...................
...................
AÇIKLAMALI ADİGE (ÇERKES) ÇOCUK ADLARI
АДЫГЭ К1ЭЛЭЦ1ЭХЭР Адыгейские Имена
ERKEK ÇOCUK ADLARI

Dr. YEDİC Batıray Özbek
Ethnographie der Tscherkessen, 7 Edingen 2000

                         
...................
...................

A

Абад
,  
Abad
                       

Абант,
Abant

 

Абэдан,

Abedan

 

Абрэдж,

Abrec; Kuzey orta Kafkaslarda önce soylulara ve ağalara daha sonra Ruslara karşı savaşan çetelere verilen ad. İskit dilinden ''apartan = soymak'' geldiği sanılmaktadır.

 

Абыд,

Abıd

 

Абыу,

Abıw; Eyüp'ün adıgeleştrilmiş hali.

 

Абун,

Abun; tarihi Adığeyde toponomik bir ad.

 

Агин,   

Agin

 

Агнэжъ,

Agnejh

 

Агуй,

Aguy; Kıyı boyunda bir Şapsığ yerleşim alanı.               

 

Агуипс,

Aguyips; Adığey'in 19. yy’da diğer bir  adı.

 

Агъур,

Ağur

 

Агыр, 

Agır

 

Адажэ,

Adaje                                                              

 

Адам,

Adam; Ar. kökenlidir.

 

Адэмэжъ,

Ademejh

 

Адэмэй,

Ademey; Laba ile Kuban arasında yaşayan  bir A. kabilesi. Bu adı taşıyan bir  Adığe köyü de vardır.

 

Адэхъун,

Adechun     m

 

Адыгэ,

Adıge; Ulusumuzun beşinci yy. dan bu yana kendine takarak kullandığı  addır.

 

Адмир,

Admir

 

Аднэй,

Adney

 

Азамэт,

Azamet

 

Азид,

Azid

 

Айтэч,

Ayteç

 

Акрэма,

Akrema

 

Албэч,

Albeç; Adığe ND larında bir kahraman. Nart Şevay'ın kızkardeşiyle evlidir. Nart Şevay karşısında kuvvetini denemek istese de kaybeder ve onunla dostlukları gelişir. Nart Şevay ona şu iki hayat felsefesini verir; a) Senden daha da kuvetlisinin olacağını unutma. b) Başkalarına kötülük edersen bir gün  karşılığını muhakkak bulursun.

 

Албора,

Albora

 

Алдау,

Aldaw

 

Алджэрий,

Alceriy                                                                 

 

Алкъэс,

Alkhes     t

 

Алмир,

Almir

 

Алшагъыр,

Alşağır     tk

 

Алсит,

Alsit

 

Алэ,

Ale     c

 

Алэбий,

Alebiy

 

Алэдж,

Alec; ND da yaşlılar kurultayının thamatesi. Çok uzun ömürlüdür. Çok iri yarı ve güçlüdür. Üç yüz  yaşında olmasına karşın genç bir delikanlı gibi ata binebilmektedir.

 

Алэскэр,

Alesker     k

 

Алы,                

Alı     c

 

Алхъас,

Alxhas

 

Алъхъо,

Alhxho     k

 

Амзан,

Amzan

 

Амыд,

Amıd

 

Амырбэч,

Amırbeç

 

Амырбый,

Amırbıy;                                                        

 

Амырзан,

Amırzan

 

Амыщ,

Amış; ND kahraman, ve evcil hayvanların tanrısı.        

 

Анай,

Anay; Sert bir ağaç türü.

 

Андок,

Andok             

 

Андрыхъуай,

Andrıxuay; 2. dünya savaşında nazilere karşı Ukranya'da savaşarak yaşamını yitirerek şehid olan ozan ve kahraman.

 

Андэмыр,

Andemır; Adıge Halk  kahramanı. Adına destanlar söylenmiştir.

 

Анзаур,

Anzawır; İri yarı kocaman ve korkusuz kişi.

 

Анзор-Андзор,

Anzor-Andzor

 

Антикъо,

Antikho;  Antların oğlu.Ünlü tarihçimiz Ş. Nogume ye göre Antlar Adığelerin atalarıdır. Çağdaş tarihçiler ise Slav halkı olarak kabul etmektedirler.

 

Анфокъо,

Anfokho     t

 

Анхъур,

Anxhur      c

 

Анцокъу,

Ançokhu      k

 

Апажъэ,

Apajhe

 

Апэжьыкъ,

Apejikh

 

Апэ1эс,

Ape'as; Eli sanaata yatkın,  sanaatkar.       

 

Арамбый,

Arambıy

 

Ардил,

Ardil      c

 

Арим,

Arim               

 

Арсэн,

Arsen

 

Арслам,

Arslam

 

Архъон,

Arxhon; ND mitolojik bir ad, ve motif.

 

Арэскъан,

Areskhan      t

 

Асйокъ,

Asyokh; 1896-1935 yaşamış olan ve Çerkes teavün cemiyetinin aktif üyesidir. Moskova'da tıb okur ve tarihi Adığey'e yerleşir.

 

Аскъал,

Askhal      t

 

Аскъэлэй,

Askheley; Adığey'de bir yerleşim alanı.

 

Аслъан,

Aslhan; Ar. kökenlidir.

 

Аслъанбый,

Aslhanbıy; Ar. ve tr. kökenlidir ve Aslan beyi anlamındadır.

 

Аслъанбэч,

Aslhanbeç     t

 

Аслъанкэри,

Aslhankeri; Ar. ve Tatarca’dır.

 

Асран,

Asran     m/d

 

Астемыр,

Astemır

 

Асхьэд,

Ashed; Ar. Esad'dan türetilerek adığeleştirilmiştir.

 

Атажъукъ,

Atajhukh; Adığe bey ve komutanlarından.

 

Атик,

Atik                 

 

Атикъуай,

Atikhuay

 

Ауэс,

Awes

 

Ауджэдж,

Awcec; Adığelerin, takriben mö. 5000’lerden kalma bir tanrıdır. Zaman süreci içinde, çeşitli kültürlerin üst üste yığılması ile anlam ve değerini yitirmiştir.

 

Аулэддин,

Awleddin;

 

Аулъэ,

Awılhe;     k

 

Ацумыз,

Açumız;     k

 

Ахуэмгъуэт,

Axomghot;

 

Ахын,

Axın;  Adıgelerin büyük baş hayvanların tanrısı. Elindeki değneğine  dayanarak ımaklardan ve tepelerden tepelere  atlardı. İri yarı, güçlü kuvvetli biriydi. Bir hafta çalışır, diğer hafta boyu dinlenirdi. Axın bir kız sever. Kızın babası ise evliliğe karşıdır ve  uyurken gizlice Axın'ın uzun değneğine kertikler atar. Axın yine Şache ırmağını aşmak isteyince değneği kırılarak  ırmağa düşerek boğularak ölür.

 

Ахъмэтэч,

Axhmeteç; Ar. Ahmed isminin adığeleşmiş halidir.

 

Ашнэдж,

Aşnec       t

 

Ашхьэмафэ,

Aşhemaf;  İlk adığey edebiyatının ve yazı dilinin yaratıcıların-dan olan bilim adamımızdır.

 

Ашынэ,

Aşıne; A. Ulusal yazarımız.

 

Ащэмэз,

Aşemez; ND en ünlü ve korkusuz kahramanlarından birisi. Nartla-ra devamlı düşman olan devlerle mücadele ederek hepsini yok eder. Adığe ulusal müzük aletlerinden 'kamıl' ile 'Pcheç'ıç'ı' keşf ederek insanların istifadesine sunar. Bu aletlerle genç kızların gönlünü  ancak diğer Nart erkeklerinin düşmalığını kazanır. Ancak kimse onunla savaşa cesaret edemez. Nart Khunıwıdı'yı kandırarak savaştırırlar ve ikili mücadelede her ikisi de yaşamlarını yitirirler.

 

Аюб, 

Ayub; Ar. Eyüp'den gelmektedir.

 
A           B          G          D          C          Dz          YE          J
Z          Yi          K            Ç'            Kh             M
N           We           P           R          S          T                    F
X-H            Ts           Ç           Ş          Ya