|
"Таурчаным ык1уак1э пк1уак1эу, аслъаным ыгу бгоу, ц1ыфым
иакъыл уиакъылыгъэмэ сыд пш1эни?"-а1уи аргъоим зеупч1ыхэм, "боу
ш1оу ащыгъум сыцэкъэни", -къари1ожьыгъ.
"Yak
Öküzünün (tavrçan) gücü gücün, aslanın cesareti cesaretin,
insanın aklı da aklın olsaydı ne yapardın" diye sivrisineğe
sorduklarında, "çok daha sert sokardım -ısırırdım- o zaman"
yanıtını verdi.
Тюлень
(Tyulen)
тюлéнь.
Fok
balığı. Memeli bir deniz canlısıdır. Balığın kuyruğu gibi geniş
iki ayağı vardır. Bıyıklıdır, morsa benzer.
Тюлень
гъэсагъэхэр циркым къыщышъохэу, п1ырагум рыджэгухэу,
телевизорымк1э къагъэлъагъоу тлъэгъугъэ.
Eğitilmiş
fokların sirklerde dans ettiklerini ve el topu ile oynadıklarını
televizyonda gördük.
Шимпанзе
(Şimpanze)
шимпанзé.
Şempanze. İnsana benzeyen bir maymun cinsi. Sıcak bölgelerde
yaşar.
-Сыц1ыфэп,
ау сэри зыгорэу сыщыт, зысш1ош1ыжьын сэлъэк1ы лъэк1и си1, сиунагъо
сэгъэда1о, къысэдэ1у, -ы1уагъ шимпанзем. Шимпанзем ар къы1ошъунэп,
ау ары зэрэщытыр.
-İnsan
değilim, ama ben de –yaşayan-biriyim, kasılabiliyorum, gücüm de
var, aileme sözümü geçiriyorum, beni dinliyorlar, dedi şempanze.
Şempanze bunları söyleyemez, ama öyle biri olduğu kuşkusuz.
Шъыхьэ
(Ş’ıha)
oлéнь.
Geyik. Çok dallı boynuzları bulunan, geviş getiren ve kuyruğu kısa
bir orman hayvanı.
Тхьак1умк1ыхьи,
Чъэрэу
шъыхьи
Сэ сипшысэ
хэсэгъахьэ.
(Жанэ Къырымыз).
Шъыхьэ
горэм уцы тхьапэр
Зы1уилъак1эу муары, ехъу.
Чъыгы
гъугъэу къобэ-бжъабэр
Ащ ыбжъакъоу
нэм къыщэхъу.
(Мэщбэш1э Исхьакъ).
Шъыхьэ
бланэр сакъышъ,
Зэрек1узэрэ ш1эхэу къеш1э,
Ыбжъакъор
егъэчаны, зегъэпсы. . .
(Фольклор).
Шъыхьэм
ыбжъэ ипый. (Гущы1эжъ).
Чыжьэрыплъэк1э пк1эгъуал, уеблэгъэк1ымэ тэкъэжъ. (Шъыхьэ).
(Хырыхыхь).
Tavşana da,
Koşmakta
olan geyiğe de
Masalımda
yer veririm.
(Kırımız Jane).
Geyiğin biri
ot yaprağını
Koparıp
otluyordu.
Dallı
budaklı kurumuş bir ağaç gibi
Görünüyordu
boynuzlarıyla.
(İshak Meşbaş).
Dişi geyik
çok ürkekti,
Kendisine
yaklaşıldığını hemen anlamıştı,
Boynuzlarını
bilemeye, keskinleştirmeye başlamıştı…
(Folklor ).
Geyiğin
düşmanı boynuzudur. (Atasözü).
Uzaktan
bakıldığında kır at, yaklaşıldığında da bir kütük (ağaç). (Geyik).
(Bilmece).
Шъыхьэщыр
(Ş’ıhaşır)
оленёнок. Geyik yavrusu. Bkz. лэучыц1, лэущыр. Geyiğin
doğurduğu küçük yavru.
Шъыхьэщыр
ц1ык1ухэр уапэ къифэмэ яш1уш1, уямыу, пэ1уапхъэ пае умыук1ых, ины
гъэхъух, нахь гъэбагъох.
Шъыхьэщырхэр янэмэ ягъусэхэу загъэшхэк1ыгъэу, мэзым
къыхэк1ыхэти щэджагъорэ псыхъом псашъо къыдахьэщтыгъэх.
Yavru
geyiklerle karşılaşacak olursan iyi davran, onları avlama, bir
başlık/şapka uğruna onları öldürme, büyümelerine ve çoğalmalarına
fırsat tanı.
Geyik
yavruları anneleri ile birlikte, doymuş halde ormandan çıkıp su
içmek için ırmağa geliyorlardı.
Devamı
var. . . |
