131 Marksistlerin iddialar\u0131n\u0131n, kongrenin Program Komisyonunda tam yenilgiye u\u011framas\u0131, ve bunlar\u0131n kongrenin genel toplant\u0131s\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015flerini savunmaktan vazge\u00e7meleri pek anlaml\u0131d\u0131r. (sayfa 110) Rosa Luxemburg’un 1908’deki yaz\u0131s\u0131nda bu konuda “al\u00e7ak-g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fckle” susmas\u0131 nedensiz de\u011fildir; \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki, kongreyi an\u0131msamak onun i\u00e7in pek tats\u0131z bir \u015fey! O, Warszawski ve Hanecki taraf\u0131ndan 1903’te yap\u0131lan program\u0131n 9. maddesini “de\u011fi\u015ftirme” yolundaki, g\u00fcl\u00fcn\u00e7 \u00f6l\u00e7\u00fcde gereksiz \u00f6neri konusunda da (ki bu \u00f6neriyi, ne Rosa Luxemburg, ne de \u00f6teki Polonyal\u0131 sosyal-demokratlar yinelemeye yana\u015fmad\u0131lar ve yana\u015fmayacaklard\u0131r da) susmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ancak 1903’teki yenilgisini gizleyen Rosa Luxemburg, bu ger\u00e7ekleri sessizlikle ge\u00e7i\u015ftirme yolunu tuttuysa da, partilerinin tarihine ilgi duyanlar, ger\u00e7ekleri saptamak zahmetine katlanacaklar ve bunlar\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 anlam \u00dczerinde d\u00fc\u015f\u00fcneceklerdir.<\/p>\n

1903 Kongresini terkederken, Rosa Luxemburg’un dostlar\u0131 \u015f\u00f6yle bir \u00f6neriyi kongreye sundular: “… Biz program tasar\u0131s\u0131n\u0131n 7. .maddesinin” (\u015fimdi 9. maddedir) “\u015f\u00f6yle olmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyoruz: \u00a7 7. Devletin par\u00e7alar\u0131n\u0131. olu\u015fturan b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n tam k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00fcvence alt\u0131na alan kurumlar” (tutanaklar\u0131n 390. sayfas\u0131).<\/p>\n

B\u00f6ylece Polonyal\u0131 Marksistler, o s\u0131ra, ulusal sorun \u00fczerine \u00f6yle mu\u011flak g\u00f6r\u00fc\u015fler ileri s\u00fcrd\u00fcler ki, uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etmesi yerine, ger\u00e7ekte, onlar ba\u015fka bir ad alt\u0131nda \u00fcnl\u00fc “ulusal k\u00fclt\u00fcr \u00f6zerkli\u011fi”ni \u00f6nerdiler.<\/p>\n

Bu inan\u0131lmaz bir \u015fey gibi geliyor insana, ama ne yaz\u0131k ki, bir ger\u00e7ektir. Bizzat kongrede de, 5 oyla be\u015f Bund\u00e7u ve 6 oyla \u00fc\u00e7 Kafkasyal\u0131 kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde (Kostrov’un dan\u0131\u015fman olarak oyunu saym\u0131yoruz) uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131yla ilgili maddenin silinmesi lehinde tek bir oy kullan\u0131lmad\u0131. Bu maddeye “ulusal k\u00fclt\u00fcr \u00f6zerkli\u011fi’nin eklenmesi i\u00e7in \u00fc\u00e7 oy kullan\u0131ld\u0131 (bunlar, Goldblatt’\u0131n \u015fu form\u00fcl\u00fc lehinde oylard\u0131: “uluslara tam bir k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc sa\u011flayan kurumlar\u0131n kurulmas\u0131”) ve d\u00f6rt oy da Lieber’in (“uluslar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fmelerinde \u00f6zg\u00fcrl\u00fck hakk\u0131”) form\u00fcl\u00fc lehinde kullan\u0131ld\u0131. (sayfa 111)<\/p>\n

Rus liberal partisinin, Anayasac\u0131-Demokrat Partinin sahneye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u015fu anda, bu partinin program\u0131nda, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n yerini, “kendi k\u00fclt\u00fcrel kaderini tayin etme”nin ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. B\u00f6ylece Rosa Luxemburg’un Polonyal\u0131 dostlar\u0131, PSP’nin milliyet\u00e7ili\u011fine kar\u015f\u0131” sava\u015f\u0131mda” o kadar ileri gitmi\u015flerdir ki, Marksist program yerine liberal bir program kabul edilmesini \u00f6nermeye kadar i\u015fi vard\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r ve bunu yaparken bir solukta bizim program\u0131m\u0131z\u0131 oport\u00fcnist olmakla su\u00e7lam\u0131\u015flard\u0131r; bu su\u00e7laman\u0131n, \u0130kinci Kongrenin Program Komisyonunda kahkahalarla kar\u015f\u0131lanmas\u0131na \u015fa\u015fmamak gerekir!<\/p>\n

G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi bir tanesi bile “uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etmesi” ilkesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmayan \u0130kinci Kongre delegeleri, “uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131ndan” neyi anlam\u0131\u015flard\u0131r?<\/p>\n

Tutanaklardan aktard\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fu \u00fc\u00e7 pasaj, bu soruyu yan\u0131tlamaktad\u0131r :
\n“Martinov ‘uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etmeleri’ teriminin geni\u015f olarak yorumlanmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir : bu terim, ancak uluslar\u0131n kendilerini ayr\u0131 siyasal b\u00fct\u00fcnler olarak kurmak hakk\u0131 anlam\u0131na gelir ve b\u00f6lgesel kendi kendini y\u00f6netme s\u00f6z konusu de\u011fildir. (s. 171.) Martinov, Rosa Luxemburg’un dostlar\u0131n\u0131n iddialar\u0131n\u0131n \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcl\u00fcn\u00e7 hale getirildi\u011fi Program Komisyonunun bir \u00fcyesiydi. Martinov, o s\u0131ralarda, “bir ekonomist”, Iskra’n\u0131n en amans\u0131z d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndand\u0131; ve e\u011fer Program Komisyonunun \u00e7o\u011funlu\u011funun payla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015f ileri s\u00fcrseydi, ku\u015fkusuz, s\u00f6zleri reddedilirdi.<\/p>\n

Bir bund\u00e7u olan Goldblatt, komisyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 bitirdikten sonra, kongre, program\u0131n 8. maddesini (\u015fimdiki 9. madde) tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman ilk s\u00f6z\u00fc ald\u0131. Goldblatt \u015f\u00f6yle dedi: “Uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131na’ kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lamaz. Bir ulus ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k u\u011fruna sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman, ona (sayfa 112) kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Plehanov’un dedi\u011fi gibi, Polonya, Rusya ile yasal evlenmeye girmeyi reddederse, o, buna zorlanmamal\u0131d\u0131r. Ben bu s\u0131n\u0131rlamalar i\u00e7inde bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131l\u0131yorum.” (s. 175-176.)<\/p>\n

Plehanov, kongrenin genel toplant\u0131s\u0131nda bu konu \u00fczerinde konu\u015fmad\u0131. Goldblatt, “uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131n\u0131n” ayr\u0131lma hakk\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fi basit ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klanan Program Komisyonunda Plehanov’un s\u00f6ylediklerini yineledi. Goldblatt’tan sonra konu\u015fan Lieber, \u015funu belirtti: “E\u011fer herhangi bir ulus, Rusya’n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ya\u015famak istemiyorsa, elbette ki parti, bu ulusun \u00f6n\u00fcne engeller koymayacakt\u0131r.” (s. 176.)<\/p>\n

Okur, partinin, program\u0131 kabul eden \u0130kinci Kongresinde, uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131n\u0131n “ancak” ayr\u0131lma hakk\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fi konusunda iki ayr\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6recektir. Bund\u00e7ular bile o zaman bu ger\u00e7e\u011fi benimsemi\u015flerdi, ve ancak i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu s\u00fcrekli kar\u015f\u0131-devrim ve her t\u00fcrl\u00fc “fikre ihanet'” d\u00f6nemindedir ki, program\u0131n “mu\u011flak” oldu\u011funu s\u00f6yleyebilen, bilisiz olduklar\u0131 kadar c\u00fcretli kimselere rastlamaktay\u0131z. Ama bu zavall\u0131 s\u00f6zde sosyal-demokratlara zaman ay\u0131rmadan \u00f6nce, Polonyal\u0131lar\u0131n program kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumlar\u0131 hakk\u0131nda s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc sona erdirelim.<\/p>\n

Bunlar, \u0130kinci Kongreye (1903), birli\u011fin gerekli ve ivedi oldu\u011funu iddia ederek geldiler. Ama Program Komisyonunda “yenilgi”lerinden sonra kongreyi terk ettiler, ve son s\u00f6zleri kongrenin tutanaklar\u0131nda yaz\u0131l\u0131 bulunan, uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131 yerine ulusal k\u00fclt\u00fcr \u00f6zerkli\u011finin konmas\u0131 yolunda, yukarda s\u00f6z\u00fc edilen \u00f6neriyi i\u00e7eren yaz\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131 oldu. 1906’da, Polonyal\u0131 Marksistler partiye girdiler, ve ne girerken, ne de sonra (ne 1907 Kongresinde, ne 1907 ve .1908 Konferanslar\u0131nda, ne de 1910 Plenum toplant\u0131s\u0131nda) Rus Program\u0131n\u0131n 9. maddesinin de\u011fi\u015ftirilmesi yolunda bir kez olsun (sayfa 113) tek bir \u00f6neri bile ileri s\u00fcrmediler!
\nBu bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n

Ve ne s\u00f6ylenirse s\u00f6ylensin, bu ger\u00e7ek, Rosa Luxemburg’un dostlar\u0131n\u0131n, bu soruna, \u0130kinci Kongrenin Program Komisyonundaki tart\u0131\u015fmalarla ve ayn\u0131 kongrenin karar\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011flanm\u0131\u015f bir sorun olarak bakt\u0131klar\u0131n\u0131; 1903’te kongreyi terkettikten sonra, tek bir kez bile parti kanal\u0131lar\u0131ndan program\u0131n 9. maddesinin de\u011fi\u015ftirilmesi sorununu ortaya atmadan, 1906’da partiye yeniden kat\u0131lmalar\u0131yla yan\u0131lg\u0131lar\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fc \u00f6rt\u00fcl\u00fc olarak kabul ettiklerini ve d\u00fczelttiklerini kesin olarak tan\u0131tlar.<\/p>\n

Rosa Luxemburg’un imzal\u0131 yaz\u0131s\u0131 1908’de yay\u0131nland\u0131 -elbette ki, parti yazarlar\u0131na, program\u0131 ele\u015ftirme hakk\u0131n\u0131 tan\u0131mamak kimsenin akl\u0131ndan ge\u00e7memi\u015fti- ve bu yaz\u0131 yaz\u0131lal\u0131 beri, Polonyal\u0131 Marksistlerin bir tek resmi organ\u0131 bile, 9. maddenin de\u011fi\u015ftirilmesi sorununu ileri s\u00fcrmemi\u015ftir.
\nBu nedenle, Borba’n\u0131n(60) yaz\u0131 kurulu ad\u0131na, bu gazetenin ikinci say\u0131s\u0131nda (Mart 1914) a\u015fa\u011f\u0131daki a\u00e7\u0131klamada bulunurken Trotski, Rosa Luxemburg’un baz\u0131 hayranlar\u0131na pek beceriksizce yard\u0131mda bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

“… Polonyal\u0131 Marksistler ‘uluslar\u0131n kendi kaderlerini tay\u0131n etme hakk\u0131n\u0131n’ siyasal i\u00e7erikten tamamen yoksun bulundu\u011fu ve programdan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedirler.” (s. 25.)<\/p>\n

Dost g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc Trotski, d\u00fc\u015fmandan daha tehlikelidir! “Polonyal\u0131 Marksistleri” genel olarak Rosa Luxemburg”‘un yazd\u0131\u011f\u0131 her yaz\u0131n\u0131n destekleyicileri olarak s\u0131n\u0131fland\u0131rabilmek i\u00e7in Trotski, kan\u0131t olarak, “\u00f6zel konu\u015fmalar”dan ba\u015fka bir \u015fey g\u00f6steremez (yani Trotski’nin, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in her zaman g\u0131das\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 basit dedikodudan ba\u015fka bir \u015fey g\u00f6steremez). Trotski, “Polonyal\u0131 Marksistleri” onursuz ve vicdans\u0131z kimseler olarak, kendi inan\u00e7lar\u0131na ve partilerinin program\u0131na sayg\u0131 g\u00f6stermekten bile aciz kimseler olarak bize sunmaktad\u0131r. Dost g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc Trotski! (sayfa 114)<\/p>\n

1903’te Polonyal\u0131 Marksistlerin temsilcileri, \u0130kinci Kongreyi uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131 y\u00fcz\u00fcnden terk ettikleri zaman, Trotski, bu hakk\u0131n i\u00e7erikten yoksun bulundu\u011funu ve programdan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyebilirdi.<\/p>\n

Ancak bundan sonra Polonyal\u0131 Marksistler, b\u00f6yle bir programa sahip bulunan partiye girdiler, ve bir kez bile olsun bir de\u011fi\u015fiklik \u00f6nerisi ileri s\u00fcrmediler. (16*)<\/p>\n

Trotski, bu ger\u00e7ekleri, gazetesinin okurlar\u0131ndan ni\u00e7in gizlemi\u015ftir? Yaln\u0131zca tasfiyecili\u011fe kar\u015f\u0131 olan Polonyal\u0131 ve Ruslar aras\u0131nda anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtmak konusunda ve Rus i\u015f\u00e7ilerini program sorununda yan\u0131ltma konusunda spek\u00fclasyonda bulunmada \u00e7\u0131kar\u0131 oldu\u011fundan.
\nTrotski’nin bug\u00fcne kadar Marksizm ile ilgili herhangi bir sorunda kesin ve sa\u011flam bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olmam\u0131\u015ft\u0131r. O, her zaman, \u015fu ya da bu g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 “yar\u0131klara s\u0131zma” yolunu bulur, ve ikide-bir taraf de\u011fi\u015ftirir. \u015eu anda Bund\u00e7ular\u0131n ve likidat\u00f6rlerin dostudur. Ve bu baylar\u0131n partiye kar\u015f\u0131 tutumlar\u0131 hi\u00e7 de olumlu bir tutum de\u011fildir.<\/p>\n

Bund\u00e7u Liebmann’\u0131n \u015fu s\u00f6ylediklerini dinleyiniz: “Bundan 15 y\u0131l \u00f6nce,” diye yaz\u0131yor bu bay, “Rus sosyal demokratlar\u0131, programlar\u0131na, her ulusal-toplulu\u011fun ‘kendi kaderini tayin etme hakk\u0131n\u0131’ ald\u0131klar\u0131 zaman, herkes (!!) kendi kendisine sordu: bu modaya uygun (!!) terim ne demektir? Bu sorunun yan\u0131t\u0131 verilmedi (!!). Bu s\u00f6zc\u00fck bir sis perdesi i\u00e7inde b\u0131rak\u0131ld\u0131 (!!). Ger\u00e7ekten o s\u0131ralarda bu sisi da\u011f\u0131tmak zor bir i\u015fti. Bu maddenin somut bir duruma getirilece\u011fi zaman hen\u00fcz gelmemi\u015ftir -o g\u00fcnlerde \u015f\u00f6yle deniyordu \u015fimdilik b\u0131rakal\u0131m sis i\u00e7inde \u00f6rt\u00fcl\u00fc kals\u0131n (!!). – Bu maddeye (sayfa 115) nas\u0131l bir i\u00e7erik konaca\u011f\u0131n\u0131 bizzat ya\u015fam g\u00f6sterecektir.”<\/p>\n

Parti program\u0131yla alay eden bu “bezleri i\u00e7inde bebeci\u011fin”(61) durumu pek ho\u015f de\u011fil mi?<\/p>\n

Peki ni\u00e7in alay ediyor?<\/p>\n

Yaln\u0131zca, parti tarihi hakk\u0131nda hi\u00e7 bir \u015fey \u00f6\u011frenmemi\u015f olan, hatta hi\u00e7 bir \u015fey okumam\u0131\u015f olan, ama parti sorununa ve onun temsil etti\u011fi her \u015feye kar\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsemeyle bakman\u0131n “moda oldu\u011fu” bir likidat\u00f6rler ortam\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bulunan bir kara cahil oldu\u011fu i\u00e7in.<\/p>\n

Pomyalovski’nin roman\u0131nda, bir vezneci, “lahana tur\u015fusu-f\u0131\u00e7\u0131s\u0131na t\u00fck\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in”(62) \u00f6v\u00fcn\u00fcr. Bund\u00e7u baylar daha da ileri gidiyorlar. Liebmann’lar\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyorlar ki, bu baylar, kendi f\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n i\u00e7ine herkesin \u00f6n\u00fcnde t\u00fck\u00fcrebilsinler. Uluslararas\u0131 bir kongrenin bir karara varm\u0131\u015f olmas\u0131, ve kendi partilerinin bu kongresinde kendi \u00f6rg\u00fctleri olan Bundun iki temsilcisinin (ve bunlar \u0130skra’n\u0131n ne “amans\u0131z” ve ne kararl\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131yd\u0131lar!), “uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme”nin ne anlama geldi\u011fini pekala anlayabildiklerini g\u00f6stermeleri ve bunun programa al\u0131nmas\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lm\u0131\u015f olmalar\u0131 Liebmann’lar\u0131n umurunda m\u0131 ve “‘parti yazarlar\u0131” (g\u00fclmeyiniz) parti tarihine ve program\u0131na kar\u015f\u0131 Pomyalovski’nin veznecisi gibi bir tutum tak\u0131nd\u0131lar diye partiyi da\u011f\u0131tmak en kolay\u0131 de\u011fil mi?<\/p>\n

Ve i\u015fte “bezleri i\u00e7inde bir bebecik” daha: ‘Dzvin’in yazar\u0131 Bay Yurkevi\u00e7, Goldblatt taraf\u0131ndan yinelenen Plehanov’un s\u00f6zlerini aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, ve uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etmesi hakk\u0131n\u0131n ancak ayr\u0131lma hakk\u0131 anlam\u0131na gelebilece\u011finin fark\u0131nda oldu\u011funu belli etti\u011fine g\u00f6re, Bay Yurkevi\u00e7’in, \u0130kinci Kongre tutanaklar\u0131n\u0131 okudu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r ama bu, Rus Marksistlerinin Rusya’n\u0131n “devlet b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc”nden yana olduklar\u0131 iddias\u0131yla, onlar hakk\u0131nda Ukrayna k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazisi aras\u0131nda iftiralar yaymas\u0131na engel olmamaktad\u0131r (n\u00b0 7-8, 1913, s. 83, vb.). Do\u011fal ki, Yurkevi\u00e7ler, Ukraynal\u0131 demokratlar\u0131 B\u00fcy\u00fck-Rus demokratlar\u0131ndan so\u011futmak (sayfa 116) i\u00e7in bundan daha iyi bir y\u00f6ntem icat edemezlerdi. B\u00fcy\u00fck-Rus demokratlar\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanca tutum, Ukraynal\u0131 i\u015f\u00e7ilerin ayr\u0131 bir ulusal \u00f6rg\u00fctten tecrit edilmelerini savunan Dzvin’in yazarlar grubunun siyasetine pek uygun d\u00fc\u015fmektedir! (17*)<\/p>\n

Proletaryan\u0131n saflar\u0131n\u0131 b\u00f6len -ve Dzvin’in oynad\u0131\u011f\u0131 nesnel rol bundan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir- bir k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva milliyet\u00e7i grubun, ulusal sorunu, b\u00f6ylesine i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz duruma getirmek i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermesi anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015feydir. S\u00f6ylemenin gere\u011fi yok ki, “partiye yak\u0131n kimseler” dendi\u011fi zaman kendilerini “fena halde” hakarete u\u011fram\u0131\u015f sayan Yurkevi\u00e7lerle Liebmann’lar, uluslar\u0131n ayr\u0131lma hakk\u0131 sorununun programda nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011flanaca\u011f\u0131 konusunda tek bir s\u00f6zc\u00fck bile s\u00f6ylememektedirler.
\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve ba\u015fl\u0131ca “bezleri i\u00e7inde bebecik”, Bay Semkovski. Bu ki\u015fi, likidat\u00f6rlerin bir gazetesinin s\u00fctunlar\u0131nda, \u00f6n\u00fcnde Rus dinleyicileri olmak \u00fczere, program\u0131n 9. maddesine sald\u0131r\u0131yor ve ayn\u0131 zamanda, bu maddenin programdan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 “baz\u0131 nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc do\u011fru bulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131” s\u00f6yl\u00fcyor!!<\/p>\n

Bu, inan\u0131l\u0131r bir \u015fey de\u011fil ama do\u011fru.<\/p>\n

1912 A\u011fustosunda likidat\u00f6rler kongresi, ulusal sorunu resmen ele ald\u0131. Bir-bu\u00e7uk y\u0131l boyunca 9. madde konusunda, Bay Semkovski’nin yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda tek bir yaz\u0131 bile \u00e7\u0131kmad\u0131 ve Semkovski, bu yaz\u0131s\u0131nda “baz\u0131 nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc” (bu bir gizli hastal\u0131k m\u0131 yoksa?) program\u0131 de\u011fi\u015ftirme \u00f6nerisine “kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in” onu t\u00fcm olarak reddetmektedir!! Biz bahse gireriz ki, d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir yerinde buna benzer oport\u00fcnizm \u00f6rnekleri, ve ondan da k\u00f6t\u00fcs\u00fc partinin yads\u0131nmas\u0131 ve tasfiyesi yolunda \u00e7aba harcand\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin \u00f6rnekler bulmak olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n

Semkovskilerin iddialar\u0131n\u0131n nas\u0131l \u015feyler oldu\u011funu anlamak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fu sat\u0131rlar\u0131 okumak yeter: (sayfa 117) “E\u011fer Polonya proletaryas\u0131, tek bir devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde, b\u00fct\u00fcn Rus proletaryas\u0131yla omuz omuza sava\u015fmak istedi\u011fi halde, Polonya toplumunun gerici s\u0131n\u0131flar\u0131, Polonya’y\u0131 Rusya’dan ay\u0131rmak isterlerse ve bir referandumla ayr\u0131lmadan yana olan oylar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu sa\u011flarlarsa, biz ne yapaca\u011f\u0131z? Biz, Rus sosyal-demokratlar\u0131, merkezi parlamentoda, Polonyal\u0131 yolda\u015flar\u0131m\u0131zla birlikte oyumuzu ayr\u0131lmaya kar\u015f\u0131 m\u0131 kullanaca\u011f\u0131z, yoksa -‘uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131n\u0131’ ihlal etmemek i\u00e7in- ayr\u0131lmadan yana m\u0131 oy kullanaca\u011f\u0131z?” (Novaya Rabo\u00e7aya Gazeta, n\u00b0 71.)<\/p>\n

Bundan a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, Bay Semkovski neyin tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile anlamamaktad\u0131r! Uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131, sorunun merkezi parlamentoda de\u011fil, ayr\u0131lan b\u00f6lgenin parlamentosunda (diyetinde, referandumla vb.) \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011flanmas\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n

E\u011fer demokraside \u00e7o\u011funluk gericilerden yanaysa “ne yapaca\u011f\u0131z?” sorusu kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ocuk\u00e7a karars\u0131zl\u0131k, hem Puri\u015fkevi\u00e7lerin, hem Koko\u015fkinlerin uluslar\u0131n ayr\u0131lma hakk\u0131 fikrini bile su\u00e7 sayd\u0131klar\u0131 bir s\u0131rada, ger\u00e7ek, g\u00fcncel, canl\u0131 siyasal sorunu maskelemeye yarar. Belki de, b\u00fct\u00fcn Rusya’n\u0131n proleterleri, bug\u00fcn Puri\u015fkevi\u00e7lere ve Koko\u015fkinlere kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m vermemelidirler, onlar\u0131 rahat b\u0131rak\u0131p Polonya’n\u0131n gerici s\u0131n\u0131flar\u0131yla sava\u015fmal\u0131d\u0131rlar!<\/p>\n

Bay L. Martov’un program tasar\u0131s\u0131n\u0131 haz\u0131rlayan ve onun 1903’te kabul edilmesini sa\u011flayan ve hatta sonralar\u0131 uluslar\u0131n ayr\u0131lma hakk\u0131 lehinde yaz\u0131 yazan ayn\u0131 L. Martov’un ideolojik liderleri aras\u0131nda bulundu\u011fu likidat\u00f6rlerin gazetesinde yaz\u0131lanlar, i\u015fte bu inan\u0131lmaz sa\u00e7mal\u0131klard\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re, L. Martov, \u015fimdi art\u0131k \u015fu kural gere\u011fince fikir y\u00fcr\u00fctmektedir:<\/p>\n

Zekan\u0131n gere\u011fi yok orada;
\nSiz Read’i g\u00f6nderin,
\nVe ben, hele bir d\u00fc\u015f\u00fcneyim.(63)<\/p>\n

Ve o Read-Semkovski’yi g\u00f6nderiyor, ve program\u0131m\u0131z\u0131 bilmeyen yeni okurlar \u00f6n\u00fcnde, g\u00fcnl\u00fck bir gazetede, program\u0131m\u0131z\u0131n (sayfa 118) tahrif edilmesine ve karmakar\u0131\u015f\u0131k hale getirilmesine izin veriyor.<\/p>\n

Evet, likidat\u00f6r ak\u0131m ger\u00e7ekten epey yol ald\u0131; en ileri gelen eski sosyal-demokratlarda bile parti zihniyetinin izi kalmad\u0131.<\/p>\n

Elbette ki, Rosa Luxemburg, Liebmann’larla, Yurkevi\u00e7ler ve Semkovskilerle bir tutulamaz, ama onun yan\u0131lg\u0131lar\u0131ndan bu t\u00fcr adamlar\u0131n yararlanmalar\u0131 olgusu, kendisinin nas\u0131l bir oport\u00fcnizmin i\u00e7ine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bulundu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir.<\/span><\/p>\n

X. SONU\u00c7
\n<\/b>
\n\u00d6zetleyelim:
\nGenel olarak Marksizm’in teorisi bak\u0131m\u0131ndan uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131 sorunu, hi\u00e7 bir zorluk i\u00e7ermez. 1896 Londra kararlar\u0131na, ya da uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131n\u0131n yaln\u0131zca ayr\u0131lma hakk\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fi ger\u00e7e\u011fine, ya da ba\u011f\u0131ms\u0131z ulusal devletlerin kurulu\u015funun b\u00fct\u00fcn burjuva demokratik devrimlerin e\u011filimi oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fine. ciddi olarak kimse kar\u015f\u0131 gelemez.<\/p>\n

Zorluk, bir \u00f6l\u00e7\u00fcde, Rusya’da hem ezilen, hem de ezen uluslar\u0131n proletaryas\u0131n\u0131n omuz omuza sava\u015f\u0131m vermekte olmalar\u0131ndan ileri gelmektedir. Proletaryan\u0131n sosyalizm u\u011fruna s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131 birli\u011fini korumak ve her t\u00fcrl\u00fc burjuva ve kara-y\u00fczler milliyet\u00e7ili\u011finin etkilerine kar\u015f\u0131 direnmek g\u00f6revdir. Ezilen uluslar aras\u0131nda, proletaryan\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z bir parti bi\u00e7iminde ayr\u0131 olarak \u00f6rg\u00fctlenmesi, bazen o ulusun milliyet\u00e7ili\u011fine kar\u015f\u0131 \u00f6yle sert bir sava\u015f\u0131ma neden olmaktad\u0131r ki, perspektifler bozulmakta ve ezen ulusun milliyet\u00e7ili\u011fi unutulmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ama bu perspektif bozulmas\u0131 uzun s\u00fcremez. Ayr\u0131 ayr\u0131 uluslar\u0131n proleterlerinin ortak sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n deneyimi, siyasal sorunlar\u0131, “Krakov” a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, b\u00fct\u00fcn Rusya a\u00e7\u0131s\u0131ndan form\u00fcle etmemiz gerekti\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Ve b\u00fct\u00fcn Rusya’n\u0131n (sayfa 119) siyasal alan\u0131nda h\u00fck\u00fcm s\u00fcrenler, Puri\u015fkevi\u00e7ler ve Koko\u015fkinlerdir. Onlar\u0131n fikirleri egemen durumdad\u0131r, “ayr\u0131l\u0131ktan yana olduklar\u0131” i\u00e7in, ayr\u0131lmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in, yabanc\u0131 \u0131rklara zulmedilmesinin gere\u011fi, Dumada, okullarda, kiliselerde, k\u0131\u015flalarda ve y\u00fczlerce ve binlerce gazetede savunulmakta ve uygulanmaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn Rusya’n\u0131n siyasal ortam\u0131n\u0131 ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 zehirleyen, i\u015fte bu B\u00fcy\u00fck-Rus milliyet\u00e7ili\u011fi zehridir. Bu, ba\u015fka uluslar\u0131 boyunduruk alt\u0131nda tutarak, Rusya i\u00e7inde gericili\u011fi g\u00fc\u00e7lendiren bir ulusun bahts\u0131zl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. 1849 ve 1863’\u00fcn an\u0131lar\u0131 \u00f6yle bir siyasal gelene\u011fi temsil ederler ki, \u00fclkeyi bir ba\u015ftan bir ba\u015fa b\u00fcy\u00fck f\u0131rt\u0131nalar s\u00fcp\u00fcrmedik\u00e7e, bu, daha uzun y\u0131llar Rusya’daki her demokratik ve \u00f6zellikle her sosyal-demokratik hareketi engelleyebilir.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz, ezilen uluslar\u0131n baz\u0131 Marksistlerinin g\u00f6r\u00fc\u015fleri baz\u0131 durumlarda, ne kadar do\u011fal say\u0131labilirse say\u0131ls\u0131n, ger\u00e7ekte Rusya’da s\u0131n\u0131f g\u00fc\u00e7lerinin nesnel mevzilenmesi, uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131n\u0131 savunmakta kusur etmeyi, en k\u00f6t\u00fc oport\u00fcnizme, Koko\u015fkinlerin fikirlerinin proletaryaya a\u015f\u0131lanmas\u0131na e\u015fit bir davran\u0131\u015f haline getirmektedir. Ve \u00f6z\u00fcnde, bu fikirler, Puri\u015fkevi\u00e7lerin fikirleri ve onlar\u0131n siyasetidir.<\/p>\n

Bu nedenle Rosa Luxemburg’un g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, ilkten Polonya’ya \u00f6zg\u00fc, “Krakov” dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc (18*) olarak ho\u015f g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi halde, \u015fimdi art\u0131k, milliyet\u00e7ili\u011fin ve hepsinin \u00fcst\u00fcnde B\u00fcy\u00fck-Rus h\u00fck\u00fcmetinin milliyet\u00e7ili\u011finin her yerde g\u00fc\u00e7lendi\u011fi, B\u00fcy\u00fck-Rus milliyet\u00e7ili\u011finin siyaseti saptad\u0131\u011f\u0131 bir anda, b\u00f6yle bir dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ho\u015f g\u00f6rmeye olanak yoktur. Nitekim “f\u0131rt\u0131nalar” ve “s\u0131\u00e7ray\u0131\u015flar” fikrinden \u00fcrken, burjuva demokratik devrimin sona erdi\u011fini sanan ve Koko\u015fkinlerin (sayfa 120) liberalizminin \u00f6zlemini duyan b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n oport\u00fcnistleri, bu dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011fe sahip \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r.
\nB\u00fcy\u00fck-Rus milliyet\u00e7ili\u011fi, \u00f6teki milliyet\u00e7ilikler gibi, burjuva \u00fclkede, o anda \u00fcst\u00fcn durumda olan s\u0131n\u0131flara g\u00f6re de\u011fi\u015fik a\u015famalardan ge\u00e7er, 1905’ten \u00f6nce, hemen hemen yaln\u0131zca milliyet\u00e7i-gericileri tan\u0131d\u0131k. Devrimden sonra, \u00fclkemizde ulusal-liberaller ortaya \u00e7\u0131kt\u0131lar.<\/p>\n

\u00dclkemizde, hem oktobristlerin, hem de kadetlerin (Koko\u015fkin), yani bug\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn burjuvazisinin benimsedi\u011fi tutum budur.<\/p>\n

Ve daha sonralar\u0131, B\u00fcy\u00fck-Rus ulusal-demokratlar\u0131 da ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak ortaya \u00e7\u0131kacaklard\u0131r, “Halk\u00e7\u0131 Sosyalist” (64) Partinin kurucular\u0131ndan Bay Pe\u015fehanov (Ruskoye Bogatstvo’nun (65) A\u011fustos 1906 say\u0131s\u0131nda), k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn milliyet\u00e7i \u00f6nyarg\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 ihtiyatl\u0131 davranmay\u0131 \u00f6\u011f\u00fctledi\u011fi zaman, bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ifade etmi\u015ftir, Her ne kadar ba\u015fkalar\u0131, biz Bol\u015fevikleri, k\u00f6yl\u00fcy\u00fc “\u00fclk\u00fcle\u015ftirmekle” su\u00e7luyorlarsa da, biz, k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn zekas\u0131yla k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn bo\u015finanlar\u0131 aras\u0131nda, k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn demokrasi \u00f6zlemleri ve Puri\u015fkevi\u00e7lere muhalefetiyle, k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn papazla ve b\u00fcy\u00fck toprak sahibiyle bar\u0131\u015f kurma yolundaki \u00e7abalar\u0131 aras\u0131nda her zaman a\u00e7\u0131k bir ayr\u0131m yapt\u0131k ve yapaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

\u015eimdi bile, ve herhalde daha uzun bir zaman i\u00e7in, proleter demokrasisi, (ona \u00f6d\u00fcnde bulunmak anlam\u0131nda de\u011fil, ona kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m verme anlam\u0131nda) B\u00fcy\u00fck-Rus k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn milliyet\u00e7ili\u011fini hesaba katmak zorundad\u0131r. (19*) 1905’ten sonra (sayfa 121) b\u00fcsb\u00fct\u00fcn belirli bir hal alan ezilen uluslar aras\u0131ndaki milliyet\u00e7ili\u011fin uyan\u0131\u015f\u0131 (\u00f6rne\u011fin Birinci Duma’da “otonomist-federalistler” grubunu, Ukrayna hareketinin, M\u00fcsl\u00fcman uluslar\u0131n hareketinin vb. b\u00fcy\u00fcmesini an\u0131msayal\u0131m), ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, B\u00fcy\u00fck-Ruslar\u0131n kent ve k\u00f6y k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazisi saflar\u0131nda milliyet\u00e7ili\u011fin yo\u011funla\u015fmas\u0131na neden olacakt\u0131r. Rusya’n\u0131n demokratla\u015fmas\u0131 ne kadar yava\u015f giderse, ulusal bask\u0131 ve ayr\u0131 ayr\u0131 uluslar\u0131n burjuvazileri aras\u0131ndaki kavga, o \u00f6l\u00e7\u00fcde gaddarca ve sert olacakt\u0131r. Rus Puri\u015fkevi\u00e7lerinin \u00f6zellikle gerici zihniyeti, ayn\u0131 zamanda, bazen kom\u015fu devletler i\u00e7inde daha b\u00fcy\u00fck \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten yararlanan, ayr\u0131 ayr\u0131 ezilen milliyetler aras\u0131nda “ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131” e\u011filimlere neden olacak (ve bu e\u011filimleri g\u00fc\u00e7lendirecektir).<\/p>\n

B\u00f6yle bir durum Rusya proletaryas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na iki y\u00f6nl\u00fc, ya da daha do\u011frusu, iki yanl\u0131 bir g\u00f6rev koymaktad\u0131r: birincisi, her t\u00fcrl\u00fc milliyet\u00e7ili\u011fe kar\u015f\u0131 ve \u00f6zellikle B\u00fcy\u00fck-Rus milliyet\u00e7ili\u011fine kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m vermek, yaln\u0131zca genel olarak b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n tam hak e\u015fitli\u011fini tan\u0131makla yetinmemek, ama ayn\u0131 zamanda ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet kurmada da, hak e\u015fitli\u011fini, yani uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etmede, ayr\u0131lmada hak e\u015fitli\u011fini tan\u0131mak. Ve ikincisi, \u00f6zellikle b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n herhangi bir bi\u00e7imdeki milliyet\u00e7ili\u011fine kar\u015f\u0131 ba\u015far\u0131yla sava\u015f\u0131m verebilmek i\u00e7in, bug\u00fcnk\u00fc durum, kar\u015f\u0131m\u0131za, proleter sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n ve proleter \u00f6rg\u00fctlerinin birli\u011fini koruma g\u00f6revini, ulusal tecrit do\u011frultusunda burjuva \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131n, bu \u00f6rg\u00fctleri uluslararas\u0131 bir birlik i\u00e7inde toplama g\u00f6revini koymaktad\u0131r.
\nB\u00fct\u00fcn uluslar i\u00e7in tam hak e\u015fitli\u011fi; uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131; b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin i\u015f\u00e7ilerinin birle\u015fmesi -Marksizm’in ulusal program\u0131n\u0131n, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n deneyiminin ve Rusya’n\u0131n deneyiminin i\u015f\u00e7ilere \u00f6\u011fretti\u011fi i\u015fte budur.<\/p>\n

Bu yaz\u0131 tamamlanm\u0131\u015ft\u0131 ki, Na\u015fa Rabo\u00e7aya Gazeta’n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc say\u0131s\u0131 elime ge\u00e7ti. Burada Bay VI. Kossovski, b\u00fct\u00fcn (sayfa 122) uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 konusunda \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor:
\n“Partinin Birinci Kongresinin (1898) kararlar\u0131ndan mekanik olarak devral\u0131nan -ki bu kongrede, bunu, Uluslararas\u0131 Sosyalist Kongresinin kararlar\u0131ndan \u00f6d\u00fcn\u00e7 olarak alm\u0131\u015ft\u0131- bu karar, tart\u0131\u015fmalardan da anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, 1903 Kongresinde, t\u0131pk\u0131 Sosyalist Enternasyonalin anlad\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imde yorumlanm\u0131\u015ft\u0131r, yani uluslar\u0131n kendi siyasal kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131n, uluslar\u0131n siyasal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k do\u011frultusunda kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131 olarak. B\u00f6ylece topra\u011f\u0131n\u0131 ay\u0131rma hakk\u0131 anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin etmeleri form\u00fcl\u00fc, belirli bir devlet organizmas\u0131 i\u00e7inde bu devletten ayr\u0131lamayan ya da ayr\u0131lma iste\u011finde olmayan ulusal-topluluklarla ulusal ili\u015fkilerin d\u00fczenlenmesi sorununu kapsamaz.”<\/p>\n

Besbelli ki, Bay VI. Kossovski, 1903 \u0130kinci Kongresinin tutanaklar\u0131n\u0131 elinin alt\u0131nda bulundurmaktad\u0131r ve uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme teriminin ger\u00e7ek (ve biricik) anlam\u0131n\u0131 pek iyi bilmektedir. Bunu, Bundun gazetesi Zeit’\u0131n yaz\u0131kurulunun, Bay Liebmann’\u0131, mu\u011flak oldu\u011fu iddias\u0131yla, program\u0131 yuhalamaya k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131yla k\u0131yaslay\u0131n!! Bund\u00e7ular aras\u0131nda h\u00fck\u00fcm s\u00fcren “parti” ahlak\u0131, tuhaf bir ahlak… Kongrenin uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme ilkesini mekanik olarak benimsedi\u011fini ni\u00e7in iddia etmektedir Kossovski, “bunu, yaln\u0131z Tanr\u0131 bilir”. Baz\u0131 kimseler illa ki “itiraz etmek isterler” ama nas\u0131l, ni\u00e7in ve neden, i\u015fte bunu bilmezler.<\/p>\n

<\/span>\u015eubat-May\u0131s 1914’te yaz\u0131ld\u0131
\nProsve\u015f\u00e7enye, n\u00b0 4, 5 ve 6; Nisan-Haziran 1914
\n\u0130mza: V. \u0130lyin <\/b><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

D\u0130PNOTLAR<\/p>\n

<\/span>9) <\/b>Bu kitab\u0131n 15-52. sayfalar\u0131na bak\u0131n\u0131z. -Ed.
\n10) <\/b>Paris’ten L. Vl.37) imzas\u0131n\u0131 kullanan ki\u015fiye g\u00f6re, bu s\u00f6zc\u00fck Marksist de\u011filmi\u015f. Ad\u0131 ge\u00e7en L. VI., e\u011flendirici bi\u00e7imde “superklug” bir kimse (bunu alayl\u0131 bir \u00fcslupla “a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde zeki” diye \u00e7evirebiliriz). “A\u015f\u0131r\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde zeki” L. Vl., anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, asgari program\u0131m\u0131zdan “n\u00fcfus”, “halk”, vb. gibi s\u00f6zc\u00fcklerin (s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131 bak\u0131m\u0131ndan!) \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gere\u011fi \u00fczerinde bir inceleme kaleme almak niyetindeymi\u015f.
\n11) <\/b>E\u011fer Norve\u00e7 ulusunun \u00e7o\u011funlu\u011fu krall\u0131ktan yana iken, proletarya, cumhuriyetten yana idiyse, o halde genel bir bi\u00e7imde, Norve\u00e7 proletaryas\u0131 \u00f6n\u00fcnde iki yol a\u00e7\u0131l\u0131yordu: ya ko\u015fullar olgunla\u015fm\u0131\u015fsa, devrimi yapmak, ya da \u00e7o\u011funlu\u011fa boyun e\u011fmek ve uzun bir propaganda ve ajitasyon \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na giri\u015fmek.
\n12) <\/b>Bkz: Londra Kongresine ili\u015fkin Alman resmi raporu: Verhandlungen und Beschl\u00fcsse des internationalen sozialistischen Arbeiter- und Gewerkschafts-Kongresses zu London, vom 27. Juli bis 1. August 1896, Berlin 1896, s. 18 (“Londra’da 27 Temmuzdan 1 A\u011fustos 1896’ya Kadar S\u00fcren \u0130\u015f\u00e7i Partileri ve Sendikalar\u0131 Sosyalist Enternasyonali Kongresinin Kararlar\u0131n\u0131n Tutanaklar\u0131”, Berlin 1896, s. 18). Enternasyonal kongrelerinin kararlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir Rus\u00e7a bro\u015f\u00fcr vard\u0131r ki, bunda “kendi kaderlerini tayin etme” yanl\u0131\u015f olarak “\u00f6zerklik” \u015feklinde \u00e7evrilmi\u015ftir.
\n13) <\/b>1863’te isyan eden Polonyal\u0131 soylunun ve Polonya hareketinin \u00f6nemini (Marx gibi) de\u011ferlendirebilen Rusya devrimci demokrat\u0131 \u00c7erni\u015fevski’nin tutumlar\u0131n\u0131, \u00e7ok daha sonra ortaya \u00e7\u0131kan ve bu soylular\u0131n sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n Rus demokrasisi i\u00e7in ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemi anlayamayacak kadar Polonyal\u0131 soyluya kar\u015f\u0131 hakl\u0131 bir kin duyan o barbar, uyu\u015fuk, dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc, g\u00fcbre y\u0131\u011f\u0131n\u0131na ba\u011fl\u0131 k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ifade eden Ukraynal\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva Dragomanov’un tutumuyla k\u0131yaslamak \u00e7ok ilgin\u00e7 bir tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olur, (Bkz: Dragomanov taraf\u0131ndan yaz\u0131lan, Tarihsel Polonya ve B\u00fcy\u00fck-Rus Demokrasisi) Dragomanov, ulusal-liberal olunca, Bay P. Struve’nin co\u015fkun kucaklamalar\u0131na hak kazanm\u0131\u015f bir kimsedir.”
\n14) <\/b>3 Haziran 1867 tarihli, Marx’\u0131n Engels’e yazd\u0131\u011f\u0131 mektuba da bak\u0131n\u0131z: “Times’\u0131n yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Paris haberinden, Parislilerin Polonya lehinde ve Rusya’ya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir ho\u015fnutlukla \u00f6\u011frendim. \u2026 Bay Proudhon ve k\u00fc\u00e7\u00fck doktrinci kli\u011fi, Frans\u0131z halk\u0131 de\u011fildir elbet.”
\n15) <\/b>(Her ne kadar soyut olarak konu\u015ftu\u011fumuzda. her ikisi de “kendi kaderini serbest\u00e7e tayin etme” kavram\u0131na girerlerse de) “Uluslar\u0131n Kendi Kaderlerini Tayin Etme” hakk\u0131n\u0131n ni\u00e7in sosyal-demokrat a\u00e7\u0131dan ne federasyon, ne de, \u00f6zerklik anlam\u0131na gelemeyece\u011fini kavramak zaten kolayd\u0131r. Federasyon hakk\u0131, genel olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, sa\u00e7ma bir \u015feydir, \u00e7\u00fcnk\u00fc federasyon iki taraf aras\u0131nda bir antla\u015fmad\u0131r. Marksistler, programlar\u0131na, genel olarak, federalizmin savunmas\u0131n\u0131 kesin olarak alamazlar: b\u00f6yle bir \u015fey s\u00f6z konusu edilemez. \u00d6zerkli\u011fe gelince, Marksistler, \u00f6zerklik “hakk\u0131n\u0131” de\u011fil, t\u00fcrde\u015f olmayan ulusal bile\u015fimi ve co\u011frafi ve di\u011fer ko\u015fullar\u0131 kesin de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6steren bir demokratik devletin genel, evrensel ilkesi olarak \u00f6zerkli\u011fin kendisini savunurlar. Onun i\u00e7in “uluslar\u0131n \u00f6zerklik hakk\u0131n\u0131” tan\u0131mak “uluslar\u0131n federasyon hakk\u0131n\u0131” tan\u0131mak kadar sa\u00e7ma bir \u015fey olur.
\n16) <\/b>1913 yaz\u0131nda toplanan Rus Marksistleri kongresinde, Polonyal\u0131 Marksistlerin yaln\u0131zca isti\u015fari oya sahip bulunduklar\u0131, ve uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131 (ayr\u0131lma hakk\u0131) \u00fczerinde, genel olarak, bu hakka kar\u015f\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in hi\u00e7 oy vermedikleri bize bildirilmektedir. Ku\u015fkusuz, Polonyal\u0131lar\u0131n b\u00f6yle davranmaya ve Polonya i\u00e7inde ayr\u0131lmaya kar\u015f\u0131 bir ajitasyon y\u00fcr\u00fctmeye haklar\u0131 vard\u0131 ama Trotski’nin s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi \u015fey, bu de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc Polonyal\u0131 Marksistler, 9. maddenin “programdan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131” istemediler.
\n17) <\/b>Bkz: \u00d6zellikle Bay Levinski’nin Gali\u00e7ya’ da Ukraynal\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Hareketinin Geli\u015fmesi \u00dczerine K\u0131sa \u0130nceleme adl\u0131 kitab\u0131na Bay Yurkevi\u00e7’in \u00f6ns\u00f6z\u00fc, Kiev 1914.
\n18) <\/b>B\u00fct\u00fcn-Rusya Marksistlerinin ve \u00f6ncelikle Rus Marksistlerinin, uluslar\u0131n ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 tan\u0131malar\u0131n\u0131n, \u015fu ya da bu ezilen ulusun Marksistlerinin ayr\u0131lmaya kar\u015f\u0131 propaganda yapmalar\u0131na engel olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131 kolayca anla\u015f\u0131l\u0131r; nas\u0131l ki, bo\u015fanma hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131, \u015fu ya da bu durumda, bo\u015fanma aleyhine propagandadan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fey de\u011filse. Onun i\u00e7in biz, bug\u00fcn, Semkovski ile Trotski taraf\u0131ndan “k\u0131z\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan” muhayyel “\u00e7at\u0131\u015fma”y\u0131 alaya alacak olan Polonyal\u0131 Marksistlerin say\u0131s\u0131n\u0131n durmadan artaca\u011f\u0131na inan\u0131yoruz.
\n19) <\/b>\u00d6rne\u011fin eskiden soylulara \u00f6zg\u00fc olan, sonra burjuva nitelik alan ve daha sonra da k\u00f6yl\u00fc olan Polonya milliyet\u00e7ili\u011findeki de\u011fi\u015fimleri izlemek pek ilgin\u00e7 olurdu. Das polnische Gemeinwesen in preussischen Staat (Prusya,’da Polonyal\u0131lar -Rus\u00e7a \u00e7evirisi vard\u0131r) adl\u0131 kitab\u0131nda, bir Alman Koko\u015fkin’inin g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 benimseyen Ludwig Bernhard, \u00e7ok karakteristik olan bir olay\u0131 anlat\u0131yor: milliyetleri, dinleri, “Polonya” topra\u011f\u0131 u\u011fruna sava\u015f\u0131m veren Polonyal\u0131 k\u00f6yl\u00fclerin kooperatiflerinin ve \u00f6teki derneklerinin s\u0131k\u0131 bir birle\u015fmesi bi\u00e7iminde Almanya’daki Polonyal\u0131lar\u0131n bir \u00e7e\u015fit “k\u00f6yl\u00fc cumhuriyeti” kurmalar\u0131. Alman boyunduru\u011fu, Polonyal\u0131lar\u0131 birle\u015ftirdi. \u0130lkin soylular aras\u0131nda, sonra burjuvazide ve ensonu, (\u00f6zellikle 1873’te Almanlar\u0131n okullarda Polonya diliyle e\u011fitime kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmalar\u0131ndan sonra) k\u00f6yl\u00fc y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131nda milliyet\u00e7ili\u011fi k\u00f6r\u00fckleyerek, onlar\u0131 kendi ulusal benliklerine \u00e7evirdi. Rusya’da da tutulan yol ayn\u0131 yoldu ve s\u00f6z konusu olan, yaln\u0131zca Polonya de\u011fildir.<\/p>\n

A\u00c7IKLAYICI NOTLAR<\/b><\/p>\n

32)<\/b> S\u00f6z konusu program, Rus Sosyal-Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin 1903 y\u0131l\u0131ndaki II. Kongresinde kabul edilen programd\u0131r. -s. 54.
\n33) <\/b>Die Neue Zeit (“Yeni Zamanlar”) – Alman sosyal-demokrat dergisi; 1883’ten 1923’e kadar Stuttgart’ta \u00e7\u0131kt\u0131. 1885 ile 1895 aras\u0131nda Neue Zeit, F.Engels’in bir\u00e7ok yaz\u0131lar\u0131n\u0131 basm\u0131\u015ft\u0131r. Engels, derginin yaz\u0131 kuruluna s\u0131k s\u0131k uyarmalarda bulundu ve Marksizm’den sapmalar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc ele\u015ftirdi. 1895’ten sonra Engels’in \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc izleyen y\u0131llarda, dergi sistemli olarak revizyonist yaz\u0131lar yay\u0131nlad\u0131. 1914-1918 Emperyalist D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda, merkezci, Kautskici bir tutum benimsedi, sosyal-\u015fovenleri destekledi. -s. 56.
\n34) <\/b>Nau\u00e7naya Mys\u0131l (“Bilimsel D\u00fc\u015f\u00fcnce”) 1908’de Riga’da yay\u0131nlanan Men\u015fevik e\u011filimli dergi. -s. 56.
\n35) <\/b>Bkz: Karl Marx, Kapital, Birinci Cilt, Sol Yay\u0131nlar\u0131, Ankara 1978, s. 784, dipnot. -s. 58.
\n36) <\/b>Russkaya Mys\u0131l (“Rus D\u00fc\u015f\u00fcncesi”) – Liberal burjuvazinin ayl\u0131k dergisi; 1880’de, Moskova’da yay\u0131na ba\u015flad\u0131. 1905 Devrimi’nder\u0131 sonra, Kadet partisinin sa\u011f kanad\u0131n\u0131n organ\u0131 oldu. Lenin, Russkaya Mys\u0131l’\u0131, bu d\u00f6nemde, “Kara-Y\u00fczlerin D\u00fc\u015f\u00fcncesi” olarak adland\u0131r\u0131r. 1918’in ortalar\u0131na do\u011fru yay\u0131n\u0131 yasakland\u0131. -s. 65.
\n37) <\/b>L. Vl.(Vladimirov) – M. Seynfinkel’in takma ad\u0131. -s. 74.
\n38) <\/b>Burada Lenin, “\u00c7arl\u0131k H\u00fck\u00fcmeti” yerine “b\u00fcrokrasi” terimini kullanmaktad\u0131r. -s. 77.
\n39)<\/b> 3 (16) Haziran 1907 h\u00fck\u00fcmet darbesi, gerici bir h\u00fck\u00fcmet darbesidir: \u00c7ar h\u00fck\u00fcmeti, \u0130kinci Duman\u0131n da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 emretmi\u015f ve parlamento se\u00e7imleriyle ilgili yasay\u0131 de\u011fi\u015ftirmi\u015fi. Bu yeni yasa, toprak sahipleriyle sanayi ve ticaret burjuvazisinin temsilcilerinin. say\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131rken, k\u00f6yl\u00fclerin ve i\u015f\u00e7ilerin temsilcilerinin, zaten az olan say\u0131s\u0131n\u0131 azalt\u0131yordu. Yasa, Rusya’n\u0131n Asyal\u0131 halklar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funa oy hakk\u0131 tan\u0131m\u0131yor ve Polonya ve Kokaz halk\u0131n\u0131n temsilcilerinin say\u0131s\u0131n\u0131 yar\u0131ya indiriyordu. Bu yasa sayesinde se\u00e7ilen \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Duma, 1907 Kas\u0131m\u0131nda topland\u0131 ve kara-y\u00fczler ve Kadet blo\u011funa mutlak bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flad\u0131. 3 Haziran h\u00fck\u00fcmet darbesi, “3 Haziran rejimi” ad\u0131yla tan\u0131nan Stolipin gericili\u011fi d\u00f6nemini ba\u015flatt\u0131. -s. 77.
\n40)<\/b> Oktobristler ya da 17 Ekim Birli\u011fi – B\u00fcy\u00fck sanayi burjuvazisinin ve topraklar\u0131n\u0131 kapitalist bi\u00e7imde i\u015fleten b\u00fcy\u00fck toprak sahiplerinin kar\u015f\u0131-devrimci partisi, 1905 Kas\u0131m\u0131nda kuruldu. 17 Ekim bildirisini s\u00f6zl\u00fc olarak tan\u0131yan oktobristler, \u00e7ar h\u00fck\u00fcmetinin i\u00e7 ve d\u0131\u015f siyasetini kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z desteklediler. Oktobristlerin liderleri, b\u00fcy\u00fck sanayici A. Gu\u00e7kov ile \u00e7ok geni\u015f arazilerin sahibi M. Rodziyanko idi. -s. 77.
\n41) <\/b>\u0130lericiler – Devlet Dumas\u0131 se\u00e7imlerinde “partisizlik” slogan\u0131yla burjuva ve toprak sahipleri grup ve partilerinin \u00fcyelerini birle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fan monar\u015fik liberal burjuvazinin siyasal grubu. Kas\u0131m 1912’de, ilericiler a\u015fa\u011f\u0131daki programla kendi \u00f6z partilerini kurdular: d\u00fc\u015f\u00fck \u00f6dentili, paral\u0131 se\u00e7menli\u011fi kabul eden bir anayasa; k\u00fc\u00e7\u00fck reformlar; sorumlu bakanl\u0131k, yani Dumaya kar\u015f\u0131 sorumlu bir h\u00fck\u00fcmet; devrimci hareketin bast\u0131r\u0131lmas\u0131. -s. 77.
\n42) <\/b>Re\u00e7 (“S\u00f6z”) – Kadet partisinin merkez organ\u0131, g\u00fcnl\u00fck gazete; 1906 \u015eubat\u0131ndan itibaren Petersburg’da \u00e7\u0131kt\u0131. 26 Ekim (8 Kas\u0131m) 1917’de Petrograd Sovyet’i devrimci askeri komitesi taraf\u0131ndan yasakland\u0131. 1918 A\u011fustosuna kadar ba\u015fka adlar alt\u0131nda yay\u0131nland\u0131. -s. 78.
\n43) <\/b>Pravda (“Ger\u00e7ek”) – Bol\u015feviklerin, g\u00fcnl\u00fck legal gazetesi; Petersburg’da \u00e7\u0131k\u0131yordu; 1912 Nisan\u0131nda Petersburglu i\u015f\u00e7ilerin giri\u015fimiyle kuruldu. \u0130\u015f\u00e7ilerin y\u0131\u011f\u0131nsal gazetesi olan Pravda, i\u015f\u00e7ilerden toplanan paralarla bas\u0131l\u0131yordu. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndan muhabirler ve yazarlar gazetenin \u00e7evresinde toplan\u0131yordu. Tek bir y\u0131l i\u00e7inde Pravda, i\u015f\u00e7i muhabirlerinin yazd\u0131\u011f\u0131 11.000’den \u00e7ok makale yay\u0131nlad\u0131. G\u00fcnl\u00fck bask\u0131 say\u0131s\u0131 40.000’i, bazen 60.000’i buldu. Yurtd\u0131\u015f\u0131nda bulunan Lenin, Pravda’y\u0131 y\u00f6netiyor, hemen hemen her g\u00fcn makalelerini ve y\u00f6nergelerini yaz\u0131 i\u015flerine g\u00f6nderiyor, gazete \u00e7evresinde en iyi yolda\u015flar\u0131n\u0131 topluyordu. Pravda, s\u00fcrekli olarak polis bask\u0131s\u0131 alt\u0131ndayd\u0131. \u0130ki y\u0131l \u00fc\u00e7 ay i\u00e7inde, \u00e7ar h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan sekiz kez yasakland\u0131, ama her kapat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan sonra ba\u015fka bir ad alt\u0131nda yeniden \u00e7\u0131kt\u0131: Rabo\u00e7aya Pravda (“\u0130\u015f\u00e7i Ger\u00e7e\u011fi”), Severnaya Pravda (“Kuzeyin Ger\u00e7e\u011fi”), Proletarskaya Pravda (“Proletaryan\u0131n Ger\u00e7e\u011fi”) Put Pravda (“Ger\u00e7ek Yolu”), Rabo\u00e7i (“\u0130\u015f\u00e7i”), Trudovaya Pravda (“Eme\u011fin Ger\u00e7e\u011fi”). 8 (21) Temmuz 1914’te, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ng\u00fcn\u00fcnde gazete yasakland\u0131. Gazete ancak \u015eubat devriminden sonra yeniden yay\u0131nlanabildi.
\n5 (18) Mart 1917’den itibaren RSD\u0130P’nin Merkez Organ\u0131 olarak \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131, 5 (18) Nisanda, yurda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde “Lenin, yaz\u0131 i\u015flerine girdi ve gazetenin y\u00f6netimini eline ald\u0131. 5 (18) Temmuz 1917’de, y\u00f6netim yeri, \u00f6\u011frenci subaylar ve kazaklar taraf\u0131ndan tahrip edildi. Temmuz-Ekim 1917 aras\u0131nda Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan kovu\u015fturulan Pravda bir\u00e7ok kez el de\u011fi\u015ftirdi ve de\u011fi\u015fik adlar alt\u0131nda yay\u0131nland\u0131. Listok Pravda (“Ger\u00e7e\u011fin Gazetesi”), Proletari (“Proleter”), Rabo\u00e7i (“\u0130\u015f\u00e7i”), Rabo\u00e7i Put (“\u0130\u015f\u00e7i Yolu”). 27 Ekim (9 Kas\u0131m) 1917’den itibaren gazete Pravda eski ad\u0131 alt\u0131nda yay\u0131nland\u0131. -s. 78.
\n44) <\/b>S\u00f6z konusu kongre, Lvov’da 19-22 Haziran (2-5 Temmuz) 1913 aras\u0131nda toplanan Ukrayna \u00d6\u011frencileri II. Kongresidir; kongre b\u00fcy\u00fck Ukraynal\u0131 yazar, bilim ve siyaset adam\u0131 ve devrimci demokrat \u0130van Franko’nun j\u00fcbilesiyle ayn\u0131 tarihteydi. Kongreye Ukraynal\u0131 \u00f6\u011frencilerin temsilcileri de kat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Ukraynal\u0131 sosyal-demokrat Donstov, \u00f6zerk bir Ukrayna tezini savundu\u011fu “Ukrayna Gen\u00e7li\u011fi ve Ulusun Bug\u00fcnk\u00fc Durumu” adl\u0131 bir rapor sundu. -s. 78.
\n45)<\/b> Bkz: V. \u0130. L\u00e9nine, (Euvres, Paris-Moscou, t. 19, “Kadetler ve Ukrayna Sorunu”, s. 280-281. -s. 78.
\n46)<\/b> \u015eliyaki (“Yollar”) – Milliyet\u00e7i e\u011filimde Ukraynal\u0131 \u00d6\u011frenciler Birli\u011finin organ\u0131 olarak Lvov’da, 1913 Nisan\u0131ndan 1914 Mart\u0131na kadar yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. -s. 78.
\n47)<\/b> Novoye Vremya (“Yeni Zaman”) -G\u00fcnl\u00fck gazete; 1868’den 1917 Ekimine kadar Petersburg’da \u00e7\u0131kt\u0131. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u0131l\u0131ml\u0131 liberal olan gazete, 1876’dan itibaren gerici soylu \u00e7evrelerin ve y\u00fcksek mevkideki y\u00f6neticilerin organ\u0131 oldu. Gazete, yaln\u0131zca devrimci harekete kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m vermekle kalmad\u0131, ayn\u0131 zamanda liberal burjuvalara da kar\u015f\u0131 sava\u015ft\u0131. 1905’ten itibaren kara-y\u00fczlerin organ\u0131 oldu. Lenin, Novoye Vremya’y\u0131 sat\u0131l\u0131k bas\u0131n\u0131n \u00f6rne\u011fi olarak nitelemi\u015fti. -s. 80.
\n48)<\/b> Zem\u015f\u00e7ina – Kara-y\u00fczlerin g\u00fcnl\u00fck gazetesi; Devlet Duma’s\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f milletvekillerinin organ\u0131; 1909 Temmuzundan 1917 \u015eubat\u0131na kadar Petersburg’da \u00e7\u0131kt\u0131. -s. 80.
\n49) <\/b>Kievskaya Mys\u0131l (“Kiev D\u00fc\u015f\u00fcncesi”) – 1906’dan 1918’e kadar Kiev’de yay\u0131nlanan, burjuva demokrat e\u011filimli g\u00fcnl\u00fck gazete, 1915’e kadar, gazete, haftal\u0131k resimli bir ekle birlikte \u00e7\u0131kt\u0131; 1917’den itibaren sabah ve ak\u015fam bask\u0131lar\u0131 yapt\u0131. -s. 82.
\n50)<\/b> Mimretsov – G. Uspenski’nin N\u00f6bet\u00e7i Kul\u00fcbesi adl\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fcn kahraman\u0131; \u00c7arl\u0131k Rusya’s\u0131n\u0131n \u00fccra bir kasabas\u0131nda, kaba ve bilisiz polis tipi. -s. 84.
\n51) <\/b>Lenin, burada, A. Griboyedov’un A\u015f\u0131r\u0131 \u00d6l\u00e7\u00fcde \u015eakac\u0131 Olman\u0131n Belas\u0131 adl\u0131 g\u00fcld\u00fcr\u00fcs\u00fcnden al\u0131nma bir deyim kullan\u0131yor. -s. 86.
\n52)<\/b> S\u00f6z konusu olan, Polonya Sosyal-Demokrat Partisinin Gali\u00e7ya ve Silezya i\u00e7in merkezi organ\u0131d\u0131r: Naprzod (“\u0130leri”) adl\u0131 bu gazete, 1892’den itibaren Krakov’da yay\u0131nland\u0131. -s. 88.
\n53)<\/b> Rusya’da 1861’de toprak k\u00f6leli\u011finin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00f6zkonusu edilmektedir. -s. 98.
\n54) <\/b>Lenin, burada, W. Liebknecht’in Marx ve Engels’le ilgili an\u0131lar\u0131n\u0131 kastediyor. -s. 100.
\n55)<\/b> Bkz: Marx’\u0131n Engels’e 5 Temmuz 1870 tarihli mektubu. -s. 100.
\n56)<\/b> \u0130dealist Alman filozofu, anar\u015fizmin teoricisi Max Stirner’in (1801-1856) ad\u0131ndan olu\u015fturulan bir s\u00f6zc\u00fck. -s. 102.
\n57) <\/b>Bkz: K. Marx’\u0131n F. Engels’e yazd\u0131\u011f\u0131 17 Aral\u0131k 1867 tarihli mektup. -s. 104.
\n58)<\/b> Bkz: K. Marx’\u0131n F. Engels’e yazd\u0131\u011f\u0131 10 Aral\u0131k 1869 tarihli mektup. -s. 105.
\n59) <\/b>Lenin, burada, Plehanov’un, 1902’de Zarya n\u00b0 4’te yay\u0131nlanan “Rus Sosyal-Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisinin Program Tasar\u0131s\u0131”n\u0131 anmaktad\u0131r. -s. 109.
\n60) <\/b>Borba (“Sava\u015f\u0131m”) – Trotski’nin dergisi; 1914 \u015eubat\u0131ndan 1914 Temmuzuna kadar Petersburg’da \u00e7\u0131kt\u0131. “Fraksiyonculu\u011fu red”, maskesi alt\u0131nda, Trotski, Lenin’e, ve Bol\u015fevik partiye kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m verdi. -s. 114.
\n61)<\/b> N. S\u00e7edrin’in Gurbette adl\u0131 yap\u0131t\u0131ndan al\u0131nan bir deyim. -s. 116.
\n62) <\/b>S\u00f6z konusu, Rus yazar\u0131 N. Pomyalovski’nin Papaz Okulu \u00d6\u011frencileri’dir. \u00c7arl\u0131k Rusya’s\u0131nda, papaz okullar\u0131nda sert bir d\u00fczen, bedeni cezalar, kaba adetler vard\u0131. -s. 116.
\n63)<\/b> Lenin, burada, K\u0131r\u0131m Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda, 4 A\u011fustos 1855 g\u00fcn\u00fc \u00c7ornaya \u0131rma\u011f\u0131 \u00fczerinde verilen muharebeyi anan Sivastopol askerlerinin bir t\u00fcrk\u00fcs\u00fcn\u00fcn s\u00f6zlerini aktarmaktad\u0131r. T\u00fcrk\u00fcy\u00fc yazan Leon Tolstoy’du. -s. 118.
\n64) <\/b>Halk\u00e7\u0131 Sosyalistler – 1906’da sosyalist-devrimciler partisinin sa\u011f kanad\u0131ndan ayr\u0131lan Halk\u00e7\u0131 Sosyalist Emek Partisinin \u00fcyeleridir. “Halk\u00e7\u0131 Sosyalistler” Kadetlerle bir blok olu\u015fturmadan yanayd\u0131lar. Lenin, onlara, “sosyal-kadetler”, Kadetlerle sosyalist-devrimciler aras\u0131nda yalpalayan “Men\u015fevik-sosyalist-devrimcilerin” “k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva oport\u00fcnistleri” diyordu. Lenin, bu partinin, program\u0131ndan, cumhuriyeti ve b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n istemini \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, Kadetlerden \u00e7ok az farkl\u0131 oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyordu (Euvres, Paris-Moscou, c. 11, s. 230). Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda, halk\u00e7\u0131 sosyalistler sosyal-\u015foven saflara kat\u0131ld\u0131lar. -s. 121.
\n65)<\/b> Ruskoye Bogatstvo (“Rus Zenginli\u011fi”) – Ayl\u0131k dergi, 1876’dan 1918 ortalar\u0131na kadar Petersburg’da \u00e7\u0131kt\u0131. 1890 y\u0131llar\u0131 ba\u015flar\u0131nda liberal halk\u00e7\u0131lar\u0131n organ\u0131yd\u0131. 1906’dan sonra Ruskoye Bogatstvo halk\u00e7\u0131 sosyalistlerin yar\u0131-Kadet partisinin organ\u0131 oldu. Lenin, derginin o d\u00f6nemdeki e\u011filimini, “pop\u00fclist”, “Pop\u00fclist kadet” e\u011filim olarak niteliyordu. -s. 121. <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Viladimir İliç Ulyanov Lenin Ulusların Kaderlerini Tayin Hakkı, Şubat-Mayıs 1914 Çeviri: Muzaffer Ardos Sol Yayınları, Nisan 1968 ULUSLARIN KENDİ KADERLERİNİ TAYİN ETME HAKKI RUS Marksistlerinin programının, ulusların kendi kaderlerini tayin etme hakkıyla ilgili 9. maddesi, (Prosveşçenye’de (9*) de belirttiğimiz gibi) oportünistlerin bize karşı bir haçlı seferine girişmelerine neden oldu. Rus likidatörleri (partiyi tasfiye hareketine katılan […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[126],"tags":[],"class_list":["post-9616","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aydin-adige-abhaz-gencligi","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9616","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9616"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9616\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9618,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9616\/revisions\/9618"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9616"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9616"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9616"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}