{"id":9824,"date":"2019-03-15T19:54:06","date_gmt":"2019-03-15T19:54:06","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=9824"},"modified":"2025-05-30T09:19:10","modified_gmt":"2025-05-30T14:19:10","slug":"guclukler-ve-oneriler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/guclukler-ve-oneriler\/","title":{"rendered":"G\u00dc\u00c7L\u00dcKLER VE \u00d6NER\u0130LER"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-9825\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/GucLcKLER-VE-oNERiLER.jpg\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"301\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/GucLcKLER-VE-oNERiLER.jpg 400w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/GucLcKLER-VE-oNERiLER-300x226.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/p>\n<p align=\"left\"><b> <span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"> <span lang=\"en-us\">M<\/span>E\u015eFE\u015e\u015e\u00dc Necdet Hatam<br \/>\n<\/span> <\/b> <span style=\"font-family: Arial;\"> Maykop, Ekim 2012<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>\u00d6\u011frenmeyi zorla\u015ft\u0131ran \u00f6zellikler:<\/b><\/span><\/p>\n<p>Alfabe:<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz alfabesinin \u00e7ok d\u00fczenli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 en az\u0131ndan bildi\u011fimiz alfabe d\u00fczenleme ilkelerine uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ad\u0131\u011fabze okuma-yazmay\u0131 \u00f6\u011frenmeye ba\u015flayanlar\u0131n ilk dikkatini \u00e7eken \u015feyin harf say\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7ok olmas\u0131 biliyorsunuz. Harf \u00f6zelli\u011fi olmayanlar dahil dildeki hemen t\u00fcm sesler alfabede harf olarak yer alm\u0131\u015ft\u0131r ki bu \u00f6\u011frenimi zorla\u015ft\u0131ran \u00f6\u011felerden biridir. Ger\u00e7ekten \u00e7ok bilinen diller i\u00e7inde sesleri harf gibi alfabede yer alan bir dil olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n<p>\u00c7o\u011funlu\u011fun 29 harf ve 29 ses olarak bildi\u011fi T\u00fcrk\u00e7ede de (\u00e2dil), (Ankara) s\u00f6zc\u00fcklerindeki [a] sesleri, lamba, lale s\u00f6zc\u00fcklerindeki [l] sesleri ayn\u0131 harfle g\u00f6sterilmekle birlikte birbirinden farkl\u0131 seslerdir.<\/p>\n<p>\u00dcz\u00fcc\u00fc olan\u0131 1936\u2019larda ilk kabul edildi\u011finde eksiklikleri olmakla birlikte daha bilimsel alfabe haz\u0131rlama y\u00f6ntemlerine daha yak\u0131n iken 1960\u2019larda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklerle t\u00fcm sesler eklenmi\u015f ve alfabe daha g\u00fc\u00e7 anla\u015f\u0131l\u0131r hale getirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Benzer eksiklikler Kheberde\u0304y Ad\u0131\u011fe alfabesinde de g\u00f6zlenmekle birlikte istenilen kayna\u011fa ula\u015fma kolayl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 Ad\u0131\u011fe\u0304y Ad\u0131\u011fe alfabesini tart\u0131\u015fmay\u0131 ve bu tart\u0131\u015fmalara temel al\u0131narak Kheberde\u0304y alfabesi i\u00e7in de \u00e7\u0131kar\u0131mlar yap\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 incelemeyi daha sonraya b\u0131rakt\u0131m.<\/p>\n<p>&#8211; \u0130lk kabul edilen alfabede harf say\u0131s\u0131 34 olarak belirlenmi\u015fti. Rus\u00e7a alfabenin 33 harfi ve alfabeyi ilk d\u00fczenleyenlerin ekledi\u011fi, 4 ayr\u0131 fonksiyonu olan yard\u0131mc\u0131 im (i\u015faret) \u00e7ubuk (I).<\/p>\n<p><b>\u0410, \u0430, \u0411 \u0431, \u0412 \u0432, \u0413 \u0433, \u0414 \u0434, \u0415 \u0435, \u0401 \u0451, \u0416 \u0436, \u0417 \u0437, \u0418 \u0438, \u0419 \u0439, \u041a \u043a, \u041b \u043b, \u041c \u043c, \u041d \u043d, \u041e \u043e, \u041f \u043f, \u0420 \u0440, \u0421 \u0441, \u0422 \u0442, \u0423 \u0443, \u0424 \u0444, \u0425 \u0445, \u0426 \u0446, \u0427 \u0447, \u0428 \u0448, \u0429 \u0449, \u042a \u044a, \u042b, \u044b, \u042c \u044c, \u042d, \u044d, \u042e \u044e, \u042f, \u044f, I.<br \/>\n<\/b><br \/>\n&#8211; G\u00fcn\u00fcm\u00fcz alfabesinde harf olarak yer alan di\u011fer t\u00fcm sesler kurallarla tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131. Frans\u0131zca<span lang=\"en-us\">&#8216;<\/span>da p ve h harflerinin birlikte olunca T\u00fcrk\u00e7e<span lang=\"en-us\">&#8216;<\/span>deki [f] ve Almanca<span lang=\"en-us\">&#8216;<\/span>daki t harfinden \u00f6nce gelen s harfinin T\u00fcrk\u00e7e<span lang=\"en-us\">&#8216;<\/span>deki [\u015f] sesini vermesi ancak bu sesleri veren iki\u015fer harfin alfabelerinde yer almay\u0131\u015f\u0131 gibi <b>[\u0434\u0436]<\/b> ve<b> [\u0434\u0437]<\/b> sesleri ses olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f alfabede harf olarak yer almam\u0131\u015ft\u0131r. Bizce de do\u011frusu budur. Her biri kendine \u00f6zg\u00fc sesi olan iki\u015fer harfle verilmi\u015f seslerdir.<\/p>\n<p>&#8211; Rus\u00e7a<span lang=\"en-us\">&#8216;<\/span>da \u201csertle\u015ftirme i\u015fareti\u201d denen <b>(\u042a) <\/b>yard\u0131mc\u0131 karakterin<b> (\u0433, \u043a, \u0445, \u0447, \u0436, \u0448, \u043b)<\/b> harfleri ile birlikte olu\u015fturdu\u011fu sesler de<b> (\u0433\u044a, \u043a\u044a, \u0445\u044a, \u0447\u044a, \u0436\u044a, \u0448\u044a, \u043b\u044a)<\/b> alfabeye al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak <b> (\u042a) <\/b>yard\u0131mc\u0131 karakterinin bu harflere olan etkisi birbirinin ayn\u0131 de\u011fildir. Temel sesten tamamen farkl\u0131 birer ses olu\u015fturmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile kendine \u00f6zg\u00fc sesi olmayan <b>(\u042a)<\/b> karakteri ile olu\u015fturulan bu seslerin bizce harf olarak kabul edilmesi ve alfabede yer almas\u0131 daha uygundur.<\/p>\n<p>&#8211; Kendine \u00f6zg\u00fc sesi olmayan, yan\u0131na geldi\u011fi harfin temel sesinden farkl\u0131 ses verdiren ve Rus\u00e7ada \u201cyumu\u015fatma i\u015fareti\u201d denen<b> (\u042c)<\/b> yard\u0131mc\u0131 karakteri ile olu\u015fturulan<b> (\u0416\u044c), (\u0425\u044c) <\/b>sesleri de alfabeye al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Bizce bu iki harfin de yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z gerek\u00e7elerle alfabeye eklenmesi daha uygundur.<\/p>\n<p>&#8211; T\u00fcrk\u00e7e<span lang=\"en-us\">&#8216;<\/span>de daha \u00e7ok \u201ckesme i\u015fareti\u201d dedi\u011fimiz ancak Ad\u0131\u011fabzede \u201c\u00e7\u0131y zefe\u015f\u0301 makh\u201d ad\u0131 verilen <b>(I) <\/b>yard\u0131mc\u0131 karakteri ile olu\u015fturulan<b> (\u043fI, \u0442I, \u043aI, \u0446I, \u0447I, \u0448I, \u043bI)<\/b> seslerinin alfabeye al\u0131nmams\u0131 bizce de uygundur. \u00c7\u00fcnk\u00fc<b> (I)<\/b> yard\u0131mc\u0131 karakterinin bu harflerle olan etkisi ayn\u0131d\u0131r. Harfin temel sesini peki\u015ftirmektedir.<\/p>\n<p>&#8211; Bizce ilk d\u00fczenlemenin en b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar\u0131ndan biri ise <b>(\u0443)<\/b> harfinin<b> (\u0433, \u043a, I, \u0434\u0437, \u0433\u044a, \u043a\u044a, \u0445\u044a, \u0436\u044a, \u0448\u044a, \u0448I, \u043fI, \u0442I,) <\/b>sesleri ile birlikte olu\u015fturdu\u011fu dilimizde \u201cmekhe u\u0131jhu-u\u0131p\u015f\u0301e makh\u201d ,\u201c\u043c\u044d\u043a\u044a\u044d I\u0443\u0436\u044a\u0443, I\u0443\u043f\u0448I\u044d \u043c\u0430\u043a\u044a\u201d diye adland\u0131r\u0131lan labialize 15 sesin <b>(\u0433\u0443, \u0433\u044a\u0443, \u0434\u0437\u0443 \u0436\u044a\u0443, \u043a\u0443, \u043a\u044a\u0443 \u043aI\u0443, \u043fI\u0443, \u0442I\u0443, I\u0443, \u0445\u044a\u0443, \u0445\u0443, \u0446\u0443, \u0448I\u0443, \u0448\u044a\u0443)<\/b> birer ses olduklar\u0131n\u0131n, harf olmad\u0131klar\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Ki bu hecelerin dahas\u0131 kimileyin birer s\u00f6zc\u00fck olan bu seslerin birer \u201csessiz harf\u201d olarak alfabeye eklenmesi okuma yazmay\u0131 en anla\u015f\u0131lmaz k\u0131lan y\u00f6nlerden biridir. Kheberde\u0304y Ad\u0131\u011fabzesinde bunlar\u0131n say\u0131s\u0131 9<span lang=\"en-us\">&#8216;<\/span>dur <b>(\u0433\u0443, \u0433\u044a\u0443, \u043a\u0443, \u043a\u044a\u0443, \u043ax\u044a\u0443, \u043aI\u0443, I\u0443, \u0445\u044a\u0443, \u0445\u0443,) <\/b><\/p>\n<p>Ancak bu sesler harf olarak eklenirken (xy) nun eklenmemi\u015f olmas\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Ad\u0131\u011fe\u0304y yaz\u0131n\u0131nda, kimi s\u00f6zc\u00fcklerin sesli-sessiz \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesini g\u00fcn\u00fcm\u00fcz dilbilgisi kurallar\u0131na g\u00f6re olanaks\u0131z k\u0131lmaktad\u0131r. Dilimizi ya da genelde Kafkas dillerini di\u011ferlerinden ay\u0131ran bu konunun anla\u015f\u0131lmas\u0131 dilimizin gizlerini kavraman\u0131n \u00f6n ko\u015fullar\u0131ndan biridir diyebiliriz. Dolay\u0131s\u0131 ile konuya daha sonra d\u00f6n\u00fclecek ve ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 ile incelenecektir.<\/p>\n<p class=\"auto-style80\">Labialize seslerin <span style=\"font-size: small;\">\u00a0<\/span><b><span style=\"font-size: small;\">(\u0433\u0443, \u0433\u044a\u0443, \u0434\u0437\u0443 \u0436\u044a\u0443, \u043a\u0443, \u043a\u044a\u0443 \u043aI\u0443, \u043fI\u0443,\u00a0 \u0442I\u0443,\u00a0 I\u0443,\u00a0 \u0445\u044a\u0443, \u0445\u0443, \u0446\u0443, \u0448I\u0443, \u0448\u044a\u0443)<\/span><\/b>daha bilimsel oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ilk kabul edilen alfabeye daha sonra eklenmi\u015f oldu\u011funu bilmeyenler,n \u00e7o\u011fu\u00a0<b>(Iy)<\/b>\u00a0<span style=\"font-size: small;\">karakter \u00e7iftinin alfabede harf olarak yer almas\u0131na kar\u015f\u0131n <b>(I\u0430), (I\u0435), (I\u0438), (I\u043e),\u00a0 (I\u044d), (I\u044b),<\/b> \u00e7ift karakterlerinin ayr\u0131 bir harf olarak yer almay\u0131\u015f\u0131n\u0131 anlamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekmektedirler. Neden <b>(Iy) <\/b> karakter \u00e7ifti kimi ko\u015fullarda labialize ses olu\u015ftururken, bu karakter \u00e7iftlerinin hi\u00e7bir ko\u015fulda<b> <\/b>labialize ses olu\u015fturmamalar\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n<p>Bizce t\u00fcm g\u00fc\u00e7l\u00fcklerin anas\u0131 Kiril alfabesinin sesli harflerinin \u00c7erkes\u00e7ede sessiz say\u0131lmalar\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca anavatandakiler de dahil olmak \u00fczere okuma yazman\u0131n zor \u00f6\u011frenildi\u011finden yak\u0131nan hemen herkes bunu <b>\u201c\u00c7erkesce&#8217;nin yaz\u0131m kurallar\u0131n\u0131n Rus\u00e7a\u2019n\u0131n yaz\u0131m kurallar\u0131na benzetildi\u011fi\u201d<\/b> ile a\u00e7\u0131klamak e\u011filimindedirler. Biz tam tersini s\u00f6yl\u00fcyor, <b>\u201cKiril harflerinin Rus\u00e7adaki \u00f6zellikleri g\u00f6z ard\u0131 edildi\u011fi i\u00e7in alfabemiz daha zor anla\u015f\u0131l\u0131r oldu\u201d<\/b> diyoruz. Bu olguyu da daha sonra a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131z karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n da anas\u0131 say\u0131yoruz. Bu temel yanl\u0131\u015fl\u0131k d\u00fczeltildi\u011finde de Kiril alfabesi ile yazman\u0131n okuman\u0131n \u00e7ok kolayla\u015faca\u011f\u0131n\u0131. \u00d6yle ki,\u00a0dil bilenlerin en \u00e7ok iki saatlik bir s\u00fcrede okur yazar olabileceklerini iddia ediyoruz.<\/p>\n<p>Benim gibi k\u0131sa s\u00fcrede okumay\u0131 kendi kendine s\u00f6kenlerden kimilerinizin bu sav\u0131ma kar\u015f\u0131l\u0131k hemen, \u201cBen bu alfabe ile de kendi kendime okumay\u0131 \u00f6\u011frendim\u201d diyeceklerini bilmiyor de\u011filim. Ancak hemen eklemeliyim ki bizim \u00f6\u011frendi\u011fimiz sadece okumad\u0131r. Yaz\u0131m kurallar\u0131na uygun yazmak ise hala \u00fcstesinden gelemedi\u011fimiz bir konudur. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz alfabe anlay\u0131\u015f\u0131 ve yaz\u0131m kurallar\u0131na g\u00f6re de bu ger\u00e7ekten \u00e7ok zor g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n<p>T\u00fcm g\u00fc\u00e7l\u00fcklerin anas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya ge\u00e7mezden \u00f6nce dilimizin \u00f6\u011frenilmesinin ne kadar zorla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 Ad\u0131\u011fe\u0304y \u00c7erkesce\u2019sinden iki \u00f6rnekle kan\u0131tlayal\u0131m.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz dilbilgisi kurallar\u0131na g\u00f6re:<\/p>\n<p class=\"auto-style80\"><b> <span style=\"font-size: small;\">1) \u0418 <\/span><\/b> <span style=\"font-size: small;\">\u00a0harfi Rus\u00e7a bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ilk harfi ise e\u011fer, Rus\u00e7a<span lang=\"en-us\">&#8216;<\/span>daki <b>[\u0438]<\/b> sesini( T\u00fcrk\u00e7edeki <b>[i]<\/b> sesi) verir:<b> \u0418\u0433\u043e\u0440\u044c <\/b> \u00a0(<b>\u0130gor)\u00a0 <\/b>yaz\u0131l\u0131r\u00a0 ve okunur<\/span><\/p>\n<p class=\"auto-style80\"><b> <span style=\"font-size: small;\">2) \u0418<\/span><\/b><span style=\"font-size: small;\"> \u00a0harfi \u00c7erkesce bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ilk harfi ise e\u011fer bu kez <b>(\u0439\u044b) <\/b> \u00a0(T\u00fcrk\u00e7e<span lang=\"en-us\">&#8216;<\/span>deki <b>[y\u0131]) <\/b>hecesi gibi okunur.\u00a0 Yani <b>\u0438\u043d\u044b<\/b> \u00a0yaz\u0131l\u0131r ancak <b>\u0439\u044b\u043d\u044b (Y\u0131n\u0131-<\/b>b\u00fcy\u00fck) okunur.<\/span><\/p>\n<p class=\"auto-style80\"><b> <span style=\"font-size: small;\">3) \u0418<\/span><\/b><span style=\"font-size: small;\"> \u00a0harfi \u00c7erkesce bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ilk harfi olmas\u0131na kar\u015f\u0131n Rus\u00e7a<span lang=\"en-us\">&#8216;<\/span>daki (<b>\u0418)<\/b> harfinin sesini (T\u00fcrk\u00e7e<span lang=\"en-us\">&#8216;<\/span>deki i sesi)\u00a0 vermesi gerekti\u011finde, \u00f6n\u00fcne \u00e7ubuk <b>(I)<\/b> yard\u0131mc\u0131 karakterini al\u0131r: <b>I\u0438\u0445\u044b\u0433\u044a<\/b> (ix\u0131\u011fh &#8211; ondan ald\u0131.) <\/span><\/p>\n<p class=\"auto-style80\"><b> <span style=\"font-size: small;\">4) \u0418<\/span><\/b><span style=\"font-size: small;\"> \u00a0harfi bir sessizden sonra geldi\u011finde Rus\u00e7a<span lang=\"en-us\">&#8216;<\/span>daki <b>\u0418<\/b> harfinin sesini (T\u00fcrk\u00e7e\u2019deki <b>[i]<\/b> sesi) verir. <b> \u0421\u0438\u0441 <\/b>\u2013 (sis &#8211; i\u00e7inde oturuyorum).<\/span><\/p>\n<p class=\"auto-style80\"><span style=\"font-size: small;\">G\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcn daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in olguyu bir de T\u00fcrk\u00e7e alfabeye uyarlayal\u0131:.\u00a0 <\/span><\/p>\n<p class=\"auto-style80\"><span style=\"font-size: small;\">T\u00fcrk\u00e7e<span lang=\"en-us\">&#8216;<\/span>nin Latin harflerini temel alarak bir \u00c7erkes alfabesi haz\u0131rlar ve \u015fimdiki Kiril alfabemizin y\u00f6ntemini benimsersek yaz\u0131m kurallar\u0131 \u015f\u00f6yle olacakt\u0131r. <\/span><\/p>\n<p class=\"auto-style80\"><b> <span style=\"font-size: small;\">1) \u0130<\/span><\/b><span style=\"font-size: small;\"> harfi T\u00fcrk\u00e7e\u2019den \u00c7erkesce\u2019ye ge\u00e7mi\u015f bi s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ilk harfi ise e\u011fer, T\u00fcrk\u00e7edeki <b>[i] <\/b>sesini verir.\u00a0 <b>\u0130gor<\/b>\u00a0 yaz\u0131l\u0131r ve \u0130gor\u00a0 okunur.<\/span><\/p>\n<p class=\"auto-style80\"><b> <span style=\"font-size: small;\">2) \u0130<\/span><\/b><span style=\"font-size: small;\"> harfi \u00c7erkesce bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ilk harfi ise e\u011fer <b>[y\u0131] <\/b>hecesi gibi okunur. Yani\u00a0 <b>(in\u0131)<\/b> yaz\u0131l\u0131r ancak bu <b>y\u0131n\u0131<\/b> okunur.<\/span><\/p>\n<p class=\"auto-style80\"><b> <span style=\"font-size: small;\">3) \u0130 <\/span><\/b> <span style=\"font-size: small;\">\u00a0harfi \u00c7erkesce bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ilk harfi olmas\u0131na kar\u015f\u0131n T\u00fcrk\u00e7edeki\u00a0 <b>[i]<\/b> sesini vermesi gerekti\u011finde \u00f6n\u00fcne <b> (I)<\/b> yard\u0131mc\u0131 karakterini al\u0131r:\u00a0 <b>Iix\u0131\u011fh<\/b>\u00a0 (ix\u0131\u011fh &#8211; ondan ald\u0131).<\/span><\/p>\n<p class=\"auto-style80\"><b> <span style=\"font-size: small;\">4) \u0130<\/span><\/b><span style=\"font-size: small;\"> \u00a0harfi bir sessizden sonra geldi\u011finde ise T\u00fcrk\u00e7e\u2019deki <b>[i]<\/b> sesini verir:\u00a0 <b>Sis <\/b>(sis \u2013 i\u00e7inde oturuyorum).<\/span><\/p>\n<p class=\"auto-style80\"><span style=\"font-size: small;\">Bu durumda,\u00a0 alfabeyi kendimiz anla\u015f\u0131lmaz en az\u0131ndan g\u00fc\u00e7 anla\u015f\u0131l\u0131r yapt\u0131k diyemez miyiz? Oysa, <b>T\u00fcrk\u00e7e harfleri kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6re Harfler T\u00fcrk\u00e7e<span lang=\"en-us\">&#8216;<\/span>deki seslere en yak\u0131n \u00c7erkesce sesleri verir<\/b> yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 benimsersek yukar\u0131daki s\u00f6zc\u00fckler \u015f\u00f6yle yaz\u0131lacak ve harfleri bilen herkes de zorlanmadan rahatl\u0131kla okuyacakt\u0131r. <\/span><\/p>\n<p class=\"auto-style80\"><b> <span style=\"font-size: small;\">\u0130gor,\u00a0\u00a0\u00a0 y\u0131n\u0131,\u00a0\u00a0\u00a0 ix\u0131\u011fh,\u00a0\u00a0\u00a0 sis.<\/span><\/b><\/p>\n<p class=\"auto-style80\"><span style=\"font-size: small;\">Alfabe bu yakla\u015f\u0131mla d\u00fczenlenseydi e\u011fer, Kiril harfleri ile yaz\u0131lm\u0131\u015f metinler de, harfleri tan\u0131yan bilen herkes taraf\u0131ndan \u00e7ok kolay okunur yaz\u0131l\u0131r olacakt\u0131:<\/span><\/p>\n<p class=\"auto-style80\"><b> <span style=\"font-size: small;\">\u0418\u0433\u043e\u0440\u044c,\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0439\u044b\u043d\u044b,\u00a0\u00a0 \u0438\u0445\u044b\u0433\u044a,\u00a0\u00a0 \u0441\u0438\u0441.<\/span><\/b><\/p>\n<p class=\"auto-style80\">\u015eu ikinci \u00f6rnek umuyorum ki, alfabemizi yeniden d\u00fczenlemenin ne kadar gerekli oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in yeterli olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6rnek ilkokul d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131f kitab\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<b>\u02ba\u043c\u044d\u0433\u0443\u0448I\u043e\u02ba<\/b>\u00a0s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi:<\/p>\n<p>\u00ab\u0413\u0443\u0449\u044bI\u044d\u0443 \u043c\u044d\u0433\u0443\u0448I\u043e \u0437\u044b\u0444\u0438I\u043e\u0440\u044d\u0440 \u043f\u044b\u0447\u044b\u0433\u044a\u0443\u0438\u0449\u044d\u0443 \u0437\u044d\u0445\u044d\u0442:<br \/>\n\u041c\u044d \u2013 \u0433\u0443 &#8211; \u0448I\u043e<br \/>\n\u041c\u044d\u043a\u044a\u044d\u0437\u0435\u0449\u044d\u0443 \u0445\u044d\u0442\u0445\u044d\u0440:<br \/>\n\u044d(\u043c\u044d), \u044b (\u0433\u0443+\u044b), \u044d (\u0448I\u0443+\u044d)<br \/>\n\u0423\u0434\u0430\u0440\u0435\u043d\u0438\u0435\u0440 \u043f\u044b\u0447\u044b\u0433\u044a\u043e\u0443 \u0448I\u043e \u0437\u044b\u0444\u0438I\u043e\u0440\u044d\u043c \u0442\u0435\u0444\u044d.<br \/>\n\u041c\u044d\u043a\u044a\u044d\u0437\u044d\u0440\u0430\u0449\u044d\u0443 \u0445\u044d\u0442\u0445\u044d\u0440:<br \/>\n\u043c, \u0433\u0443 (\u0433\u0443+\u044b), \u0448I\u0443,(\u0448I\u0443+\u044d)<br \/>\n\u0413\u0443\u0449\u044bI\u044d\u0443 \u043c\u044d\u0433\u0443\u0448I\u043e \u0437\u044b\u0444\u0438I\u043e\u0440\u044d\u043c<br \/>\n\u043c\u044d\u043a\u044a\u0438 6-\u0440\u044d: (\u043c), (\u044d), (\u0433\u0443), (\u044b), (\u0448I\u0443),(\u044d),<br \/>\n\u0431\u0443\u043a\u0432\u0438 4-\u0440\u044d : \u043c, \u044d, \u0433\u0443, \u0448I\u0443 (\u0448I\u0443+\u044d) \u0445\u044d\u0442.\u00bb<\/p>\n<p>\u00ab\u043c\u044d\u0433\u0443\u0448I\u043e s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc 3 hecedir:<\/p>\n<p>\u041c\u044d \u2013 \u0433\u0443 &#8211; \u0448I\u043e<br \/>\nSesli harfler:<br \/>\n<b>\u044d<\/b>(\u043c\u044d),<b> \u044b<\/b> (\u0433\u0443+\u044b), <b>\u044d<\/b> (\u0448I\u0443+\u044d)<br \/>\nVurgu \u0448I\u043e hecesi \u00fczerindedir.<br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">Sessiz harfler:<\/span><br \/>\n<b>\u043c, \u0433\u0443<\/b> (\u0433\u0443+\u044b), <b>\u0448I\u0443,(<\/b>\u0448I\u0443+\u044d)<br \/>\n\u043c\u044d\u0433\u0443\u0448I\u043e s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ;<br \/>\n6 ses : (\u043c), (\u044d), (\u0433\u0443), (\u044b), (\u0448I\u0443),(\u044d),<br \/>\nVe 4 harften olu\u015fmu\u015ftur.<br \/>\n\u043c, \u044d, \u0433\u0443, \u0448I\u0443 (\u0448I\u0443+\u044d) \u0445\u044d\u0442.\u00bb<\/p>\n<p>\u015eimdi dikkat l\u00fctfen:<\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bile kolay anlamayan d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencisi bir \u00e7ocuk, ikinci hecede hi\u00e7 g\u00f6rmedi\u011fi <b>(\u044b)<\/b> seslisini, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc hecede de yine hi\u00e7 g\u00f6rmedi\u011fi <b>(\u044d)<\/b> seslisini ay\u0131klayabilmelidir. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">\u00d6\u011frencinin s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc do\u011fru \u00e7\u00f6z\u00fcmleyebilmesi i\u00e7in, bu g\u00f6r\u00fcnmeyen seslileri g\u00f6rmesi de yetmeyecek, \u00f6\u011frencinin, bu konumda her dilde hece kabul edilen <b>(\u0433\u0443)<\/b> hecesinin sessiz bir harf oldu\u011fu, dilbilime ters kural\u0131n\u0131 benimsemesi, yine s\u00f6zc\u00fckte yer almayan <b>(\u0448I\u0443)<\/b>\u00a0 hecesini \u00f6nce g\u00f6rmesi sonra da bunun da\u00a0 <b> (\u0433\u0443)<\/b> hecesi gibi sessiz bir harf oldu\u011funu benimsemesi gerekecektir. Peki \u00f6\u011frenci alfabede sesliler aras\u0131nda yer alan bu s\u00f6zc\u00fckteki\u00a0 <b>(o)<\/b> harfinin seslerinin yar\u0131s\u0131n\u0131n sessiz <b> (y),<\/b> yar\u0131s\u0131n\u0131n da sesli <b>(\u044d)<\/b> oldu\u011funu \u00e7ok zorlanarak benimsese bile bunu nedenini anlayabilecek midir?<\/span><\/p>\n<p><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><span style=\"font-size: small;\">\u0130\u015fte umuyoruz ki bizim alfabe tasla\u011f\u0131m\u0131z,\u00a0 Kiril temelli oldu\u011fu halde, yaz\u0131m kurallar\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn bu g\u00fc\u00e7 anla\u015f\u0131l\u0131r konular\u0131n kolayl\u0131kla anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. <\/span><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><center><span style=\"font-size: small;\">Yinelersek <\/span><b><span style=\"font-size: small;\">\u201cokuma yazmay\u0131 anla\u015f\u0131lmaz k\u0131lan Kiril harfleri de\u011fil, genel dilbilime uygun olmayan kurallard\u0131r.\u201d <\/span><\/b><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center><\/center>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ME&#350;FE&#350;&#350;&Uuml; Necdet Hatam Maykop, Ekim 2012 &Ouml;&#287;renmeyi zorla&#351;t&#305;ran &ouml;zellikler: Alfabe: G&uuml;n&uuml;m&uuml;z alfabesinin &ccedil;ok d&uuml;zenli olmad&#305;&#287;&#305;n&#305; en az&#305;ndan bildi&#287;imiz alfabe d&uuml;zenleme ilkelerine uymad&#305;&#287;&#305;n&#305; d&uuml;&#351;&uuml;n&uuml;yorum. Ad&#305;&#287;abze okuma-yazmay&#305; &ouml;&#287;renmeye ba&#351;layanlar&#305;n ilk dikkatini &ccedil;eken &#351;eyin harf say&#305;s&#305;n&#305;n &ccedil;ok olmas&#305; biliyorsunuz. Harf &ouml;zelli&#287;i olmayanlar dahil dildeki hemen t&uuml;m sesler alfabede harf olarak yer alm&#305;&#351;t&#305;r ki bu &ouml;&#287;renimi zorla&#351;t&#305;ran &ouml;&#287;elerden biridir. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[137],"tags":[],"class_list":["post-9824","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-mesfessu-necdet-hatam","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9824","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9824"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9824\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45841,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9824\/revisions\/45841"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9824"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9824"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9824"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}