![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/331.JPG\")
<\/p>\n<\/p>\n
Francis Bacon<\/strong> Bacon’\u0131n Ya\u015fam\u0131 1576 Haziran’\u0131nda hukuk \u00f6\u011frenimini bitirdikten sonra “devlet y\u00f6netme sanat\u0131n\u0131” \u00f6\u011frenmesi i\u00e7in Fransa’ya g\u00f6nderildi. Babas\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc 1579 y\u0131l\u0131na kadar orada kald\u0131. Sonra \u0130ngiltere’ye d\u00f6nerek avukatl\u0131\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n 1584’te Parlamento’ya girdi. R\u00fc\u015fvet almaktan yarg\u0131lan\u0131p su\u00e7lu bulununcaya kadar oradaki g\u00f6revini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. G\u00fczel konu\u015ftu\u011fu, arkada\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck yazar Ben Jonson’un \u015fu s\u00f6zlerinden anla\u015f\u0131l\u0131yor: “Hi\u00e7 kimse ondan daha yal\u0131n, \u00f6zl\u00fc ve anlaml\u0131 konu\u015fmuyordu, a\u011fz\u0131ndan hi\u00e7bir zaman anlams\u0131z ve sa\u00e7ma bir s\u00f6z \u00e7\u0131kmazd\u0131. S\u00f6ylevlerinin her b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ayr\u0131 bir g\u00fczellik vard\u0131r. Dinleyenler bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bile ka\u00e7\u0131rmamak i\u00e7in \u00f6ks\u00fcrmezler ya da g\u00f6zlerini ondan ay\u0131ramazlard\u0131… Onu dinleyen herkes s\u00f6z\u00fcn\u00fc bitirecek diye korkard\u0131.”<\/p>\n Bacon, 1506’da olduk\u00e7a zengin bir adam\u0131n k\u0131z\u0131 olan Alice Barnham ile evlendi. D\u00fc\u011f\u00fcnleri \u00e7ok g\u00f6steri\u015fli oldu. \u00c7a\u011fda\u015f bir yazara g\u00f6re Bacon, “tepeden t\u0131rna\u011fa kadar erguvan rengi giysiler giymi\u015f, kendisi ve e\u015fi i\u00e7in bir s\u00fcr\u00fc alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f s\u0131rmal\u0131 giysi diktirmi\u015f, kar\u0131s\u0131n\u0131n getirdi\u011fi servetin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bunlara harcam\u0131\u015ft\u0131”. Bu, onun ev ya\u015fam\u0131nda g\u00f6steri\u015fi ne kadar sevdi\u011fini g\u00f6sterir. Bacon’\u0131n \u00f6zel papaz\u0131 Dr. Rawley’e g\u00f6re “evlilik ya\u015fam\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sevgi ve sayg\u0131ya” dayan\u0131yordu. Fakat Bacon, vasiyetnamesinde kar\u0131s\u0131na b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck serveti, sonradan yapt\u0131\u011f\u0131 ekle, “hakl\u0131 ve \u00e7ok \u00f6nemli nedenlerle” geri alm\u0131\u015ft\u0131. Bu nedenlerin i\u00e7eri\u011fi hen\u00fcz a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bacon’\u0131n siyasal ya\u015fam\u0131 yaz\u0131ndan \u00e7ok tarihi ilgilendirir. Krali\u00e7e Elizabeth zaman\u0131nda kendisine hi\u00e7bir b\u00fcy\u00fck memuriyet verilmedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc akrabalar\u0131 olan ve o d\u00f6nemde y\u00f6netimi ellerinde tutan Cecil Ailesi, her zaman ona kar\u015f\u0131yd\u0131lar. Bundan ba\u015fka krali\u00e7e, Parlamento’dan b\u00fcy\u00fck bir \u00f6denek istedi\u011fi zaman Bacon, \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f, onu g\u00fccendirmi\u015fti. Elizabeth’in g\u00f6zdesi olan Essex Lordu bile en g\u00f6zde oldu\u011fu d\u00f6nemde b\u00fct\u00fcn \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131n krali\u00e7eden onun i\u00e7in y\u00fcksek bir orun elde edememi\u015fti. Kendisini her zaman korumu\u015f, b\u00fcy\u00fck bir malikane vermi\u015f olan bu c\u00f6mert adam\u0131, Bacon, krali\u00e7enin g\u00f6z\u00fcnden d\u00fc\u015ft\u00fckten sonra, idama mahk\u00fbm ettirmek i\u00e7in elinden geleni yapm\u0131\u015f, ihanet ve tutkusu y\u00fcz\u00fcnden ismini sonsuza kadar lekelemi\u015ftir. Saraya bir k\u00f6le gibi ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 ve hizmet etmesine kar\u015f\u0131n kendisine yine de hi\u00e7bir memuriyet verilmemi\u015ftir.<\/p>\n James I. tahta \u00e7\u0131k\u0131nca durum de\u011fi\u015fmi\u015f, Bacon bundan sonra h\u0131zla ilerlemi\u015ftir. 1607’de ba\u015fsavc\u0131, 1617’de Adalet Bakan\u0131 olmu\u015f, 1618’de Baron Verulam san\u0131yla soylular aras\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, alt\u0131 ay sonra da buna Viscount St. Albans san\u0131 eklenmi\u015ftir. Fakat bunlar, b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc memuriyet dilenmek yaltaklanmak ve dalkavuklukla bir \u015feyler elde etmeye u\u011fra\u015fmakla ge\u00e7iren Bacon’a ge\u00e7 gelmi\u015fti. Yazg\u0131s\u0131 onu, daha iyi vurmak, d\u00fc\u015fmesinin \u015fiddetini daha da art\u0131rmak i\u00e7in bu y\u00fcksek konumlara \u00e7\u0131karm\u0131\u015fa benziyor. Adalet Bakan\u0131 olarak g\u00f6revini k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131yor, dostlar\u0131na y\u00fcksek orunlar veriyor, r\u00fc\u015fvet ve arma\u011fan al\u0131yor, haks\u0131zl\u0131klara g\u00f6z yumuyordu. Sonunda hakk\u0131nda Parlamento soru\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131. Yarg\u0131lanmas\u0131nda, Bacon, su\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yledi, fakat bunlar\u0131 d\u00f6nemin bozuklu\u011funa ba\u011flayarak yarg\u0131\u00e7lar\u0131n\u0131n ac\u0131mas\u0131n\u0131 diledi. Her t\u00fcrl\u00fc devlet memurlu\u011funun yasaklanmas\u0131na ya\u015fam\u0131n\u0131n sonuna kadar Londra Kalesi’nde tutuklu kalmas\u0131na ve para cezas\u0131 olarak da k\u0131rk bin \u0130ngiliz Liras\u0131 \u00f6demesine karar verildi. Ertesi g\u00fcn kral kendisini \u00f6zg\u00fcr b\u0131rakt\u0131rd\u0131. Para cezas\u0131n\u0131 da erteletti. Bacon, bunun \u00fczerine St. Albans yak\u0131nlar\u0131ndaki malikanesine \u00e7ekildi. Kendi ki\u015fisel serveti ve kral\u0131n k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 y\u0131lda bin iki y\u00fcz lira tutan emekli ayl\u0131\u011f\u0131yla ya\u015famaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Bacon, hakl\u0131 olarak mahk\u00fbm edildi\u011fini kabul ediyordu. “Ben r\u00fc\u015fveti savunmaktansa r\u00fc\u015fvet veren bir kimse olmay\u0131 ye\u011flerim. Elli y\u0131ldan beri \u0130ngiltere’nin en adil yarg\u0131c\u0131 ben oldum. Fakat iki y\u00fcz y\u0131ldan beri de Parlamento, benim hakk\u0131mda verdi\u011fi karar kadar hakl\u0131 bir karar vermedi.” Ayn\u0131 zamanda verilen cezan\u0131n \u00fclkede adaletin yarar\u0131na oldu\u011funu kabul ediyor ve “Bundan b\u00f6yle bir yarg\u0131c\u0131n veya memurun b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc onun su\u00e7u i\u00e7in bir s\u0131\u011f\u0131nak olmayacakt\u0131r. Bu benim i\u00e7in az avunulacak \u015fey de\u011fildir. Birka\u00e7 s\u00f6zc\u00fckle anlatmak gerekirse, bu alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r” diyordu.<\/p>\n \u00c7ekildikten sonra da hi\u00e7bir zaman yeniden memuriyet ya\u015fam\u0131na girmekten umudunu kesmedi. “Hastal\u0131k ve ya\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bile \u00f6zel ya\u015fay\u0131\u015fa dayanam\u0131yordu.” Bir pervanenin \u0131\u015f\u0131\u011fa \u00e7ekilmesi gibi her zaman kendi ac\u0131s\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131na d\u00f6nmek istiyor, fakat bir memuriyet almak i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn ba\u015fvurular geri \u00e7evriliyordu.<\/p>\n G\u00f6revden \u00e7ekilmesinden \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar, kendini t\u00fcm\u00fcyle yaz\u0131na ve bilime verdi. Zaten, i\u015fle dolu bir ya\u015fam s\u00fcrmesine kar\u015f\u0131n, inceleme ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 b\u00fcsb\u00fct\u00fcn savsaklamam\u0131\u015ft\u0131. “Tarih”, “De Augmentis”, “Yeni Atlantis” ve “Denemeler”inin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bas\u0131m\u0131n\u0131 bu d\u00f6nemde haz\u0131rlad\u0131. “Bilginin \u0130lerlemesi”, “Novum Organum” ve “Denemeler”in birinci ve ikinci bas\u0131mlar\u0131 daha \u00f6nceki d\u00f6neminindir.<\/p>\n Bacon, be\u015f y\u0131l sonra 9 Nisan 1626’da, altm\u0131\u015f be\u015f ya\u015f\u0131ndayken bron\u015fitten \u00f6ld\u00fc. Karl\u0131 bir k\u0131\u015f g\u00fcn\u00fc arabas\u0131yla giderken bir kul\u00fcbenin \u00f6n\u00fcnde durarak sahibinden bir tavuk sat\u0131n ald\u0131. Hemen orac\u0131kta kestirdi. Kendi eliyle tavu\u011fun i\u00e7ini karla doldurdu. So\u011fu\u011fun eti kokmadan ve bozulmadan koruyup koruyamayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek istiyordu. Bu deney ya\u015fam\u0131na mal oldu. Ans\u0131z\u0131n hastalan\u0131nca arkada\u015f\u0131 Lord Arundel’in evine g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Lord, evinde yoktu, bir hizmet\u00e7i hemen bir yatak haz\u0131rlad\u0131. Hastay\u0131 yat\u0131rd\u0131lar. Fakat \u00e7ar\u015faflar nemliydi. Bacon daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fti ya\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden iyile\u015femedi. St. Albans kasabas\u0131nda bir kilise mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc.<\/p>\n Bacon’\u0131n Felsefesi Ele\u015ftirileriyle ge\u00e7mi\u015fin kurdu\u011fu dizgeleri y\u0131kt\u0131, insan akl\u0131nda do\u011fmaya ba\u015flayan yeni d\u00fc\u015f\u00fcnceleri dile getirerek bilgide yeni hareketin ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Fakat Bacon, b\u00fcy\u00fck ve tam bir felsefi dizge kurmu\u015f bir ki\u015fi de\u011fildir, daha \u00e7ok kendisinden sonra geleceklere felsefe ve bilim yolunu g\u00f6stermi\u015ftir. Kendi d\u00f6neminde bilimin baz\u0131 dallar\u0131ndaki geli\u015fmeleri bile iyice izleyememi\u015fti. “D\u00fcnyay\u0131 harekete getiren zihinleri o harekete ge\u00e7irdi.” Kendisi, “Ben yaln\u0131zca di\u011fer zek\u00e2lar\u0131 bir yere toplamak i\u00e7in \u00e7an\u0131 \u00e7ald\u0131m” demektedir. Di\u011fer bir yap\u0131t\u0131nda da “daha iyi ellerin \u00e7alabilmeleri i\u00e7in m\u00fczik aletlerini akort etmekle yetindi\u011fini” s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n Bacon’\u0131n ilk i\u015fi, zaman\u0131nda egemen olan skolastik felsefeyi y\u0131kmak olmu\u015ftur. 11’inci y\u00fczy\u0131ldan 15’inci y\u00fczy\u0131la kadar egemen olan bu felsefe dizgesine g\u00f6re ger\u00e7ek zaten bulunmu\u015f, \u0130ncil’de ve kilise toplant\u0131lar\u0131 kararlar\u0131nda b\u00fct\u00fcn a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Skolastik dizge bu dinsel inan\u00e7lar\u0131 kabul ediyor, mant\u0131k yoluyla bunlar\u0131 usa uygun bir bi\u00e7ime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek, onlara bilimsel bir bi\u00e7im vermek istiyordu. Amac\u0131 dinsel d\u00fc\u015f\u00fcnceyi t\u00fcm\u00fcyle mant\u0131\u011fa uygun bir duruma getirmekti.<\/p>\n Bununla birlikte, bilgiye ilerleyen bir \u015fey olarak bakm\u0131yor, denemelere d\u00f6nerek yeni ger\u00e7ekler ara\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yordu. O d\u00f6nem \u00fczerinde yetkenin a\u011f\u0131r bask\u0131s\u0131 duyuluyor, skolastik dizgenin temelini olu\u015fturan varsay\u0131mlar\u0131n do\u011frulu\u011fu hakk\u0131nda hi\u00e7bir soru sorulmuyordu. Onlar hakk\u0131ndaki tart\u0131\u015fmalar hep bir daire \u00e7evresinde d\u00f6n\u00fcyor, ger\u00e7eklerle hi\u00e7bir ilgisi bulunmuyordu. Bacon yaln\u0131zca “bilimin \u00f6r\u00fcmcek a\u011flar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu a\u011flar\u0131n ipliklerinin ve i\u015flerinin inceli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan hayran olunmaya de\u011fer oldu\u011funu, fakat hi\u00e7bir cevher ve yarar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131” s\u00f6yl\u00fcyordu.<\/p>\n Bacon’\u0131n amac\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi somut deneylerle verimli bir ili\u015fkiye sokmakt\u0131. Bu hedefe varmak kolay bir i\u015f de\u011fildi. Tembellikten do\u011fan ara\u015ft\u0131rma isteksizli\u011fi y\u00fcz\u00fcnden, zaman\u0131n yarg\u0131s\u0131 b\u00fct\u00fcn tart\u0131\u015fmalarda son s\u00f6z oluyordu. Bacon, \u00f6zellikle bunu belirtmek istiyordu. Bu nedenle eskilerin ak\u0131l ve bilgisini t\u00fcm\u00fcyle yads\u0131mak zorunda kald\u0131. Ger\u00e7ekten inan\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funun kayna\u011f\u0131 var olan bo\u015f inan\u00e7lara kar\u015f\u0131 duydu\u011fu tepkidir. Sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bo\u015f inan\u00e7lar unutulduklar\u0131 zaman, onun g\u00f6r\u00fc\u015fleri de bo\u015f ve yanl\u0131\u015f bir duruma gelmi\u015flerdir.<\/p>\n Tarih bak\u0131m\u0131ndan herkesin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131t bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc vard\u0131. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem i\u00e7in diyor ki: “Bu d\u00f6nem eski d\u00f6nemdir, \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya ya\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Kendimizden geriye do\u011fru hesap ederek eski sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nem, eski de\u011fildir.” Bundan \u015fu sonuca var\u0131yor: “Asl\u0131nda Greklerden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bilgelik, bilginin ancak \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131na benzer ve \u00e7ocuklara \u00f6zg\u00fc \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131r; konu\u015fabilir ama soyunu \u00e7o\u011faltamaz; tart\u0131\u015fmalar bak\u0131m\u0131ndan verimlidir, fakat yap\u0131t bak\u0131m\u0131ndan k\u0131s\u0131rd\u0131r.” Ayn\u0131 neden onu insanlar\u0131n geli\u015fme yetene\u011fiyle ilgili \u00e7ok k\u00f6t\u00fcmser bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor: “Bir \u0131rmak gibi akan zaman bize hafif ve \u015fi\u015firilmi\u015f \u015feyleri getirmi\u015ftir. A\u011f\u0131r ve kat\u0131 olanlarsa suyun dibine \u00e7\u00f6km\u00fc\u015ft\u00fcr.”<\/p>\n Bacon, do\u011fay\u0131 iyice anlay\u0131p, onu insanlar\u0131n hizmetinde kullanmay\u0131 sa\u011flayacak g\u00fcvenilir bir dizge kurmak istiyordu. Bilgi “Yaratan\u0131n \u00fcn ve g\u00f6rkemini art\u0131rmak, insan\u0131n durumunu d\u00fczeltmek” i\u00e7in aranacakt\u0131. Bacon i\u00e7in biricik do\u011fru bilgi, g\u00fc\u00e7 olan bilgiydi. “Bilgi erktir” diyordu, fakat dar yararc\u0131l\u0131\u011f\u0131 da kabul etmiyordu. “Ger\u00e7i benim \u00f6z\u00fcnde yap\u0131tlar\u0131n ve bilimlerin etkin b\u00f6l\u00fcmlerini arad\u0131\u011f\u0131m do\u011frudur ama bununla birlikte ben hasat zaman\u0131n\u0131 bekliyorum, ne yosunu, ne de ye\u015fil ekini bi\u00e7meye kalk\u0131\u015fm\u0131yorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc ben iyi biliyorum ki do\u011fru olarak ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ger\u00e7ekler kendileriyle birlikte bir s\u00fcr\u00fc yap\u0131t vereceklerdir, onlar\u0131 tek t\u00fck, \u015furada burada de\u011fil, k\u00fcmeler ve salk\u0131mlar bi\u00e7iminde t\u00fcreteceklerdir. Ve ben hemen elimize gelen ilk meyveleri turfanda, mevsimsiz ve \u00e7ocuk\u00e7a bir aceleyle toplamay\u0131 kesinlikle do\u011fru bulmuyorum.”<\/p>\n Kendi dizgesini kurmaya ba\u015flamadan \u00f6nce Bacon, b\u00fct\u00fcn bilgi alan\u0131n\u0131 ba\u015ftan ba\u015fa bir kez daha g\u00f6zden ge\u00e7irmeyi gerekli buldu. “Bilimin \u0130lerlemesi” yap\u0131t\u0131nda bunu yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir i\u015fti, fakat onun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem zaten bir d\u00fc\u015f\u00fcnsel kahramanl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131yd\u0131. \u0130nsanlar\u0131n tek iste\u011fi her \u015feyi bilmekti. Onlar b\u00fct\u00fcn bilgiyi kendi alanlar\u0131 i\u00e7ine almakla \u00f6v\u00fcn\u00fcyorlar, “\u0130nsan\u0131m, bu nedenle insanla ilgili olan hi\u00e7bir \u015fey bana yabanc\u0131 olamaz” diyorlard\u0131. Bacon, d\u00f6nemini b\u00f6yle bir giri\u015fim i\u00e7in pek uygun buluyordu, d\u00f6neminin \u00fcst\u00fcnl\u00fckleri aras\u0131nda bas\u0131mevinin, Yenid\u00fcnya’n\u0131n bulunu\u015funu, \u00fclkesinin bar\u0131\u015f ve dinginlik i\u00e7inde olmas\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyordu.<\/p>\n Bacon, i\u015fin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bunu ba\u015farman\u0131n olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi anl\u0131yordu. Bununla birlikte, baz\u0131 ki\u015filere g\u00f6re yapt\u0131\u011f\u0131 bilimler s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131, felsefeye, o kadar umut ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 yeni y\u00f6ntemden daha b\u00fcy\u00fck bir yard\u0131m olmu\u015ftur.<\/p>\n Skolastik felsefeyi be\u011fenmeyen Bacon, yeni felsefeyi “Do\u011fa Yorumu” olarak nitelendiriyordu. Ge\u00e7mi\u015fle ilgisini kesti\u011fini, esinini Aristo’nun “Organon”undan alan eski felsefeye d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck yap\u0131t\u0131na “Yeni Organon” ad\u0131n\u0131 verdi. “Yeni Organon”, yeni alet demektir. Bu yeni alet yani d\u00fc\u015f\u00fcnme y\u00f6ntemi, Bacon’a g\u00f6re, bir t\u00fcr mant\u0131kt\u0131, fakat bu felsefe okullar\u0131n\u0131n mant\u0131\u011f\u0131ndan t\u00fcm\u00fcyle ayr\u0131 ve onlara kar\u015f\u0131t olacakt\u0131. “\u00c7\u00fcnk\u00fc bu benim \u00f6nerdi\u011fim bilimin amac\u0131, tart\u0131\u015fmalar i\u00e7in nedenler bulmak de\u011fil, sanatlar yaratmakt\u0131r. Ama\u00e7 ba\u015fka olunca sonu\u00e7 da ba\u015fka olur; birinin amac\u0131 bir tart\u0131\u015fmada kar\u015f\u0131 taraf\u0131 yenmektir, \u00f6tekininse, hareket halindeki do\u011faya egemen olmakt\u0131r.” Bu nedenle Bacon, usa vurma yoluyla kan\u0131tlamay\u0131 yads\u0131r, her yerde ve her \u015feyde t\u00fcmevar\u0131m y\u00f6ntemini kullan\u0131r. Fakat t\u00fcmevar\u0131m kuram\u0131n\u0131 da di\u011fer mant\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131nkinden ay\u0131r\u0131r.<\/p>\n Bacon’\u0131n dizgesi, deneyi inceleyen ve onu par\u00e7alara ay\u0131ran, sonunda ay\u0131klama ve yads\u0131ma i\u015flemiyle sonuca varmaktan olu\u015fan bir y\u00f6ntemdir. Bu i\u015flemde ilk a\u015fama incelenmesi gereken \u00f6rneklerin toplanmas\u0131, ikinci a\u015famaysa incelenen olaylar\u0131n temel \u00f6zelliklerini g\u00f6stermeyen \u00f6rneklerin ay\u0131klan\u0131p at\u0131lmas\u0131d\u0131r. Sonra “tan\u0131tl\u0131, kat\u0131, ger\u00e7ek, s\u0131n\u0131rlar\u0131 belli bir bi\u00e7im” kal\u0131r. Belirli bir ama\u00e7la denemeler yapmak Bacon’\u0131n akl\u0131na gelmemi\u015ftir.<\/p>\n \u00c7a\u011f\u0131n\u0131n bilim kuramlar\u0131ndan \u00e7o\u011funun temelsizli\u011fi, Bacon’\u0131n genel d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn bilimsel a\u00e7\u0131klamada yapaca\u011f\u0131 \u00f6nemli hizmeti g\u00f6rememesine neden oldu. Y\u00f6ntemi kuramlara ya da b\u00fct\u00fcn bilimleri kapsayan g\u00f6r\u00fc\u015flere \u00e7ok az yer verir. Anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, \u00e7ok kez, toplanm\u0131\u015f \u00f6rnekler \u00e7ok fazla olursa, ay\u0131klay\u0131p atma y\u00f6nteminin d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayanmadan s\u00fcr\u00fcp gidebilece\u011fini ve t\u00fcm\u00fcyle el yordam\u0131yla ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n kapsad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi de \u00e7\u0131kar\u0131p atabilece\u011fini san\u0131yordu.<\/p>\n Novun Organum’da anlat\u0131lan y\u00f6ntemin as\u0131l zay\u0131f yan\u0131 buradad\u0131r. Bu y\u00f6ntem do\u011fal eylemlerin kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve belirsizli\u011fini hi\u00e7 dikkate almamaktad\u0131r.<\/p>\n Fakat Bacon’\u0131n t\u00fcmevar\u0131m kuram\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 yard\u0131m asla k\u00fc\u00e7\u00fcmsenemez: Onun \u00f6nemi ay\u0131klama veya atma y\u00f6nteminin uygulamas\u0131nda ve her zaman ger\u00e7ek olaylara dayanmakta \u00fcstelemesinden ileri gelmektedir.<\/p>\n Bacon’\u0131n Ya\u015fam Felsefesi<\/b><\/p>\n Bacon, dinde birlik istiyor ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcy\u00fc savunuyordu. “Birli\u011fin eski ve ger\u00e7ek ba\u011flar\u0131 bir din, bir vaftizdir; bir t\u00f6ren ve bir siyaset de\u011fildir” diyordu.<\/p>\n Ona g\u00f6re, ahlak dinin yard\u0131mc\u0131s\u0131d\u0131r. Bacon hi\u00e7bir zaman g\u00f6revin yaln\u0131zca g\u00f6rev oldu\u011fu i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6\u011f\u00fctlemez. B\u00fct\u00fcn idealist dizgeleri be\u011fenmez. Machiavelli’yi a\u00e7\u0131k\u00e7a ve i\u00e7tenlikle insanlar\u0131n neler yapt\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131, betimledi\u011fi, ne yapmalar\u0131 gerekti\u011fine ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretmedi\u011fi i\u00e7in \u00f6ver. Aristo’nun tersine, \u00e7al\u0131\u015fmayla etkin ge\u00e7irilen bir ya\u015fam\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeyle ge\u00e7irilen bir ya\u015fama ye\u011fler. Ona g\u00f6re bir hareketin do\u011frulu\u011fuyla ilgili yarg\u0131, sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re verilir; fakat sonu\u00e7lar bireyin de\u011fil, devletin iyili\u011fine y\u00f6nelik olmal\u0131d\u0131r. Felsefesi bu y\u00f6nden pragmatizme benzemektedir.<\/p>\n Bacon’\u0131n siyasal kuramlar\u0131, Grek devlet anlay\u0131\u015f\u0131ndan, \u00f6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fcmsedi\u011fi Aristo’nun g\u00f6r\u00fc\u015flerinden esinlenmi\u015ftir. Aristo gibi o da devletlerin do\u011fal olarak birbirlerine d\u00fc\u015fman olduklar\u0131na, sava\u015f\u0131n gere\u011fine inan\u0131r; d\u0131\u015f ticaretle ilgili d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, Aristo’nun faizle ilgili s\u00f6zleri gibi, kabul edilmi\u015f ekonomik kurallara ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bacon’da bug\u00fcnk\u00fc demokratik d\u00fc\u015f\u00fcnceler yoktur. Demokrasiye inanm\u0131yor, ge\u00e7inmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda olanlar\u0131, t\u0131pk\u0131 Grekler gibi, k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6r\u00fcyordu. Halk\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc okuyup yazma bilmeyen o d\u00f6nemin \u0130ngiltere’sinde zaten demokrasinin var olamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n Yeni Atlantis Yeni Atlantis, kendisinden \u00f6nce yaz\u0131lan ve ideal bir devleti anlatan yap\u0131tlar\u0131n etkisinde kalm\u0131\u015ft\u0131r. Platon’un “Devlet”i gibi siyasal felsefe yap\u0131t\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi Sir Thomas More’un “Utopia”s\u0131 ve Swift’in yap\u0131tlar\u0131 gibi ekonomik bir ele\u015ftiri ve yerme de i\u00e7ermez. Daha \u00e7ok ki\u015fisel bir ideal ve d\u00fc\u015flem \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Ben Salem halk\u0131n\u0131n ahlak ve t\u00f6reler \u00fczerine anlatt\u0131\u011f\u0131 \u015feyler insanl\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda Bacon’\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerini g\u00f6stermektedir. “Bu halkta g\u00f6r\u00fclen, akla uygun dindarl\u0131k, a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131 ne\u015fe, ince nezaket ve iyilikseverlik, eli a\u00e7\u0131kl\u0131k ve konukseverlik, resmi ya\u015famda ba\u011fl\u0131l\u0131k, \u00f6zel ya\u015famda namus, a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131l\u0131k ve terbiye, d\u00fczen, nezaket, ciddi \u00e7al\u0131\u015fkanl\u0131k kendisinin olgunluk d\u00fczeyine eri\u015fti\u011fini g\u00f6sterir.” Anlatt\u0131\u011f\u0131 toplumsal kurumlar yeni bir ulusal \u00f6zyap\u0131 olu\u015fumu i\u00e7in birer ara\u00e7 olmaktan \u00e7ok bu niteliklerin do\u011fal sonucu ve anlat\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n Yap\u0131t\u0131n en \u00f6nemli ve b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsayan “S\u00fcleyman Evi” kendisinin b\u00fct\u00fcn ya\u015fam\u0131 boyunca d\u00fc\u015flerinde ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131 bir idealdir. On yedinci y\u00fczy\u0131l bilimsel denemeler ve ara\u015ft\u0131rmalar bak\u0131m\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011fd\u0131r. Bacon, eyleme dayanan bilgilerimizi geni\u015fletti\u011fimiz \u00f6l\u00e7\u00fcde insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulabilece\u011fine inan\u0131yordu.<\/p>\n Onun d\u00f6nemi bilgiyi yaln\u0131zca bilgi oldu\u011fu i\u00e7in aram\u0131yor, insanlara b\u00fcy\u00fck \u00e7\u0131karlar sa\u011flayaca\u011f\u0131 i\u00e7in bilimsel deneme ve ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyordu. Yeni Atlantis, hem b\u00fcy\u00fck bir adam\u0131n umut ve \u00fclk\u00fcs\u00fcn\u00fcn bir anlat\u0131m\u0131, hem de modern bilim ruhunun do\u011fdu\u011fu o d\u00f6nemi en iyi anlatan bir yap\u0131tt\u0131r.<\/p>\n Bacon’\u0131n Dili<\/b><\/p>\n Bacon, “Bir g\u00fcn gelecek, bu \u00e7a\u011fda\u015f diller kitaplar\u0131n de\u011ferlerini yitirmesine neden olacakt\u0131r” diyordu. Kendi yaz\u0131lar\u0131n\u0131 unutulmaktan kurtarmak i\u00e7in yap\u0131tlar\u0131ndan \u0130ngilizce yazd\u0131klar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu Latinceye \u00e7evirdi. “Denemeler”, “Bilimin Geli\u015fmesi”, “Yeni Atlantis” bunlar aras\u0131ndad\u0131r. Denemeler i\u00e7in “Bunlar\u0131n Latinceye \u00e7evrilen cildi (Latince genel bir dil oldu\u011fu i\u00e7in) kitaplar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece ya\u015fayacakt\u0131r” demektedir. Fakat Bacon’\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc do\u011fru \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn onlar\u0131n Latinceleri de\u011fil, \u0130ngilizce \u00e7evirileri okunmaktad\u0131r. “Denemeler” \u0130ngiliz klasikleri aras\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yer al\u0131\u015f, i\u00e7indeki konular\u0131n\u0131n \u00f6neminden de\u011fil, daha \u00e7ok yaz\u0131nsal deyi\u015finin g\u00fczelli\u011fi nedeniyledir.<\/p>\n “Denemeler”in deyi\u015fi “Yeni Atlantis”in deyi\u015finden bir\u00e7ok bak\u0131mdan ayr\u0131l\u0131r. “Denemeler”de anlat\u0131m son derece a\u00e7\u0131k ve \u00f6zl\u00fcd\u00fcr. De\u011fi\u015fmeceler, e\u011fretilemeler, kar\u015f\u0131tl\u0131klar birbirini izlerler. Metin Latince t\u00fcmce kurulu\u015flar\u0131, Latince \u00f6zdeyi\u015fler ve atas\u00f6zleriyle doludur.<\/p>\n “Yeni Atlantis”in diliyse daha k\u0131vrak, canl\u0131, ak\u0131c\u0131d\u0131r. De\u011fi\u015fmece ve e\u011fretilemelere \u00e7ok rastlanmaz. Bu yaz\u0131nsal s\u00fcslerin olmay\u0131\u015f\u0131 deyi\u015fi \u00e7ok yal\u0131n, hatta bazen yavan bir duruma da getirir. Fakat esas itibar\u0131yla metinde konuya uygun bir uyumluluk, a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131l\u0131k ve yal\u0131nl\u0131k egemendir. Fakat Yeni Atlantis plan ve kurulu\u015fu bak\u0131m\u0131ndan zay\u0131f bir yap\u0131tt\u0131r. Bacon roman yazsayd\u0131 kesinlikle iyi bir romanc\u0131 olamazd\u0131. \u00d6yk\u00fc anlat\u0131\u015f bi\u00e7imi hi\u00e7 de iyi de\u011fildir, ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u015feyleri birbiri ard\u0131 s\u0131ra say\u0131p dizmesi, kuru ve can s\u0131k\u0131c\u0131d\u0131r. Anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, Bacon yap\u0131t\u0131n\u0131n ilgi uyand\u0131rmas\u0131 i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin yenili\u011fine g\u00fcveniyordu. Belki bunda da hakl\u0131yd\u0131, fakat onun bulunaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015feylerin hemen hepsi bug\u00fcn bulunmu\u015f, fen onun d\u00fc\u015fleyemeyece\u011fi ilerlemeler g\u00f6stermi\u015ftir. Baz\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclerininse t\u00fcm\u00fcyle yanl\u0131\u015f oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n Bitmemi\u015f bir yap\u0131t<\/p>\n Okuyucuya <\/b>Tam bir y\u0131l kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z Peru’dan yelken a\u00e7arak G\u00fcney Denizi yoluyla \u00c7in’e ve Japonya’ya do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131k. Yan\u0131m\u0131za on iki ayl\u0131k yiyecek alm\u0131\u015ft\u0131k. Be\u015f ay ve daha fazla do\u011fudan, hafif ve zay\u0131f olmakla birlikte, uygun r\u00fczg\u00e2rlar esti. Fakat sonra r\u00fczg\u00e2r birdenbire d\u00f6nd\u00fc. G\u00fcnlerce hep bat\u0131dan esti, bu y\u00fczden az yol al\u0131yor, bazen hi\u00e7 alam\u0131yorduk. Birka\u00e7 kez geri d\u00f6nmek istedik. Fakat sonra g\u00fcneyden do\u011fuya do\u011fru esen \u015fiddetli bir f\u0131rt\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131. Bizi (b\u00fct\u00fcn \u00e7abalar\u0131m\u0131za kar\u015f\u0131n) kuzeye do\u011fru s\u00fcr\u00fckledi; bu s\u0131rada\u00a0 tutumlu kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z halde, yiyece\u011fimiz t\u00fckendi. B\u00f6ylece d\u00fcnyan\u0131n u\u00e7suz bucaks\u0131z sular\u0131n\u0131n ortas\u0131nda yiyeceksiz kald\u0131k. Kendimizi t\u00fckenmi\u015f say\u0131yor, \u00f6l\u00fcme haz\u0131rlan\u0131yorduk. Bununla birlikte g\u00f6n\u00fcllerimizi ve seslerimizi “denizlerde harikalar\u0131n\u0131 g\u00f6steren” g\u00f6klerdeki Tanr\u0131’ya y\u00f6nelttik; onun ac\u0131mas\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak “nas\u0131l ba\u015flang\u0131\u00e7ta denizin y\u00fcz\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131p kuru topra\u011f\u0131 g\u00f6sterdiyse \u015fimdi de bize \u00f6lmememiz i\u00e7in topra\u011f\u0131 g\u00f6stermesini” diledik. Ger\u00e7ekten de ertesi g\u00fcn ak\u015fam\u00fczeri enginde kuzeye do\u011fru yo\u011fun bulutlar g\u00f6rd\u00fck. Bu bize karaya yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z umudunu verdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc G\u00fcney Denizi’nin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn t\u00fcm\u00fcyle tan\u0131nmam\u0131\u015f oldu\u011funu, orada \u015fimdiye kadar bulunmam\u0131\u015f adalara ve k\u0131talara rastlanabilece\u011fini biliyorduk. Bunun \u00fczerine rotay\u0131 kara gibi g\u00f6r\u00fcnen y\u00f6ne \u00e7evirdik ve b\u00fct\u00fcn gece yol ald\u0131k. Ertesi g\u00fcn \u015fafak s\u00f6kerken g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcnde d\u00fcz bir kara par\u00e7as\u0131n\u0131n uzand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Ormanlarla kapl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in daha da karanl\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Bir bu\u00e7uk saat gittikten sonra iyi bir limana girdik. Buras\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck de\u011filse de iyi yap\u0131lm\u0131\u015f, denizden pek ho\u015f g\u00f6r\u00fcnen g\u00fczel bir kentti.<\/p>\n Karaya \u00e7\u0131k\u0131ncaya kadar her dakika d\u00fc\u015f\u00fcnerek k\u0131y\u0131ya yana\u015ft\u0131k. Karaya \u00e7\u0131kmaya giri\u015firken birdenbire kar\u015f\u0131m\u0131zda ellerinde sopalar olan birtak\u0131m adamlar g\u00f6rd\u00fck. Bunlar sanki bizim karaya \u00e7\u0131kmam\u0131z\u0131 istemiyorlard\u0131 ama ba\u011f\u0131rmadan ya da \u015fiddet g\u00f6stermeden yaln\u0131zca yapt\u0131klar\u0131 i\u015faretlerle bize uzak durmam\u0131z\u0131 anlat\u0131yorlard\u0131. Bunun \u00fczerine, olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck bir d\u00fc\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fram\u0131\u015f bir durumda\u00a0 aram\u0131zda ne yapaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131k. Tam o s\u0131rada i\u00e7inde yedi sekiz ki\u015fi bulunan bir sandal\u0131n bize do\u011fru geldi\u011fini g\u00f6rd\u00fck. Sandaldakilerden birinin elinde iki ucu maviye boyanm\u0131\u015f sar\u0131 kam\u0131\u015ftan bir asa vard\u0131. Bu adam hi\u00e7bir g\u00fcvensizlik g\u00f6stermeyerek gemimizin g\u00fcvertesine \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130\u00e7imizden birinin di\u011ferlerinden biraz fazla ileriye \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce cebinden k\u00fc\u00e7\u00fck bir par\u015f\u00f6men tomar\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131. Bu bizim par\u015f\u00f6menlerimizden biraz daha sar\u0131 yaz\u0131 tabletlerinin yapraklar\u0131 gibi parlak, fakat yumu\u015fakt\u0131, kolay b\u00fck\u00fcl\u00fcyordu. En \u00f6ndeki adam\u0131m\u0131za onu verdi. Bu tomar i\u00e7inde, eski \u0130brani, eski Grek ve \u00fcniversitelerde kullan\u0131lan iyi Latin ve \u0130spanyol dillerinde \u015fu s\u00f6zler yaz\u0131l\u0131yd\u0131: “Hi\u00e7biriniz karaya \u00e7\u0131kmay\u0131n. Size daha uzun bir s\u00fcre verilmezse, on alt\u0131 g\u00fcn i\u00e7inde bu k\u0131y\u0131lardan gitmek \u00fczere haz\u0131rl\u0131k yap\u0131n. Bu s\u00fcre i\u00e7inde tatl\u0131 su, yiyecek ya da hastalar\u0131n\u0131za yard\u0131m isterseniz ya da geminizin onar\u0131ma gereksinmesi varsa, bunlar\u0131 yaz\u0131n, g\u00fcc\u00fcm\u00fcz i\u00e7inde olanlar verilecektir.” Bu belge, \u00fczerinde a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru sark\u0131k fakat a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f kanatl\u0131 ve yan\u0131nda bir ha\u00e7 bulunan bir melek \u00e7ocuk resmini ta\u015f\u0131yan bir m\u00fch\u00fcrle damgalanm\u0131\u015ft\u0131. Bunu verdikten sonra memur d\u00f6nd\u00fc yan\u0131t\u0131m\u0131z\u0131 almak \u00fczere yan\u0131m\u0131zda yaln\u0131zca bir u\u015fak kald\u0131.<\/p>\n Bunun \u00fczerine kendi aram\u0131zda konu\u015furken ne yapaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u015fa\u015f\u0131rd\u0131k. Karaya \u00e7\u0131kmam\u0131za onay verilmemesi, hemen geriye d\u00f6nmemizin s\u00f6ylenmesi bizi \u00e7ok \u00fcz\u00fcyordu. Di\u011fer yandan halk\u0131n dil bilmesi, nazik ve uygar olu\u015fu bizi biraz avutuyordu. Her \u015feyden \u00f6nce belgedeki ha\u00e7 i\u015fareti bizim i\u00e7in bir sevin\u00e7 kayna\u011f\u0131 ve sanki bir kurtulu\u015f i\u015faretiydi.<\/p>\n Yan\u0131t\u0131m\u0131z\u0131 \u0130spanyolca yazd\u0131k. Gemimizin iyi durumda oldu\u011funu, \u00e7\u00fcnk\u00fc f\u0131rt\u0131nalardan \u00e7ok durgun hava ve kar\u015f\u0131 y\u00f6nlerden esen r\u00fczg\u00e2rlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, hastalar\u0131m\u0131za gelince bunlar\u0131n say\u0131ca \u00e7ok ve a\u011f\u0131r olduklar\u0131n\u0131, karaya \u00e7\u0131kmalar\u0131na izin verilmezse ya\u015famlar\u0131n\u0131n tehlikeye d\u00fc\u015fece\u011fini bildirdik. Di\u011fer gereksinmelerimizi uzun uzad\u0131ya yazd\u0131k ve biraz mal\u0131m\u0131z oldu\u011funu, bunlarla baz\u0131 \u015feyleri de\u011fi\u015ftirmek isterlerse, kendilerine y\u00fck olmaks\u0131z\u0131n gereksinmelerimizi sa\u011flayabilece\u011fimizi de ekledik. U\u015fa\u011fa \u00f6d\u00fcl olarak birka\u00e7 alt\u0131n ve memura verilmek \u00fczere bir par\u00e7a k\u0131rm\u0131z\u0131 kadife vermek istedikse de u\u015fak bunlar\u0131 almad\u0131. Onlara bakmak bile istemeyerek bizden ayr\u0131ld\u0131, kendisi i\u00e7in g\u00f6nderilen ba\u015fka bir k\u00fc\u00e7\u00fck kay\u0131\u011fa binip gitti.<\/p>\n Yan\u0131t\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6nderdikten \u00fc\u00e7 saat sonra bize do\u011fru, yerli oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan bir ki\u015fi geldi. \u00dczerinde bir t\u00fcr sof kuma\u015ftan geni\u015f kollu, g\u00fczel, bizimkilerden \u00e7ok daha parlak, lacivert renkte bir kaftan vard\u0131. \u0130\u00e7 giysisi ye\u015fildi, bir kavuk bi\u00e7iminde, \u00e7ok zarif, T\u00fcrk kavuklar\u0131 kadar b\u00fcy\u00fck olmayan serpu\u015fu da ayn\u0131 renkteydi. Sa\u00e7lar\u0131 onun k\u0131y\u0131s\u0131ndan l\u00fcle l\u00fcle ta\u015f\u0131yordu. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc insana sayg\u0131 a\u015f\u0131l\u0131yordu. Baz\u0131 yerleri yald\u0131zl\u0131 bir kay\u0131k i\u00e7inde geliyordu yan\u0131nda yaln\u0131zca d\u00f6rt ki\u015fi daha vard\u0131. Arkalar\u0131ndan gelen ba\u015fka bir kay\u0131ktaysa yirmi ki\u015fi bulunuyordu. Gemimize bir ok at\u0131m\u0131 kadar yakla\u015f\u0131nca bize i\u015faretler yaparak onu su \u00fczerinde kar\u015f\u0131lamam\u0131z i\u00e7in birka\u00e7 ki\u015fi g\u00f6ndermemiz gerekti\u011fini anlatt\u0131lar; bunu hemen yapt\u0131k: Ba\u015f\u0131m\u0131zdaki insan\u0131 ve onunla birlikte i\u00e7imizden d\u00f6rt ki\u015fiyi gemimizin sandal\u0131yla g\u00f6nderdik. Kay\u0131klar\u0131na alt\u0131 yarda kal\u0131nca ba\u011f\u0131rarak durmam\u0131z\u0131 ve daha \u00e7ok yakla\u015fmamam\u0131z\u0131 s\u00f6ylediler. S\u00f6ylediklerini yapt\u0131k. Bunun \u00fczerine az \u00f6nce giysilerini anlatm\u0131\u015f oldu\u011fum adam aya\u011fa kalkt\u0131. Y\u00fcksek sesle \u0130spanyolca olarak “H\u0131ristiyan m\u0131s\u0131n\u0131z?” diye sordu.<\/p>\n Yaz\u0131n\u0131n alt\u0131nda g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fumuz ha\u00e7 nedeniyle daha az korkarak “Evet, H\u0131ristiyan’\u0131z” dedik. Bu yan\u0131t \u00fczerine o ki\u015fi sa\u011f elini g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne do\u011fru kald\u0131r\u0131p yava\u015f\u00e7a a\u011fz\u0131na do\u011fru \u00e7ekti. Bu i\u015fareti onlar Tanr\u0131’ya \u015f\u00fckrettikleri zaman kullan\u0131rlarm\u0131\u015f. Sonra bize, “Hepiniz korsan olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131za, son k\u0131rk g\u00fcn i\u00e7inde, hakl\u0131 ya da haks\u0131z, kan d\u00f6kmedi\u011finize, \u0130sa’n\u0131n ba\u015f\u0131 \u00fczerine ant i\u00e7erseniz, karaya \u00e7\u0131kman\u0131za izin verilebilir” dedi. Bunun \u00fczerine yan\u0131ndakilerden biri, -ki giysilerinden bir noter oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yordu- durumu bir deftere yazd\u0131. Bu yap\u0131ld\u0131ktan sonra, ayn\u0131 sandalda b\u00fcy\u00fck adam\u0131n yan\u0131nda bulunan ba\u015fka bir ki\u015fi, efendisi kendisine birka\u00e7 s\u00f6z s\u00f6yledikten sonra, y\u00fcksek sesle, “Efendim bilmenizi istiyor ki geminizin g\u00fcvertesine \u00e7\u0131kmamas\u0131 gurur ve b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011fildir; aran\u0131zda bir\u00e7ok hasta insan bulundu\u011funu s\u00f6yledi\u011finiz i\u00e7indir. Kentin sa\u011fl\u0131k koruyucusu ona uzak durmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir” dedi. Ona do\u011fru e\u011filerek selam verdik. “Buyruklar\u0131n\u0131 yerine getirmeye haz\u0131r oldu\u011fumuzu, \u015fimdiye kadar bize davran\u0131\u015f bi\u00e7imlerini b\u00fcy\u00fck bir onur ve e\u015fsiz bir insanl\u0131k sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131; fakat adamlar\u0131m\u0131z\u0131n tutulmu\u015f oldu\u011fu hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015f\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 umdu\u011fumuzu” s\u00f6yledik. Bunun \u00fczerine geri d\u00f6nd\u00fc. Biraz sonra noter gelerek gemimizin g\u00fcvertesine \u00e7\u0131kt\u0131. Elinde o \u00fclkenin bir meyvesi bulunuyordu. Bu meyve bir portakal gibi, fakat rengi sar\u0131yla k\u0131rm\u0131z\u0131 aras\u0131ndayd\u0131 ve \u00e7ok g\u00fczel kokuyordu. Anla\u015f\u0131l\u0131yor ki; o bunu hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 bir koruma arac\u0131 olarak kullan\u0131yordu. Bize “\u0130sa ve onun artamlar\u0131 \u00fczerine” ant i\u00e7irdi. Sonra da bir g\u00fcn sonra sabah saat alt\u0131da bize bir adam g\u00f6ndereceklerini, bu adam\u0131n bizi “Yabanc\u0131lar Evi” denen bir yere g\u00f6t\u00fcrece\u011fini, orada gerek sa\u011fl\u0131kl\u0131, gerek hasta olanlar\u0131m\u0131z i\u00e7in gereken \u015feylerin sa\u011flanaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n Bundan sonra bizden ayr\u0131ld\u0131; ona birka\u00e7 alt\u0131n vermek istedi\u011fimiz zaman g\u00fcl\u00fcmseyerek “Bir i\u015f i\u00e7in iki kez para alamam” dedi. Bundan benim anlad\u0131\u011f\u0131ma g\u00f6re, g\u00f6revi i\u00e7in devletin kendisine verdi\u011fi paran\u0131n yeterli oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu; \u00e7\u00fcnk\u00fc, sonradan \u00f6\u011frendi\u011fime g\u00f6re, onlar r\u00fc\u015fvet alan memurlar i\u00e7in “iki kez \u00fccret al\u0131yor” derlermi\u015f.<\/p>\n Ertesi sabah erkenden bize daha \u00f6nce elinde bir asayla gelmi\u015f olan adam yine geldi ve bizi “Yabanc\u0131lar Evi”ne g\u00f6t\u00fcrece\u011fini, b\u00fct\u00fcn g\u00fcn i\u015fimizle u\u011fra\u015fabilmemiz i\u00e7in kararla\u015ft\u0131r\u0131lan saatten \u00f6nce geldi\u011fini s\u00f6yledi. “Beni dinlerseniz” dedi, “ilk \u00f6nce birka\u00e7\u0131n\u0131z benimle gelir, yeri g\u00f6r\u00fcr, sizin i\u00e7in nas\u0131l rahat bir duruma getirilebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, sonra hastalar\u0131n\u0131z\u0131 ve i\u00e7inizden karaya \u00e7\u0131karmak istediklerinizi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z.” Ona te\u015fekk\u00fcr ederek, “bizim gibi kimsesizlere yard\u0131m\u0131n\u0131zdan dolay\u0131 Tanr\u0131 sizi ku\u015fkusuz \u00f6d\u00fcllendirir” dedik.<\/p>\n \u0130\u00e7imizden alt\u0131 ki\u015fi onunla birlikte karaya \u00e7\u0131kt\u0131. Karada \u00f6n\u00fcm\u00fcze d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f giderken d\u00f6nd\u00fc. “Ben sizin ancak k\u00f6leniz ve rehberinizim” dedi. Bizi \u00fc\u00e7 g\u00fczel caddeden ge\u00e7irdi, gitti\u011fimiz b\u00fct\u00fcn yol boyunca iki yanda s\u0131ralanm\u0131\u015f insanlar g\u00f6r\u00fcyorduk. Bunlar o kadar uygard\u0131lar ki, bize \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla de\u011fil, sanki “ho\u015f geldiniz” der gibi bak\u0131yorlard\u0131. \u0130\u00e7lerinden birka\u00e7\u0131 \u00f6nlerinden ge\u00e7erken kollar\u0131n\u0131 biraz ileriye do\u011fru uzatt\u0131lar. Bu devinimi onlar birine “ho\u015f geldiniz” demek i\u00e7in yaparlar.<\/p>\n Yabanc\u0131lar Evi g\u00fczel, geni\u015f bir konakt\u0131r. Bizim tu\u011flalar\u0131m\u0131zdan daha mavi tu\u011fladan yap\u0131lm\u0131\u015f, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc caml\u0131, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc bir t\u00fcr ya\u011fa bat\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kuma\u015fla kapl\u0131 g\u00fczel pencereleri var. \u00d6nce bizi yukar\u0131da zarif bir salona ald\u0131lar. Sonra ka\u00e7 ki\u015fi oldu\u011fumuzu ve ka\u00e7\u0131m\u0131z\u0131n hasta oldu\u011funu sordular. Hepimizin, hasta ve sa\u011fl\u0131kl\u0131, elli bir ki\u015fi oldu\u011fumuzu, i\u00e7imizden on yedi ki\u015finin hasta oldu\u011funu s\u00f6yledik. Biraz sab\u0131rl\u0131 olmam\u0131z\u0131 ve kendisi d\u00f6n\u00fcnceye kadar beklememizi istedi. Bir saat sonra geldi. \u00d6n\u00fcm\u00fcze d\u00fc\u015ft\u00fc. Bizim i\u00e7in haz\u0131rlanan on dokuz oday\u0131 g\u00f6rmeye gittik. Anla\u015f\u0131l\u0131yordu ki, bu odalar\u0131n di\u011ferlerinden daha iyi olan d\u00f6rd\u00fc bizim ileri gelen d\u00f6rt adam\u0131m\u0131za verilecek, onlar tek ba\u015flar\u0131na bu odalarda kalacaklard\u0131. Di\u011fer on be\u015f odaysa, i\u00e7lerinde iki\u015fer ki\u015fi yatmak \u00fczere, bizlere ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Odalar g\u00fczel, rahat ve iyi d\u00f6\u015fenmi\u015flerdi.<\/p>\n Sonra bizi yatakhaneyi and\u0131ran uzun bir koridora g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Orada bize bir yanda\u00a0 boydan boya uzanan on yedi h\u00fccre g\u00f6sterdi. Di\u011fer yanda duvar ve pencereden ba\u015fka bir \u015fey yoktu. H\u00fccreler pek temiz ve sedir a\u011fac\u0131ndan b\u00f6lmelerle birbirlerinden ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Bu koridor ve bize gerekenden k\u0131rk tane daha fazla olan h\u00fccreler hastalar i\u00e7in bir klinik g\u00f6revini g\u00f6r\u00fcyordu. Bize s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re, hastalar\u0131m\u0131z\u0131n aras\u0131ndan iyile\u015fenler h\u00fccrelerinden al\u0131n\u0131p, bir odaya g\u00f6t\u00fcr\u00fclecekti. Bu ama\u00e7la, daha \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fimiz say\u0131dan ba\u015fka, on tane daha yedek oda ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Bunu yapt\u0131ktan sonra bizi yine salona getirdi ve birine bir g\u00f6rev ya da buyruk verdikleri zaman yapt\u0131klar\u0131 gibi, sopas\u0131n\u0131 biraz yukar\u0131 kald\u0131rarak \u015f\u00f6yle dedi: “Bilmelisiniz ki, \u00fclkemizin g\u00f6rene\u011fine g\u00f6re, adamlar\u0131n\u0131z\u0131 geminizden \u00e7\u0131karmak i\u00e7in verdi\u011fimiz bug\u00fcn ve yar\u0131ndan sonra \u00fc\u00e7 g\u00fcn evlerinizde kapanacaks\u0131n\u0131z. Fakat \u00fcz\u00fclmeyin ve tutukland\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 sanmay\u0131n. Rahat edin ve kendinizi dinlenmeye b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Hi\u00e7bir \u015feyiniz eksik olmayacakt\u0131r. Adamlar\u0131m\u0131zdan alt\u0131s\u0131 d\u0131\u015far\u0131da herhangi bir i\u015finizi yapmak \u00fczere ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.” B\u00fcy\u00fck bir heyecan ve sayg\u0131yla ona te\u015fekk\u00fcr ettik. “Ku\u015fkusuz, bu \u00fclkede Tanr\u0131 her \u015feyde kendini g\u00f6steriyor” dedik. Ona yirmi alt\u0131n Lira uzatt\u0131k ama g\u00fcl\u00fcmsedi. “\u0130ki kez \u00fccret mi alaca\u011f\u0131m?” diyerek bizden uzakla\u015ft\u0131. Hemen biraz sonra yeme\u011fimiz verildi. Yiyecekler nefis, gerek ekmek, gerek et Avrupa’da bildiklerimizden daha iyiydi. \u00dc\u00e7 t\u00fcrl\u00fc i\u00e7ki i\u00e7tik. Hepsi de sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve g\u00fczeldi; \u00fcz\u00fcm \u015farab\u0131, bizim bira gibi tah\u0131ldan yap\u0131lm\u0131\u015f fakat daha a\u00e7\u0131k renkli bir i\u00e7ki, o \u00fclkenin bir meyvesinden yap\u0131lm\u0131\u015f ola\u011fan\u00fcst\u00fc ho\u015f ve serinletici bir t\u00fcr elma \u015farab\u0131. Bunlardan ba\u015fka bize hastalar\u0131m\u0131z i\u00e7in bir y\u0131\u011f\u0131n k\u0131rm\u0131z\u0131 portakal getirdiler. S\u00f6ylediklerine g\u00f6re deniz tutmalar\u0131na bire bir gelirmi\u015f. Ayn\u0131 zamanda bir kutu k\u00fc\u00e7\u00fck gri ve beyaz\u0131ms\u0131 haplar verdiler. Bunlardan hastalar\u0131m\u0131z\u0131n her gece yatmadan \u00f6nce birer tane almas\u0131n\u0131 istediler. S\u00f6ylediklerine g\u00f6re iyile\u015fmelerini \u00e7abukla\u015ft\u0131r\u0131rm\u0131\u015f.<\/p>\n Ertesi g\u00fcn, gemimizden adamlar\u0131m\u0131z\u0131 ve e\u015fyam\u0131z\u0131 getirme ve ta\u015f\u0131ma i\u015fi bitip biraz sakinle\u015fince, arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 toplaman\u0131n iyi olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Toplan\u0131nca da onlara “Sevgili arkada\u015flar” diye ba\u015flad\u0131m. “Kendimizin ve durumumuzun ne oldu\u011funu bilelim. Biz peygamber Yunus’un, denizlere g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015fken bal\u0131\u011f\u0131n karn\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gibi, karaya \u00e7\u0131kt\u0131k. \u015eimdi karaday\u0131z ama ancak \u00f6l\u00fcmle ya\u015fam aras\u0131nda bulunuyoruz; \u00e7\u00fcnk\u00fc hem eski, hem de yeni d\u00fcnyan\u0131n \u00f6tesindeyiz. Avrupa’y\u0131 bir daha g\u00f6recek miyiz, ancak Tanr\u0131 bilir: Bizi buraya bir mucize getirdi, ancak bir mucize kurtarabilir. Bu nedenle ge\u00e7mi\u015fteki kurtulu\u015fumuz i\u00e7in ve i\u00e7inde bulundu\u011fumuz ve gelecek tehlikeler i\u00e7in Tanr\u0131’ya yakaral\u0131m. Her birimiz durumunu d\u00fczeltsin: Sonra \u015fu da var ki biz dindar ve uygar olan H\u0131ristiyan bir halk aras\u0131na gelmi\u015f bulunuyoruz. Eksik ve yanl\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6stererek kendimizi utan\u0131lacak bir duruma d\u00fc\u015f\u00fcrmeyelim. Bir \u015fey daha var; nazik bir bi\u00e7imde olmakla birlikte bir buyrukla bizi \u00fc\u00e7 g\u00fcn s\u00fcreyle bu duvarlar\u0131n i\u00e7ine kapad\u0131lar: Bunu terbiye ve davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n nas\u0131l oldu\u011funu anlamak i\u00e7in yap\u0131p yapmad\u0131klar\u0131n\u0131 kim bilir? Bunlar\u0131n k\u00f6t\u00fc olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrlerse bizi hemen kovabilirler. \u0130yiyseler, bize daha fazla zaman verebilirler. Bize hizmet i\u00e7in verdikleri insanlar ayn\u0131 zamanda bizi g\u00f6zetlemek g\u00f6revini \u00fczerlerine alm\u0131\u015f olabilirler. Bunun i\u00e7in, Tanr\u0131 a\u015fk\u0131na, kendimizi seviyorsak, Tanr\u0131’n\u0131n ho\u015funa gidecek ve bu halk\u0131n g\u00f6z\u00fcne girecek bi\u00e7imde davranal\u0131m.”<\/p>\n Arkada\u015flar\u0131m hep bir a\u011f\u0131zdan, verdi\u011fim iyi \u00f6\u011f\u00fctler i\u00e7in bana te\u015fekk\u00fcr ettiler. A\u011f\u0131rba\u015fl\u0131l\u0131k ve nezaketle, en k\u00fc\u00e7\u00fck bir g\u00fccenme f\u0131rsat\u0131 vermeden ya\u015famaya s\u00f6z verdiler. \u00dc\u00e7 g\u00fcn\u00fc ne\u015fe i\u00e7inde, tasas\u0131z ge\u00e7irdik. Bug\u00fcnlerin sonunda ne yapacaklar\u0131n\u0131 merakla bekliyorduk. Bu s\u00fcre i\u00e7inde hastalar\u0131m\u0131z\u0131n her saat iyile\u015ftiklerini sevin\u00e7le g\u00f6r\u00fcyorduk. Bunlar kendilerini kutsal bir sa\u011fl\u0131k havuzuna at\u0131lm\u0131\u015f* san\u0131yorlar, do\u011fal bir bi\u00e7imde ve h\u0131zla iyile\u015fiyorlard\u0131.<\/p>\n \u00dc\u00e7 g\u00fcn ge\u00e7tikten sonra bize daha \u00f6nce hi\u00e7 g\u00f6rmedi\u011fimiz yeni bir adam geldi. Bu da \u00f6nceki gibi maviler giymi\u015fti yaln\u0131zca kavu\u011fu beyazd\u0131. Bunun \u00fcst\u00fcne k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131rm\u0131z\u0131 bir ta\u00e7 takm\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 zamanda g\u00fczel kuma\u015ftan bir boyun atk\u0131s\u0131 vard\u0131.<\/p>\n \u0130\u00e7eri girince \u00f6n\u00fcm\u00fczde biraz e\u011fildi, kollar\u0131n\u0131 uzatt\u0131. Biz de kendisini b\u00fcy\u00fck bir al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck ve ba\u011fl\u0131l\u0131kla selamlad\u0131k. Sanki a\u011fz\u0131ndan idam\u0131m\u0131z ya da aklanmam\u0131z yarg\u0131s\u0131 \u00e7\u0131kacakm\u0131\u015f gibi bekliyorduk. Birka\u00e7\u0131m\u0131zla g\u00f6r\u00fc\u015fmek istedi\u011fini s\u00f6yledi. Bunun \u00fczerine yaln\u0131zca alt\u0131 ki\u015fi kald\u0131k, \u00f6tekiler odadan \u00e7\u0131kt\u0131lar.<\/p>\n “Ben g\u00f6revim olarak” diye s\u00f6ze ba\u015flad\u0131, “bu Yabanc\u0131lar Evi’nin m\u00fcd\u00fcr\u00fcy\u00fcm. U\u011fra\u015f\u0131m bak\u0131m\u0131ndansa bir H\u0131ristiyan papaz\u0131y\u0131m: Bu nedenle sizlere hem yabanc\u0131, hem de \u00f6zellikle H\u0131ristiyan olarak hizmetlerimi sunmaya geldim. Sizin i\u015fitmek isteyebilece\u011finizi sand\u0131\u011f\u0131m baz\u0131 \u015feyler s\u00f6yleyebilirim. Devlet sizin alt\u0131 hafta karada kalman\u0131za izin verdi. Fakat i\u015fleriniz daha uzun zaman istiyorsa \u00fcz\u00fclmeyin, \u00e7\u00fcnk\u00fc yasa bu bak\u0131mdan \u00e7ok s\u0131k\u0131 de\u011fildir; kendimin bile size gerekli olan s\u00fcreyi alabilece\u011fimden ku\u015fku duymuyorum. \u015eunu da anlaman\u0131z\u0131 isterim ki yabanc\u0131lar Evi, \u015fimdi zengin ve \u00e7ok sermayelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc otuz yedi y\u0131ldan bu yana gelirini biriktiriyor. Bu s\u00fcre i\u00e7inde buralara bir yabanc\u0131 gelmemi\u015ftir. Bu nedenle hi\u00e7 \u00fcz\u00fclmeyin. Devlet kald\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u00fcre i\u00e7inde b\u00fct\u00fcn harcamalar\u0131n\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131layacakt\u0131r. Bu y\u00fczden bir g\u00fcn bile daha az kalmayacaks\u0131n\u0131z. Getirdi\u011finiz ticaret mallar\u0131na gelince, sizlere iyi davran\u0131lacakt\u0131r. Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya mal olarak ya da alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f olarak alabilirsiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizim i\u00e7in hepsi birdir. Ba\u015fka bir dile\u011finiz varsa s\u00f6yleyin. Alaca\u011f\u0131n\u0131z yan\u0131t\u0131n sizi utand\u0131racak t\u00fcrde olmayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6receksiniz. Yaln\u0131zca \u015funu s\u00f6ylemeliyim ki, hi\u00e7biriniz \u00f6zel izin olmadan kent surlar\u0131ndan bir karandan (onlarda bir bu\u00e7uk mil) fazla uza\u011fa gidemezsiniz.”<\/p>\n Bir s\u00fcre birbirimize bakt\u0131ktan sonra bu iyiliksever ve babaca davran\u0131\u015fa hayran olarak \u015fu yan\u0131t\u0131 verdik: “Ne s\u00f6yleyece\u011fimizi bilemiyoruz. \u015e\u00fckran\u0131m\u0131z\u0131 anlatacak s\u00f6z bulam\u0131yoruz. Zaten soylu ve c\u00f6mert \u00f6nerilerinizle bize isteyecek bir \u015fey b\u0131rakmad\u0131n\u0131z. Cennete kavu\u015fmu\u015f gibi olduk; \u00e7\u00fcnk\u00fc biraz \u00f6nce \u00f6l\u00fcm tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan bizler \u015fimdi huzur ve avuntu buldu\u011fumuz bir yere getirildik. Bu mutlu ve kutsal topraklar \u00fcst\u00fcnde biraz daha ilerlemek iste\u011fiyle g\u00f6n\u00fcllerimizin yanmamas\u0131 olanaks\u0131z olmakla birlikte bize verilen buyru\u011fa her zaman uyaca\u011f\u0131z.” Sonra “sizin sayg\u0131de\u011fer ki\u015fili\u011finizi ve b\u00fct\u00fcn ulusunuzu yakar\u0131\u015flar\u0131m\u0131zda unutursak dilimiz tutulsun” diye ekledik. Ayn\u0131 zamanda b\u00fcy\u00fck bir al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fckle bizleri sad\u0131k hizmet\u00e7ileri olarak kabul etmesini rica ettik. Ki\u015fili\u011fimizi ve b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 buyruklar\u0131na sundu\u011fumuzu bildirdik.<\/p>\n “Ben bir din adam\u0131y\u0131m” dedi, “ve bir din adam\u0131n\u0131n \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc beklerim. Bu da sizin karde\u015f\u00e7e sevginiz, beden ve ruh\u00e7a iyi olman\u0131zd\u0131r.” Bunun \u00fczerine g\u00f6zlerinde sevecenlik ya\u015flar\u0131yla bizden ayr\u0131ld\u0131. Sevin\u00e7ten ve g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz iyilikten \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f bir durumdayd\u0131k. Aram\u0131zda \u015f\u00f6yle s\u00f6yleniyorduk: “Biz melekler \u00fclkesine gelmi\u015fiz. Onlar\u0131 her g\u00fcn g\u00f6zlerimizle g\u00f6r\u00fcyoruz. Hi\u00e7 ummad\u0131\u011f\u0131m\u0131z her rahatl\u0131\u011f\u0131 daha akl\u0131m\u0131za gelmeden bize sa\u011fl\u0131yorlar.”<\/p>\n Ertesi g\u00fcn, saat on s\u0131ralar\u0131nda\u00a0 vali yine geldi. Selamla\u015ft\u0131ktan sonra teklifsizce “bizi g\u00f6rmeye geldi\u011fini” s\u00f6yledi. Bir sandalye isteyip oturdu. \u0130\u00e7imizden on kadar\u0131 da (\u00f6tekiler a\u015fa\u011f\u0131 tabakadan insanlard\u0131 ve baz\u0131lar\u0131 da d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131) onunla oturduk. Sandalyelerimize hen\u00fcz ili\u015fmi\u015ftik ki, \u015fu bi\u00e7imde s\u00f6ze ba\u015flad\u0131:<\/p>\n “Biz bu Ben Salem adas\u0131 (kendi dillerinde ona bu ad\u0131 verirler) halk\u0131 uzak ve \u0131ss\u0131z bir yerde oldu\u011fumuz, ayn\u0131 zamanda yolcular\u0131m\u0131z i\u00e7in koydu\u011fumuz gizlilik yasalar\u0131 ve yabanc\u0131lar\u0131 \u00fclkemize \u00e7ok ender kabul edi\u015fimiz nedeniyle yerle\u015fik d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc iyi tan\u0131r\u0131z, fakat kendimiz bilinmez kal\u0131r\u0131z. Bu nedenle, az bilenin sorular sormas\u0131 daha uygun olur, zaman ge\u00e7irmek i\u00e7in ben size soru sormayay\u0131m, siz bana sorun.”<\/p>\n Yan\u0131t olarak ona bu izni verdi\u011fi i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ettik. “\u015eimdiye kadar g\u00f6rd\u00fcklerimizden anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6re bizim i\u00e7in d\u00fcnyada bu mutlu \u00fclkenin durumunu anlamak kadar de\u011ferli bir \u015fey olamaz. Ama her \u015feyden \u00f6nce, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt buca\u011f\u0131ndan gelip burada bulu\u015ftu\u011fumuza g\u00f6re, -hepimizin H\u0131ristiyan olmas\u0131 nedeniyle ku\u015fkusuz bir g\u00fcn \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyada da bulu\u015fmak yazg\u0131m\u0131zd\u0131r- \u00fclkeniz bu kadar uzak, peygamber olarak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u0130sa’n\u0131n d\u00fcnyaya geldi\u011fi yerden \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ve bilinmez denizlerle bu kadar ayr\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n nas\u0131l olup da bu dine girdi\u011finizi anlamak isteriz” dedik.<\/p>\n Bu sorumuzun pek ho\u015funa gitti\u011fi y\u00fcz\u00fcnden belli oluyordu. “Siz ilk kez bu soruyu sormakla g\u00f6nl\u00fcm\u00fc kendinize ba\u011flad\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu sizin \u00f6nce \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc g\u00f6steriyor” dedi. “Sevinerek ve k\u0131saca iste\u011finizi yerine getirece\u011fim.”<\/p>\n “Kurtar\u0131c\u0131m\u0131z \u0130sa’n\u0131n g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan yirmi y\u0131l kadar sonra adam\u0131z\u0131n do\u011fu k\u0131y\u0131s\u0131ndaki Renfusa kentinin halk\u0131 geceleyin (gece bulutlu ve sakindi) denizde bir mil kadar uzakta b\u00fcy\u00fck bir \u0131\u015f\u0131k s\u00fctunu g\u00f6rd\u00fcler. Sivri de\u011fil, denizden g\u00f6klere do\u011fru y\u00fckselen bir direk ya da silindir bi\u00e7imindeydi. \u00dczerinde nurdan bir ha\u00e7 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu ki, dire\u011fin kendisinden daha parlak ve g\u00f6steri\u015fliydi. Bu garip g\u00f6r\u00fcn\u00fcm kar\u015f\u0131s\u0131nda kent halk\u0131 \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde kumsalda topland\u0131. Sonra da bu harikan\u0131n yan\u0131na gitmek i\u00e7in birka\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck kay\u0131\u011fa bindiler. Fakat kay\u0131klar s\u00fctuna altm\u0131\u015f yarda kadar yakla\u015fm\u0131\u015flard\u0131 ki, kendilerini olduklar\u0131 yerde ba\u011flanm\u0131\u015f buldular. Daha fazla ilerleyemiyorlard\u0131. \u00c7evresinde dola\u015fabiliyor ancak ona daha fazla yakla\u015fam\u0131yorlard\u0131. B\u00f6ylece kay\u0131klar yar\u0131m daire bi\u00e7iminde toplanarak bu g\u00f6ksel belirtiyi seyre dald\u0131lar. Bir rastlant\u0131 olarak kay\u0131klardan birinde S\u00fcleyman Evi Derne\u011fi’nden (bu ev veya kolej, karde\u015flerim, bu \u00fclkenin g\u00f6zbebe\u011fidir) bir bilgin vard\u0131. Bu ki\u015fi bir s\u00fcre dikkat ve sayg\u0131yla bu s\u00fctun ve ha\u00e7a bak\u0131p kald\u0131. Birdenbire yere kapand\u0131. Sonra dizleri \u00fczerinde do\u011frularak ellerini g\u00f6\u011fe kald\u0131r\u0131p \u015fu bi\u00e7imde duaya ba\u015flad\u0131:<\/p>\n “Ey yerin ve g\u00f6klerin ulu Tanr\u0131s\u0131! Sen bizim u\u011fra\u015f\u0131m\u0131zdan olanlara l\u00fctfederek yaratt\u0131\u011f\u0131n yap\u0131tlar\u0131, onlar\u0131n ger\u00e7ek gizlerini bilmek; tanr\u0131sal olaylar, do\u011fa yap\u0131tlar\u0131, sanat yap\u0131tlar\u0131yla her t\u00fcr d\u00fczmece, aldatmaca aras\u0131ndaki fark\u0131 sezme yetene\u011fini (insano\u011fullar\u0131na verilebildi\u011fi kadar) bizlere ba\u011f\u0131\u015flad\u0131n! \u015eu insanlar \u00f6n\u00fcnde do\u011frulu\u011funu kabul ederim ki \u015fimdi g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcnde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bu \u015feyde senin parma\u011f\u0131n vard\u0131r ve bu ger\u00e7ek bir tans\u0131kt\u0131r. Kitaplar\u0131m\u0131zdan senin yaln\u0131z ve yaln\u0131z tanr\u0131sal ve y\u00fcksek ama\u00e7larla ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u015feyler yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011freniyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011fa yasalar\u0131 senin yasalar\u0131nd\u0131r ve sen onlar\u0131 iyi bir neden olmad\u0131k\u00e7a asla de\u011fi\u015ftirmezsin, senden bu olay\u0131 bize kutlu k\u0131lman\u0131, bize iyilik ederek bunu a\u00e7\u0131klaman\u0131 ve yarar\u0131n\u0131 g\u00f6stermeni rica ediyoruz. Zaten bunu bize g\u00f6ndermekle biraz olsun bunun s\u00f6z\u00fcn\u00fc veriyorsun.<\/p>\n “Yakarmas\u0131n\u0131 bitirince i\u00e7inde bulundu\u011fu kay\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f ve ilerlemeye haz\u0131r oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. Oysa \u00f6tekiler h\u00e2l\u00e2 ba\u011fl\u0131yd\u0131lar; bunu yakla\u015fmas\u0131na izin olarak kabul edip kay\u0131\u011f\u0131n yava\u015f\u00e7a ve sessizce s\u00fctuna do\u011fru ilerletilmesi i\u00e7in buyruk verdi; fakat yan\u0131na varmadan \u00f6nce s\u00fctun ve kutsal \u0131\u015f\u0131ktan ha\u00e7 da\u011f\u0131ld\u0131, sanki y\u0131ld\u0131zl\u0131 bir g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn i\u00e7ine at\u0131ld\u0131. Bu da hemen biraz sonra g\u00f6zden yitti. Sedir a\u011fac\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck bir kutu ya da sand\u0131ktan ba\u015fka bir \u015fey g\u00f6r\u00fcnmez oldu. O da kuruydu, sudan hi\u00e7 \u0131slanmam\u0131\u015ft\u0131 ama y\u00fcz\u00fcyordu. Kendisine do\u011fru olan ucunda k\u00fc\u00e7\u00fck ye\u015fil bir hurma dal\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fc. Bilgin sand\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir sayg\u0131yla kay\u0131\u011fa al\u0131nca kendili\u011finden a\u00e7\u0131ld\u0131. \u0130\u00e7inden bir kitapla bir mektup \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130kisi de ince par\u015f\u00f6men \u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015f, Hint kuma\u015flar\u0131na sar\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Kitap sizin elinizde bulunan bi\u00e7imde (\u00e7\u00fcnk\u00fc biz sizin kiliselerinizin neyi kabul etti\u011fini \u00e7ok iyi biliyoruz) Ahdi Atik ile Ahdi Cedid’in b\u00fct\u00fcn kitaplar\u0131n\u0131, ayn\u0131 zamanda Apocalypse’i (yani Ahdi Cedid’in son kitab\u0131n\u0131); ayn\u0131 zamanda Ahdi Cedid’in o zaman yaz\u0131lmam\u0131\u015f fakat yine kitapta olan di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerini i\u00e7eriyordu. Mektuba gelince, i\u00e7inde \u015fu s\u00f6zler yaz\u0131l\u0131yd\u0131:<\/p>\n “Ulu Tanr\u0131’n\u0131n hizmet\u00e7isi ve \u0130sa’n\u0131n havarisi olan ben Bartholomew’ya, g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnde beliren bir melek bu sand\u0131\u011f\u0131 denizin dalgalar\u0131 aras\u0131na atmam\u0131 sal\u0131k verdi. Bu nedenle bu sand\u0131\u011f\u0131n karaya vuraca\u011f\u0131 yerin halk\u0131na onlara ayn\u0131 g\u00fcn Tanr\u0131’dan ve \u0130sa’dan kurtulu\u015f, bar\u0131\u015f ve iyilik gelece\u011fini bildiririm.<\/p>\n “Ayn\u0131 zamanda bu yaz\u0131lar\u0131n ikisinde yani hem kitap, hem mektupta b\u00fcy\u00fck bir tans\u0131k g\u00f6sterilmi\u015fti. Bu tans\u0131k havarilere verilen her dilde anla\u015f\u0131lmak yetisine benziyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc o \u00e7a\u011flarda bu \u00fclkelerde yerlilerden ba\u015fka \u0130braniler, \u0130ranl\u0131lar ve Hintliler vard\u0131. Bunlar\u0131n her biri kitab\u0131 ve mektubu sanki kendi dilinde yaz\u0131lm\u0131\u015f gibi okuyordu. B\u00f6ylece, nas\u0131l eski d\u00fcnyan\u0131n kalan k\u0131sm\u0131 Nuh’un gemisi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kurtar\u0131lm\u0131\u015fsa, Aziz Bartholomew’nun havarilik ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc din \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla bu \u00fclke dinsizlikten kurtuldu.” Biraz durdu. Bu s\u0131rada bir haberci geldi, onu \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Bu nedenle bu toplant\u0131da b\u00fct\u00fcn konu\u015ftuklar\u0131m\u0131z bu kadarla kald\u0131.<\/p>\n Ertesi g\u00fcn vali yemekten hemen sonra yine geldi ve \u015fu bi\u00e7imde \u00f6z\u00fcr diledi. “D\u00fcn ans\u0131z\u0131n sizleri b\u0131rak\u0131p gitmek zorunda kald\u0131m. Fakat arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131mdan ve s\u00f6yle\u015fimden ho\u015fland\u0131ysan\u0131z bug\u00fcn bu a\u00e7\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kapat\u0131r, sizinle bir s\u00fcre konu\u015furuz” dedi. Yan\u0131t vererek, “O kadar ho\u015fland\u0131k ki, siz konu\u015furken ge\u00e7irdi\u011fimiz tehlikeleri ve ge\u00e7irece\u011fimiz korkular\u0131 unutuyoruz. Sizinle ge\u00e7irdi\u011fimiz bir saat, daha \u00f6nce ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u0131llar\u0131n t\u00fcm\u00fcnden de\u011ferlidir” dedik.<\/p>\n Bizleri hafif\u00e7e e\u011filerek selamlad\u0131. Hepimiz yeniden oturduktan sonra “sorular\u0131 sormak size d\u00fc\u015fer” dedi. \u0130\u00e7imizden biri biraz durduktan sonra: “Bir konuyu bilmek istiyoruz, fakat s\u0131n\u0131r\u0131m\u0131z\u0131 a\u015far\u0131z diye sormaktan korkuyoruz. Sizin bize kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdi\u011finiz \u00f6rne\u011fi olmayan bu iyilikle y\u00fcreklenerek kendimizi yabanc\u0131 sayam\u0131yoruz. Sizin sad\u0131k hizmet\u00e7iniz olmaya s\u00f6z verdi\u011fimiz i\u00e7in de bunu sormak cesaretini kendimizde buluyoruz. Yan\u0131tlamay\u0131 uygun bulmazsan\u0131z yan\u0131t vermeyin ve kendini bilmezli\u011fimizi ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n.<\/p>\n “Bug\u00fcn \u00fczerinde bulundu\u011fumuz \u015fu mutlu adan\u0131n pek az kimse taraf\u0131ndan bilindi\u011fi, buna kar\u015f\u0131n onun, d\u00fcnya uluslar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu bildi\u011fiyle ilgili anlatt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 dikkatle dinledik. Bu s\u00f6zleri do\u011fru bulduk. \u00c7\u00fcnk\u00fc siz Avrupa dillerini konu\u015fuyorsunuz, durumumuzu ve i\u015flerimizin \u00e7o\u011funu biliyorsunuz. Fakat biz Avrupa’da\u00a0 bu son d\u00f6nemin b\u00fct\u00fcn uzak deniz seferlerine ve bulu\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131n, bu adayla ilgili hemen hemen hi\u00e7bir \u015fey duymad\u0131k. Bunu son derece garip buluyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn uluslar birbirleriyle ilgili ya yabanc\u0131 \u00fclkelere giderek ya da gelen ziyaret\u00e7iler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bilgi sahibi oluyorlar. Her ne kadar yabanc\u0131 \u00fclkelere giden bir gezgin \u00e7ok kez g\u00f6z\u00fcyle g\u00f6rerek, yurdunda kalarak gezginlerin anlatt\u0131klar\u0131yla elde edebildi\u011finden daha \u00e7ok bilgi elde ederse de, her iki bi\u00e7im de iki \u00fclkeyle ilgili bir dereceye kadar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bilgi edinmeye yeter. Fakat biz bu adadan herhangi bir geminin Avrupa limanlar\u0131ndan birine geldi\u011fini hi\u00e7 kimseden duymad\u0131k. Hay\u0131r, ne Do\u011fu, ne Bat\u0131 Hindistan’dan ya da d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir yerinden bir gemi oraya gitmemi\u015ftir. Fakat \u015fa\u015f\u0131lacak \u015fey bu de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, siz y\u00fcce ki\u015finin s\u00f6yledi\u011fi gibi, buras\u0131, b\u00f6yle geni\u015f bir denizin en gizli bir yerinde bulunmas\u0131 nedeniyle bilinmeyebilirdi. Fakat kendilerinden bu kadar uzakta olanlar\u0131n dilleri, kitaplar\u0131 ve i\u015fleriyle ilgili bilgi sahibi olmalar\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc anlayamad\u0131k. Ba\u015fkalar\u0131na gizli ve g\u00f6r\u00fcnmez olmak, sonra da ba\u015fkalar\u0131n\u0131 bir \u0131\u015f\u0131k alt\u0131ndaym\u0131\u015f gibi apa\u00e7\u0131k g\u00f6rmek bize tanr\u0131sal g\u00fc\u00e7lerin ve varl\u0131klar\u0131n bir durumu ve \u00f6zelli\u011fi gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc.”<\/p>\n Vali bu s\u00f6ylevi sevimli bir bi\u00e7imde g\u00fcl\u00fcmseyerek yan\u0131tlad\u0131: “\u015eimdi sordu\u011funuz bu soru nedeniyle ba\u011f\u0131\u015flama diledi\u011finiz i\u00e7in iyi ettiniz; \u00e7\u00fcnk\u00fc anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, siz bu \u00fclkeyi bir sihirbazlar \u00fclkesi san\u0131yorsunuz, sanki bizler d\u00fcnyan\u0131n her yan\u0131na di\u011fer \u00fclkelerden haber ve bilgiler getirmek i\u00e7in cinler ve periler g\u00f6nderiyoruz” dedi.<\/p>\n \u00c7ok b\u00fcy\u00fck bir al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fckle yan\u0131t verdik. Fakat y\u00fcz\u00fcnde onun bunu yaln\u0131zca bir \u015faka olsun diye s\u00f6yledi\u011fini g\u00f6steren bir anlam vard\u0131. “Bu adada do\u011fan\u0131n \u00fcst\u00fcnde bir \u015fey oldu\u011funa inanacakt\u0131k ama bunun sihirle de\u011fil, daha \u00e7ok meleklerle ilgili oldu\u011funu san\u0131yoruz. Fakat bizi bu soruyu sorma konusunda dikkatli ve ku\u015fkulu olmaya s\u00fcr\u00fckleyen neden, efendimizin ger\u00e7ekten bilmesini isteriz ki, b\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcnce de\u011fildi. Daha \u00e7ok bu \u00fclkede yabanc\u0131larla ilgili gizli yasalar bulundu\u011funa ili\u015fkin bir \u00f6nceki konu\u015fman\u0131zda \u00fcst\u00fc kapal\u0131 olarak s\u00f6yledi\u011finiz bir \u015feyi an\u0131msamam\u0131zd\u0131.” Buna yan\u0131t vererek “Do\u011fru” dedi. “Bu nedenle size s\u00f6yleyece\u011fim \u015feylerde benim i\u00e7in a\u00e7\u0131klanmas\u0131 yasak olan baz\u0131 noktalar\u0131 izninizle gizli b\u0131rakaca\u011f\u0131m; fakat s\u00f6yleyeceklerim sizi tatmin etmeye yeterli olacakt\u0131r.<\/p>\n “\u015eunu bilmelisiniz ki, -belki de buna inanmayacaks\u0131n\u0131z- a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 \u00fc\u00e7 bin y\u0131l hatta biraz daha \u00f6nce, d\u00fcnya denizcilik, hele uzak yolculuklar bak\u0131m\u0131ndan, bug\u00fcn oldu\u011fundan daha ileriydi. Sanmay\u0131n ki, \u015fu son y\u00fcz yirmi y\u0131l i\u00e7inde \u00fclkenizde yolculuklar\u0131n ne kadar \u00e7ok artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyorum. \u0130yi biliyorum ama yine s\u00f6yl\u00fcyorum ki, ge\u00e7mi\u015fte denizcilik \u015fimdikinden daha ileriydi. B\u00fcy\u00fck tufandan sonra insanlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kurtaran Nuh’un gemisi bir \u00f6rnek olu\u015fturarak insanlara denize \u00e7\u0131kmaya cesaret ve g\u00fcven mi verdi, nedir bilmiyorum ama ger\u00e7ek b\u00f6yledir. Finikeliler, hele Suriyelilerin b\u00fcy\u00fck donanmalar\u0131 vard\u0131. Daha bat\u0131da s\u00f6m\u00fcrgeleri olan Kartacal\u0131lar\u0131n da\u00a0 do\u011fuya do\u011fru M\u0131s\u0131r ve Filistin’in de gemicilikleri ayn\u0131 bi\u00e7imde \u00e7ok geli\u015fmi\u015fti. \u015eimdi ancak kay\u0131k ve kanolar\u0131 olan \u00c7in’in ve Amerika dedi\u011fimiz B\u00fcy\u00fck Atlantis’in o zaman pek \u00e7ok sava\u015f gemisi vard\u0131. O \u00e7a\u011flardan kalm\u0131\u015f do\u011fru kay\u0131tlarda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcze g\u00f6re bu ada iyi donat\u0131lm\u0131\u015f bin be\u015f y\u00fcz sa\u011flam gemiye sahipti. B\u00fct\u00fcn bunlar hakk\u0131nda sizler pek az \u015fey biliyorsunuz veya hi\u00e7 bilmiyorsunuz, fakat bizim geni\u015f bilgimiz var.<\/p>\n “O d\u00f6nemde bu \u00fclke daha \u00f6nce adlar\u0131n\u0131 sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin gemileri taraf\u0131ndan bilinir ve ziyaret edilirdi. \u00c7ok kez bunlar\u0131n i\u00e7inde gemici olmayan ba\u015fka \u00fclkelerin insanlar\u0131 da geliyordu: \u0130ranl\u0131lar, Keldaniler, Araplar gibi. Bu nedenle, bug\u00fcn \u00fclkemizde hemen hemen b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u00fcnl\u00fc \u00fclkelerden aileler ve k\u00fc\u00e7\u00fck boylar var. Kendi gemilerimizle bir\u00e7ok yolculuk yapt\u0131lar. Bu arada Herk\u00fcl S\u00fctunlar\u0131 dedi\u011finiz bo\u011fazlara (Cebelitar\u0131k), ayn\u0131 zamanda Atlas Okyanusu’na, Akdeniz’e, Hanbal\u0131k Da\u011f\u0131 denen Pekin’e, Do\u011fu denizlerindeki Hongchow’a ve Do\u011fu Tataristan s\u0131n\u0131rlar\u0131na kadar gittiler.<\/p>\n “Bu d\u00f6nemde ve daha sonra, B\u00fcy\u00fck Atlantis halk\u0131 geli\u015fip ilerlemeye ba\u015flad\u0131. Ger\u00e7i sizin b\u00fcy\u00fck adamlar\u0131n\u0131zdan birinin (Platon) Nept\u00fcn’\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n orada yerle\u015fmesini, g\u00f6rkemli tap\u0131nak, saray, kent ve tepeyi, bu alan\u0131 ve tap\u0131na\u011f\u0131 zincirler gibi \u00e7evreleyen ve \u00fczerinde gemiler dola\u015fan \u0131rmaklar\u0131, insanlar\u0131n ayn\u0131 yere \u00e7\u0131kmak i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 ve sanki g\u00f6ky\u00fcz\u00fc merdivenleriymi\u015f gibi \u00f6vd\u00fc\u011f\u00fc t\u00fcrl\u00fc y\u00fckseklikteki merdivenlerin \u00f6yk\u00fcs\u00fc ve betimlemesi \u00e7ok \u015fiirsel bir s\u00f6ylenceyi dile getirir. Ama \u015fu kadar\u0131 do\u011frudur ki, ad\u0131 ge\u00e7en Atlantis \u00fclkesi o zaman Coya diye tan\u0131nan Peru, yine o zaman Tyrambel diye an\u0131lan Meksika, askerlik, donanma ve zenginlik bak\u0131m\u0131ndan g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00fclkelerdi; o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fcler ki, bir d\u00f6nem, hatta on y\u0131l i\u00e7inde, Tyrambel halk\u0131 Atlantik’ten Akdeniz’e, Coyal\u0131lar ise G\u00fcney Denizi’nden adam\u0131za iki b\u00fcy\u00fck sefer yapt\u0131lar.<\/p>\n “Bu seferlerden Avrupa’ya yap\u0131lan ilkiyle ilgili, anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, sizin ayn\u0131 yazar\u0131n\u0131z, ad\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fim bir M\u0131s\u0131rl\u0131 rahibin anlat\u0131s\u0131ndan yararlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ekten de b\u00f6yle olmu\u015ftur. Fakat bu g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 koymak ve onlar\u0131 kovmak onuru eski Atinal\u0131lar\u0131n m\u0131d\u0131r, bunu bilmiyorum; fakat \u015fu kesindir ki, bu yolculuktan ne bir gemi, ne de bir insan geri d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. Daha merhametli d\u00fc\u015fmanlarla kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131\u015f olsalard\u0131, Coyal\u0131lar\u0131n \u00fclkemize yapt\u0131klar\u0131 ikinci seferin sonucu da daha iyi olmazd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu adan\u0131n Altabin ad\u0131ndaki ak\u0131ll\u0131 ve iyi sava\u015f\u00e7\u0131 olan kral\u0131, kendisinin ve d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00e7ok iyi bildi\u011fi i\u00e7in onlar\u0131n kara g\u00fc\u00e7lerini gemilerinden ay\u0131rmay\u0131 becerdi, donanmalar\u0131n\u0131 ve ordug\u00e2hlar\u0131n\u0131 onlar\u0131nkinden daha b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7le hem karadan, hem denizden sard\u0131. Onlar\u0131 bir \u00e7arp\u0131\u015fma bile olmadan teslim olmak zorunda b\u0131rakt\u0131. Aman diledikleri zaman bir daha kendisine kar\u015f\u0131 silah kullanmayacaklar\u0131na ant i\u00e7irmekle yetinerek hepsini \u00f6zg\u00fcr b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n “Fakat Tanr\u0131’n\u0131n \u00f6c\u00fc bu kurumlu giri\u015fimi yok etmekte gecikmedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc, y\u00fcz y\u0131ldan daha k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde B\u00fcy\u00fck Atlantis t\u00fcm\u00fcyle yok oldu. Yazar\u0131n\u0131z\u0131n dedi\u011fi gibi b\u00fcy\u00fck bir depremle de\u011fil, (\u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn o b\u00f6lgede deprem \u00e7ok g\u00f6r\u00fclmez) tufan ve sellerle y\u0131k\u0131ld\u0131. O \u00fclkelerde bug\u00fcn de eski d\u00fcnyada oldu\u011fundan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck \u0131rmaklar ve onlar\u0131 besleyen \u00e7ok daha y\u00fcksek da\u011flar vard\u0131r.<\/p>\n “Fakat bu sel suyunun \u00e7ok derin olmad\u0131\u011f\u0131, \u00e7ok yerlerde yerden k\u0131rk aya\u011f\u0131 ge\u00e7medi\u011fi do\u011frudur. Bu nedenle genel olarak insan ve hayvanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmekle birlikte ormanlarda ya\u015fayan hayvanlardan bir b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc ka\u00e7abildi. Ku\u015flar da y\u00fcksek a\u011fa\u00e7lara ve ormanlara s\u0131\u011f\u0131narak kurtuldular. \u0130nsanlara gelince, bir\u00e7ok yerde yap\u0131lar\u0131 suyun derinli\u011finden daha y\u00fcksek olsa bile, sular s\u0131\u011f olsa da uzun s\u00fcre yery\u00fcz\u00fcn\u00fc kaplad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in vadide bo\u011fulmayan insanlar yiyecek ve di\u011fer gerekli \u015feylerin yoklu\u011fundan \u00f6ld\u00fcler.<\/p>\n “Bu nedenle Amerika’n\u0131n n\u00fcfusunun \u00e7ok az olu\u015funa, halk\u0131n gerilik ve bilgisizli\u011fine \u015fa\u015fmay\u0131n. Amerika halk\u0131n\u0131 gen\u00e7, hem de d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer insanlar\u0131ndan en a\u015fa\u011f\u0131 bin y\u0131l daha gen\u00e7 saymal\u0131y\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc, genel tufanla onlar\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 sel y\u0131k\u0131m\u0131 aras\u0131nda bu kadar zaman vard\u0131. Da\u011flarda kalan zavall\u0131 insanlar \u00e7o\u011falarak yava\u015f yava\u015f \u00fclkelerini yeniden doldurdu. Basit ve yaban\u0131l insanlar olduklar\u0131, d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fl\u0131ca ailesi olan Nuh ve o\u011fullar\u0131 gibi olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in sonraki ku\u015faklara yaz\u0131n, sanat ve uygarl\u0131k b\u0131rakmad\u0131lar. Da\u011fl\u0131k \u00fclkelerinde, o b\u00f6lgelerin son derece so\u011fuk olmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden kaplanlar, ay\u0131lar ve o yerlerde g\u00f6r\u00fclen uzun k\u0131ll\u0131 b\u00fcy\u00fck ke\u00e7ilerin postlar\u0131n\u0131 giyerlerdi; vadiye indikten sonra oradaki s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 dayan\u0131lmaz buldular. Daha hafif giysiler yapmas\u0131n\u0131 bilmedikleri i\u00e7in de \u00e7\u0131plak gezmek zorunda kald\u0131lar. Bu al\u0131\u015fkanl\u0131k bug\u00fcne kadar s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr yaln\u0131zca ba\u015flar\u0131na ku\u015f t\u00fcyleri takmaktan b\u00fcy\u00fck onur ve zevk duyarlar. Bunu da\u00a0 sular bas\u0131p al\u00e7aklar\u0131 doldurdu\u011fu zaman y\u00fcksek yerlere s\u00fcr\u00fcler halinde konan ku\u015flar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla da\u011flara yol bulabilen atalar\u0131ndan alm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n “G\u00f6r\u00fcyorsunuz ki, tarihin bu ola\u011fan y\u0131k\u0131m\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bize en yak\u0131n olmalar\u0131 nedeniyle her zaman al\u0131\u015fveri\u015f etti\u011fimiz Amerikal\u0131larla ili\u015fkilerimizi yitirdik. D\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka b\u00f6l\u00fcmlerine gelince, a\u00e7\u0131kt\u0131r ki, bunu izleyen d\u00f6nemlerde sava\u015flar y\u00fcz\u00fcnden mi, yoksa zaman\u0131n do\u011fal olarak de\u011fi\u015fmesiyle mi, her neyse, denizcilik her yerde \u00e7ok geriledi. \u00d6zellikle uzak yolculuklar, kalyon ve denize dayanamayacak gemilerin kullan\u0131lmas\u0131 nedeniyle, hi\u00e7 yap\u0131lmaz oldu.<\/p>\n “Bu nedenle ili\u015fkilerimizin, ba\u015fka \u00fclkelerden bize gemiler gelmesi b\u00f6l\u00fcm\u00fc uzun zamandan beri s\u00fcr\u00fcyor. Fakat ili\u015fkilerimizin ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn yani bizim gemicilerimizin ba\u015fka \u00fclkelere gitmesi i\u015finin s\u00fcrmemesi i\u00e7in size ba\u015fka bir neden g\u00f6stermeliyim. \u00c7\u00fcnk\u00fc, do\u011fru s\u00f6ylemek gerekirse, gemilerimiz say\u0131, sa\u011flaml\u0131k, denizciler, kaptanlar ve gemicilikle ilgili her konuda her zaman oldu\u011fundan daha iyidir; \u00f6yleyse ni\u00e7in yurdumuzda kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u015fimdi size ayr\u0131ca a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m. B\u00f6ylece sizin de ana sorunuza biraz olsun yan\u0131t vermi\u015f olaca\u011f\u0131m.<\/p>\n “Bu adada bin dokuz y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce bir h\u00fck\u00fcmdar ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131. Biz onun an\u0131s\u0131na b\u00fct\u00fcn di\u011fer h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131n an\u0131s\u0131ndan daha fazla sayg\u0131 g\u00f6steririz. Biz ona herhangi bir k\u00f6r inan\u00e7 y\u00fcz\u00fcnden de\u011fil, fakat \u00f6l\u00fcml\u00fc olmakla birlikte, Tanr\u0131’n\u0131n bir arac\u0131s\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in bu sayg\u0131y\u0131 g\u00f6steriyoruz: Ad\u0131 S\u00fcleyman olan bu h\u00fck\u00fcmdar\u0131 milletimize yasalar verdi\u011fi i\u00e7in \u00f6nemsiyoruz. Y\u00fcre\u011finin iyili\u011fiyse sonsuzdu, \u00fclkesini ve ulusunu mutlu etmek, birinci amac\u0131yd\u0131. Bu nedenle \u00e7evresi be\u015f bin alt\u0131 y\u00fcz mil olan ve b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc son derece verimli olan bu \u00fclkenin d\u0131\u015far\u0131dan hi\u00e7bir yard\u0131m g\u00f6rmeden kendisini ya\u015fatacak kadar zengin ve kendine yeter oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Gemiler bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k ve ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k yaparak ayn\u0131 zamanda bizden pek uzak olmayan ve bu devletin y\u00f6netimi ve yasalar\u0131 alt\u0131nda bulunan baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck adalar aras\u0131nda gidip gelerek bol bol i\u015f bulabilirlerdi.<\/p>\n “Memleketin o zaman i\u00e7inde bulundu\u011fu mutlu ve zengin durumunu, bunun daha fazla iyile\u015femeyece\u011fini, oysa bin kez daha k\u00f6t\u00fcle\u015febilece\u011fini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutarak kendi d\u00f6neminde olu\u015fan bu mutlulu\u011fu sonsuzla\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla (onun amac\u0131 soylu ve kahramanca olmakla birlikte sonu\u00e7ta bir insan kadar ileriyi g\u00f6rebiliyordu) \u00fclkemizin temel yasalar\u0131na yabanc\u0131lar\u0131n \u00fclkeye girmesine yasaklar ve engeller koydu. O s\u0131ralarda\u00a0 Amerika’n\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131ndan sonra olmakla birlikte yabanc\u0131lar buraya pek s\u0131k gelip giderlerdi. H\u00fck\u00fcmdar\u0131m\u0131z yenilikten ve (yabanc\u0131) g\u00f6reneklerin birbirine kar\u0131\u015fmas\u0131ndan ho\u015flan\u0131yordu.<\/p>\n “Yabanc\u0131lar\u0131n \u00f6zel izin almadan \u00fclkeye girmesini yasaklayan buna benzer bir yasa, \u00c7in’de de vard\u0131r ve h\u00e2l\u00e2 da y\u00fcr\u00fcrl\u00fcktedir. Fakat orada bu yasa \u00e7ok k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lar vermi\u015f, onlar\u0131 acayip, bilgisiz, korkak ve budala bir ulus yapm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat bizim yasa koyucumuz yasay\u0131 bamba\u015fka bir ruhla olu\u015fturmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc, her \u015feyden \u00f6nce, gemileri kazaya u\u011fram\u0131\u015f yabanc\u0131lar\u0131n kurtar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nlem alarak bir farkl\u0131l\u0131k getirmi\u015f, insanl\u0131k \u00fclk\u00fcs\u00fcnden ayr\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunu siz kendiniz de ya\u015fad\u0131n\u0131z.”<\/p>\n Bu s\u00f6zler \u00fczerine, hepimiz aya\u011fa kalkt\u0131k. \u00d6n\u00fcnde sayg\u0131 ile e\u011fildik.<\/p>\n O s\u00f6zlerini s\u00fcrd\u00fcrerek: “Yine ayn\u0131 kral insanl\u0131k duygusunu ve siyaseti birle\u015ftirmek isteyerek ve yabanc\u0131lar\u0131 istemedikleri halde burada al\u0131koymay\u0131 insanl\u0131k duygusuna, onlar\u0131n geri d\u00f6nerek bu devlete ili\u015fkin bilgilerini a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 siyasete ayk\u0131r\u0131 buldu\u011fu i\u00e7in, bu \u00f6nlemleri ald\u0131. \u00dclkeye \u00e7\u0131kmalar\u0131na izin verilen yabanc\u0131lar ne kadar \u00e7ok olurlarsa olsunlar, istedikleri zaman gidebilecekler, kalmak isteyenlerse, devletin sa\u011flayaca\u011f\u0131 \u00e7ok iyi ya\u015fama ko\u015fullar\u0131 bulacaklard\u0131. Bunda o kadar b\u00fcy\u00fck bir uzak g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fck g\u00f6stermi\u015fti ki yasa\u011f\u0131n kondu\u011fu d\u00f6nemden bu yana bir tek geminin geri geldi\u011fini g\u00f6rmedik. Yaln\u0131zca on \u00fc\u00e7 ki\u015fi ayr\u0131 ayr\u0131 zamanlarda bizim gemilerimizle bize d\u00f6nd\u00fcler. Bu birka\u00e7 ki\u015finin d\u0131\u015far\u0131dayken bizim i\u00e7in neler s\u00f6ylediklerini bilmiyorum. Fakat ne s\u00f6ylerlerse s\u00f6ylesinler geldikleri yer onlara ancak bir d\u00fc\u015f \u00fclkesi olmu\u015ftur.<\/p>\n “\u015eimdi, bizim buradan yabanc\u0131 \u00fclkelere yolculuklar\u0131m\u0131za gelince yasa koyucumuz, bunu t\u00fcm\u00fcyle yasaklamay\u0131 uygun buldu. \u00c7in’de b\u00f6yle de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc, \u00c7inliler istedikleri ve gidebildikleri yere giderler; bu onlar\u0131n yabanc\u0131lar\u0131 \u00fclkelerine sokmamak i\u00e7in \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 yasan\u0131n bir korkakl\u0131k ve al\u00e7akl\u0131k yasas\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir. Fakat bizim bu yasa\u011f\u0131m\u0131z\u0131n tek bir \u00f6zel durumu vard\u0131r ki; hayran olmaya de\u011fer ve yabanc\u0131larla ili\u015fkiden do\u011fan yarar\u0131 koruyarak zarar\u0131 \u00f6nler. \u015eimdi bunu size a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m. Burada konudan biraz ayr\u0131l\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcnece\u011fim ama sonu\u00e7ta ili\u015fkiyi g\u00f6receksiniz.”<\/p>\n “\u015eunu anlamal\u0131s\u0131n\u0131z ki sevgili dostlar\u0131m, o h\u00fck\u00fcmdar\u0131n ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck i\u015flerden biri di\u011ferlerinden \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. Bu da ‘S\u00fcleyman Evi’ dedi\u011fimiz bir toplulu\u011fu ya da derne\u011fi olu\u015fturmas\u0131 ve kurmas\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcncemize g\u00f6re bu \u015fimdiye kadar d\u00fcnya \u00fczerinde g\u00f6r\u00fclmemi\u015f en soylu kuruldur ve \u00fclkemizi ayd\u0131nlatan bir fenerdir. G\u00f6revi Tanr\u0131’n\u0131n yap\u0131tlar\u0131n\u0131 ve yarat\u0131klar\u0131n\u0131 incelemektir. Baz\u0131 ki\u015filer kurucusunun ad\u0131n\u0131 biraz bozmu\u015f olarak ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, Solomona Evi olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlarsa da\u00a0 kay\u0131tlarda\u00a0 konu\u015fuldu\u011fu gibi yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun sizce de bilinen ve bize de yabanc\u0131 olmayan \u0130branilerin kral\u0131 S\u00fcleyman’\u0131n ad\u0131 oldu\u011funu kabul ediyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizde onun yap\u0131tlar\u0131nda sizin yitirdi\u011finiz baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmler vard\u0131r: \u00d6rne\u011fin, ‘L\u00fcbnan sedirinden duvarda b\u00fcy\u00fcyen yosuna kadar’ b\u00fct\u00fcn bitkiler, canl\u0131lar ve devinen b\u00fct\u00fcn \u015feylerle ilgili yazd\u0131\u011f\u0131 do\u011fa tarihi.<\/p>\n “Bu beni \u015fu inanca ula\u015ft\u0131r\u0131yor ki, kral\u0131m\u0131z kendisinden y\u0131llarca \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f olan \u0130branilerin kral\u0131yla bir\u00e7ok \u015feyde ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncede oldu\u011fu i\u00e7in onu bu kurulun ad\u0131yla onurland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu toplulu\u011fa ya da derne\u011fe bazen ‘S\u00fcleyman Evi’, bazen de ‘Alt\u0131 G\u00fcnl\u00fck Yap\u0131tlar Koleji’ denmesi beni bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye daha \u00e7ok y\u00f6neltiyor. B\u00fcy\u00fck h\u00fck\u00fcmdar\u0131m\u0131z, Tanr\u0131’n\u0131n d\u00fcnyay\u0131 ve i\u00e7indeki b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131 alt\u0131 g\u00fcn i\u00e7inde yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0130branilerden \u00f6\u011frenmi\u015f ve bu kurulu b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131n ger\u00e7e\u011fini bulup \u00e7\u0131kartmak i\u00e7in kurmu\u015ftur. B\u00f6ylece Tanr\u0131’n\u0131n sanat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha y\u00fccele\u015ftirmek, insanlara bunlardan yararlanma konusunda daha b\u00fcy\u00fck olanaklar sa\u011flamak i\u00e7in ona bu ikinci ad\u0131 vermi\u015ftir.<\/p>\n “Fakat \u015fimdi konuya d\u00f6nelim. H\u00fck\u00fcmdar\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn halk\u0131m\u0131za kendi egemenli\u011fi alt\u0131nda olmayan yerlere gitmeyi yasaklad\u0131\u011f\u0131 zaman \u015fu kural\u0131 da koymu\u015ftur: Her on iki y\u0131lda bir bu \u00fclkeden ayr\u0131 yolculuklar yapmak \u00fczere iki gemi yola \u00e7\u0131kacak, bu iki geminin i\u00e7inde ‘S\u00fcleyman Evi’nin’ \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinden ya da di\u011fer ilgililerinden olu\u015fan \u00fc\u00e7 ki\u015filik bir kurul bulunacak, bunlar\u0131n g\u00f6revi de, bize gittikleri \u00fclkelerin i\u015fleri ve durumu, \u00f6zellikle b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadaki bilim ve sanatla, bulu\u015flarla, yeni \u00fcr\u00fcnlerle ilgili bilgilerin ve bunlarla birlikte her t\u00fcr kitap ve \u00f6rneklerin getirilmesiydi. Gemiler \u00f6\u011fretim \u00fcyelerini karaya \u00e7\u0131kard\u0131ktan sonra geri gelecek ve \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri bu \u00fclkelerde yeni bir kurul gelinceye dek kalacaklard\u0131. Gemilerde yiyecek ve olduk\u00e7a \u00e7ok para ve de\u011ferli e\u015fyadan ba\u015fka bir \u015fey bulunmayacakt\u0131. Bu para ve de\u011ferli e\u015fya \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin yan\u0131nda bulunacak ve onlar taraf\u0131ndan b\u00f6yle \u015feyler almak ve uygun g\u00f6rd\u00fckleri ki\u015fileri \u00f6d\u00fcllendirmek i\u00e7in kullan\u0131lacakt\u0131.<\/p>\n “\u015eimdi s\u0131radan gemicilerimizin karaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 zaman nas\u0131l olup da tan\u0131nmad\u0131klar\u0131n\u0131, gittikleri \u00fclkeye g\u00f6re adlar\u0131n\u0131 ve giysilerini de\u011fi\u015ftirerek nas\u0131l karaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131, bu yolculuklar\u0131n hangi \u00fclkelere yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, yeni kurullarla bulu\u015facaklar\u0131 yerlerin nas\u0131l saptand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u015fimdiye kadar ne yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 size anlatmak durumunda de\u011filim ve siz de herhalde istemezsiniz. Fakat g\u00f6r\u00fcyorsunuz ki, biz alt\u0131n, g\u00fcm\u00fc\u015f veya elmas yahut ipek, baharat ya da mal ticareti yapm\u0131yoruz… Biz yaln\u0131zca Tanr\u0131’n\u0131n ilk yaratt\u0131\u011f\u0131 \u015fey olan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 istiyoruz. D\u00fcnyan\u0131n her yerini ayd\u0131nlatacak olan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131!”<\/p>\n Bunu s\u00f6yledikten sonra sustu. Biz de bir \u015fey s\u00f6ylemedik; ger\u00e7ekten hepimiz bu kadar inand\u0131r\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde s\u00f6ylenen b\u00f6yle garip \u015feyleri duyduktan sonra \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131k. Bizim bir \u015feyler s\u00f6ylemek istedi\u011fimizi, fakat hemen haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 anlayarak b\u00fcy\u00fck bir nezaketle yard\u0131m\u0131m\u0131za yeti\u015fti ve s\u00f6ze ba\u015flad\u0131. Bize yolculu\u011fumuzu nas\u0131l ge\u00e7irdi\u011fimizi sormak al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterdi. Sonunda devletten ne kadar s\u00fcre kalma izni isteyece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek iyi olaca\u011f\u0131n\u0131, bu s\u00fcreyi k\u0131sa kesmeye gerek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, istedi\u011fimiz kadar kalabilece\u011fimizi s\u00f6yledi. Bunun \u00fczerine hepimiz aya\u011fa kalkt\u0131k. Boyun atk\u0131s\u0131n\u0131n ucunu \u00f6pmeye haz\u0131rland\u0131k, fakat izin vermeyerek yan\u0131m\u0131zdan ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n Devletin kalmak isteyen yabanc\u0131lara baz\u0131 ko\u015fullarla izin verece\u011fi haberi duyulur duyulmaz gemiye bakacak birka\u00e7 ki\u015fi bulmak, onlar\u0131 hemen valiye gidip ko\u015fullar\u0131 \u00f6\u011frenmekten al\u0131koymak \u00e7ok g\u00fc\u00e7 oldu; fakat bir\u00e7ok g\u00fcr\u00fclt\u00fcden sonra, ne yapaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131ncaya kadar onlar\u0131 al\u0131koyduk.<\/p>\n Yok olmak tehlikesinin ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rerek \u015fimdi kendimizi \u00f6zg\u00fcr duyumsuyor, ne\u015fe i\u00e7inde d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor, izin verilen alan i\u00e7inde g\u00f6r\u00fclecek \u015feyleri g\u00f6r\u00fcyor, bir\u00e7ok insanla tan\u0131\u015f\u0131yorduk. Bunlar pek a\u015fa\u011f\u0131 tabakadan kimseler de\u011fildi. Bize o kadar iyi davrand\u0131lar ve yabanc\u0131 oldu\u011fumuz halde ba\u011f\u0131rlar\u0131na basmak i\u00e7in o kadar b\u00fcy\u00fck bir istek g\u00f6sterdiler ki, neredeyse hepimiz yurdumuzda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z sevdiklerimizi unutacakt\u0131k. S\u00fcrekli olarak g\u00f6rmeye ve anlat\u0131lmaya de\u011fer bir\u00e7ok \u015feyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorduk. D\u00fcnyada bak\u0131lacak bir ayna varsa, o da bu \u00fclkedir.<\/p>\n Bir g\u00fcn arkada\u015flar\u0131m\u0131zdan ikisi bir aile d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcne \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131lar. Bu onlar\u0131n en do\u011fal, dinsel sayg\u0131ya lay\u0131k g\u00f6renekleridir. Halk\u0131n hep iyi insanlardan olu\u015ftu\u011funu g\u00f6sterir. Yap\u0131l\u0131\u015f bi\u00e7imi \u015f\u00f6yledir: Kendi soyundan otuz ki\u015finin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rme mutlulu\u011funa eri\u015fmi\u015f ki\u015filere harcamalar\u0131 devlet\u00e7e \u00f6denerek bu d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapma hakk\u0131 verilir. Tirsan dedikleri aile ba\u015fkan\u0131, d\u00fc\u011f\u00fcnden iki g\u00fcn \u00f6nce se\u00e7ti\u011fi \u00fc\u00e7 arkada\u015f\u0131 yan\u0131na al\u0131r. D\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kentin ya da yerin y\u00f6neticileri de kendisine yard\u0131m eder. Ailenin kad\u0131n, erkek b\u00fct\u00fcn \u00fcyeleri toplant\u0131ya \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r.<\/p>\n Bu iki g\u00fcn s\u00fcresince Tirsan, oturup ailenin durumunu onlarla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr. Orada aile bireyleri aras\u0131nda bir ge\u00e7imsizlik veya dava varsa \u00e7\u00f6z\u00fcmlenir, rahata ermeleri ve iyi ya\u015fama ko\u015fullar\u0131 elde etmeleri i\u00e7in karar al\u0131n\u0131r, k\u00f6t\u00fc al\u0131\u015fkanl\u0131klara ve yollara kendilerini kapt\u0131rm\u0131\u015f olanlar varsa azarlan\u0131r ve k\u0131nan\u0131r. Ayn\u0131 bi\u00e7imde evlenmeler ya\u015fam bi\u00e7imlerini de\u011fi\u015ftirecek olanlar varsa onlara kurallar ve buna benzer ba\u015fka i\u015flerde buyruklar verilir, \u00f6nerilerde bulunulur. Tirsan’\u0131n karar ve buyruklar\u0131na uyulmazsa y\u00f6netici resmi yetkisine dayanarak uygulamalar\u0131n ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in yard\u0131m eder. Fakat buna \u00e7ok az gerek olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011fan\u0131n buyru\u011funa b\u00fcy\u00fck sayg\u0131 ve g\u00fcven g\u00f6sterirler. Tirsan da o\u011fullar\u0131 aras\u0131ndan kendisiyle ayn\u0131 evde ya\u015fayacak birini se\u00e7er ki ona bundan sonra, “asma filizi” derler. Bunun nedenini sonra a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m.<\/p>\n D\u00fc\u011f\u00fcn g\u00fcn\u00fcnde, baba yahut Tirsan, duadan sonra, d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck salona gelir. Salonun \u00fcst yan\u0131nda y\u00fcksek\u00e7e bir yer vard\u0131r. Bu yerin ortas\u0131na, duvar\u0131n \u00f6n\u00fcne, bir sandalye ve bir masa konmu\u015f, bir hal\u0131 serilmi\u015ftir. Sandalyenin \u00fczerinde bir yuvarlak ya da oval sayvan vard\u0131r. Sayvan bizim sarma\u015f\u0131klar\u0131m\u0131zdan biraz daha beyaz, g\u00fcm\u00fc\u015f kavak yapra\u011f\u0131n\u0131 and\u0131ran fakat daha parlak olan bir sarma\u015f\u0131ktand\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn k\u0131\u015f ye\u015fil kal\u0131r. Sayvan g\u00fcm\u00fc\u015f ve t\u00fcrl\u00fc renklerde ipekle \u00e7ok g\u00fczel i\u015flenmi\u015f, sarma\u015f\u0131k bir \u015ferit gibi \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunu hep ailenin k\u0131zlar\u0131 i\u015flerler. Yukar\u0131s\u0131 ipekten ve g\u00fcm\u00fc\u015f s\u0131rmadan ince bir duvakla \u00f6rt\u00fcl\u00fcr; fakat onun alt\u0131 ger\u00e7ek sarma\u015f\u0131kt\u0131r. Bunlar indirilince ailenin dostlar\u0131 birka\u00e7 yaprak veya dal kopar\u0131p saklarlar. Tirsan b\u00fct\u00fcn ailesi veya soyuyla, erkekler \u00f6nde, kad\u0131nlar arkada oldu\u011fu halde gelir. B\u00fct\u00fcn aileyi do\u011furmu\u015f olan bir anne varsa sandalyenin sa\u011f\u0131nda \u00f6zel bir kap\u0131s\u0131 yald\u0131zl\u0131 ve mavi kur\u015fun \u00e7er\u00e7eveli bir cam penceresi olan y\u00fcksek\u00e7e bir oda i\u00e7erisinde bir kafes arkas\u0131nda oturur, fakat kendisi g\u00f6r\u00fclmez.<\/p>\n Tirsan geldi\u011fi zaman tahta oturur, b\u00fct\u00fcn soyu arkas\u0131nda ve y\u00fcksek\u00e7e yerin yan\u0131 boyunca duvar\u0131n \u00f6n\u00fcnde ya\u015f s\u0131ras\u0131na g\u00f6re kad\u0131n, erkek fark\u0131 g\u00f6zetmeksizin ayakta dururlar. Oturdu\u011fu zaman oda\u00a0 daima kalabal\u0131k fakat d\u00fczenlidir, biraz bekledikten sonra odan\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 ucundan duyurucu gelir. Yan\u0131nda iki delikanl\u0131 vard\u0131r. Biri parlak, sar\u0131 par\u015f\u00f6men k\u00e2\u011f\u0131d\u0131ndan bir tomar, \u00f6teki uzun sapl\u0131 veya dall\u0131 bir \u00fcz\u00fcm salk\u0131m\u0131 ta\u015f\u0131r. Haberciyle \u00e7ocuklar deniz ye\u015fili atlastan birer kaftan giymi\u015flerdir, fakat duyurucunun kaftan\u0131 s\u0131rmal\u0131d\u0131r ve yerde s\u00fcr\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n Sonra duyurucu \u00fc\u00e7 kez yerlere kadar e\u011filerek haz\u0131r olanlar\u0131 selamlar, y\u00fcksek\u00e7e bir yere kadar gelir. Orada ilkin eline tomar\u0131 al\u0131r. Bu tomar kral\u0131n, aile ba\u015fkan\u0131na ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 gelir, ayr\u0131cal\u0131k ve verilen g\u00f6revleri i\u00e7eren bir ferman ve berat\u0131d\u0131r. Hep “Bizim sevgili arkada\u015f\u0131m\u0131z ve alacakl\u0131m\u0131z” diye ba\u015flar. Bu niteleme yaln\u0131zca bu durumlarda kullan\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6ylediklerine g\u00f6re, kral halk\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fal\u0131p \u00fcremesinden ba\u015fka herhangi bir \u015fey i\u00e7in bir ki\u015fiye bor\u00e7lu olamazm\u0131\u015f. Kral\u0131n fermana bast\u0131\u011f\u0131 m\u00fch\u00fcrde kral\u0131n alt\u0131ndan kabartma bir resmi vard\u0131r. Bu gibi beratlar sorulmadan ve bir hak olarak \u00e7\u0131kar\u0131lmakla birlikte ailenin b\u00fcy\u00fckl\u00fck ve onuruna g\u00f6re de\u011fi\u015firler.<\/p>\n Duyurucu bu berat\u0131 y\u00fcksek sesle okur. Okunurken baba yani Tirsan se\u00e7ti\u011fi iki o\u011flunun kolunda aya\u011fa kalkar. Bundan sonra duyurucu y\u00fcksek\u00e7e yere yani k\u00fcrs\u00fcye \u00e7\u0131kar, berat\u0131 ona verir. Bunu yaparken orada bulunanlar\u0131n hepsi kendi dillerinde “Ben Salem halk\u0131na ne mutlu!” diye ba\u011f\u0131r\u0131rlar. Bundan sonra duyurucu \u00f6teki \u00e7ocuktan eline alt\u0131ndan \u00fcz\u00fcm salk\u0131m\u0131n\u0131, dal\u0131 ve \u00fcz\u00fcmleriyle birlikte al\u0131r, fakat \u00fcz\u00fcmler boyal\u0131d\u0131r. Ailede erkeklerin say\u0131s\u0131 \u00e7oksa \u00fcz\u00fcmler mor renge boyanm\u0131\u015f, \u00fczerlerine k\u00fc\u00e7\u00fck bir g\u00fcne\u015f oturtulmu\u015ftur. Kad\u0131nlar \u00e7oksa ye\u015file \u00e7alan sar\u0131 bir renge boyanm\u0131\u015f, \u00fczerine bir yeni ay konmu\u015ftur. \u00dcz\u00fcmlerin say\u0131s\u0131 ailede bulunan birey say\u0131s\u0131 kadard\u0131r. Bu alt\u0131n salk\u0131m\u0131 da duyurucu Tirsan’a verir. O da hemen, birlikte oturaca\u011f\u0131 ve bu ama\u00e7la \u00f6nceden se\u00e7ti\u011fi o\u011fluna verir. O\u011flu bundan sonra onu babas\u0131 ne zaman d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131karsa \u00f6n\u00fcnde bir onur i\u015fareti olarak ta\u015f\u0131r ve “asman\u0131n filizi” diye an\u0131l\u0131r.<\/p>\n Bu t\u00f6ren bittikten sonra, baba yani Tirsan \u00e7ekilir, bir s\u00fcre sonra yine yeme\u011fe gelir. Orada daha \u00f6nce oldu\u011fu gibi tek ba\u015f\u0131na sayvan\u0131n alt\u0131nda oturur; S\u00fcleyman Evi’nden olanlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda soyundan gelenlerin hi\u00e7biri, ne derecede ve r\u00fctbede olursa olsun, onunla oturmaz. Yaln\u0131zca kendi \u00e7ocuklar\u0131 ona hizmet ederler. Erkekler diz \u00e7\u00f6kerek her t\u00fcrl\u00fc sofra hizmetini g\u00f6r\u00fcrler, kad\u0131nlarsa yaln\u0131zca \u00e7evresinde duvara dayanarak ayakta dururlar. Y\u00fcksek\u00e7e yerin a\u015fa\u011f\u0131s\u0131ndaki odan\u0131n yanlar\u0131nda \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131lar i\u00e7in masalar vard\u0131r. Bunlara b\u00fcy\u00fck ve g\u00fczel bir t\u00f6renle yemek verilir, yeme\u011fin sonuna do\u011fru ki en b\u00fcy\u00fck \u015f\u00f6lenler bile bir bu\u00e7uk saatten fazla s\u00fcrmez, bir ilahi okunur. Bu ilahi, bestecinin d\u00fc\u015f g\u00fcc\u00fcne g\u00f6re de\u011fi\u015fir, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok g\u00fczel \u015fiirleri vard\u0131r, fakat bunlar her zaman Adem, Nuh ve \u0130brahim’in \u00f6vg\u00fcleridir. \u0130lk ikisi d\u00fcnyay\u0131 insanlarla doldurmu\u015f, sonuncusuysa inan\u00e7l\u0131lar\u0131n babas\u0131 olmu\u015ftur. Sonu\u00e7ta her zaman do\u011fumuyla hepsinin do\u011fumunu kutsam\u0131\u015f olan kurtar\u0131c\u0131m\u0131z \u0130sa’n\u0131n d\u00fcnyaya geli\u015fi i\u00e7in \u015f\u00fckranlar\u0131n\u0131 sunarlar.<\/p>\n Yemek bitince Tirsan yine gider, tek ba\u015f\u0131na bir yere \u00e7ekilerek dua eder, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez geldi\u011finde, \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 gibi \u00e7evresine toplanan akrabalar\u0131n\u0131 kutsar. Sonra birer birer onlar\u0131 adlar\u0131yla \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r, fakat ya\u015f s\u0131ras\u0131n\u0131 \u00e7ok az bozar. \u00c7a\u011fr\u0131lan ki\u015fi, masa \u00f6nceden kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fundan, sandalyenin \u00f6n\u00fcnde diz \u00e7\u00f6ker, baba elini onun ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne koyar. \u015eu s\u00f6zlerle onu kutsar:<\/p>\n “Ben Salem’in o\u011flu veya Ben Salem’in k\u0131z\u0131, bunu sana atan s\u00f6yl\u00fcyor. Sayesinde soluk ald\u0131\u011f\u0131n ve ya\u015fama kavu\u015ftu\u011fun adam s\u00f6yl\u00fcyor. Sonsuz ge\u00e7mi\u015ften sonsuz gelece\u011fe kadar atam\u0131z olan bar\u0131\u015f ve iyilik h\u00fck\u00fcmdar\u0131n\u0131n ve kutsal kumrunun iyilikleri, g\u00fczellikleri senin olsun ve ziyaret g\u00fcnlerini \u00e7ok ve u\u011furlu etsin”; onlar\u0131n her birine bunu s\u00f6yler; bu i\u015f bitince o\u011fullar\u0131ndan erdem ve artamlar\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek olanlar varsa (bunlar\u0131n ikiden fazla olmamas\u0131 gerekir) yine \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r, onlar ayakta dururken kollar\u0131n\u0131 omuzlar\u0131n\u0131n \u00fczerine koyarak \u015f\u00f6yle der: “\u00c7ocuklar\u0131m, do\u011fman\u0131z iyilik getirmi\u015f, Tanr\u0131’ya \u015f\u00fckredin ve sonuna kadar b\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcr\u00fcn.” Ayn\u0131 zamanda her birine bu\u011fday ba\u015fa\u011f\u0131 bi\u00e7iminde birer elmas verir. Onlar bundan sonra onlar\u0131 hep kavuklar\u0131n\u0131n ya da \u015fapkalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne takarlar.<\/p>\n T\u00f6ren bitince, g\u00fcn\u00fcn kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00e7alg\u0131larla, danslarla ve kendilerine \u00f6zg\u00fc ba\u015fka e\u011flencelerle ge\u00e7irirler. D\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn tam izlencesi budur.<\/p>\n Alt\u0131 yedi g\u00fcn ge\u00e7tikten sonra, o kentte Joabin ad\u0131nda bir t\u00fcccarla arkada\u015f oldum; kendisi Yahudi idi ve s\u00fcnnet olmu\u015ftu. \u00c7\u00fcnk\u00fc aralar\u0131nda birka\u00e7 Yahudi ailesi h\u00e2l\u00e2 ya\u015famaktad\u0131r. Bunlar\u0131n kendi dinlerini korumalar\u0131na izin verilmi\u015ftir. Bu da iyi olmu\u015ftur, \u00e7\u00fcnk\u00fc di\u011fer \u00fclkelerdeki Yahudilerden \u00e7ok daha farkl\u0131 ki\u015filiktedirler. Di\u011ferleri \u0130sa’n\u0131n ad\u0131ndan nefret eder ve aralar\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131 insanlara kar\u015f\u0131 i\u00e7ten i\u00e7e gizli bir kin beslerlerken bunlar tersine kurtar\u0131c\u0131m\u0131za bir\u00e7ok y\u00fcksek nitelik y\u00fcklemekte ve Ben Salem halk\u0131n\u0131 son derece sevmektedirler.<\/p>\n Ger\u00e7ekten bu s\u00f6yledi\u011fim adam \u0130sa’n\u0131n bir erdenden do\u011fdu\u011funu ve insandan \u00fcst\u00fcn bir varl\u0131k oldu\u011funu her zaman kabul eder, ayn\u0131 zamanda Tanr\u0131’n\u0131n onu kendi taht\u0131n\u0131 koruyan meleklere nas\u0131l h\u00fck\u00fcmdar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131r. Ona Kehke\u015fan ve Mesih’in Elias\u0131 ve ba\u015fka bir\u00e7ok y\u00fcksek ad verirler. Bunlar ulu Tanr\u0131’ya verilen \u00f6zelliklerden a\u015fa\u011f\u0131 olmakla birlikte di\u011fer Yahudilerin dilinden \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r. Bu adam Ben Salem \u00fclkesini \u00f6ve \u00f6ve bitiremedi; oradaki Yahudiler aras\u0131nda var olan bir gelene\u011fe g\u00f6re, bu \u00fclke halk\u0131n\u0131n \u0130brahim’in Nachoran ad\u0131ndaki ba\u015fka bir erkek \u00e7ocu\u011funun soyundan olduklar\u0131na ve Musa’n\u0131n gizli bir kabbala (h\u00e2dis) ile Ben Salem’in \u015fimdiki yasalar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131na, Mesih gelip de Kud\u00fcs’teki taht\u0131na oturdu\u011fu zaman Ben Salem Kral\u0131n\u0131n onun aya\u011f\u0131n\u0131n dibine oturaca\u011f\u0131na, oysa di\u011fer krallar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir uzakl\u0131kta duracaklar\u0131na inan\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyordu. Fakat, bu Yahudi d\u00fc\u015flemlerini bir yana b\u0131rak\u0131rsak, adamak\u0131ll\u0131 bilgili, ayn\u0131 zamanda dikkatliydi. O ulusun yasalar\u0131n\u0131 ve geleneklerini biliyordu.<\/p>\n Di\u011fer konu\u015fmalar\u0131m\u0131z s\u0131ras\u0131nda bir g\u00fcn ona dedim ki: “Arkada\u015flar\u0131n\u0131zdan baz\u0131lar\u0131n\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 aile t\u00f6reni yapma g\u00f6rene\u011finiz beni son derece duyguland\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bana g\u00f6re, do\u011faya bu kadar uygun bir t\u00f6ren asla olamaz. Ailelerin \u00e7o\u011falmas\u0131 \u00e7iftlerin evlenmeleriyle ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi i\u00e7in nik\u00e2h yasa ve g\u00f6reneklerinizi bilmek, evlilik ya\u015fam\u0131n\u0131z iyi mi, tek bir kad\u0131na m\u0131 ba\u011flan\u0131yorsunuz, \u00f6\u011frenmek isterim. N\u00fcfusa bu kadar \u00f6nem verirken sizin \u00fclkeniz gibi bir yerde -bana \u00f6yle geldi- genel olarak birden fazla kad\u0131n almaya izin var m\u0131d\u0131r?”<\/p>\n Buna yan\u0131t vererek, “bu eksiksiz aile t\u00f6reni g\u00f6rene\u011fini \u00f6vmekte hakl\u0131s\u0131n\u0131z” dedi, “deneyimlerle anlam\u0131\u015fs\u0131n\u0131zd\u0131r ki, bu t\u00f6rene kat\u0131lan aileler o g\u00fcnden sonra \u00e7ok g\u00fczel bir geli\u015fmeye ve g\u00f6nence kavu\u015furlar. Fakat dinleyin beni \u015fimdi, ben de size bildiklerimi s\u00f6yleyece\u011fim.<\/p>\n “\u015eunu bilmelisiniz ki, yery\u00fcz\u00fcnde bu Ben Salem ulusu kadar namuslu, her t\u00fcrl\u00fc pislik ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten ar\u0131nm\u0131\u015f bir ulus olamaz. D\u00fcnyan\u0131n erdeni bu ulustur. Avrupa’da yay\u0131nlanm\u0131\u015f kitaplar\u0131n\u0131zdan birinde okumu\u015ftum. Aran\u0131zdaki bir ke\u015fi\u015f zina ruhunu cisim olarak g\u00f6rmek istemi\u015f, g\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcne ufac\u0131k, pis, \u00e7irkin bir yarat\u0131k \u00e7\u0131km\u0131\u015f. E\u011fer Ben Salem’in temiz ruhunu g\u00f6rmek isteseydi, \u00f6n\u00fcne g\u00fczel, ho\u015f bir melek \u00e7\u0131kard\u0131; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6l\u00fcml\u00fcler aras\u0131nda bu halk\u0131n temiz ruhundan daha g\u00fczel, daha hayran olunmaya de\u011fer bir \u015fey olamaz.<\/p>\n “Bilin ki, bunlar aras\u0131nda ne genelevler, ne de bu t\u00fcr \u015feyler vard\u0131r. Avrupa’da b\u00f6yle \u015feylere izin verdi\u011finiz i\u00e7in sizlere \u015fa\u015far ve k\u0131zarlar. Sizin evlenme kurumunu yok etti\u011finizi s\u00f6ylerler. \u00c7\u00fcnk\u00fc evlenme yasa tan\u0131mayan isteklerin bir \u00e7aresidir. Fakat insanlar\u0131n elinde kendi k\u00f6t\u00fc isteklerine daha uygun gelen bir ila\u00e7 olursa evlenme hemen hemen ortadan kalkar. Bu nedenle sizin \u00fclkenizde bir s\u00fcr\u00fc evlenmeyen erkek vard\u0131r. Evlenenlerin \u00e7o\u011fu da ge\u00e7, gen\u00e7lik \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n ilk ate\u015flili\u011fi ve g\u00fcc\u00fc ge\u00e7tikten sonra evlenirler. Evlendikleri zaman onlar i\u00e7in evlenme nedir? Ancak bir pazarl\u0131k ki, akrabal\u0131k ya da drahoma yahut \u00fcn i\u00e7in yap\u0131l\u0131r. \u00c7ocuk sahibi olma iste\u011fi hemen hi\u00e7 yoktur. Bu evlenme ilk \u00e7a\u011flardan beri g\u00f6renek olan kad\u0131n ve erke\u011fin birbirine sevgi ba\u011flar\u0131yla ve yasal olarak ba\u011flanmas\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n “G\u00fc\u00e7lerinin b\u00f6yle b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bo\u015f yere harcayanlar\u0131n \u00f6teki namuslu insanlar kadar \u00e7ocuklar\u0131 sevmesi olanaks\u0131zd\u0131r. B\u00f6ylece evlilik i\u00e7inde bile durum d\u00fczelmez, oysa yaln\u0131zca bu \u015feylere zorunluluk durumlar\u0131 i\u00e7in ho\u015fg\u00f6r\u00fc g\u00f6sterilseydi d\u00fczelmesi gerekirdi. Hay\u0131r, bunlar yine evlili\u011fi hi\u00e7e sayar gibi davranmaktad\u0131r. Bu gezi yerlerini ziyaret eden evliler de bek\u00e2rlar gibi hi\u00e7bir cezaya \u00e7arp\u0131lmazlar; \u00e7e\u015fni de\u011fi\u015ftirmek gibi k\u00f6t\u00fc al\u0131\u015fkanl\u0131k evlili\u011fi s\u0131k\u0131c\u0131 yapar ve bir t\u00fcr y\u00fck ve vergi durumuna getirir.<\/p>\n “Bu \u015feylerin daha b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri \u00f6nlemek i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunuyormu\u015fsunuz, fakat hemen herkes bunun ak\u0131l ve mant\u0131\u011fa ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebilir. Hatta daha da ileri giderek bundan b\u00fcy\u00fck bir \u015fey kazan\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc ayn\u0131 k\u00f6t\u00fc huylar\u0131n ve isteklerin olduklar\u0131 gibi kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve daha da artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyenler var. \u00c7\u00fcnk\u00fc onaylanmayan \u015fehvet bir f\u0131r\u0131na benzer, alevlerini b\u00fcsb\u00fct\u00fcn bast\u0131r\u0131rsan\u0131z s\u00f6ner. Fakat onu biraz havaland\u0131r\u0131rsan\u0131z kudurur… D\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde burada oldu\u011fu kadar, unutulmayan sevgiyle ba\u011fl\u0131 dostluklar olamaz. Genel olarak, daha \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fim gibi, bu insanlar kadar ar ve namus sahibi insanlar oldu\u011funu hi\u00e7 bir yerde okumad\u0131m. Her zaman yineledikleri bir s\u00f6z vard\u0131r: Namuslu olmayan kimsenin kendine sayg\u0131s\u0131 olamaz. Onlara g\u00f6re, bir insan\u0131n kendine sayg\u0131s\u0131, dinden sonra, b\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fc huylar\u0131n\u0131n en ba\u015fta gelen dizginidir.”<\/p>\n Bunu s\u00f6yledikten sonra, iyi Yahudi biraz durdu. Ben kendim konu\u015fmaktansa onu konu\u015fturmay\u0131 daha \u00e7ok istemekle birlikte, bu duraklamas\u0131 s\u0131ras\u0131nda b\u00fcsb\u00fct\u00fcn susmak da yak\u0131\u015f\u0131k almayaca\u011f\u0131ndan yaln\u0131zca \u015funlar\u0131 s\u00f6yledim: “Size Sarepta’n\u0131n dul kar\u0131s\u0131n\u0131n Elias’a s\u00f6yledi\u011fini s\u00f6yleyece\u011fim. Bize g\u00fcnahlar\u0131m\u0131z\u0131 an\u0131msatt\u0131n\u0131z; a\u00e7\u0131k y\u00fcreklilikle s\u00f6yleyebilirim ki, ben Salem halk\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011fu Avrupa’n\u0131n do\u011frulu\u011fundan \u00fcst\u00fcnd\u00fcr.”<\/p>\n Bu s\u00f6zler \u00fczerine ba\u015f\u0131n\u0131 e\u011fdi. Sonra \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: “Evlenme yasalar\u0131 da pek ak\u0131ll\u0131ca ve yanl\u0131\u015fs\u0131zd\u0131r. Birden \u00e7ok kad\u0131n almaya izin vermezler… Erkekle kad\u0131n\u0131n ilk g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin \u00fczerinden bir ay ge\u00e7meden ni\u015fanlanmalar\u0131 ve evlenmeleri yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Ana ve baban\u0131n onay\u0131 al\u0131nmadan yap\u0131lan evlenmeyi ge\u00e7ersiz saymazlar, fakat bunun cezas\u0131n\u0131 miras\u00e7\u0131lar\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu gibi evlenmelerden do\u011fan \u00e7ocuklar ana ve babalar\u0131n\u0131n miras\u0131n\u0131n ancak \u00fc\u00e7te birini alabilirler. Sizden birinin d\u00fc\u015fsel bir devlet konusunda yazd\u0131\u011f\u0131 bir kitab\u0131 okudum. Orada evli \u00e7iftlerin, nik\u00e2hlanmadan \u00f6nce, birbirlerini \u00e7\u0131plak olarak g\u00f6rmelerine izin verilirmi\u015f. Bunlar b\u00f6yle \u015feyden ho\u015flanmazlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc, bunlara g\u00f6re, birbirini bu kadar yak\u0131ndan bildikten sonra geri \u00e7evirmek a\u015fa\u011f\u0131lamak olur. Fakat kad\u0131n ve erkeklerin gizli v\u00fccut kusurlar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in daha uygar bir yol bulmu\u015flard\u0131r. Her kentin yak\u0131n\u0131nda Ademle Havva havuzlar\u0131 dedikleri bir \u00e7ift havuz vard\u0131r. Orada erke\u011fin arkada\u015flar\u0131ndan biriyle kad\u0131n\u0131n arkada\u015flar\u0131ndan birinin onlar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 \u00e7\u0131plak olarak y\u0131kan\u0131rken g\u00f6rmelerine izin verilir.”<\/p>\n Biz b\u00f6yle konu\u015furken \u00fczerine ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir palto giymi\u015f haberciye benzer biri geldi. Yahudi ile bir \u015feyler konu\u015ftu. Bunun \u00fczerine Yahudi bana d\u00f6nerek “Ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n. Beni ivedi istiyorlar” dedi. Ertesi sabah yine bana geldi, ne\u015feli g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. “Kentin valisine haber gelmi\u015f” dedi. “S\u00fcleyman Evi’nin ba\u015fkanlar\u0131ndan biri yedi g\u00fcn sonra burada olacakm\u0131\u015f… On iki y\u0131ldan beri hi\u00e7 buraya u\u011framam\u0131\u015ft\u0131. Ziyaretinin nedeni bilinmiyor. Ben size ve arkada\u015flar\u0131n\u0131za kente giri\u015fini g\u00f6rebilece\u011finiz bir yer bulaca\u011f\u0131m.” Kendisine te\u015fekk\u00fcr ettim ve verdi\u011fi haberden \u00e7ok ho\u015fnut oldu\u011fumu s\u00f6yledim.<\/p>\n Ba\u015fkan s\u00f6ylendi\u011fi g\u00fcn kente girdi. Orta boylu ve orta ya\u015fta yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir adamd\u0131. Y\u00fcz\u00fcnde sanki insanlara ac\u0131yan bir anlat\u0131m vard\u0131. A\u011f\u0131r, siyah kuma\u015ftan geni\u015f kollu ve k\u0131sa pelerinli bir giysi giymi\u015fti. Bembeyaz ketenden i\u00e7 \u00e7ama\u015f\u0131r\u0131 ayaklar\u0131na kadar iniyordu. Ayn\u0131 kuma\u015ftan belinde bir ku\u015fak, boynunda bir omuz atk\u0131s\u0131 vard\u0131. \u0130\u015flemeli ve de\u011ferli ta\u015flarla s\u00fcsl\u00fc eldivenler, kay\u0131s\u0131 rengi kadifeden ayakkab\u0131lar giymi\u015fti; boynu omuzlar\u0131na kadar a\u00e7\u0131kt\u0131: \u015eapkas\u0131 bir mi\u011fferi yahut \u0130spanyol av \u015fapkas\u0131n\u0131 and\u0131r\u0131yordu. Sa\u00e7lar\u0131 \u015fapkas\u0131n\u0131n alt\u0131nda g\u00fczel bukleler halinde ta\u015f\u0131yordu ve kestane rengindeydi, \u00e7ember sakal\u0131n\u0131n rengi de ayn\u0131, belki biraz daha a\u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n Tekerleksiz taht\u0131revana benzeyen s\u00fcsl\u00fc arabas\u0131 i\u015flemeli mavi kadifeden tak\u0131mlar\u0131 olan iki atla \u00e7ekiliyor, yine ayn\u0131 kuma\u015ftan giysiler i\u00e7indeki iki u\u015fak iki yanda oturuyordu. Araba ba\u015ftan ba\u015fa sedir a\u011fac\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f yald\u0131z ve kristallerle s\u00fcslenmi\u015fti. Yaln\u0131zca \u00f6n b\u00f6l\u00fcm\u00fc alt\u0131n yald\u0131zl\u0131 kenarlar i\u00e7ine oturtulmu\u015f safir levhalar, arka b\u00f6l\u00fcm\u00fcyse, Peru z\u00fcmr\u00fctleri renginde z\u00fcmr\u00fctlerle kaplanm\u0131\u015ft\u0131. Tepesinde, tam ortada do\u011fmakta olan alt\u0131ndan bir g\u00fcne\u015f vard\u0131. \u00d6n b\u00f6l\u00fcm\u00fcn \u00fcst\u00fcndeyse kanatlar\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f yine alt\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck bir melek yontusu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Araba mavi zemin \u00fczerine s\u0131rma i\u015flemeli bir kuma\u015fla d\u00f6\u015fenmi\u015fti.<\/p>\n \u00d6n\u00fcnde elli koruma y\u00fcr\u00fcyordu. Bunlar\u0131n hepsi gen\u00e7ti ve dizlerine kadar inen beyaz atlastan bol paltolar ve beyaz ipekten uzun \u00e7oraplar giymi\u015flerdi. Pabu\u00e7lar\u0131 mavi kadifedendi. T\u00fcrl\u00fc renkte g\u00fczel t\u00fcyler \u015fapkan\u0131n \u00e7evresini kurdele gibi \u00e7eviriyordu.<\/p>\n Araban\u0131n hemen \u00f6n\u00fcnden ba\u015flar\u0131 a\u00e7\u0131k, ayaklar\u0131na kadar inen keten giysiler i\u00e7inde, ku\u015fakl\u0131, mavi kadife ayakkab\u0131l\u0131 iki adam gidiyordu. Biri bir ba\u015fpiskopos, \u00f6teki de bir piskopos asas\u0131 ta\u015f\u0131yordu. Bunlar\u0131n hi\u00e7biri madeni de\u011fildi. Ba\u015fpiskoposun asas\u0131 belsem a\u011fac\u0131ndan, piskoposunki ise sedir a\u011fac\u0131ndand\u0131. Arabas\u0131n\u0131n ne \u00f6n\u00fcnde, ne de arkas\u0131nda atl\u0131lar vard\u0131. G\u00fcr\u00fclt\u00fc ve kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa olanak vermemek istedikleri anla\u015f\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n Araban\u0131n ard\u0131ndan kentin b\u00fct\u00fcn memurlar\u0131 ve lonca ba\u015fkanlar\u0131 y\u00fcr\u00fcyordu. Ba\u015fkan tek ba\u015f\u0131na uzun t\u00fcyl\u00fc bir t\u00fcr mavi kadifeden minderlerin \u00fczerinde oturuyordu. Aya\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131na t\u00fcrl\u00fc renklerde, i\u015flemeli ipek hal\u0131lar serilmi\u015fti. Bunlar \u0130ran hal\u0131lar\u0131na benziyorlarsa da\u00a0 \u00e7ok daha g\u00fczeldiler. Giderken, halk\u0131 kutsamak i\u00e7in, eldivensiz elini havada tutuyor, fakat bir \u015fey s\u00f6ylemiyordu. Cadde ola\u011fan\u00fcst\u00fc denecek kadar bak\u0131ml\u0131 ve d\u00fczenliydi, hi\u00e7bir ordunun askerleri, bu halk\u0131n durdu\u011fu gibi, d\u00fczenli s\u0131ralar olu\u015fturamaz. Pencereler de kalabal\u0131k de\u011fildi, fakat herkes onlar\u0131n i\u00e7ine \u00e7ak\u0131lm\u0131\u015f gibi duruyordu.<\/p>\n Ge\u00e7it t\u00f6reni bitince Yahudi bana dedi ki:<\/p>\n “Bu b\u00fcy\u00fck ki\u015fiyi a\u011f\u0131rlamak i\u00e7in Kent Meclisi bana g\u00f6rev verdi. Onun i\u00e7in sizlerle, istedi\u011fim gibi ilgilenemeyece\u011fim.”<\/p>\n \u00dc\u00e7 g\u00fcn sonra Yahudi yine geldi. “Siz \u00e7ok talihli insanlars\u0131n\u0131z” dedi. “\u00c7\u00fcnk\u00fc S\u00fcleyman Evi’nin ba\u015fkan\u0131 sizin burada oldu\u011funuzu \u00f6\u011frendi. Hepinizi huzuruna kabul edece\u011fini size bildirmemi bana buyurdu. \u0130\u00e7inizden se\u00e7ti\u011finiz bir ki\u015fiyle \u00f6zel olarak konu\u015facak. Bunun i\u00e7in yar\u0131ndan sonraki g\u00fcn\u00fc saptad\u0131. Sizi kutsamak istedi\u011fi i\u00e7in de sabahtan \u00f6\u011fleye kadar olan zaman\u0131n\u0131 bu i\u015fe ay\u0131rd\u0131.”<\/p>\n Saptanan g\u00fcn ve saatte geldik. \u00d6zel g\u00f6r\u00fc\u015fme i\u00e7in arkada\u015flar beni temsilci se\u00e7mi\u015flerdi. Onu g\u00fczel bir salonda bulduk. Duvarlar ve yerler de\u011ferli hal\u0131larla kapl\u0131yd\u0131. Son derece s\u00fcsl\u00fc, al\u00e7ak bir taht \u00fczerine oturmu\u015ftu. Ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde mavi atlastan i\u015flemeli \u00e7ok de\u011ferli bir sayvan vard\u0131. Yaln\u0131zd\u0131. Taht\u0131n iki yan\u0131nda duran, biri g\u00fczel beyaz giysiler i\u00e7indeki iki i\u00e7o\u011flan\u0131ndan ba\u015fka yan\u0131nda kimse yoktu. \u0130\u00e7 giysileri arabada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibiydi, fakat \u00fczerinde c\u00fcppe yerine bir palto vard\u0131. Ayn\u0131 g\u00fczel siyah kuma\u015ftan yap\u0131lm\u0131\u015f bir kap onun \u00fczerine tutturulmu\u015ftu. \u0130\u00e7eri girdi\u011fimiz zaman bize \u00f6\u011fretildi\u011fi gibi, ilk kez yerlere kadar e\u011fildik. Taht\u0131na yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman aya\u011fa kalkt\u0131, eldivensiz elini kutsar gibi ileriye do\u011fru uzatt\u0131. Her birimiz e\u011filerek atk\u0131s\u0131n\u0131n ucunu \u00f6pt\u00fck. Bundan sonra \u00f6tekiler gitti. Ben kald\u0131m. Sonra i\u00e7o\u011flanlar\u0131n\u0131 odadan \u00e7\u0131kard\u0131. Beni de yan\u0131na oturttu. \u0130spanyolca olarak \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n “Tanr\u0131 seni mutlu k\u0131ls\u0131n, o\u011ful, ben sana elimdeki en b\u00fcy\u00fck m\u00fccevheri verece\u011fim. \u00c7\u00fcnk\u00fc sana S\u00fcleyman Evi’nin do\u011fru bir \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc, Tanr\u0131 ve insanlar\u0131n iyili\u011fi i\u00e7in, anlataca\u011f\u0131m. O\u011flum, ben senin S\u00fcleyman Evi’nin ger\u00e7ek durumunu bilmen i\u00e7in \u015fu s\u0131ray\u0131 izleyece\u011fim: \u0130lkin kurulumuzun amac\u0131n\u0131; ikinci olarak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z i\u00e7in gerekli haz\u0131rl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 ve ara\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, arkada\u015flar\u0131m\u0131za verilen i\u015fleri ve g\u00f6revleri; d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak da uymak zorunda oldu\u011fumuz kurallar\u0131 anlataca\u011f\u0131m.<\/p>\n “Kurulumuzun amac\u0131 olaylar\u0131n nedenleri ve gizli etkenlerle ilgili bilgi edinmek, olabilecek her \u015feyi yapabilmek i\u00e7in, insan\u0131n do\u011fa \u00fcst\u00fcndeki egemenli\u011finin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmektir.<\/p>\n “Haz\u0131rl\u0131klar\u0131m\u0131z ve ara\u00e7lar\u0131m\u0131z \u015funlard\u0131r: Bizim t\u00fcrl\u00fc derinliklerde geni\u015f ve derin ma\u011faralar\u0131m\u0131z var: En derini alt\u0131 y\u00fcz kula\u00e7t\u0131r, bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 b\u00fcy\u00fck tepeler ve da\u011flar alt\u0131nda kaz\u0131lm\u0131\u015f ve yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; da\u011f\u0131n derinli\u011fini ve tepenin derinli\u011fini birlikte hesap ederseniz bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7 milden fazla derindir. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz d\u00fczl\u00fckten ba\u015flayarak bir da\u011f\u0131n derinli\u011fiyle bir ma\u011faran\u0131n derinli\u011finin ayn\u0131 \u015fey oldu\u011funu, her ikisinin de g\u00fcne\u015f ve g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn \u0131\u015f\u0131nlar\u0131ndan ve a\u00e7\u0131k havadan ayn\u0131 derecede uzak oldu\u011funu anlad\u0131k. Bu ma\u011faralara biz ‘a\u015fa\u011f\u0131 b\u00f6lge’ diyoruz. Bunlar\u0131 cisimleri kat\u0131la\u015ft\u0131rmak, sertle\u015ftirmek, dondurmak ve korumak i\u00e7in kullan\u0131yoruz. Bunlar\u0131 ayn\u0131 zamanda do\u011fal maden filizlerinin benzerlerini yapmak, kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve y\u0131llarca orada bekletti\u011fimiz kar\u0131\u015f\u0131mlar ve gere\u00e7lerle yeni yapay madenler elde etmek i\u00e7in kullan\u0131yoruz. Bazen de (bu garip g\u00f6r\u00fclebilir) hastal\u0131klar\u0131n iyile\u015ftirilmesi i\u00e7in ve orada kendi istekleriyle ya\u015famay\u0131 kabul eden kendi k\u00f6\u015felerine \u00e7ekilmi\u015f insanlar\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131 uzatmak i\u00e7in kullan\u0131yoruz. Bu ki\u015filerin b\u00fct\u00fcn gereksinimleri sa\u011flan\u0131r ve ger\u00e7ekten pek uzun zaman ya\u015farlar; biz de onlardan pek \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011freniriz.<\/p>\n “\u00c7inlilerin porselenlere yapt\u0131klar\u0131 gibi, biz de t\u00fcrl\u00fc bal\u00e7\u0131klar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 topraklara g\u00f6meriz; fakat bizde bunlar daha \u00e7e\u015fitli, baz\u0131lar\u0131 ise daha incedir. Ayn\u0131 zamanda topra\u011f\u0131 verimli k\u0131lmak i\u00e7in t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc g\u00fcbreler ve k\u00fcfler kullan\u0131r\u0131z.<\/p>\n “Bizim b\u00fcy\u00fck kulelerimiz var. Bunlar\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn y\u00fcksekli\u011fi yar\u0131m mil kadard\u0131r. Bunlardan baz\u0131lar\u0131 y\u00fcksek da\u011flar \u00fczerine kurulmu\u015ftur. B\u00f6ylece da\u011f\u0131n da eklenmesiyle en y\u00fcksek kule, en a\u015fa\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 mildir. Biz bu yerlere ‘y\u00fcksek b\u00f6lge’ diyoruz. Y\u00fcksek yerlerle a\u015fa\u011f\u0131 yerler aras\u0131ndaki havay\u0131 ‘orta b\u00f6lge’ sayar\u0131z. Bu kuleleri biz, y\u00fckseklik ve konumlar\u0131na g\u00f6re, g\u00fcne\u015flendirme, so\u011futma ve saklama i\u00e7in, ayn\u0131 zamanda r\u00fczg\u00e2rlar ya\u011fmur, kar, dolu ve s\u0131cakl\u0131k gibi t\u00fcrl\u00fc hava durumlar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemek i\u00e7in kullan\u0131r\u0131z. Bunlar\u0131n \u00fczerinde, baz\u0131 yerlerde yaln\u0131zl\u0131\u011fa \u00e7ekilmi\u015f kimseler ya\u015far. Ara s\u0131ra onlar\u0131 g\u00f6rmeye gider, neleri g\u00f6zlemeleri gerekti\u011fini \u00f6\u011fretiriz.<\/p>\n “Tuzlu veya tatl\u0131 sular\u0131 olan b\u00fcy\u00fck g\u00f6llerimiz var. Bunlar\u0131 bal\u0131k ve ku\u015flar\u0131 \u00e7o\u011faltmak i\u00e7in kullan\u0131yoruz. Ayn\u0131 zamanda oralara baz\u0131 do\u011fal cisimler g\u00f6meriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc topra\u011fa yahut topra\u011f\u0131n alt\u0131ndaki havaya g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f \u015feylerle suya g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f \u015feyler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck ayr\u0131mlar buluyoruz. Bizim havuzlar\u0131m\u0131z var ki, baz\u0131lar\u0131 tuzlu suyu s\u00fczerek tatl\u0131 su yaparlar, di\u011ferleri ise yapay olarak tatl\u0131 sular\u0131 tuzlu suya \u00e7evirirler. Deniz ortas\u0131nda da baz\u0131 kayalar ve k\u0131y\u0131da baz\u0131 koylar\u0131m\u0131z var ki, deniz hava ve bu\u011fusuna gereksinim g\u00f6steren i\u015flerde kullan\u0131l\u0131rlar. H\u0131zla akan derelerimiz ve \u00e7a\u011flayanlar\u0131m\u0131z var ki, devinim verici g\u00fc\u00e7 g\u00f6revi yapar, ayn\u0131 zamanda r\u00fczg\u00e2rlar\u0131 art\u0131r\u0131p g\u00fc\u00e7lendiren makinelerimizle t\u00fcrl\u00fc bi\u00e7imlerde devinim verici g\u00fc\u00e7ler elde ederiz.<\/p>\n “Bizim bir\u00e7ok yapay kuyular\u0131m\u0131z ve kaynak sular\u0131m\u0131z var. Bunlar\u0131 do\u011fal kaynak sular\u0131na ve kapl\u0131calara benzeterek yapt\u0131k. G\u00f6zta\u015f\u0131, k\u00fck\u00fcrt, \u00e7elik, pirin\u00e7, kur\u015fun, g\u00fcher\u00e7ile ve di\u011fer madenlerle doymu\u015f duruma getirdik. Yine bir\u00e7ok maddelerin eriyiklerini elde etmek i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck kuyular\u0131m\u0131z var. Buralarda sular onlar\u0131n \u00f6zelliklerini, kaplar ve le\u011fenler i\u00e7inde oldu\u011fundan daha \u00e7abuk ve kolay al\u0131rlar. Bunlar aras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve ‘cennet suyu’ dedi\u011fimiz bir su var ki, sa\u011fl\u0131k ve \u00f6mr\u00fc uzatmak i\u00e7in en etkili ila\u00e7t\u0131r.<\/p>\n “B\u00fcy\u00fck ve geni\u015f evlerimiz var. Buralarda kar, dolu ya\u011fmur, baz\u0131 cisimlerin yapay olarak ya\u011fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, g\u00f6k g\u00fcr\u00fclt\u00fcleri, y\u0131ld\u0131r\u0131mlar gibi hava olaylar\u0131n\u0131n; kurba\u011fa, sinek ve di\u011fer \u015feylerin hava i\u00e7inde do\u011fup \u00fcremelerinin benzerlerini yap\u0131yor ve g\u00f6steriyoruz.<\/p>\n “Bizim birtak\u0131m odalar\u0131m\u0131z var ki, bunlara ‘sa\u011fl\u0131k odalar\u0131’ diyoruz. Oralarda havay\u0131, t\u00fcrl\u00fc hastal\u0131klar\u0131n iyile\u015ftirilmesine ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131na uygun ve iyi sand\u0131\u011f\u0131m\u0131z bi\u00e7imde de\u011fi\u015ftiriyoruz.<\/p>\n “G\u00fczel ve geni\u015f hamamlar\u0131m\u0131z var. Buralarda sulara t\u00fcrl\u00fc \u015feyler kar\u0131\u015ft\u0131rarak hastal\u0131klar\u0131 iyile\u015ftiriyor, insan v\u00fccudunu kurumaktan al\u0131koyup ona eski tazeli\u011fini veriyoruz. Sinirlerin ya\u015famsal organlar\u0131n ve v\u00fccudun s\u0131v\u0131 ve \u00f6z maddelerinin g\u00fc\u00e7lerini art\u0131rmak i\u00e7in ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc hamam ve banyolar da kullan\u0131yoruz.<\/p>\n “Ayn\u0131 zamanda b\u00fcy\u00fck ve \u00e7e\u015fitli ba\u011f ve bah\u00e7elerimiz var. Buralarda g\u00fczellikten \u00e7ok, her t\u00fcr a\u011fac\u0131n ve otun yeti\u015fmesine uygun yer ve toprak t\u00fcrlerine \u00f6nem veriyoruz. \u00dcz\u00fcm ba\u011flar\u0131ndan ba\u015fka a\u011fa\u00e7lar ve yemi\u015f a\u011fa\u00e7lar\u0131 dikilmi\u015f baz\u0131 bah\u00e7eler pek geni\u015ftir. Bunlardan t\u00fcrl\u00fc i\u00e7kiler yap\u0131yoruz. Burada yaban\u0131l a\u011fa\u00e7lar\u0131 oldu\u011fu kadar, yemi\u015f a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lanmas\u0131ndan elde edilen sonu\u00e7lar\u0131 da inceliyoruz. Bunlar t\u00fcrl\u00fc etkiler yarat\u0131yorlar. Yine yapay olarak, ayn\u0131 ba\u011f ve bah\u00e7elerde, a\u011fa\u00e7lar ve \u00e7i\u00e7ekleri mevsimlerinden \u00f6nce ya da sonra \u00e7i\u00e7ek a\u00e7t\u0131r\u0131p do\u011fal olarak vereceklerinden daha \u00e7abuk meyve verdiriyoruz. Yine yapay olarak, onlar\u0131 olacaklar\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck, meyvelerini daha iri, daha tatl\u0131, do\u011fal tat, koku, renk ve bi\u00e7imlerinden farkl\u0131 olarak yeti\u015ftiriyoruz. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011funu t\u0131pta yararl\u0131 duruma getirebiliyoruz.<\/p>\n “Topraklar\u0131 birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmakla tohumsuz olarak t\u00fcrl\u00fc bitkiler yeti\u015ftirmek, ayn\u0131 zamanda yayg\u0131n olan t\u00fcrlerinden farkl\u0131 t\u00fcrde yeni bitkiler elde etmek, bir a\u011fac\u0131 veya bitkiyi di\u011fer bir a\u011fa\u00e7 veya bitkiye \u00e7evirme olana\u011f\u0131na sahibiz.<\/p>\n “Her t\u00fcrl\u00fc hayvan ve ku\u015f i\u00e7in parklar\u0131m\u0131z ve \u00e7evresi kapat\u0131lm\u0131\u015f yerlerimiz var. Hayvanlar\u0131 yaln\u0131zca g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fleri veya az bulunur olduklar\u0131 i\u00e7in oralarda bulundurmuyoruz, ayn\u0131 zamanda insan v\u00fccuduna ne gibi ameliyatlar yap\u0131labilece\u011fini ayd\u0131nlatmak amac\u0131yla kesip inceleme ve deneyler yapmak i\u00e7in kullan\u0131yoruz. Bunlardan pek garip sonu\u00e7lar al\u0131yoruz: \u00d6rne\u011fin ya\u015famsal sayd\u0131\u011f\u0131n\u0131z baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmleri, \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ve \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n ya\u015fat\u0131yoruz; g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte ve di\u011fer bak\u0131mlardan \u00f6lm\u00fc\u015f olanlar\u0131 da diriltiyoruz. Zehirleri ve di\u011fer ila\u00e7lar\u0131 cerrahi ve t\u0131bbi bi\u00e7imlerde, onlar \u00fczerinde deniyoruz. Yine yapay olarak onlar\u0131 t\u00fcrlerinden daha b\u00fcy\u00fck ve boylu yap\u0131yoruz; t\u00fcrlerinden daha verimli, daha \u00e7ok yavrular duruma getirebildi\u011fimiz gibi, tersine k\u0131s\u0131r ve do\u011furmaz duruma da sokabiliyoruz. Renk, bi\u00e7im, etkinlikleri bak\u0131m\u0131ndan onlar\u0131 farkl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yoruz. De\u011fi\u015fik t\u00fcrleri kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131p \u00e7iftle\u015ftirerek bir\u00e7ok yeni t\u00fcr elde etmeyi ve genel san\u0131 olan melezlerin k\u0131s\u0131r olmamas\u0131n\u0131 da sa\u011flamay\u0131 ba\u015fard\u0131k. \u00c7\u00fcr\u00fcmeyle, bir\u00e7ok yerde s\u00fcr\u00fcnen hayvanlar, solucanlar, sinekler, bal\u0131klar ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yoruz, bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 geli\u015ferek, hayvanlar ve ku\u015flar gibi, geli\u015fmi\u015f yarat\u0131klar oluyorlar, \u00e7iftle\u015fip \u00e7o\u011falabiliyorlar. Bunu t\u00fcm\u00fcyle raslant\u0131ya b\u0131rakm\u0131\u015f de\u011filiz. Hangi maddelerden ve onlar\u0131n ne oranda kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan ne t\u00fcr varl\u0131klar\u0131n olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nceden biliyoruz.”<\/p>\n “\u00d6zel havuzlar\u0131m\u0131z da var ki, oralarda bal\u0131klar, \u00f6nceden s\u00f6yledi\u011fimiz hayvanlar ve ku\u015flar \u00fczerinde denemeler yap\u0131yoruz.<\/p>\n “Sizin ipekb\u00f6cekleriniz ve ar\u0131lar\u0131n\u0131z gibi yararl\u0131 t\u00fcrden kurtlar\u0131 ve b\u00f6cekleri t\u00fcretmek ve yeti\u015ftirmek i\u00e7in de yerlerimiz var.<\/p>\n “\u00d6zel etkiler elde etmek i\u00e7in az bulunur t\u00fcrl\u00fc i\u00e7kinin, ekmekler ve etlerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7ki, ekmek fabrikalar\u0131m\u0131z\u0131, mutfaklar\u0131m\u0131z\u0131 say\u0131p d\u00f6kmekle zaman\u0131n\u0131z\u0131 almayaca\u011f\u0131m. \u00dcz\u00fcmden yap\u0131lm\u0131\u015f \u015faraplar\u0131m\u0131z, meyvelerden, tah\u0131ldan ve k\u00f6klerden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7kilerimiz, bal, \u015feker ve \u015febnemden kar\u0131\u015f\u0131k \u015ferbetlerimiz, kurutulmu\u015f ve kaynat\u0131lm\u0131\u015f yemi\u015flerimiz (pestil ve pekmezler) a\u011fa\u00e7lar\u0131n yaralar\u0131ndan s\u0131zan \u00f6zsular\u0131m\u0131z ve kam\u0131\u015f \u00f6zlerimiz var. Bu i\u00e7kiler bir\u00e7ok y\u0131l, baz\u0131lar\u0131 k\u0131rk y\u0131l bekletilir. Yine otlar, k\u00f6kler ve baharattan, hatta \u00e7i\u011f etler ve beyaz etlerden t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc i\u00e7kiler yap\u0131yoruz. Bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 ger\u00e7ekte hem yiyecek, hem i\u00e7kidir. Bir\u00e7ok kimse hele ya\u015fland\u0131klar\u0131 zaman, \u00e7ok az et yiyerek ya da hi\u00e7 yemeyerek yaln\u0131zca bunlarla ya\u015farlar. Her \u015feyden \u00f6nce biz v\u00fccuda s\u0131zmalar\u0131 i\u00e7in son derece ince molek\u00fcl yap\u0131l\u0131 fakat yine de yak\u0131c\u0131, ek\u015fi ya da t\u0131rmalay\u0131c\u0131 olmayan i\u00e7kiler yapmaya u\u011fra\u015f\u0131yoruz. O kadar ki, bunlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 elinizin \u00fcst\u00fcne koyacak olursan\u0131z, bir s\u00fcre durduktan sonra, avucunuza ge\u00e7ecek, bununla birlikte, tadarsan\u0131z a\u011fz\u0131n\u0131zda k\u00f6t\u00fc bir tat b\u0131rakmayacakt\u0131r. Sular\u0131m\u0131z da var ki, besleyici olacak bi\u00e7imde olgunla\u015ft\u0131r\u0131yoruz. Ger\u00e7ekten \u00e7ok iyi yap\u0131lm\u0131\u015f i\u00e7kidir bunlar ve bir\u00e7ok ki\u015fi ba\u015fka i\u00e7ki kullanmaz.<\/p>\n “T\u00fcrl\u00fc taneler, k\u00f6kler ve \u00e7ekirdek i\u00e7lerinden, hatta kurutulmu\u015f et ve bal\u0131klardan t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc mayalar ve lezzet verici \u015feylerle yap\u0131lm\u0131\u015f ekmeklerimiz var. Baz\u0131lar\u0131 o kadar fazla i\u015ftiha veriyor, bir k\u0131sm\u0131 da o kadar besleyicidir ki, bir\u00e7ok kimse ba\u015fka bir \u015fey yemeden onlarla ya\u015far, hem de \u00e7ok uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olurlar. Etlere gelince, bir k\u0131sm\u0131 \u00f6yle d\u00f6v\u00fclm\u00fc\u015f, yumu\u015fak ve hi\u00e7 bozulmadan \u00f6yle \u00f6lg\u00fcn duruma getirilmi\u015ftir ki, midenin en zay\u0131f bir s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 onlar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir eti yapt\u0131\u011f\u0131 kadar iyi bir bi\u00e7imde, hamura \u00e7evirir. Baz\u0131 etlerimiz, ekmeklerimiz ve i\u00e7kilerimiz de var ki, yiyenleri uzun zaman a\u00e7l\u0131\u011fa dayan\u0131kl\u0131 duruma getirir. Ba\u015fka bir t\u00fcr ekmek de insanlar\u0131n etlerini duyumsan\u0131r derecede sertle\u015ftirip kat\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yor, onlara ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc sahip olacaklar\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 veriyor.<\/p>\n “Dispanserlerimiz veya ila\u00e7 ma\u011fazalar\u0131m\u0131z var. Sizin Avrupa’da sahip oldu\u011funuzdan daha \u00e7ok bitki t\u00fcr\u00fcne ve ya\u015fayan yarat\u0131\u011fa sahip oldu\u011fumuzu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrseniz, bu ma\u011fazalarda otlar, ila\u00e7lar, t\u0131p gere\u00e7leri bak\u0131m\u0131ndan ne kadar \u00e7ok \u00e7e\u015fit bulundu\u011funu kolayca anlayabilirsiniz. Bunlar ayn\u0131 zamanda ayr\u0131 ayr\u0131 y\u0131llarda ve uzun bozu\u015fturmalarla elde edilmi\u015flerdir. Bunlar\u0131 haz\u0131rlamak i\u00e7in yaln\u0131zca b\u00fcy\u00fck emeklerle yap\u0131lm\u0131\u015f ipliklerden \u00e7ekmeler ve ay\u0131rmalar de\u011fil, \u00f6zellikle hafif \u0131s\u0131tmalarla t\u00fcrl\u00fc s\u00fczge\u00e7lerden ve hatta g\u00f6zenekli maddelerden s\u00fczme y\u00f6ntemleri kullan\u0131yoruz; ayn\u0131 zamanda tam bir bi\u00e7imde kar\u0131\u015f\u0131mlar yap\u0131yoruz. Bu kar\u0131\u015f\u0131mlarla hemen hemen do\u011fal, yepyeni maddeler elde edebiliyoruz.<\/p>\n “Sizde olmayan \u00e7e\u015fitli makinelerimiz ve onlarla yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u00e2\u011f\u0131t, bez, iplikler, kuma\u015flar, \u00e7ok g\u00fczel parlakl\u0131kta t\u00fcylerden nefis i\u015flemelerimiz, \u00e7ok iyi boyalar\u0131m\u0131z ve ba\u015fka bir\u00e7ok \u015feyimiz; ayr\u0131ca, halk\u0131n hen\u00fcz kullanmaya ba\u015flamad\u0131\u011f\u0131 mallar i\u00e7in oldu\u011fu kadar, kulland\u0131\u011f\u0131 mallar i\u00e7in de d\u00fckk\u00e2nlar\u0131m\u0131z var. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilmelisiniz ki, daha \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fimiz \u015feylerin \u00e7o\u011fu b\u00fct\u00fcn \u00fclke i\u00e7inde kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r; bunlar\u0131 biz bulup yapm\u0131\u015fsak \u00f6rne\u011fini ve ilkelerini de saklar\u0131z.<\/p>\n “\u00c7e\u015fit \u00e7e\u015fit f\u0131r\u0131nlar\u0131m\u0131z var. Bunlar\u0131n i\u00e7inde \u015fiddetli ve \u00e7abuk, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve s\u00fcrekli, hafif ve yumu\u015fak, k\u00f6r\u00fckle yava\u015f, kuru ya\u015f ve benzeri t\u00fcrl\u00fc \u0131s\u0131lar elde ediyoruz. Fakat her \u015feyden \u00f6nce, g\u00fcne\u015fin ve y\u0131ld\u0131zlar\u0131n \u0131s\u0131lar\u0131na \u00f6yk\u00fcnerek elde etti\u011fimiz \u00f6yle \u0131s\u0131lar var ki, y\u00f6r\u00fcngeler ve d\u00f6n\u00fc\u015f devrelerinden ayn\u0131 noktaya d\u00f6nerek t\u00fcrl\u00fc de\u011fi\u015fikliklere u\u011frarlar ve biz b\u00f6ylece \u015fa\u015f\u0131lacak sonu\u00e7lar elde edebiliriz.<\/p>\n “Bunlardan ba\u015fka, g\u00fcbrenin ya\u015fayan yarat\u0131klar\u0131n kar\u0131n ve kursak \u0131s\u0131lar\u0131n\u0131, kanlar\u0131n\u0131n ve bedenlerinin, \u0131slak olarak ambarlanm\u0131\u015f saman ve otlar\u0131n, s\u00f6nmemi\u015f kirecin ve di\u011fer benzer \u015feylerin s\u0131cakl\u0131klar\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz. Yaln\u0131zca devinimle \u0131s\u0131 olu\u015fturan ara\u00e7lar\u0131m\u0131z, ayn\u0131 zamanda\u00a0 g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00fcne\u015flendirme yerlerimiz, yine yer alt\u0131nda do\u011fal ve yapay olarak \u0131s\u0131 veren ma\u011faralar\u0131m\u0131z var. Bu de\u011fi\u015fik s\u0131cakl\u0131klar\u0131 yapmak istedi\u011fimiz i\u015fin niteli\u011fine g\u00f6re kullan\u0131yoruz.<\/p>\n “Optik laboratuvar\u0131m\u0131z var. Oralarda b\u00fct\u00fcn \u0131\u015f\u0131k ve \u0131\u015f\u0131n\u0131mlar\u0131, b\u00fct\u00fcn renkleri, renksiz ve saydam \u015feyleri inceleyip g\u00f6zlem yapabiliyoruz. Biz size ayr\u0131 ayr\u0131 b\u00fct\u00fcn renkleri, g\u00f6kku\u015fa\u011f\u0131nda oldu\u011fu gibi de\u011fil, m\u00fccevher ve prizmalarda oldu\u011fu gibi de\u011fil, kendi ba\u015flar\u0131na g\u00f6sterebiliriz. Ayn\u0131 zamanda kat kat art\u0131rarak b\u00fcy\u00fck uzakl\u0131klara g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ve en k\u00fc\u00e7\u00fck nokta ve \u00e7izgileri bile sezecek kadar keskin duruma getirdi\u011fimiz, renklendirdi\u011fimiz \u0131\u015f\u0131klar\u0131; bi\u00e7imler, b\u00fcy\u00fckl\u00fckler, devinimler ve renklerde g\u00f6z\u00fc aldatan \u015feyleri, her t\u00fcrl\u00fc g\u00f6lge oyununu g\u00f6sterebiliriz. I\u015f\u0131k yayan cisimlerden ayd\u0131nl\u0131k sa\u011flama konusunda sizin hi\u00e7 bilemedi\u011finiz ara\u00e7lar\u0131m\u0131z var.<\/p>\n “Biz g\u00f6klerdeki ve uzaklardaki \u015feyleri g\u00f6recek yak\u0131ndaki \u015feyleri uzak, uzaktaki \u015feyleri yak\u0131n g\u00f6sterecek ara\u00e7lara sahibiz. Kullan\u0131lmakta olan g\u00f6zl\u00fck ve camlardan \u00e7ok daha \u00fcst\u00fcn g\u00f6rme ara\u00e7lar\u0131m\u0131z var. K\u00fc\u00e7\u00fck ve en ufak cisimleri \u00e7ok iyi ve a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde g\u00f6rmek i\u00e7in ara\u00e7lar\u0131m\u0131z ve camlar\u0131m\u0131z da var. Bunlarla en k\u00fc\u00e7\u00fck sinek ve kurtlar\u0131n renklerini, ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc g\u00f6r\u00fclmesine olanak olmayan m\u00fccevherlerdeki benekleri ve \u00e7atlakl\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcr, yine ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc yap\u0131lamayan idrar ve kan incelemelerini yapar\u0131z. Yapay olarak g\u00f6kku\u015fa\u011f\u0131, ayla ve bir \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131 \u00e7evresinde halkalar olu\u015fturabiliyoruz. Her t\u00fcrl\u00fc yans\u0131ma, k\u0131r\u0131lma, e\u015fyadan yay\u0131lan g\u00f6z \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131n\u0131 da ba\u015farabiliyoruz.<\/p>\n “\u00c7o\u011fu pek g\u00fczel ve sizlerce bilinmez olan her t\u00fcr de\u011ferli ta\u015f\u0131m\u0131z, billur ve t\u00fcrl\u00fc camlar\u0131m\u0131z, bunlar aras\u0131nda camla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f madenlerimiz ve sizin cam yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z maddelerden ba\u015fka maddelerimiz var. Sizde olmayan birtak\u0131m ta\u015f\u0131llara, tam olgunla\u015fmam\u0131\u015f madenlere, ayn\u0131 zamanda ola\u011fan\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7te m\u0131knat\u0131slara, do\u011fal ve yapay az bulunur ta\u015flara da sahibiz.”<\/p>\n “Her t\u00fcr sesi ve onlar\u0131n yay\u0131lmalar\u0131n\u0131 inceledi\u011fimiz ve deney yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ses evlerimiz var. Sizin bilmedi\u011finiz \u00e7eyrek seslerden ve birinden \u00f6tekine kayar gibi ge\u00e7ilen k\u00fc\u00e7\u00fck seslerden armonilere, yine sizce bilinmeyen, sizinkilerden daha sesli, nefis ve g\u00fczel zil ve \u00e7anl\u0131, \u00e7\u0131ng\u0131rakl\u0131 t\u00fcrl\u00fc m\u00fczik ara\u00e7lar\u0131na sahibiz. K\u00fc\u00e7\u00fck sesleri b\u00fcy\u00fct\u00fcp derinle\u015ftirdi\u011fimiz gibi, ayn\u0131 bi\u00e7imde g\u00fc\u00e7l\u00fc sesleri hafifletip tizle\u015ftiririz. Asl\u0131nda s\u00fcrekli seslerden t\u00fcrl\u00fc titre\u015fimler ve c\u0131v\u0131lt\u0131lar \u00e7\u0131kar\u0131yoruz. Harflerle yaz\u0131labilen s\u00f6zleri ve sesleri, hayvanlar\u0131n ve ku\u015flar\u0131n ses ve \u00f6t\u00fc\u015flerinin benzerlerini yapabiliyoruz. Kula\u011fa tak\u0131l\u0131nca i\u015fitmeyi \u00e7ok kolayla\u015ft\u0131ran aletler de bulduk. Sesi bir\u00e7ok kez yans\u0131tarak ve sanki onu ileriye atarak t\u00fcrl\u00fc garip ve yapay yank\u0131lar olu\u015fturabiliyoruz. Bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 daha derin, hatta bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ald\u0131klar\u0131 sesi ve s\u00f6z\u00fc de\u011fi\u015ftirerek verirler. Sesleri acayip bir bi\u00e7imde b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f oluklar ve borularla uzak yerlere ta\u015f\u0131yan ara\u00e7lara da sahibiz.<\/p>\n “Bizim koku evlerimiz var. Buralarda tat deneyleri yap\u0131yoruz. Garip g\u00f6r\u00fcnebilir ama biz kokular\u0131 art\u0131rabiliyoruz. Benzerlerini yapabiliyoruz. B\u00fct\u00fcn kokular\u0131 esas \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 kar\u0131\u015f\u0131mlardan daha ba\u015fka kar\u0131\u015f\u0131mlardan \u00e7\u0131kartabiliyoruz. Ayn\u0131 bi\u00e7imde tatlar\u0131n da\u00a0 herhangi bir ki\u015finin dilini aldatabilecek derecede benzerlerini yapabiliyoruz. Bu evde bir tatl\u0131c\u0131l\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fc var. Burada sizde oldu\u011fundan \u00e7ok daha fazla t\u00fcrde kuru ve ya\u015f tatl\u0131lar, t\u00fcrl\u00fc g\u00fczel \u015faraplar, s\u00fctler, \u00e7orbalar ve salatalar yap\u0131yoruz.<\/p>\n “Makine evlerimiz var. Buralarda her t\u00fcr devinime elveri\u015fli makine ve ara\u00e7lar\u0131 haz\u0131rl\u0131yoruz. Burada sizde oldu\u011fundan, sizin t\u00fcfeklerinizden \u00e7\u0131kan mermilerden ya da makinelerimizden daha h\u0131zl\u0131 devinimler elde etmek, bunlar\u0131 tekerlekler ve benzer ara\u00e7larla k\u00fc\u00e7\u00fck bir g\u00fc\u00e7 harcayarak daha kolayca art\u0131rmak; sizin en b\u00fcy\u00fck top ve havanlar\u0131n\u0131zdan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u015fiddetli duruma getirmek i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmalar ve denemeler yap\u0131yoruz. Ayn\u0131 zamanda a\u011f\u0131r silahlar, harp ara\u00e7lar\u0131 ve her t\u00fcrl\u00fc makine \u00fcretiyoruz, yeni barut ala\u015f\u0131mlar\u0131 ve kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131, su i\u00e7inde yanan ve s\u00f6nd\u00fcr\u00fclemeyen maddeler, \u015fenliklerde ve ba\u015fka nedenlerle kullan\u0131lan her t\u00fcr fi\u015fek yap\u0131yoruz. Ku\u015flar\u0131n u\u00e7mas\u0131na \u00f6yk\u00fcn\u00fcyor, bir dereceye kadar havada u\u00e7abiliyoruz: Sular\u0131n alt\u0131ndan ge\u00e7ebilecek ve denize dayanacak gemilerimiz ve kay\u0131klar\u0131m\u0131z, y\u00fczme ku\u015faklar\u0131m\u0131z ve desteklerimiz var… T\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc sanat\u00e7\u0131 i\u015fi saatler, yinelenen devinimlerle i\u015fleyen ba\u015fka aletler, durmaks\u0131z\u0131n \u00e7al\u0131\u015fan makineler yap\u0131yoruz.<\/p>\n “\u0130nsanlar\u0131n, hayvanlar\u0131n, ku\u015flar\u0131n, bal\u0131klar\u0131n ve y\u0131lanlar\u0131n \u00e7izim ve yontular\u0131n\u0131 yaparak ya\u015fayan varl\u0131klar\u0131n devinimlerini yans\u0131lat\u0131yoruz: Dikkate de\u011fer d\u00fczen, do\u011fruluk ve incelikte t\u00fcrl\u00fc devinimler de yapt\u0131r\u0131yoruz.<\/p>\n “Bizim bir matematik evimiz var. Orada eksiksiz bir bi\u00e7imde yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7e\u015fitli geometri ve g\u00f6kbilim ara\u00e7lar\u0131m\u0131z bulunuyor.”<\/p>\n “Hokkabazl\u0131k, g\u00f6zboyay\u0131c\u0131l\u0131k, madrabazl\u0131k ve onlar\u0131n her t\u00fcrl\u00fc oyununu ve hilesini g\u00f6sterdi\u011fimiz, be\u015f duyumuzu aldatan beceriler evi var. Ve siz elbette kolayl\u0131kla inan\u0131rs\u0131n\u0131z ki, ger\u00e7ekten bu kadar \u00e7ok hayranl\u0131k uyand\u0131ran do\u011fal \u015feyleri olan bizler \u00f6zel bir d\u00fcnyada bunlar\u0131 ba\u015fka bi\u00e7imler alt\u0131nda ve daha g\u00fczel g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015farak duygular\u0131 aldatabiliriz. Fakat biz her t\u00fcrl\u00fc sahtelik ve yalandan nefret ediyoruz. Bu nedenle b\u00fct\u00fcn arkada\u015flar\u0131m\u0131za bunu \u015fiddetle yasaklad\u0131k. Herhangi do\u011fal bir yap\u0131t\u0131 ve \u015feyi s\u00fcsl\u00fc veya \u015fi\u015firilmi\u015f olarak g\u00f6sterirlerse, manevi ve parasal cezalara \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131rlar. Her \u015feyi ancak oldu\u011fu gibi saf, her t\u00fcrl\u00fc gariplik \u00f6zentisi olmadan g\u00f6stermek zorundad\u0131rlar.<\/p>\n “\u0130\u015fte, \u00e7ocu\u011fum, S\u00fcleyman Evi’nin zenginlikleri bunlard\u0131r.<\/p>\n “\u00dcyelerimizin, ayr\u0131 ayr\u0131 u\u011fra\u015f\u0131lar\u0131 ve g\u00f6revleri aras\u0131nda \u015fu da var: On ikisi, kendilerini ba\u015fka uluslardanm\u0131\u015f gibi g\u00f6stererek; (\u00e7\u00fcnk\u00fc biz kendi ad\u0131m\u0131z\u0131 gizliyoruz) yabanc\u0131 \u00fclkelere giderler. Bize kitaplar ve b\u00fct\u00fcn ba\u015fka \u00fclkelerde yap\u0131lan denemelerin \u00f6zetlerini ve \u00f6rneklerini getirirler. Biz bunlara ‘\u0131\u015f\u0131k t\u00fcccarlar\u0131’ diyoruz.<\/p>\n “\u00dc\u00e7 \u00fcyemiz, b\u00fct\u00fcn kitaplarda bulduklar\u0131 denemeleri toplarlar. Bunlara ‘ya\u011fmac\u0131lar’ diyoruz.<\/p>\n “\u00dc\u00e7 \u00fcyemiz de makine sanayi, sosyal bilimler ve sanatlar i\u00e7ine girmeyen di\u011fer uygulamalar \u00fczerindeki denemeleri toplarlar. Bunlara biz ‘giz adamlar\u0131’ diyoruz.<\/p>\n “\u00dc\u00e7 \u00fcyemiz, kendi d\u00fc\u015f\u00fcncelerine g\u00f6re iyi sand\u0131klar\u0131 yeni denemelerle u\u011fra\u015f\u0131rlar. Bunlara ‘\u00f6nc\u00fcler’ ya da ‘madenciler’ diyoruz.<\/p>\n “\u00dc\u00e7 \u00fcyemiz, \u00f6nceki d\u00f6rt \u00f6bek \u00fcyenin denemelerini d\u00fczenli ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda ay\u0131rarak toplarlar. B\u00f6ylece inceleme yapmak ve onlardan genel kurallar \u00e7\u0131karmak daha kolay olur. Bunlara ‘toplay\u0131c\u0131lar’ diyoruz.<\/p>\n “\u00dc\u00e7 \u00fcyemiz, arkada\u015flar\u0131n\u0131n denemelerini inceleyerek onlardan insan ya\u015fam ve bilgisine yararl\u0131 olabilecek ve uygulanabilecek \u015feylerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, ayn\u0131 zamanda nedenlerin d\u00fcped\u00fcz kan\u0131tlanmas\u0131, do\u011fal nedenlerin etkilerini \u00f6nceden kestirme ara\u00e7 ve y\u00f6ntemlerinin, cisimlerin \u00f6zelliklerinin ve onlar\u0131 olu\u015fturan maddelerin bulunmas\u0131yla u\u011fra\u015f\u0131rlar. Biz bunlara ‘drahomac\u0131lar’ veya ‘iyilik sahipleri’ diyoruz.<\/p>\n “\u00d6nceki \u00e7al\u0131\u015fma ve toplamalar \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek \u00fczere b\u00fct\u00fcn \u00fcyelerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli toplant\u0131lar ve tart\u0131\u015fmalardan sonra \u00fc\u00e7 \u00fcyemiz, do\u011faya \u00f6ncekilerden \u00e7ok daha n\u00fcfuz eden daha y\u00fcksek bir \u0131\u015f\u0131k alt\u0131nda yeni denemeleri y\u00f6netmek i\u015fini \u00fczerlerine alm\u0131\u015flard\u0131r. Biz bunlara ‘lamba’ diyoruz.<\/p>\n “\u00dc\u00e7 \u00fcyemiz bu bi\u00e7imde y\u00f6netilen denemeleri yapar ve bize bunlar hakk\u0131nda rapor verir. Bunlara ‘a\u015f\u00e7\u0131lar’ diyoruz.<\/p>\n “Sonunda\u00a0 \u00fc\u00e7 \u00fcyemiz denemelerle yap\u0131lan \u00f6nceki bulu\u015flar\u0131 daha b\u00fcy\u00fck g\u00f6zlemler, daha iyi ara\u015ft\u0131rmalar ve kurallar bi\u00e7imine getirirler. Bunlara ‘do\u011fa yorumcular\u0131’ diyoruz.<\/p>\n “\u015eunu da bilmelisiniz ki, eski memur ve i\u015f\u00e7ilerimizin yerlerini alacak adaylar\u0131m\u0131z ve \u00e7\u0131raklar\u0131m\u0131z, bunlardan ba\u015fka kad\u0131n, erkek bir\u00e7ok hizmet\u00e7i ve u\u015faklar\u0131m\u0131z var.<\/p>\n “Ayn\u0131 zamanda bulu\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n, ortaya \u00e7\u0131kartt\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n ve denemelerimizin hangisinin yay\u0131nlan\u0131p yay\u0131nlanmayaca\u011f\u0131 konusunda g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015fi yapar ve gizli tutulmas\u0131n\u0131 uygun bulduklar\u0131m\u0131z\u0131 gizlemek i\u00e7in hepimiz ant i\u00e7eriz. Ama bazen bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc devlete a\u00e7\u0131klar\u0131z, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc de a\u00e7\u0131klamay\u0131z.<\/p>\n “Toplant\u0131 ve ayinlerimiz i\u00e7in iki uzun ve g\u00fczel salonumuz vard\u0131r. Bunlar\u0131n birinin i\u00e7ine her t\u00fcrl\u00fc az bulunur bulu\u015fumuzun model ve \u00f6rneklerini, di\u011ferine b\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck bulu\u015f\u00e7ular\u0131m\u0131z\u0131n yontular\u0131n\u0131 koyar\u0131z. Orada Bat\u0131 Hindistan’\u0131 bulan Kolombunuzun, gemiyi bulan adam\u0131n, top ve barutu bulan ke\u015fi\u015finizin, bas\u0131mevini, g\u00f6kbilim aletlerini, madeni aletleri, cam\u0131, ipekb\u00f6ce\u011fini, \u015farab\u0131, bu\u011fday ve ekme\u011fi, \u015fekeri bulanlar\u0131n yontular\u0131 vard\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar hakk\u0131nda biz daha do\u011fru bilgilere sahibiz. Sonra bizim de \u00e7ok g\u00fczel \u015feyler bulmu\u015f adamlar\u0131m\u0131z var. Bu yap\u0131tlar\u0131 g\u00f6rmedi\u011finiz i\u00e7in, bunlar\u0131 size anlatmak \u00e7ok uzun s\u00fcrer. Sonra bunlar\u0131 anlat\u0131rken sizin iyice kavrayamaman\u0131z da olas\u0131d\u0131r. Her de\u011ferli bulu\u015f i\u00e7in sahibine bir yontu dikti\u011fimiz gibi b\u00fcy\u00fck ve onurlu bir \u00f6d\u00fcl de veririz. Bu yontular\u0131n baz\u0131lar\u0131 tun\u00e7tan, baz\u0131lar\u0131 beyaz ve siyah mermerden, baz\u0131lar\u0131 yald\u0131zl\u0131 ve s\u00fcsl\u00fc sedir a\u011fac\u0131ndan veya ba\u015fka \u00f6zel a\u011fa\u00e7lardan, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcyse demir, g\u00fcm\u00fc\u015f ve alt\u0131ndand\u0131r.<\/p>\n “Ola\u011fan\u00fcst\u00fc yap\u0131tlar\u0131ndan dolay\u0131 Tanr\u0131’ya her g\u00fcn \u015f\u00fckretmek i\u00e7in birtak\u0131m ilahilerimiz ve ayinlerimiz, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131za rehberlik etmesi ve onlar\u0131 iyi ve kutsal k\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yard\u0131m ve koruyuculu\u011funu diledi\u011fimiz dualar\u0131m\u0131z var.<\/p>\n “Sonra, \u00fclkemizin ba\u015fl\u0131ca kentlerini dola\u015f\u0131r ve ziyaret ederiz. Oralarda\u00a0 iyi olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz yeni ve yararl\u0131 bulu\u015flar\u0131 yayar\u0131z. Ayn\u0131 zamanda hastal\u0131klar, veba, zararl\u0131 hayvanlar\u0131n ak\u0131n\u0131, k\u0131tl\u0131k, f\u0131rt\u0131nalar, depremler, tufanlar, kuyrukluy\u0131ld\u0131zlar, y\u0131l\u0131n s\u0131cakl\u0131k ve so\u011fuklu\u011fu ve t\u00fcrl\u00fc di\u011fer \u015feylerle ilgili kestirimleri haber veririz. Bunlar\u0131 \u00f6nlemek ya da zararlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in halk\u0131n ne yapmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda onlar\u0131 ayd\u0131nlat\u0131r\u0131z.”<\/p>\n Bunu s\u00f6yledikten sonra aya\u011fa kalkt\u0131. Ben de bana verilen y\u00f6nergeye g\u00f6re, diz \u00e7\u00f6kt\u00fcm. Sa\u011f elini ba\u015f\u0131m\u0131n \u00fcst\u00fcne koyarak “Tanr\u0131 seni kutsas\u0131n, o\u011flum” dedi. “Hem de bu anlatt\u0131\u011f\u0131m \u00f6yk\u00fcy\u00fc u\u011furlu etsin. Bunu ba\u015fka uluslar\u0131n yararlanmas\u0131 i\u00e7in yay\u0131nlamana izin veriyorum; \u00e7\u00fcnk\u00fc biz burada Tanr\u0131’n\u0131n kuca\u011f\u0131nda\u00a0 bilinmeyen bir \u00fclkedeyiz.” Bunun \u00fczerine bana ve arkada\u015flar\u0131ma iki bin d\u00fcka alt\u0131n\u0131 de\u011ferinde ba\u011f\u0131\u015fta bulunduktan sonra ayr\u0131ld\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc, onlar her vesileyle geldikleri yerlerde b\u00fcy\u00fck ba\u011f\u0131\u015flar verirler.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Francis Bacon Çeviri: Hamit Dereli Bacon’ın Yaşamı Francis Bacon 22 Ocak 1561’de Londra’da doğdu. Babası Sir Nicholas Bacon Kraliçe Elizabeth’in Mühür Lordu, annesi Ann ise Sir Anthony Cook’un kızlarından biriydi. Daha çocukken çok ciddi davranması nedeniyle Kraliçe Elizabeth, onu “Küçük Mühür Lordu” diye çağırırdı. Bir öyküye göre bir gün kraliçe kendisine kaç yaşında olduğunu sormuş. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[126],"tags":[],"class_list":["post-9631","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aydin-adige-abhaz-gencligi","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9631","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9631"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9631\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9633,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9631\/revisions\/9633"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9631"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9631"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9631"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/span> <\/span> \u00c7eviri: Hamit Dereli<\/span><\/span><\/p>\n
\n<\/b>
\nFrancis Bacon 22 Ocak 1561’de Londra’da do\u011fdu. Babas\u0131 Sir Nicholas Bacon Krali\u00e7e Elizabeth’in M\u00fch\u00fcr Lordu, annesi Ann ise Sir Anthony Cook’un k\u0131zlar\u0131ndan biriydi. Daha \u00e7ocukken \u00e7ok ciddi davranmas\u0131 nedeniyle Krali\u00e7e Elizabeth, onu “K\u00fc\u00e7\u00fck M\u00fch\u00fcr Lordu” diye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131. Bir \u00f6yk\u00fcye g\u00f6re bir g\u00fcn krali\u00e7e kendisine ka\u00e7 ya\u015f\u0131nda oldu\u011funu sormu\u015f. Bacon da “Ha\u015fmetmeab\u0131n\u0131z\u0131n u\u011furlu saltanat\u0131ndan iki ya\u015f daha gen\u00e7” yan\u0131t\u0131n\u0131 vermi\u015fti. 1573 y\u0131l\u0131n\u0131n Nisan’\u0131nda Cambridge \u00dcniversitesi’ne g\u00f6nderilmi\u015f ve on alt\u0131 ya\u015f\u0131na kadar orada okumu\u015ftur. \u00d6\u011frenimi s\u0131ras\u0131nda Aristo felsefesinden ho\u015flanmamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. “Filozofun de\u011fersizli\u011finden dolay\u0131 de\u011fil, felsefesinin verimsizli\u011finden yaln\u0131zca tart\u0131\u015fma ve kavgalara yol a\u00e7mas\u0131ndan, insan ya\u015fam\u0131 i\u00e7in yararl\u0131 yap\u0131tlar yaratma bak\u0131m\u0131ndan k\u0131s\u0131r olmas\u0131ndan dolay\u0131” be\u011fenmedi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. Ya\u015fam\u0131 boyunca hi\u00e7 de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi bu kan\u0131s\u0131, onun daha sonraki felsefi durumunu belirlemede \u00f6nemli rol oynad\u0131.<\/p>\n
\n<\/b>
\nB\u00fct\u00fcn yanl\u0131\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131n Bacon, yeni bir d\u00f6nemi m\u00fcjdeliyordu. Ba\u015fkalar\u0131 ge\u00e7mi\u015fe \u00f6zlemle bak\u0131p batan bilgi g\u00fcne\u015finin son \u0131\u015f\u0131klar\u0131nda \u0131s\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, o yeni ve daha da parlak bir \u00e7a\u011f\u0131n yakla\u015fmakta oldu\u011funu sezmi\u015fti. Ona g\u00f6re insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zledi\u011fi cenneti, ge\u00e7mi\u015fte de\u011fil, gelecekte aramal\u0131yd\u0131. Platon’un \u00fcnl\u00fc benzetmesinde oldu\u011fu gibi karanl\u0131k bir ma\u011farada arkalar\u0131n\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011fa \u00e7evirmi\u015f oturan ve \u00f6nlerinde yaln\u0131zca ger\u00e7e\u011fin g\u00f6lgelerini izleyenlerin g\u00f6zlerini \u0131\u015f\u0131\u011fa \u00e7evirdi.<\/p>\n
\n<\/b>
\nYeni Atlantis’i Bacon, 1624’te, altm\u0131\u015f \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131ndayken, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 bozulmu\u015f, siyasetten \u00e7ekilmi\u015f oldu\u011fu bir zamanda yazd\u0131. Dr. Rawley yap\u0131t\u0131 1627’de yay\u0131mlad\u0131. \u00d6nce \u0130ngilizce yaz\u0131lm\u0131\u015f, sonra Latinceye \u00e7evrilmi\u015fti; \u0130ngilizce metinde g\u00f6r\u00fclen baz\u0131 anla\u015f\u0131lmaz yerler, Latince metinle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak d\u00fczeltilebilmi\u015ftir.<\/p>\n
\n<\/b>
\nBu \u00f6yk\u00fcy\u00fc, efendim, bir bilim kurumunun \u00f6rne\u011fini vermek amac\u0131yla kaleme ald\u0131. S\u00fcleyman Evi veya Alt\u0131 G\u00fcnl\u00fck \u0130\u015fler Koleji ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi bu kurum do\u011fay\u0131 anlamak ve insanl\u0131\u011fa yararl\u0131 b\u00fcy\u00fck ve harika yap\u0131tlar olu\u015fturmak i\u00e7in kurulmu\u015ftur. Efendim yap\u0131t\u0131nda bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn sonuna gelmi\u015fti. Ku\u015fkusuz \u00f6rnek, i\u00e7indeki \u015feylerin \u00e7o\u011fu insano\u011flunun g\u00fcc\u00fc i\u00e7inde olmakla birlikte, her bak\u0131mdan benzeri olu\u015fturulamayacak kadar geni\u015f ve b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Efendim ayn\u0131 zamanda bu \u00f6yk\u00fcde bir yasalar sistemi ya da en iyi devlet ve toplum bi\u00e7imini yaratmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc. Fakat bunun uzun bir yap\u0131t olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rerek \u00e7ok daha fazla sevdi\u011fi do\u011fal tarihe gere\u00e7 toplamak iste\u011fiyle bu d\u00fc\u015f\u00fcncesinden vazge\u00e7ti. Rawley<\/p>\n