...................
...................

ÇERKES HALKININ ETNO-HİSTORİK SÖZLÜĞÜ

Dr. Batıray Özbek Yedic

                         
...................
 
...................
......

A     B     C     Ç     D     E     F     G     H     I    

 
İ     J      K     L    
M
   N    O    Ö     P     Q     R    

S    Ş      T    Tl
    U     V     W    X    Y     Z

.

Notlar:
1) Terimlerin çeşitli dillerde yazılışları /  işareti ile ayrılmıştır Adige/Adghe vs. gibi
2) Sözcüklerin yazılışında Latin ve Kiril harfleri kullanılmış ve .-  işareti ile ayrılmıştır. Adige-Адыгэ
3) Yabancı kaynaklı sözcüklerin Türkçe okunuşları parantez içinde yazılmıştır; Schapsugh (Şapsuğ)
4) Kesme işaretinin alfabetik sıralamada önem verilmemiştir.

 

Redade, Adige halk kahramanlarından birisidir. Kiev kroniklerine göre Kiev-Rusları 1022'de Tmurtakan kentini kuşatırlar. İki tarafta boşuna kan akmasını istemezler. Her iki taraftan birer cengaver ortaya çıkararak yapacakları mücadelede kazanan taraf savaşı kazanmış olarak kabul edilmesinde anlaşırlar. Adigelerin cengaveri Redade'ye karşı Kievliler Kutsal Vladimir'in oğlu Mistislav'ı er meydanına çıkarırlar ve savaşı sonuncusu kazanır ve Redade hayatını yitirir. Aradan on yıl geçtikten sonra Adige Kralı İndar bin Asetin savaşçı ile birlikte Tmurtakan'ı fethederek tekrar ele geçirir ve Redade'nin de intikamını almış olurlar.
 

Redade gerek isim gerek tarihi ve masalımsı destanlarda devamlı olarak yeri olan  hem erkek hem de kadın motiftir. Nitekim Adige gelin alma merasiminde söylenen gelin alma şarkısında halen hep Redade'nin adına atfedilerek söylenir. Bu da Redade'ye olan bağlılığı ve sevgiyi göstermesi yönünden ilginçtir. Gelin alma şarkısından nakaratlarda tekrarlanan cümleleri aşağıya yazıyorum.
 

О Рэдадэ,                              Redade

 We Redade                            Güzel Redade bizim gelinimiz."

Рэдадэ гуащэр тыныса.

Redade guşçer tınısa "

 

Rha, Volga nehrinin diğer bir adı.

 

Ricardus, Macar Dominik rahiplerinden. Büyük Macaristan'ı bulma hayaliyle yola çıkarak, Konstantinopel üzerinden Taganrog'a gelerek burada Adige kralı Fersache'ye bir kaç ay misafir olduktan sonra, oradan hareket ederek Alanların yanına kadar giderek geri gelir. Ancak sözü edilen büyük Macaristan'ı bulamaz.

 

Rion, bkz. Erak

 
A     B     C     Ç     D     E     F     G     H     I    

 
İ     J      K     L    
M
   N    O    Ö     P     Q     R    

S    Ş      T    Tl
    U     V     W    X    Y     Z