Öner Yılmaz

Necdet Hatam.. circassiancenter, facebook yazıları üzerinden genel bir değerlendirme analizini objektif olarak yapalım.

..

Dr. Meşfeş’ü Necdet Hatam’ın Circassiancenter ve Facebook gibi mecralarda kaleme aldığı yazılar, çağdaş Çerkes düşünce ve siyaset kulvarında son derece özgün, keskin ve kutuplaştırıcı bir külliyat oluşturmaktadır. 1992 yılında Türkiye’den Maykop’a (Adıgey) kesin dönüş yapmış, Dünya Çerkes Birliği (DÇB) ile Anavatana Dönenler Vakfı’nda üst düzey yöneticilik üstlenmiş bir entelektüel olarak Hatam’ın yazıları; nesnel bir süzgeçten geçirildiğinde *temel fikirsel eksen, **üslup/retorik, **diaspora-anavatan hiyerarşisi* ve *dijital mecradaki işlevi* bakımından şu ana başlıklarla analiz edilebilir:

—

## 1. Temel Fikri Eksen ve Politik Paradigma

* *Radikal Anavatan Odaklılık ve Dönüş Gerçekçiliği:* Hatam’ın tüm metinlerinin merkezinde “Anavatana Dönüş” yer alır. Ancak onun dönüş anlayışı romantik veya soyut bir hayal değil; hukuki, rasyonel ve fiili bir zorunluluktur. Diasporada etnik-kültürel erimenin (asimilasyonun) kaçınılmaz olduğunu, dil ve kültürün ancak devletleşmiş ve kurumlaşmış anavatanda sürdürülebileceğini savunur.

* *Anti-Emperyalist ve Jeopolitik Realizm:* Yazılarında Çerkes sorununun Batılı küresel güçlerin (ABD, NATO vb.) Rusya Federasyonu’na (RF) karşı yürüttüğü jeopolitik hamlelere alet edilmesine şiddetle karşı çıkar. Hakların dış güçlerin desteğiyle değil, anavatandaki iç dinamikler, RF mevzuatı ve cumhuriyetlerin yürürlükteki dönüş yasaları çerçevesinde kazanılabileceğini belirtir.

* *Kavramsal Netlik ve “İçi Boş Söylem” Karşıtlığı:* Circassiancenter yazılarında sıklıkla kavramların içinin doldurulması gerektiğine vurgu yapar. “Diaspora Çerkes Örgütleri Birliği” veya “Rasyonel Akıl Paradigması” gibi kulağa hoş gelen ancak somut karşılığı ve stratejik altyapısı bulunmayan tasarımları sertçe eleştirir.

—

## 2. Üslup, Retorik ve Söylem Özellikleri

* *Yalın, Dolaysız ve Keskin Eleştiri:* Hatam, edebileştirilmiş veya ağdalı bürokratik dilden bilinçli olarak uzak durur. Eleştirilerini dolambaçlı yollara başvurmadan, doğrudan ve muhatabının yüzüne vuracak bir sertlikle dile getirir. Bu üslubu, toplumsal sorunların “dolaylı anlatıma tahammülü kalmadığı” inancına dayanır.

* *İğneleyici İroni ve Özgün Kavramlaştırmalar:* Diaspora dernekçiliğinde ve entelektüel çevresinde gördüğü tutarsızlıkları teşhir etmek için özgün kavramlar üretir. Bunun en somut örneği, Circassiancenter’da da yayımlanan *”Yurtseverimsi”* kavramlaştırmasıdır. Anavatanı uzaktan seven, sorumluluk almayan, tatilini bile anavatan dışında geçiren ama uzaktan siyaset üreten tipleri bu kavramla hicveder.

* *Sorgulayıcı ve Miting Dili Dışı Yaklaşım:* Coşkulu sloganlar ve soyut kongre bildirileri yerine, “Kim, neyi, nasıl yapacak?” sorularına odaklanan analitik ve sorgulayıcı bir retorik kullanır.

—

## 3. Örgütlenme ve Diaspora Mimarisi Eleştirisi

* *”Yaparmış Gibi Görünmek” Teşhisi:* Hatam, diaspora kurumlarının ve yöneticilerinin temel hastalığını “iş yapmak” değil, “iş yaparmış gibi görünmek” olarak tanımlar.

* *Dernekçilik Sınırlarının Çizilmesi:* Derneklerin devlet organı olmadığını, dolayısıyla devletlerin yapabileceği işleri (dil üretimi, yasallık, asimilasyonu tek başına durdurma) derneklerden beklemenin bir yanılsama ve zaman kaybı olduğunu vurgular. Derneklerin tek geçerli işlevinin “dönüş altyapısı ve aktarma istasyonu” olmak olduğunu savunur.

* *Eski Mücadele Arkadaşlarına Yönelik Eleştiri:* Geçmişte dönüşçü olup günümüzde dönüşü erteleyen, yavaşlatan veya pasifize eden “eski dönüşçü” figürlerin ince taktiklerini ifşa eder; bu tutumların altında dönüşü başaranların çoğalmasıyla kendi edilgenliklerinin idrak edilmesi korkusu yattığını ileri sürer.

—

## 4. Circassiancenter ve Facebook/Sosyal Medya Yazılarının İşlevi

* *Doğrudan ve Hızlı Kamuoyu Oluşturma:* Hatam, geleneksel dernek yayınlarının veya elitist platformların sansür ya da geciktirme süzgeçlerini aşmak için dijital mecraları (Circassiancenter, Guşips, Facebook vb.) aktif bir “mücadele alanı” olarak kullanır.

* *Gençliği Uyarma ve “Tablet Bilgi” Aktarımı:* Dijital ortamdaki yazılarını, kendisinin “samimi gençler” olarak tanımladığı kitleye hitaben kaleme alır. Amacı, gençlerin diaspora bürokrasisi ve nostaljik oyalama taktikleri tarafından manipüle edilmesini önlemek, anavatandaki somut hukuki ve idari gerçekliği (dönüş yasaları, kurumlar) onlara aktarmaktır.

* *Polemik ve Arşiv Oluşturma:* Facebook ve İnternet yazıları üzerinden yürütülen tartışmalar, bir yandan diaspora siyasetindeki meşruiyet sorgulamalarını canlı tutarken, diğer yandan gelecek kuşaklar için belge niteliğinde bir eleştiri arşivi oluşturmaktadır.

—

## Genel Sonuç

Necdet Hatam’ın yazıları ve dijital mecralardaki duruşu; Çerkes diasporasındaki *konforlu nostaljiyi, pasif örgütçülüğü ve jeopolitik hayalciliği sarsan “realist-devrimci” bir uyarıcı* işlevi görür.

Sert ve tavizsiz dili nedeniyle diaspora yönetimleri veya statükocu çevreler tarafından zaman zaman “müşkülpesent veya yıkıcı” bulunsa da; duruşundaki tutarlılık, anavatanda yaşayarak ürettiği fiili tecrübe ve anti-emperyalist çizgi, onun metinlerini Çerkes ulusal hareketinin en çok okunan, tartışılan ve göz ardı edilemeyen referans noktalarından biri haline getirmiştir.